Bijlage 1.4: Bijlage 1 bij de toelichting - Stedenbouwkundig paspoort

Stedenbouwkundig paspoor t Geme ente Doesburg

Koppelweg

PROJECT Stedenbouwkundig paspoort Koppelweg Gemeente Doesburg Projectnummer: 09.10.32

INITIATIEFNEMER Gemeente Doesburg

OPSTELLER Buro SRO Arnhem Contactpersoon: Guido Yntema www.buro-sro.nl

Gelders Genootschap Contactpersoon: Jan Wabeke www.geldersgenootschap.nl

DATUM & STATUS 14 mei 2019 definitief

Inhoud

Inhoud

Stedenbouwkundig paspoort Koppelweg

5

Ambitie: Nota Ruimtelijke kwaliteit en gebiedsvisie

7

Ontwerpprincipes openbare ruimte en overgang openbaar/privé 17 Koppelweg

17

Nota Ruimtelijke Kwaliteit

7

Oeverzone

17

Gebiedsvisie

7

Wiggen/ doorzichten

19

Binnenruimtes

19

Positie: de locatie in de stad

9 Vervolg

Perspectief: Ruimtelijke verkenning 6L80

11

Compositie: hoogteprofiel en ruimtelijke zonering

11

Ruimtelijke zonering met dichtheid, doorzichten

11

Hoogteprofiel: maximale en gevarieerde bouwhoogten

11

Identiteit: Hanzekracht

13

Presentatie: beeldkwaliteit bebouwing en buitenruimte

13

Ontwerpprincipes bebouwing

15

21

3

4

Stedenbouwkundig paspoort Koppelweg In de gebiedsvisie De Blauwe Knoop is het gebied van het voormalige bedrijventerrein Koppelweg opgenomen als een ontwikkelingslocatie voor wonen en ondernemen. Daarin is aangegeven dat de nieuwe invulling bestaat uit een compacte bebouwing omringd door een hoogwaardig en stedelijk ingerichte openbare ruimte. Bij de oriëntatie van de bebouwing wordt zowel gebruik gemaakt van de kwaliteit van het Looierspark als van de Oude IJssel. Het silhouet van de bebouwing gezien vanaf de IJssel is met zorg ontworpen met respect voor de toren van de Martinikerk in het hart van de stad. Voorgaande uitgangspunten zijn verder uitgewerkt in een ruimtelijke verkenning wat geleid heeft tot een voorkeursmodel en leidend thema voor de beeldkwaliteit. Op basis daarvan is voorliggend stedenbouwkundig paspoort opgesteld aan de hand waarvan de verdere uitwerking en ontwikkeling van het gebied kan plaatsvinden. Het paspoort richt zich op de gewenste ruimtelijke kwaliteit bezien vanuit zowel het stadsbeeld als de locatie zelf. De volgende onderwerpen komen aan bod: Ambitie: Nota Ruimtelijke kwaliteit en gebiedsvisie Positie: de locatie in het stadsbeeld Perspectief: ruimtelijke verkenning 6L80 Compositie: hoogteprofiel en ruimtelijke zonering Identiteit: Hanzekracht Presentatie: beeldkwaliteit bebouwing en buitenruimte

5

Uitsnede kaart gebiedsvisie

Koppelweg Parkzone - medium/large 4 Visie profiel

contact met het water

één gebied, enkele projecten

Koppelweg Parkzone - medium/large 4 Visie profiel

samenhang in uitstraling

Visie pu variabel

vernieuwend wonen en werken

voet en fiets

eenrichting

vast

parkzon

fiets

verwijde

wandele

klinkerw 30km

doorzichten park-water

langs pa

Visie punten: variabel

voet en fiets

eenrichting

vast

parkzone toegang tot park

fiets

verwijderen hekken wandelen verblijven 4.8

klinkerweg onderdeel van oude stad Bestaand profiel 30km

Koppelweg - park

19.2 m

Gebiedsvisie Knooppunt IJsselland

langs parkeren

Visie punten: Parkzone toegang tot park Verwijderen hekken Wandelen verblijven Klinkerweg onderdeel van oude stad 4.8

Koppelweg - park

Bestaand profiel

19.2 m

1.8

2.1

6.5

4

30km Langs parkeren

Gebiedsvisie Knooppunt IJsselland | SRO | Bureau Arjan Karssen bno | Gelders genootschap

6

Koersbeeld Ruimtelijke Structuurvisie

Visiepunten Koppelweg en mogelijke uitwerking profiel

Ambitie: Nota Ruimtelijke kwaliteit en gebiedsvisie

Gebiedsvisie

In Nota Ruimtelijke Doesburg 2017 zijn de hoofdambities voor ruimtelijke

Enkele richtinggevende passages uit de gebiedsvisie:

kwaliteit gelegd. De gebiedsvisie De Blauwe Knoop bevat een samenhangende stedenbouwkundige visie voor het gebied tussen de binnenstad en

Koppelland: ondernemen en wonen

de wijken Ooij en Beinum. Hierin zijn richtinggevende uitgangspunten op-

• In de Blauwe Knoop is het voormalige bedrijventerrein Koppelweg een

genomen voor de ontwikkeling van het gebied. In het stedenbouwkundig

relatief compact bebouwd “eiland” in het waterland. De openbare

paspoort worden de beeldkwaliteitseisen voor de ontwikkelingslocatie tus-

ruimte is er compact, hoogwaardig en stedelijk en op enkele plekken

sen de Koppelweg en de Oude IJssel geconcretiseerd als uitwerking van de

staat het Looierspark in verbinding met de kade. Zo ontstaat een

bovengenoemde beleidsdocumenten. Deze beeldkwaliteitseisen vormen

aangenaam contrast tussen de beslotenheid van het bebouwde eiland

de basis voor de beoordeling van plannen in dit gebied door de Commis-

en de ruimte er buiten. Tussen de bebouwing door zijn er doorzichten,

sie Ruimtelijke Kwaliteit van de gemeente Doesburg.

waardoor de Oude IJssel beleefbaar is vanaf de Koppelweg en de bebouwing wordt geleed zodat er geen gesloten front ontstaat.

Nota Ruimtelijke Kwaliteit Ontwikkeling Koppelweg raakt stadsbeeld op alle schaalniveaus:

Koppelweg

• Hoog kwaliteitsniveau

• Rondom het Looierspark ontstaat een variabele loop, fiets en

•

Stedenbouw + landschap

verblijfszone. Waar de breedte van het profiel het toelaat is deze Smal,

•

Architectuur + openbare ruimte

Medium of Large. Het gaat er om de fietser en de voetganger onderdeel

• Ambities

uit te laten maken van het park. Hiervoor is een groene scheiding

•

Zicht naar Oude IJssel

tussen fietspad en rijbaan aangebracht. Daardoor ontstaat er rondom

•

Toegankelijkheid rivieroever

het Looierspark een verblijf- en wandelgebied dat de beleving en

•

Verbinding Looierspark

toegankelijkheid van het park vergroot. De gebruiker van de Koppelweg

•

Industrieel karakter

voelt en ervaart het Looiersparkgebied.

7

Beeldbepalend silhouet met icoon

8

Doorzichten

Positie: de locatie in de stad De locatie Koppelweg ligt op een scharnierpunt in het stadsbeeld van

• Afzonderlijke bouwdelen zijn in hoogte en vorm verschillend, maar

Doesburg, waardoor de nieuwbouw van alle kanten zichtbaar zal zijn. De

als compositie samenhangend. De samenhang is het sterkst voor het

bebouwing vormt straks een begrenzing van de open, landschappelijke

maaiveld, de kade en de plint van de bebouwing. De terreininrichting

zone tussen Beinum en de Ooij, maar is eveneens zichtbaar vanaf de Lage

is gebaseerd op één samenhangend ontwerp.

Linies en het toekomstige park tussen de Lage Linies en de Koppelweg.

• Vanaf grotere afstand is het silhouet van de bebouwing

Ook vanaf de sluis en de stuw in de Oude IJssel zal de nieuwbouw duidelijk

beeldbepalend. Afzonderlijke bouwvolumes tekenen zich duidelijk

zichtbaar zijn.

af in het silhouet, door een variatie in bouwhoogtes en kleurstelling.

• De ligging van de locatie in samenhang met de voorgenomen hoogte

Een nadrukkelijke symmetrie of een getrapte opbouw in bouwhoogtes

en de compactheid van de nieuwbouw leidt ertoe dat de nieuwbouw

wordt vermeden. Het hoogste bouwvolume rijst duidelijk op boven de

echt iets gaat toevoegen aan het stadsbeeld van Doesburg als geheel.

basis en is een spraakmakend gebouw, het architectonisch icoon van

Daarom worden hoge kwaliteitseisen gesteld op alle schaalniveaus.

het plan.

• De presentatie van de locatie is geïnspireerd op de identiteit van Doesburg als oude Hanzestad, maar is onderscheidend in het stadsbeeld. • De verschillende bouwinitiatieven aan de Koppelweg moeten straks

• Tussen de compacte bebouwing door zijn er enkele royale doorzichten of wiggen, die het Looierspark verbinden met de Oude IJssel. • De bebouwing op de koppen van de bouwstrook langs de Koppelweg reageert op de aangrenzende meer landschappelijke oeverzones bij

een samenhangende compositie vormen. Uitgangspunt is eenheid in

de jachthaven en langs de Ooij. De koppen krijgen een aantrekkelijke

verscheidenheid.

uitstraling en de verbinding met de landschappelijke oeverzones wordt benut als meerwaarde voor het woonmilieu.

9

Beeldimpressies ruimtelijke verkenning

10

Ruimtelijke verkenning en ruimtelijke zonering

Perspectief: Ruimtelijke verkenning 6L80

Hoogteprofiel: maximale en gevarieerde bouwhoogten

Op basis van de voorgaande ambities is een ruimtelijke verkenning op-

De hoogte van de bebouwing is tevens gevarieerd en bestaat uit een maai-

gesteld voor de invulling van de locatie. Een drietal varianten zijn daarbij

veldlaag, de bebouwing die voornamelijk gericht is op de openbare ruim-

afgewogen op de aspecten dichtheid, doorzichten, hoogteprofiel en onder-

te. Deze maaiveldlaag begint aan de randen van het gebied en bestaat

scheidende uitstraling. Als basis voor de verdere ontwikkeling is het model

daar, aansluitend op de omgeving, uit maximaal drie bouwlagen. Vanuit

6L80 vastgesteld. Hierin zijn 80 woningen opgenomen met een hoogteac-

de randen loopt deze maaiveldlaag naar het midden toe op naar maxi-

cent van 6 bouwlagen dat het beeldmerk zal worden van het plan. Voor dit

maal 4 bouwlagen. In het middendeel van het plangebied is ruimte voor

accent en de direct daaromheen gelegen bebouwing is een beeldimpressie

een toplaag: bebouwing die zich ook alzijdig kan oriënteren. Dit uit zich

gemaakt als trendsetter voor de beoogde uitstraling. De ruimtelijke verken-

in de hoogte van de bebouwing van maximaal 6 bouwlagen. Onder de

ning is een richtinggevend stedenbouwkundig model voor de verdere ont-

genoemde bouwlagen is binnen het gehele gebied de toepassing van een

wikkeling en zal aan de hand van de uitgangspunten hierna verder verfijnd

eventuele plint voor een (parkeer)kelder/souterrain toegestaan.

en uitgewerkt worden. De hiernaast weergegeven kaart bevat een ruimtelijke zonering met de te

Compositie: hoogteprofiel en ruimtelijke zonering

hanteren maatvoering voor de doorzichten en de bouwvlekken met bebou-

De plaatsing en grootte van bouwmassa’s zijn, samen met de hoogteverde-

wingpercentages en bouwhoogten.

ling, belangrijke beeldbepalende factoren. Op basis van het model 6L80 gelden hiervoor de volgende uitgangspunten. Ruimtelijke zonering met dichtheid, doorzichten De bebouwing is gevarieerd in massa en volume. Tussen de bebouwing door zijn er doorzichten, waardoor de Oude IJssel beleefbaar is vanaf de Koppelweg en de bebouwing wordt geleed zodat er geen gesloten front ontstaat.

11

12

Identiteit: Hanzekracht

Presentatie: beeldkwaliteit bebouwing en buitenruimte

De vormgeving van de gehele locatie is geïnspireerd op de industriële

Van belang is dat het gedachtegoed van de, mede door belanghebbenden

geschiedenis van de plek in combinatie de nog steeds levende handels-

in het gebied opgestelde, gebiedsvisie en ruimtelijke verkenning in de uit-

geschiedenis van Doesburg. De Hanze biedt een sterk aanknopingspunt

werking van bouw- en inrichtingsplannen concreet gestalte krijgt. Hiervoor

om het gebied een eigen karakter te geven. De ligging bij de aansluiting

zijn ontwerpprincipes voor beeldkwaliteit opgesteld. Samen met de andere

van de IJssel op de Oude IJssel refereert aan de kracht van Doesburg als

onderdelen van het stedenbouwkundig paspoort vormen zij een inspira-

handelslocatie en de scheepvaart van de Hanze. De Oude IJssel vervulde

tiekader voor iedereen met bouw- en inrichtingsplannen voor het gebied,

daarin een sleutelrol voor de handel met Duitsland en transport van ijzer-

zoals architecten, ontwikkelaars, bouwers en ondernemers. Daarnaast zal

erts. Bedoeling is om deze geschiedenis op de locatie met een eigen ge-

het door de gemeenteraad formeel worden vastgesteld als beeldkwaliteits-

zicht te laten zien, maar toch typisch Doesburgs te blijven. De locatie krijgt

plan als aanvulling op de nota ruimtelijke kwaliteit. Zodoende geldt het

een flinke dosis Hanzekracht!

tevens als toetsingskader voor de welstandsbeoordeling.

Hanzekracht staat voor:

Ter illustratie van de ontwerpprincipes zijn verschillende afbeeldingen op-

• Stoer, industrieel, puur

genomen. Voor een groot deel betreffen dit inspiratiebeelden die richting-

• Pure materialen: zoals rode baksteen, staal, hout, glas

gevend zijn voor de toekomstige sfeer. Daar waar concrete eisen worden

• Puur in de zin van duurzaam, tijdloos en natuurlijk: zoals groene

gesteld, staat dit in de criteria aangegeven. Bijvoorbeeld in maatvoering of

gevels, -daken etc.

materiaal- en soortkeuze. Bekijk de afbeeldingen dus vanuit de beschreven identiteit en laat deze leidend zijn: een ode aan de Hanzekracht!

13

Aandacht voor bijzonder metselwerk

Sculpturaal, stoer

Open plint

Hiërarchie in gevelopbouw en verticaliteit

Staal en glas 14

Constructie afleesbaar

Gelaagdheid in gevelopbouw

Verticaliteit en slankheid voor de hoogbouw

Ontwerpprincipes bebouwing • Het bebouwingsbeeld is gevarieerd van dichtbij, maar van een afstand

• Plat afgedekte volumes, waarbij beëindiging vorm wordt gegeven met

samenhangend. Door overeenkomstige vormentaal, materiaalgebruik

kleine accenten en plasticiteit. Toepassing van een kap uitsluitend in

en detaillering ontstaat deze samenhang.

een vorm met een industrieel karakter (zoals een sheddak).

• De bouwvolumes van meer dan vier bouwlagen hebben een duidelijke opbouw: een kop, een romp en een voet.

• Bergingen en technische ruimten/-voorzieningen in samenhang met het hoofdvolume ontwerpen en bij voorkeur integreren in gebouwen.

• De gevels hebben een zekere plasticiteit en de gevels van de romp vertonen een dominante verticale geleding. • De detaillering is zorgvuldig, stoer en functioneel ontworpen. De vormgeving is gebaseerd op het industrieel en handelsverleden en doet recht aan de gekozen typologie binnen het thema Hanzekracht, zoals een pakhuis of sheddakhal. • Ieder gebouw bestaat uit een basis van ‘koele’ (donkere) vlakken met raampartijen en daaromheen een invulling met ‘warme’ vlakken; baksteen, keramisch, hout etc. • Kozijnen zijn onderdeel van de raampartijvlakken met slanke, stoere kaders (bijv. staal) in een donkere kleurstelling (bijv. RAL7015, leigrijs). • De basis van vlakken wordt verder ondersteund door binnen de gekozen industriële typologie passende verbijzonderingen in bijvoorbeeld materiaal (staal, beton, glas) of gevel (sculpturaal, constructie afleesbaar). • Verticale accenten in hogere bouwblokken benadrukken met lichtere vlakken. • Bij metselwerk architectuur aandacht voor geleding, plastiek, repetitie maar ook variatie in de gevelcomposities. 15

Park

Stoere inrichting 16

Ontwerpprincipes openbare ruimte en overgang openbaar/privé

verbonden worden met de oever van de Oude IJssel. Uitgangspunt

• De vormgeving van de openbare ruimte draagt bij aan een

voor het ontwerp voor de bouwlocaties is dat het park als het ware bij

samenhangende sfeer (aus einem Guss); dit uit zich onder meer in

de gevel van de bebouwing langs de Koppelweg begint.

materialen, kleuren, straatmeubilair en openbare verlichting.

• De bebouwing direct of op afstand grenzend aan de Koppelweg moet

• Het Looierspark en het Koppelweggebied worden ingericht op

zich duidelijk oriënteren op het park. Op maaiveld hebben de woon-

hetzelfde kwaliteitsniveau; de hand van dezelfde ontwerper is daarin

en werkruimtes zicht van binnen naar buiten. Daarom dienen garages

aanwezig.

en carports aan deze zijde tot een minimum te worden beperkt.

• De sfeer van beide gebieden is complementair, maar verschillend. De inrichting van het park ademt de groene waterwereld langs de Linies, terwijl het Koppelweggebied wordt ingericht naar het motto hanzekracht. • Hanzekracht staat voor de toepassing van stoere materialen.

Woningen zijn aan de parkzijde voorzien van een zitgelegenheid om van het park te genieten. • Aangrenzend op de particuliere kavels wordt in de openbare ruimte langs de voorste erfgrens een wandelpad aangelegd van ca. 1,5 meter breedte. Dit pad geeft toegang tot woningen en werkruimtes en

Materiaalkeuze en vormgeving van straatmeubilair en hekken zijn

onder dit pad kunnen kabels en leidingen worden aangelegd.

in de hele zone vergelijkbaar; liefst uniform. De nabijheid van de

• Tussen de rijweg en dit pad komt een groenstrook die benut kan

rivieroever is duidelijk voelbaar in de materialisatie en vormgeving.

worden voor waterinfiltratie in combinatie met een bloemrijke,

• Geparkeerde auto’s zijn niet dominant aanwezig , zoveel mogelijk

biodiverse vegetatie en een aantal bomen. Tevens kunnen in de

uit het zicht en bij voorkeur geïntegreerd in gebouwen of onder een

groenstrook langsparkeerplaatsen komen en inritten naar privéterrein,

parkeerdek.

maar wel op zo’n manier dat dit ondergeschikt blijft aan het groene karakter.

Binnen de ontwikkeling van de locatie zijn de volgende deelgebieden te onderscheiden:

Oeverzone • Langs de Oude IJssel wordt rekening gehouden met een mogelijke

Koppelweg

terreinaanleg op toekomstige dijkhoogte, zodat er een openbare

• De Koppelweg zelf wordt opnieuw ingericht. De weg zal qua beleving

oeverzone kan ontstaan met uitzicht over en contact met het water.

bij het Looierspark gaan horen en via de wiggen tussen de bebouwing

• Het is wenselijk de ruimte achter de damwand op te vullen met grond 17

Contact met het water

Overbruggen en benutten hoogteverschillen

Afwerking kade

Overgang van stenig naar groen 18

Stoere inrichting

en de damwand aan de bovenzijde te voorzien van en sloof. Mogelijk kan dit gelijktijdig met de verhoging van de waterkering tot stand komen. • Vooruitlopend daarop wordt binnen de projectgebieden een nader te bepalen deel van de oeverzone nu al openbaar toegankelijk gemaakt

parkeerdek of –kelder worden in samenhang hiermee ontworpen. • De wiggen zijn bedoeld om verblijfskwaliteit voor de voetganger toe te voegen. Een eventuele functie als toegang voor auto’s is daaraan ondergeschikt. • De bebouwing begeleidt de wiggen met aantrekkelijke gevels, die

met zo mogelijk een wandelroute (rondje) langs het water. De hierna

voorzien kunnen zijn van begroeiing. Privéterrein wordt afgebakend

volgende wiggen lenen zich bij uitstek hiervoor en bij de koppen

met lage muurtjes met daarachter hagen.

van het gebied dringt de openbare landschappelijke kwaliteit van de

• De wiggen zijn bij uitstek te benutten om ter hoogte van de damwand

aansluitende oeverzones (langs de Ooij en de jachthaven) als het ware

een voorziening te maken die contact mogelijk maken met het water.

in de projectgebieden door.

Een dergelijke voorziening is in ieder geval aanwezig in de breedste,

• Het verhoogde maaiveld langs de oever benutten voor de aanleg van een parkeerdek of een souterrain. • Aan de waterkant hebben de woningen zicht van binnen naar buiten. Woningen zijn aan deze zijde voorzien van een zitgelegenheid om van het water te genieten.

centraal gelegen wig. Bijvoorbeeld in de vorm van een balkon of trappen naar het waterniveau (bijvoorbeeld zoals bij de Brasem in Doetinchem). • In de wiggen komen enkele openbare zitgelegenheden en openbare verlichting in een karakteristieke vormgeving.

Wiggen/ doorzichten

Binnenruimtes

• In de bouwstrook tussen de Koppelweg en de rivieroever worden

• De overige binnenruimtes binnen de projectgebieden wordt ingericht

wiggen uitgespaard; één brede en enkele smallere (zie eerdere

met dezelfde algemene ontwerpprincipes als de wiggen en de

ruimtelijke zonering). Deze wiggen verbinden het park en de kade

oeverzone.

zowel visueel als fysiek. De vormgeving van de wiggen maakt het mogelijk en nodigt uit om naar het water en het park toe te gaan. • De terreinhoogte van deze wiggen sluit aan een zijde aan op de hoogte van de Koppelweg en ongeveer halverwege het gebied wordt

• De binnenruimtes zijn overzichtelijk en sociaal veilig en bieden mogelijkheden voor ontmoeting van medebewoners. • Bij de projecten op de koppen van het gebied is er de kans om binnenruimtes te verbinden met de aangrenzende oeverzones.

met trappen en hellingbanen aangesloten op het verhoogde maaiveld langs de oever. Eventuele hoogteverschillen door toepassing van een 19

20

Vervolg Het stedenbouwkundig paspoort is geen blauwdruk, het geeft een gewenste ontwikkelingsrichting en is een uitnodiging voor iedereen om het Koppelweggebied vanuit het perspectief van de hanzekracht te bekijken. Iedere ontwikkeling, zowel groot als klein, biedt kansen om een bijdrage leveren aan de beoogde ruimtelijke kwaliteit zoals omschreven en geïllustreerd in het paspoort. Dit geldt zowel voor bouwplannen als inrichtingsplannen voor erven en de openbare ruimte. De gemeente ziet hier een nauwe samenwerking tussen publieke en private partijen die beiden zorgdragen voor de totstandkoming hiervan. Om samenhang te bereiken in het beeld op ooghoogte is afstemming nodig tussen de verschillende plannen en het ontwerp van de inrichting van de openbare ruimte. De inrichting van de Koppelweg, de wiggen en de oeverzone zijn hierbij aan de orde, waarbij het omgaan met de waterkering en het ontwerp voor het Looierspark om afstemming vragen. De gemeente laat hiervoor in de loop van de verdere planontwikkeling een ontwerpvisie opstellen.

21

buro-sro.nl

stedenbouw

+

ruimtelijke ordening

+

ontwikkelingsmanagement