Programmajournaal 2024 Dinkelland.pdf

Programmajournaal 2024

Inhoudsopgave Inleiding ......................................................................................................................................................... 4 Leeswijzer ...................................................................................................................................................... 5 Financieel hoofdstuk ...................................................................................................................................... 6 Mutaties bestaand beleid ........................................................................................................................... 6 Budgetoverheveling.................................................................................................................................. 13 Bijlagen financieel hoofdstuk .................................................................................................................... 15 Mutaties reserves ................................................................................................................................................. 15 Mutaties investeringen .........................................................................................................................................

19 Inleiding ambitiebegroting............................................................................................................................ 24 Programma Buitengebied in Balans ............................................................................................................ 25 Actielijn 1

Naar een toekomstbestendige agrarische sector ................................................................. 25

Actielijn 2 Ons unieke landschap en natuur worden geborgd .................................................................. 28 Financiën Buitengebied in Balans ............................................................................................................ 29 Programma Iedereen Gezond ..................................................................................................................... 31 Actielijn 1 De zorg voor onze inwoners is op orde ................................................................................... 31 Actielijn 2 Gezond in je lijf en in je hoofd.................................................................................................. 33 Actielijn 3 Iedereen doet mee ................................................................................................................... 35 Actielijn 4 Iedereen is veilig ...................................................................................................................... 35 Financiën Iedereen Gezond ..................................................................................................................... 37 Programma Leefomgeving van de toekomst ............................................................................................... 39 Actielijn 1

Verduurzamen - Op weg naar energieneutraal en aardgasvrij wonen en werken ............... 42

Actielijn 2

Opwek - Duurzame energievoorziening ............................................................................... 44

Actielijn 3

Duurzame Mobiliteit .............................................................................................................. 46

Financiën Leefomgeving van de toekomst............................................................................................... 47 Programma Leefbare kernen....................................................................................................................... 49 Actielijn 1

Voor iedereen een passende woning ................................................................................... 49

Actielijn 2

Voldoende ruimte voor de economie en voor maatschappelijk verantwoord ondernemen . 51

Financiën Leefbare kernen ...................................................................................................................... 53 Programma Gemeente en de samenleving................................................................................................. 60 Actielijn 1 Gemeente en inwoners staan dicht bij elkaar en werken samen ............................................ 60 Actielijn 2 Een sterk en toekomstbestendig Noaberkracht....................................................................... 62

2

Actielijn 3 Financieel gezond blijven ........................................................................................................ 63 Financiën Gemeente en de samenleving................................................................................................. 64 Basisbegroting ............................................................................................................................................. 65 Programma Bestuur & middelen .............................................................................................................. 65 Programma Dienstverlening & burgerzaken ............................................................................................ 66 Programma Veiligheid .............................................................................................................................. 67 Programma Openbare ruimte & mobiliteit ................................................................................................ 68 Programma Economie.............................................................................................................................. 70 Programma Onderwijs..............................................................................................................................

71 Programma Sport & accommodaties ....................................................................................................... 72 Programma Cultuur & recreatie ............................................................................................................... 73 Programma Sociaal domein ..................................................................................................................... 74 Programma Milieu .................................................................................................................................... 78 Programma Volkshuisvesting & ruimtelijke ordening ............................................................................... 79

3

Inleiding Voor u ligt het programmajournaal 2024 van de gemeente Dinkelland die door het college van Dinkelland aan u als raad aangeboden wordt. In het programmajournaal wordt verslag gedaan van de voortgang van het bestaande beleid, zowel inhoudelijk als financieel. Dit bestaande beleid vindt zijn oorsprong in de vastgestelde begroting 2024 en de perspectiefnota 2025. Deze beide documenten zijn op hun beurt gebaseerd op het Collegeakkoord gemeente Dinkelland 2022-2026 met de naam "Ver nieuwen, verbinden en versterken". Het zogenaamde ambitiedeel van deze begroting is gebaseerd op de volgende 5 opgaven uit dit collegeakkoord: •

Leefbare kernen

•

Buitengebied in Balans

•

Leefomgeving van de toekomst

•

Positieve gezondheid

•

Gemeente en de samenleving

De basisbegroting bestaat uit de volgende 11 programma's: 1. Programma Bestuur en Middelen 2. Programma Dienstverlening en Burgerzaken 3. Programma Veiligheid 4. Programma Openbare Ruimte en Mobiliteit 5. Programma Economie 6. Programma Onderwijs 7. Programma Sport en Accommodaties 8. Programma Cultuur en Recreatie 9. Programma Sociaal Domein 10. Programma Milieu 11. Programma Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening

4

Leeswijzer In deze leeswijzer worden een aantal zaken toegelicht zodat u dit programmajournaal makkelijker kunt lezen. Allereerst een korte toelichting op de opbouw van het programmajournaal. Het programmajournaal bestaat uit de volgende onderdelen: 1. Het Financieel hoofdstuk: hierin vindt u alle financiele mutaties 2. De Ambitiebegroting: de programma's met de vertaling van het collegeakkoord. 3. Basisbegroting: hierin komen alle reguliere en jaarlijks terugkerende zaken aan de orde Vanaf 2019 maken wij onderscheid tussen de basisbegroting dus feitelijk het structurele geld en de ambitiebegroting dus het incidentele geld dat gebruikt wordt om de ambities te realiseren. Tussen de basisbegroting en ambitiebegroting bestaat een wederzijdse relatie. Er zijn namelijk zaken vanuit de basisbegroting die een directe link met de ambitiebegroting hebben en vice versa. •

Projecten die voortkomen uit ambities kunnen na uitvoering en afronding structurele lasten met zich meebrengen in de beheerfase. De financiering van het project vindt plaats vanuit de ambitiebegroting (incidenteel), terwijl de structurele lasten afvloeien naar de basisbegroting en een plek krijgen onder één van de elf programma's.

•

Activiteiten en inspanningen (reguliere capaciteit en middelen) vanuit de basisbegroting kunnen bijdragen aan het bereiken van de doelen in de ambitiebegroting. Daarnaast kan ook (reguliere) capaciteit aan de basisbegroting worden onttrokken om te worden ingezet voor de ambities (projecten en processen).

Basisbegroting In de basisbegroting komen de reguliere, jaarlijks terugkerende zaken aan de orde. Deze basisbegroting is opgedeeld in de volgende elf programma’s: •

Programma Bestuur & middelen

•

Programma Dienstverlening & burgerzaken

•

Programma Veiligheid

•

Programma Openbare ruimte & mobiliteit

•

Programma Economie

•

Programma Onderwijs

•

Programma Sport & accommodaties

•

Programma Cultuur & recreatie

•

Programma Sociaal domein

•

Programma Milieu

•

Programma Volkshuisvesting & ruimtelijke ordening

5

Financieel hoofdstuk Mutaties bestaand beleid In deze paragraaf treft u een samenvattend overzicht aan van de verschillende financiële mutaties voor het jaar 2024 op basis van bestaand beleid. Dit kunnen autonome ontwikkelingen zijn of zaken waarover reeds besluitvorming heeft plaatsgevonden. Omschrijving

2024

Meicirculaire 2024 - hogere algemene uitkering

1.278

- te ramen stelposten

-249

- te ramen taakmutaties

-299

- compensatie armoede en schulden via algemene uitkering

28

- compensatie omgevingswet via algemene uitkering

50

Stichting Participatie Noaberkracht

209

Sociaal Domein

-390

(Nog) niet bestede preventiebudgetten Sociaal Domein

195

Buurtsportcoaches later in dienst

129

Bezwaarschrift BTW/BCF

95

Leges ogevingsvergunningen en bestemmingsplannen

184

Verkoop voormalig mortuarium Smithuisstraat

206

Onroerend Zaak Belasting

30

Toeristenbelasting

60

6

Vervanging ziekte Dorper Esch

-91

Bijkomende kosten aankoop gronden

-62

Noaberkermis

-28

Huur tankstation

52

Verkoop reststroken grond

60

Hogere energiekosten

-110

Dividenden

33

Stelpost onvoorzien

40

Inhuur afhandelen bezwaarschriften belastingen

-28

Overige kleine(re) verschillen

9

Totaal

1.401

Meicirculaire 2024 De algemene uitkering laat voor het jaar 2024 op grond van de meicirculaire 2024 een budgettair voordeel zien van € 730.000. Specificatie: Meicirculaire 2024

Hogere algemeen uitkering

2024

1.278

Totaal te ramen (stel)posten

-249

Totaal te ramen taakmutaties

-299

Totaal

730

7

De hogere algemene uitkering voor het jaar 2024 is naast een neerwaartse aanpassing van de groei van de omvang van het gemeentefonds (het acress) vooral een gevolg van de incidentele compensatie ten bedrage van € 859.000 vanwege de overgang naar de nieuwe financieringssystematiek, de extra vergoeding die we ontvangen voor de uitvoeringskosten van de omgevingswet (€ 189.000) en de hogere Integratie Uitkering (IU) participatie ten bedrage van € 229.000. Vanuit het accres moeten gemeenten ook de gevolgen van de loon- en prijsontwikkeling opvangen. Vandaar ook dat de bestaande stelposten voor loon- en prijscompensatie naar boven worden bijgesteld. Voor prijscompensatie betreft het een verhoging van € 20.000 en voor looncompensatie is geen aanpassing nodig. Naast het aanpassen van de stelposten voor loon- en prijscompensatie hebben we het extra geld via de Integratie Uitkering Participatie ten bedrage van € 229.000 toegevoegd aan de raming participatie. Deze beide mutaties tezamen maken het totaal van de stelposten van € 249.000. Daarnaast zijn de volgende zogenaamde taakmutaties opgenomen in de mei circulaire 2024: Te ramen taakmutaties

2024

Dienstverlening aanpak armoede en schulden

-28

Werkdrukverlaging jeugdbescherming

-33

Bommenregeling

-49

Invoeringskosten omgevingswet

-189

Totaal te ramen taakmutaties

-299

Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Vanuit de Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden, die in juli 2022 aan de Tweede Kamer is gepresenteerd, heeft het kabinet via het gemeentefonds € 40 miljoen aan structurele middelen voor betere dienstverlening door gemeenten op het gebied van armoede en schulden beschikbaar gesteld. Deze middelen zijn voor 2023 incidenteel aan gemeenten beschikbaar gesteld. De toekenning vanaf 2024 zal structureel plaatsvinden om gemeenten verder in staat te stellen om strategisch en doelgericht te handelen en hun activiteiten uit te breiden zoals het verdubbelen van het gebruik van schuldhulpverlening en het bevorderen van activiteiten om armoede onder kinderen te bestrijden. Voor de gemeente Dinkelland gaat het om structureel bedrag van € 28.000. Hierbij dient wel te worden opgemerkt dat de gemeente Dinkelland met ingang van het jaar 2024 via de algemene middelen aanvullend heeft ingezet op extra preventie binnen het sociaal domein. Als onderdeel hiervan is een structureel budget van € 100.000 beschikbaar gesteld voor onder andere armoedebeleid. De middelen die we nu ontvangen via de algemene uitkering merken we aan als compensatie voor de reeds gepleegde inzet via de algemene middelen. Dat betekent in het jaar 2024 een meevaller voor de algemene middelen van € 28.000.

8

Werkdrukverlaging jeugdbescherming In oktober 2023 hebben het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) en de VNG een bestuurlijk akkoord gesloten over het verlagen van de werkdruk in de uitvoering van de jeugdbescherming en jeugdreclassering door de gecertificeerde instellingen (GI’s). Hiervoor is € 60 miljoen benodigd. In het bestuurlijk akkoord is afgesproken dat het ministerie van JenV vanaf 2024 structureel jaarlijks € 30 miljoen bijdraagt aan deze werkdrukverlaging. Voor Dinkelland gaat dit om een bedrag van € 33.000 per jaar. In afwachting van meer duidelijkheid ramen we vooralsnog een stelpost. Uitvoeringskosten Omgevingswet De financiële middelen vanuit het Coalitieakkoord (CA) van het kabinet-Rutte IV worden ingezet voor het bereiken van de doelen van de Omgevingswet. Met het uitkeren van deze € 71,5 miljoen in 2024 kunnen de ontvangende partijen in hun transitie ervoor zorgdragen dat ze aangesloten, geoefend en ingeregeld zijn en voldoen aan de in de Omgevingswet gestelde eisen. Er volgt nog een stelselevaluatie, waarbij de daadwerkelijk gemaakte kosten in kaart worden gebracht. Op de aanvullende post bij het ministerie van Financiën staat nog een reservering van in totaal ruim € 80 miljoen in 2025 voor gemeenten. Deze middelen zullen naar verwachting in een volgende circulaire worden toegevoegd aan het gemeentefonds.

De gemeenten ontvangen een uitkering op basis van een vast bedrag (15 procent van het totaal), het aantal inwoners (60 procent) en landoppervlak (25 procent). Voor de gemeente Dinkelland gaat het om een incidenteel hogere algemene uitkering voor het jaar 2024 van € 189.000. Hierbij dient wel te worden opgemerkt dat de gemeente Dinkelland via de algemene middelen structureel heeft ingezet op de omgevingswet. Deze structurele (stel)post ten bedrage van € 50.000 is inmiddels overgeheveld naar Noaberkracht omdat daar de uitvoering plaatsvindt. De middelen die we nu ontvangen via de algemene uitkering merken we aan als compensatie voor de reeds gepleegde inzet via de algemene middelen. Dat betekent dat we een bedrag van € 139.000 overhevelen naar Noaberkracht ter dekking van de uitvoeringskosten Omgevingswet en € 50.000 aan merken als compensatie voor reeds gepleegde inzet via de algemene middelen. Dat betekent in het jaar 2024 een meevaller voor de algemene middelen van € 50,000. Stichting Participatie Noaberkracht Stichting Participatie Noaberkracht (SPN) heeft het jaar 2023 afgesloten met een positief resultaat. Een inschatting van dit resultaat is meegenomen in de jaarrekening 2023 van Dinkelland. Na de volledige afwikkeling over 2023 bij SPN, blijkt het resultaat nog positiever voor de deelnemende gemeenten.

Dit zorgt voor een extra voordeel van € 17.600 voor de gemeente Dinkelland De verwachting is dat SPN ook in 2024 een positief resultaat behaalt door efficiënt te werken. Dit levert voor Dinkelland een voordeel op van € 192.000. De loonkosten voor de participatiewet vallen wat lager uit dan begroot. Daarnaast was de begroting 2024 van SPN gebaseerd op de toen bekende Rijksbijdrage voor de WSW. Deze Rijksbijdrage is in de meicirculaire 2024 fors naar boven bijgesteld. Deze Rijksbijdrage wordt volgens eerdere afspraken 1 op 1 overgedragen aan SPN. Voor 2024 is SPN niet de gehele Rijksbijdrage nodig om de taken uit te voeren. Dit levert een voordeel op voor Dinkelland.

Sociaal Domein De, per saldo, hogere lasten van € 390.000 binnen het sociaal kunnen als volgt worden gespecificeerd:

9

Sociaal Domein

2024

WMO

- HO

20

- voorzieningen

-92

- ondersteuning individueel

-144

- ondersteuning groep

45

- verblijf

-31

Jeugd - ondersteuning individueel - ondersteuning groep

-160 -

- verblijf jeugd

150

- pleegzorg en gezinshuizen

50

- jeugdbescherming en reclassering

-35

- diagnostiek, bijzondere situaties, spoedhulp

47

- specifieke casus jeugd

-240

Totaal

-390

Wmo Trapliften en woonvoorzieningen – bijraming van € 92.000 De kosten voor trapliften en woonvoorzieningen zijn fors hoger dan begroot. Inwoners blijven langer thuis waardoor er meer voorzieningen in een woning nodig zijn. Het verwachte tekort op trapliften en woonvoorzieningen is daardoor € 92.000.

10

Ondersteuning individueel – bijraming van € 144.000 Op individuele ondersteuning zien we een toename van het aantal cliënten. Daarnaast is het verzilveringspercentage hoger en zijn de kosten per cliënt dus ook toegenomen. Dit veroorzaakt het verwachte tekort van € 144.000. Ondersteuning groep – aframing van € 45.000 Het aantal cliënten op ondersteuning groep is ten opzichte van 2023 nog verder gedaald. Daarentegen is het verzilveringspercentage wel hoger. Per saldo verwachten we een overschot van € 45.000. Verblijf – bijraming van € 31.000 We zien dat de indicatie per cliënt hoger is en dat het aantal cliënten ook stijgt ten opzichte van 2023. Dit zorgt voor een verwacht tekort van € 31.000. Jeugd Ondersteuning individueel – bijraming van € 160.000 •

In de lichtste vorm van individuele ondersteuning zien we geen opvallende verschillenen.

•

In de op één na lichtste vorm van individuele ondersteuning zien we een lichte daling van het aantal cliënten, maar wel een stijging van de kosten per cliënt (meer/duurdere ondersteuning per cliënt).

•

In de op één na zwaarste vorm van individuele ondersteuning zien we een stijging van het aantal cliënten, maar een daling van de kosten per cliënt (minder/ minder dure ondersteuning per cliënt).

•

In de zwaarste vorm van individuele ondersteuning is het aantal cliënten gestegen en zijn de kosten per cliënt ook gestegen (meer/duurdere ondersteuning per cliënt).

Verblijf – aframing van € 150.000 We zien in een afname van het aantal cliënten in de twee duurdere verblijfsvormen. Hierdoor ontstaat een voordeel van € 150.000 op het budget voor verblijf jeugdzorg. Pleegzorg en gezinshuizen – aframing van € 50.000 In 2023 hadden we een voordeel op het budget voor pleegzorg. Toen was nog niet duidelijk of dit een structureel voordeel zou zijn. Meerjarig is het budget daarom ongewijzigd gebleven. In 2024 zien we nagenoeg hetzelfde voordeel op het budget voor pleegzorg. Dit budget wordt in 2024 daarom ook afgeraamd met € 100.000. Daarentegen zien we een nadeel op het budget voor gezinshuizen. Het aantal cliënten is hier toegenomen waardoor het budget naar boven wordt bijgesteld met € 50.000. Per saldo dus een aframing van € 50.000 op pleegzorg en gezinshuizen. Specifieke casus – nadeel € 240.000 Dit betreft een specifieke casus in de jeugdzorg waarbij een client een bijzondere zorgvraag heeft. (Nog) niet bestede preventiebudgetten sociaal Domein Er is een structureel preventiebudget opgenomen in de begroting. Het jaar 2024 is vooral gebruikt om plannen uit te werken en om projecten op te starten. Hierdoor is in 2024 een deel van het preventiebudget nog niet nodig geweest. Buurtsportcoaches later in dienst In de begroting van Dinkelland is structureel budget beschikbaar gesteld voor buurtsportcoaches.

In 2024 is de werving voor deze buurtsportcoaches opgestart. Dat betekent dat deze functies in 2024 niet het gehele jaar bezet zijn. Dit zorgt ervoor dat een groot deel van het budget in 2024 vrijvalt.

11

Bezwaarschrift omzetbelasting 2020 tot en met 2022 Wij hebben in oktober 2023 en mei 2024 de motivering van het bezwaarschrift tegen de beschikking btwcompensatiefonds (hierna: BCF) 2020-2021 en 2022 aangeleverd en bezwaar gemaakt tegen de btwaangiften 2020-2021 en 2022. De Belastingdienst komt geheel aan het bezwaar tegemoet met als gevolg een teruggaaf van € 54.000 voor het BCF en een terug te ontvangen bedrag van € 148.000 voor de omzetbelasting. In het kort komt het erop neer dat we over de jaren 2020 tot en met 2022 een te lage inschatting hebben gemaakt van de terug te vorderen BTW. Dit zat vooral op de kostencomponent sport. Over het jaar 2023 verwachten we ook nog een bedrag van de belastingdienst terug te ontvangen. Vanaf 2024 is uitgegaan van de meest recente inschatting. Leges omgevingsvergunningen en bestemmingsplannen De hogere inkomsten van de bouwleges zijn ontstaan door de hoeveelheid bouwplannen. Door de ruime aantallen nieuwbouwwoningen met de daarbij ontvangen leges geven een grotere opbrengst dan is begroot. Daarnaast zijn er procedures voor grotere bouwplannen afgerond. Verkoop gebouw voormalig mortuarium Ootmarsum Het college heeft begin 2024 opdracht gegeven om het gebouw vml.

mortuarium Ootmarsum inclusief ondergrond te verkopen, en zodoende uitvoering gegeven aan de opdracht om het gemeentelijke vastgoed te beperken tot maatschappelijk vastgoed, dan wel vastgoed die één op één met de directe gemeentelijke dienstverlening is verbonden. Begin september is het vml. mortuarium door ons overgedragen aan de nieuwe eigenaar. Het gebouw heeft geen boekwaarde meer, waardoor het volledige verkoopbedrag als meevaller is ingeboekt en dus een incidenteel voordeel in 2024 oplevert. Onroerende Zaak Belasting Door een hogere groei van het aantal woningen pakt de opbrengst Onroerende Zaak Belasting hoger uit dan eerder werd aangenomen. Toeristenbelasting Het aantal overnachtingen over 2023, die worden verantwoord in 2024 blijken hogere te zijn dan eerder werd aangenomen. Vervanging ziekte Dorper Esch De Dorper Esch heeft te maken met een aantal ziektegevallen op cruciale functies, waardoor extra inhuur noodzakelijk is. Op basis hiervan zijn extra kosten opgenomen in het programmajournaal. Bijkomende kosten aankoop gronden De afgelopen maanden zijn er gronden aangekocht in onder andere Saasveld, Weerselo en Ootmarsum. Het betreft zogenaamde “warme gronden” die naar verwachting binnen afzienbare tijd tot een woningbouwplan worden ontwikkeld met de verwachting dat de bijbehorende grondexploitatie financieel sluitend zal zijn.

Over de verschillende aankopen is de raad via een raadsbrief geïnformeerd. De bijkomende kosten zoals adviseurs- en taxatiekosten komen ten laste van de algemene middelen. Noaberkermis Het college heeft medio 2024 besloten subsidie te verlenen voor de organisatie van de Noaberkermis (een kermis voor meerderen kernen) in Weerselo aan het Oranjecomité Weerselo van maximaal 50% van de totale kosten, met in 2024 een maximum van € 16.000, 2025 een maximum van € 8.000 en in 2026 een maximum van € 4.000. Vanaf 2027 kan de kermis zonder financiële bijdrage van de gemeente georganiseerd worden. De dekking van deze totale kostenpost ten bedrag van € 28.000 loopt via de algemene middelen en verantwoorden we nu via dit programmajournaal 2024. De beide bedragen die betrekking hebben op de jaren 2025 en 2026 voor een totaalbedrag van € 12.000 hevelen we bij de jaarverantwoording 2024 over naar die betreffende komende jaren.

12

Huur tankstation De huurprijs voor het tankstation is variabel en wordt bepaald door de hoeveelheid brandstof die wordt verkocht. De nota voor de verhuur van het tankstation wordt altijd achteraf gefactureerd op basis van de gerealiseerde omzet. Voor 2023 is deze omzet veel hoger uitgevallen dan verwacht bij het opstellen van de jaarrekening. Daarom kan een extra bate worden meegenomen in het programmajournaal over 2024. Verkoop groenstroken / reststroken Er is in de eerste 7 maanden van 2024 meer aan (kleine) groenstroken en reststroken verkocht dan eerder werd aangenomen. Dit levert een meevaller op van € 15.000. Hogere energiekosten De hogere energiekosten zijn opgebouwd uit een aantal elementen. Door het hogere gasverbruik in 2023 komt er een naheffing van onze leverancier, deze naheffing heeft voornamelijk betrekking op de zwembaden (extra kosten € 18.500). In 2024 heeft de Kuiperberg te maken gehad met een koude start van het buitenseizoen, hiervoor zijn extra kosten voor gas opgenomen (€ 10.000). De zwembaden zijn in 2022 en 2023 nog gecompenseerd voor de gestegen energiekosten via de SPUK MEOZ regeling, deze is helemaal vervallen in 2024, waardoor een stijging voor de elektrakosten is meegenomen in het programmajournaal.

De hogere kosten voor gas kunnen in 2024 nog gecompenseerd worden via de regeling voor Twentse gemeenten in verband met het opzeggen van het Gazprom contract. Daarnaast zijn de energiekosten van de openbare verlichting (€ 40.000) en de weekmarkten (€ 20.000) aangepast aan de geldende markttarieven. De bestaande raming bleek te laag. Dividenden Medio 2024 ontvingen we de jaarstukken van Wadinko en het Openbaar Lichaam Crematoria Twente. Hieruit bleek dat tijdens de beide aandeelhoudersvergaderingen over deze jaarstukken (extra) dividend is uitgekeerd aan de deelnemende gemeenten. Voor de gemeente Dinkelland levert dit een extra inkomt in 2024 op van € 33.000 (Wadinko € 12.000 en het crematorium € 21.000). Stelpost Onvoorzien We boeken de stelpost onvoorzien af in relatie met een aantal ander eerdere genoemde en toegelichte tegenvallers in de programmajournaal. Extra inhuur afhandelen bezwaarschriften Het team belastingen is in 2024 extra druk met het afhandelen van beroepzaken tegen de uitspraken op de WOZ-bezwaren van belastingjaar 2023 en de bezwaren tegen de aanslagen 2024. Dit vraagt extra inzet waarvoor moet worden ingehuurd. De kosten hiervan bedragen € 50.000 waarvan via de verdeelsleutel een bedrag van € 28.000 voor rekening van Dinkelland komt. Overige kleine(re) mutaties Het betreft hier meerdere kleine(re) mutaties.

Budgetoverheveling Algemeen Een budgetoverheveling doet zich voor indien de in de begroting opgenomen budgetten in het jaar van uitvoering niet of niet volledig zijn uitgegeven om de simpele reden dat de betreffende activiteit niet of niet geheel is uitgevoerd. Er blijft dus geld over. Vanuit de organisatie worden deze overgebleven gelden geclaimd om mee te nemen naar het volgende jaar, zodat de niet uitgevoerde activiteiten alsnog in het nieuwe begrotingsjaar kunnen worden uitgevoerd. Het gaat in dit voorstel over de overheveling van incidentele uitgaven budgetten in de exploitatie. Deze budgetten kunnen zijn gevormd vanuit de eigen middelen of middelen van het rijk zonder terugbetalingsverplichting. Het overhevelen van deze budgetten is een bevoegdheid van de gemeenteraad. 13

Beleidsregels budgetoverheveling 1. Het betreft eenmalige activiteiten met incidentele exploitatiebudgetten. 2. Het incidentele budget is vanuit de eigen middelen beschikbaar gesteld op basis van een expliciet raadsbesluit of bij de begroting of het betreffen externe middelen van het rijk zonder terugbetalingsverplichting. 3. Het budget mag één jaar worden overgeheveld of doorgeschoven tenzij er steekhoudende argumenten zijn voor meerdere jaren. 4. Het over te hevelen budget moet worden onderbouwd met een goede reden waarom de betreffende activiteit niet of niet geheel is uitgevoerd en een onderbouwing van de concrete besteding van het (restant) budget en de periode waarop in het volgende jaar de uitgave plaatsvindt. Werkwijze De daadwerkelijke budgetoverheveling vindt plaats bij de jaarverantwoording omdat op dat moment een exact beeld bestaat van de niet of niet geheel bestede budgetten en de reden daarvan. In het kaders van de nieuwe regels op het gebied van de rechtmatigheidsverantwoording geven we in het programmajournaal al wel een eerste beeld van de posten die naar onze mening en met de kennis van dat moment (het opstellen van het programmajournaal) in aanmerking komen voor budgetoverheveling. Programmajournaal 2024 Op dit moment en met de kennis van nu verwachten wij dat de volgende posten niet of niet geheel in het jaar 2024 zullen worden besteed: Omschrijving

Bedrag

Watertappunten

31.000

Vervanging stroomkasten

130.000

Noaberkermis

12.000

Energietoeslag

199.173

Voorbereidingskrediet Samen Scholen

400.000

Totaal

772.173

De eerste twee posten komen in aanmerking voor budgetoverheveling van het jaar 2024 naar 2025 om de simpele reden dat de betreffende activiteit (nog) niet is/wordt uitgevoerd in 2024. Het over te hevelen budget voor de Noaberkermis heeft, conform besluitvorming, betrekking op de jaren 2025 en 2026 Voor de energietoeslag geldt dat inwoners konden tot en met 31 juli 2024 nog een tegemoetkoming aanvragen konden voor de energiekosten. In Dinkelland is er in 2024 een bedrag van € 71.670 uitbetaald aan energietoeslag. 14

Dit betrof € 53.167 voor de categorie tot 120% van de bijstandsnorm en € 18.503 voor de categorie boven 120% van de bijstandsnorm. Dit past binnen het budget dat beschikbaar is gesteld door het Rijk. Na deze uitbetaling resteert er nog een budget van € 199.143. Op dit moment is er nog niets bekend over een eventueel vervolg van deze regeling. Voor de nieuwbouw van de basisscholen in Denekamp is in de beginfase een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld. Deze wordt ingezet voor de verdere ontwikkeling van het project. In het restant van 2024 worden geen noemenswaardige kosten meer gemaakt, waardoor het budget grotendeels kan worden overgeheveld naar volgend jaar. De betreffende budgetten zullen worden betrokken bij de budgetoverheveling als onderdeel van de jaarverantwoording 2024

Bijlagen financieel hoofdstuk Mutaties reserves Algemeen In onze begroting zijn meerdere uitgavenposten opgenomen die hun dekking vinden in een reserve. Voor ieder jaar maken we een inschatting van de kosten die we denken te gaan maken in dat betreffende jaar met daartegenover een onttrekking aan de bestemmingsreserve die van toepassing is. In alle gevallen betreft het hier uitgaven die zijn voorzien van een raadsbesluit. Indien de werkelijke uitgaven in enig jaar afwijken van de raming dan wordt de daadwerkelijke onttrekking daar uiteraard op aangepast. De afgelopen jaren voerden we de daadwerkelijke onttrekkingen aan de verschillende bestemmingsreserves door bij de jaarverantwoording. Op dat moment zijn immers ook de werkelijke uitgaven in dat betreffende jaar bekend. Op grond van de gewijzigde wetgeving op het gebied van de rechtmatigheid worden afwijkingen ten opzichte van de geraamde onttrekkingen aan en stortingen in reserves als onrechtmatig aangemerkt. Om dit zoveel mogelijk te voorkomen stellen we een aantal onttrekkingen aan en stortingen in reserves bij naar de verwachte situatie aan het eind van het jaar 2024. Deze bijstelling heeft geen effect op het saldo van het programmajournaal 2024. nu of de jaarverantwoording 2024 later. Het betreft een budgettair neutrale operatie die is ingegeven door de gewijzigde wetgeving op het gebied van de rechtmatigheid.

Daar waar u een min teken aantreft is sprake van een lagere te verwachten uitgave in 2024 waardoor ook de onttrekking aan de reserve naar beneden moet worden bijgesteld. Een plus wil zeggen een hogere onttrekking aan de betreffende reserve omdat we naar verwachting in 2024 meer gaan uitgeven dan aanvankelijk verwacht en begroot. Uiteraard moet het wel blijven passen binnen het totaal van de , door de raad, beschikbaar gestelde middelen. In het programmajournaal 2024 zijn de volgende financiele mutaties op de reserves verwerkt: Reserve dekking afschrijvingen investeringen majeure projecten Rondweg Weerselo

-175.000

Dusinksweg

-2.000

Bisschopstraat

-168.000

Inspectie - opstellen onderhoudsplan kunstwerken

-46.000

15

Gevelverlichting Nicolaasplein

-2.000

Investering Thijplein Rossum

-3.000

Reserve Maatschappelijk Effecten Plan Stimuleringsregeling binnenstedelijke herontwikkeling

-200.000

Reserve wegen en kunstwerken Onderhoud kunstwerken

-690.000

Reserve onderhoud en vervanging openbaar groen en speeltoestellen Uitvoeringsprogramma KOG

-185.000

Reserve Onderwijshuisvesting Denekamp Voorbereidingskrediet De Zevenster Denekamp

454.000

Voorbereidingskrediet Gymzaal De Kerkeresch

137.000

Reserve incidenteel beschikbare algemene middelen Implementatie ijslands Preventie Model

-188.000

Updaten doelgroepenbeleid

-10.000

16

Uitvoeringsprogramma 2023 - 2028 cultuurregio Twente

-63.000

Gezond in de stad naar Preventiebudget

-16.000

Armoedebeleid

-28.000

Aflossing lening VVV Ootmarsum

2.000

Reserve College akkoord 2022 - 2026 Gebiedsvisie "Nationaal Programma Landelijk gebied"

58.000

Werkbudget Toekomstbestendige agrarische sector

-90.000

Kernondersteuner

-12.000

Leefbaarheidsfonds

128.000

Duurzaamheid- programmagelden

621.000

Wijkaanpak

398.000

Circulaire economie

25.000

Energieloket NOT Energieloket 3.0

-30.000

Werkbudget Leefomgeving van de toekomst - leefbare kernen

131.000

Werkbudget Leefomgeving van de toekomst - leefbare kernen

62.000

Versterking toerisme

20.000

Werkbudget bedrijfsuitbreiding

2.000

Project ontplooing grensregio's

-12.000

17

Transitiebudget visie sociale zaken

-50.000

Preventie HO door Powerfulageing en huishoudcoach

-150.000

Leerlingenvervoer- persoonlijk vervoersontwikkelplan

-75.000

Buurtsportcoaches

-45.000

Preventieve ondersteuning na beëindiging NPO onderdeel schoolmaatschappelijk werk

-49.000

Armoedebeleid

-8.000

Centrumplan Denekamp, revitaliseren Eurowerf

-170.000

Projectleiding en onderzoek

-175.000

Samenwerking grensregio Dinkelland

-130.000

Werkbudget Gezondheid

-26.000

Mantelzorgbeleid

-50.000

VTA boomveiligheidscontrole

-50.000

Totaal bijgestelde onttrekkingen

-860.000

Algemene reserve Mutatie De Mors

-1.287.000

Mutatie Echelpoel III

21.000

Mutatie Marconiweg

108.000

18

Mutatie Brookhuis

191.000

Mutatie Commanderie

-546.000

Mutatie Deurninger Es

-33.000

Mutatie Noord Deurningen

50.000

Mutatie Spikkert

-182.000

Mutatie De Lenne

-64.000

Mutatie Aveskamp

-113.000

Mutatie Hopmanstraat

10.000

Mutatie Denekamp Oost

83.000

Reserve dekking afschrijvingen investeringen majeure projecten Voorbereidingskrediet De Zevenster Denekamp

454.000

Voorbereidingskrediet Gymzaal De Kerkeresch

137.000

Gebiedsvisie "Nationaal Programma Landelijk gebied"

58.000

Totaal bijgestelde stortingen

-1.113.000

Totaal mutaties

-1.973.000

Mutaties investeringen Algemeen Het betreft hier meerjarige investeringskredieten die in de meeste gevallen een looptijd kennen van meerdere jaren.

19

Op het moment van besluitvorming door de gemeenteraad worden deze investeringskredieten voor het volledige bedrag opgenomen in de administratie en opengezet om kosten op te verantwoorden. Aan het eind van het betreffende jaar wordt het restant van het betreffende krediet overgezet naar het volgende jaar. Deze werkwijze is op grond van de gewijzigde wetgeving op het gebied van de rechtmatigheid nog steeds toegestaan maar moet wel worden voorzien van een separaat raadsbesluit om de restant kredieten in het volgende jaar weer op te mogen voeren. Voor dit programmajournaal 2024 houdt dat in dat de restantkredieten die als onderdeel van de van de jaarstukken 2023 zijn overgezet naar het het boekjaar 2024 moeten worden opgenomen in het programmajournaal. Dit alles heeft geen effect op het saldo van het programmajournaal 2024. nu of de jaarverantwoording 2024 later. Het betreft een budgettair neutrale operatie die is ingegeven door de gewijzigde wetgeving op het gebied van de rechtmatigheid. Formeel overzetten van de restant investeringskredieten van het jaar 2023 naar het jaar 2024 De volgende restant investeringskredieten worden (formeel) overgezet van het jaar 2023 naar het jaar 2024: Vervanging grote gemalen

45.000

Rondweg Weerselo

3.500.000

2e fase Dusinksweg

46.000

Traverse Weerselo

3.374.000

Klimaat GRP 2019-2024

169.000

Drukriool GRP 2019-2024

159.000

Klimaat GRP 2019-2024

875.000

Drukriool GRP 2019-2024

375.000

Klimaat GRP 2019-2024

125.000

Rioolvervanging GRP 2019-2024

115.000

Drukriool GRP 2019-2024

375.000

Klimaat GRP 2019-2024

1.000.000

Rioolvervanging GRP 2019-2024

875.000

20

Drukriool GRP 2019-2024

375.000

Klimaat GRP 2019-2024

1.000.000

Beleidsplan openbare verlichting 2023

24.000

Inrichten Thijplein Rossum

77.000

Actualiseren basis rioleringsplannen

23.000

Klimaat sisa Bromeliastraat Denekamp

1.432.000

Inspectie - opstellen onderhoudsplan kunstwerken

75.000

Gevelverlichting Nicolaasplein Denekamp

41.000

Inspectie en nader onderzoek bruggen

155.000

Totaal bruto investeringen

14.235.000

Bijdragen van derden in de geraamde investeringen Klimaat sisa Bromeliastraat Denekamp 2e fase Dusinksweg Totaal bijdrage investeringen

Totaal netto investeringen

-337.000 3.000 -334.000

13.901.000

Inschatting uitputting investeringskredieten 2024 Na het formeel overzetten van de restantkredieten van het jaar 2023 naar 2024 zoals hiervoor toegelicht maken we in dit programmajournaal ook een inschatting van de te verwachten uitgaven op de betreffende investeringskredieten in 2024. Dit leidt tot een aanpassing (verlaging) van de onderstaande investeringskredieten.

21

Dit alles heeft geen effect op het saldo van het programmajournaal 2024 nu of de jaarverantwoording 2024 later. Het betreft een budgettair neutrale operatie die is ingegeven door de gewijzigde wetgeving op het gebied van de rechtmatigheid. Renteloze lening aan VVV Ootmarsum

2.000

Voorbereidingskrediet BS De Zevenster

-359.000

Voorbereidingskrediet gymzaal De Kerkeresch

-103.000

Klimaat GRP 2019-2024

-91.000

Klimaat GRP 2019-2024

-825.000

Drukriool GRP 2019-2024

-200.000

Klimaat GRP 2019-2024

-125.000

Rioolvervanging GRP 2019-2024

2.000

Drukriool GRP 2019-2024

-375.000

Klimaat GRP 2019-2024

-1.000.000

Rioolvervanging GRP 2019-2024

-450.000

Drukriool GRP 2019-2024

-375.000

Klimaat GRP 2019-2024

-1.000.000

Rioolvervanging GRP 2019-2024

-700.000

Drukriool GRP 2019-2024

-300.000

Klimaat GRP 2019-2024

-800.000

Inspectie - opstellen onderhoudsplan kunstwerken

-30.000

Inspectie en nader onderzoek bruggen

-40.000

22

Voorbereidingskrediet fietspad Bornsestraat

-100.000

Vervanging kunstwerken 24-25

-590.000

Totaal

-7.459.000

23

Inleiding ambitiebegroting Ambitiebegroting Zoals reeds is aangegeven in de algemene inleiding heeft de begroting 2024 het collegeakkoord gemeente Dinkelland 2022-2026 met de naam "Vernieuwen, verbinden en versterken" als basis. Het zogenaamde ambitiedeel van deze begroting is gebaseerd op de volgende 5 opgaven uit dit collegeakkoord: •

Buitengebied in Balans

•

Iedereen gezond

•

Leefomgeving van de toekomst

•

Leefbare kernen

•

Gemeente en de Samenleving

Deze 5 opgaven zijn in eerste instantie verder beschreven en uitgewerkt in actielijnen en doelen waarna op hoofdlijnen wordt aangegeven hoe we hier een bijdrage aan denken te gaan leveren. Per opgave wordt afgesloten met een financieel overzicht. In dit overzicht zijn ook de beschikbare werkbudgetten opgenomen. Deze behoeven wat algemene toelichting. Binnen het programmabureau wordt een bijdrage geleverd aan het behalen van maatschappelijke effecten. Hier wordt sturing gegeven aan bestuurlijke ambities, veranderopgaven en strategisch inspanningen. Dit komt samen in verschillende programma’s (ambities), waaraan werkbudget is gekoppeld. Het werkbudget wordt ingezet om (externe) advieskosten te dekken en (participatie)processen in de kernen te faciliteren. Daarnaast wordt het werkbudget ingezet voor bekostiging van evenementen, bijeenkomsten, sprekers (en alle bijkomende kosten die daarbij horen). Het werkbudget is in eerste aanleg niet bedoeld als uitvoeringsgeld om projecten zelf te bekostigen. Onder de 5 opgaven wordt indien mogelijk een nadere duiding en verdeling over de jaren gegeven. Dat is echter niet in alle gevallen op voorhand mogelijk om de simpele reden dat we ook afhankelijk zijn van initiatieven vanuit de samenleving en het tempo en enthousiasme waarmee deze initiatieven gaan spelen.

Het beschikbaar hebben van werkbudgetten is met name ook bedoeld om te slagvaardig te kunnen inspelen op de genoemde initiatieven. Om de raad toch op de hoogte van de besteding en bestemming van de werkbudgetten wordt in elk van de komende P&C documenten verslag gedaan van de bestemming en besteding van de werkbudgetten.

24

Programma Buitengebied in Balans Inleiding Buitengebied in balans Dinkelland We zetten in op een economisch sterk buitengebied vanuit de balans tussen agrarisch landgebruik, de kwaliteit van onze natuur en landschap, de groeimogelijkheden van de toeristische sector, de mogelijkheden voor economische activiteiten en de kwaliteit van leef- en werkomgeving voor onze inwoners. Dit in verbinding met bodem, water en lucht. Dat maakt ons buitengebied voor de toekomst sterker en is gunstig voor de leefbaarheid. Onze ambitie is uitdagend maar realistisch als het een samenspel is met onze inwoners, de partners en de gebruikers. We voorzien de ambitie en de hieraan verbonden Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) van een dynamische agenda. Frequent leiden nieuwe inzichten en regelgeving tot aanvullingen en wijzigingen op deze agenda. Indien noodzakelijk worden deze ook financieel vertaald. We realiseren ons dat de transitie van het buitengebied vele jaren, en dus meerdere raadsperioden, in beslag zal nemen. In de huidige 4 jaar zal vooral de veranderrichting worden bepaald en een start worden gemaakt met de concrete uitvoeringsagenda. We vertalen onze ambities naar twee actielijnen: •

Naar een toekomstbestendige agrarische sector

•

Ons unieke landschap en natuur worden geborgd

In dit programma maken we ook de afweging hoe om te gaan met de unaniem aangenomen verzamelmotie met betrekking tot het onderwerp: •

Stimuleren van innovatie in de agrarische sector

Actielijn 1

Naar een toekomstbestendige agrarische sector

De toekomst van de agrarische sector en daarmee het landelijk gebied wordt voor een aanzienlijk deel gestuurd en bepaald door Europese wet- en regelgeving. Op nationaal niveau is dit uitgewerkt in het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) en door de provincie vertaald in het Provinciaal Programma Landelijk Gebied (PPLG). De provincie Overijssel heeft daarbij gekozen om zes deelgebieden te definiëren, waarvan Noordoost-Twente er één is. Door het samenvallen van meerdere (natuur)doelen en ligging is onze regio als zeer complex en uitdagend te definiëren. Zowel bestuurlijk als ambtelijk werken we samen teneinde meer impact te hebben in de beleidsvorming. Hierbij borgen we naast alle doelwaarden, rekenmodellen en (stoppers)regelingen ook nadrukkelijk aandacht voor de bredere sociaal maatschappelijke impact en het mentale welzijn van de agrariërs. Dinkelland maakt als deelgebied ook onderdeel uit van de Gebiedsgerichte aanpak Noordoost-Twente (GGA-NOT). Samen met de drie NOT gemeenten gaan we de transitie inhoud geven waarbij een realistisch perspectief voor de agrariërs een belangrijk uitgangspunt is. Stimuleren van innovatie in de agrarische sector staat hierbij centraal. Het vorige kabinet investeerde fors in de opgaven voor water, natuur en klimaat en in de verduurzaming van de landbouw.

De keuzes en investeringen in de landbouw worden gekoppeld aan verduurzaming, kringlooplandbouw, nieuwe verdienmodellen en verbetering van de positie van de boer in de keten. We hebben daarbij nadrukkelijk aandacht voor de transitiekansen van agrariërs, zowel voor agrariërs die blijven als wel stoppen.

Ons doel We gaan als proactieve gebiedspartner een bijdrage leveren aan een economisch perspectief vanuit een balans tussen agrarisch landgebruik, de kwaliteit van onze natuur en landschap, de kwaliteit van de toeristische sector, de mogelijkheden voor economische activiteiten en de kwaliteit van leef- en werkomgeving voor onze inwoners. Dit in verbinding met bodem, water en lucht. Dat maakt ons buitengebied sterker en is gunstig voor de leefbaarheid.

25

In 2026 hebben we de verkregen inzichten en de uitgewerkte plannen vanuit het NPLG omgezet in operationeel beleid gericht op de transitie van de agrarische sector. En in 2026 zijn er in deelgebieden zichtbare stappen gezet met betrekking tot zowel het perspectief voor de landbouw als de natuur- en waterdoelen. Via de volgende inspanningen willen we ons doel bereiken: •

We zetten menskracht en middelen in om lokaal en bovenlokaal een proactieve rol te vervullen. We zijn partner in de NOT-Gebiedsprocessen.

•

Het agrarisch consulentschap zetten we voort, evenals de rol van de ervencoach voor de landbouw. Dat geldt ook voor onze betrokkenheid bij de Land Bouwers (voorheen: Mineral Valley Twente) en LEADER. Samen met de provincie, het waterschap, maatschappelijk partners en stakeholders stellen wij de NOT Gebiedsagenda 2023- 2030 op.

•

We ontwikkelen een gemeentelijke visie op toekomstige economische dragers voor ons buitengebied.

•

Bedrijfsbezoeken en persoonlijke contacten op het erf zijn een belangrijk onderdeel van onze (persoonlijke) inzet.

•

We hanteren een aanpak op doelgroepen. We richten ons vooral op transitiekansen van agrariers en hebben daarbij ook oog voor de sociaal maatschappelijke impact.

•

We brengen samen met de andere NOT gemeenten middels een gebiedsanalyse onze uitgangspositie (beter) in kaart.

Hoe leveren we een bijdrage aan een toekomstbestendige agrarische sector? a. Knoppen bedienen. We gaan de komende jaren een maximale inspanning leveren om de complexe processen in het landelijk gebied soepeler te laten verlopen. Wij zien onszelf als de “verbinder” en “facilitator”. Bestuurlijk en ambtelijk nemen we deel aan elke relevante “tafel” om de collectieve belangen van doelgroepen en de gebiedsopgaven in Dinkelland te behartigen. Daar waar mogelijk gaan we landelijk, provinciaal en lokaal een voortrekkersrol vervullen. b. Samenlevingsgerichtheid. We bouwen aan duurzame relaties in een krachtenveld waar de belangen ver uit elkaar liggen. We staan naast onze agrariërs/ inwoners en ondersteunen hen bij de keuzes op weg naar een meer duurzame bedrijfsvoering. De Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) NOT is het voertuig voor dialoog en samenspel met onze inwoners. c. Sociaal maatschappelijke impact. We beschouwen voortdurend de effecten van de activiteiten die er plaatsvinden op de impact die het heeft op mens en maatschappij. In het bijzonder hebben we aandacht voor de transitiekansen van de “blijvers” en het bieden van een perspectief op de “stoppers”.

Wat is er gebeurd / wat hebben we gedaan Door de landelijke verkiezingen en de formatie van een nieuw kabinet is in de afgelopen periode onduidelijkheid ontstaan over de status en voortgang van het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) en dus ook over die van het Provinciaal Programma Landelijk Gebied (PPLG). Omdat onze gemeente van mening is dat de opgaven voor ons buitengebied onverminderd groot blijven vanwege Europese wet- en regelgeving en we hoe dan ook te maken krijgen met veel zogenaamde stoppers, hebben we ervoor gekozen om deze periode van onduidelijkheid te benutten om te werken aan onze relaties, om agrariërs zo goed mogelijk te informeren en om in gesprek te blijven met onze verschillende stakeholders in het gebied. In de eerste helft van 2024 hebben we, met het oog op onze doelen, onder meer het volgende gedaan:

26

•

Inloopspreekuren PPLG: deze zijn als proef georganiseerd met het gebiedsteam NoordoostTwente, bedoeld voor met name agrariërs. Deze worden waarschijnlijk na de zomer voortgezet. Deze spreekuren zijn zeer druk bezocht en hebben vaak tot vervolg overleggen geleid, vaak op de locatie zelf. De behoefte op informatie en het gesprek lijken hiermee groot.

•

Start verkenning om te komen tot een gezamenlijke grondstrategie in Noordoost-Twente: omdat grond een belangrijke sleutel is voor gebiedsprocessen, zijn we in het gebiedsteamverband gestart met een verkenning van een grondstrategie NOT.

•

Continuering bedrijfsbezoeken: geregeld zijn werkbezoeken afgelegd, zowel ambtelijk als met de wethouder (keukentafel gesprekken).

•

‘Boeren met passie’: deze column is geregeld gevuld in Dinkellandvisie.

•

Bijeenkomst met erfcoaches en erf betreders: een nuttige bijeenkomst en wordt herhaald. Doel ervan is dat erfcoaches en erf betreders goed geïnformeerd te houden over alle ontwikkelingen opdat zij agrariërs zo passend mogelijk kunnen ondersteunen. Doel was toch om erfcoaches in contact te brengen met andere erfbetreders en kenbaar te maken wat de erfcoach doet?

•

Bijeenkomst met enkele jonge boeren uit Lattrop-Breklenkamp en de wethouder: doel hiervan was te horen hoe zij tegen de toekomst aankijken. De bijeenkomst werd gewaardeerd en zal op een later moment en herhaald worden. We willen dit ook vormgeven in andere gebieden en mogelijk met andere doelgroepen. Te denken is aan intensieve veehouderijhouders of biologische agrariërs.

•

Deelname Bermgras Lab (i.s.m. De Land Bouwers): in deze praktijkpilot wordt onderzocht hoe het restproduct ‘bermmaaisel’ kan dienen als extra organische stof voor de landbouw.

•

Continuering inhuur en inzet erfcoaches t.b.v. grondeigenaren in het buitengebied.

•

Agrarische gebiedsanalyse: de opdracht hiertoe is verstrekt, de uitvoering begeleid en de analyse is net voor de zomer opgeleverd. De uitkomsten zijn inmiddels gepresenteerd en vormen de basis voor de ontwikkeling van een gebiedsvisie.

•

Incidentele deelname campagne Kruidenrijk Grasland: door boeren te ondersteunen bij het inzaaien van kruidenrijkgrasland, wordt de bodem-, waterkwaliteit en biodiversiteit verbeterd.

•

We hebben tijd en energie gestoken in het proactief inbrengen van onze gemeentelijke wensen en visie in het tot stand komen van de provinciale omgevingsvisie en landbouwvisie. Daarbij hebben we zoveel mogelijk afstemming gezocht met de andere drie gemeenten in NoordoostTwente.

•

Met de drie andere gemeenten in Noordoost-Twente hebben we een gezamenlijke zienswijze ingediend op het NPLG.

•

Er zijn verkenningen opgestart om gebiedsprocessen in Dinkelland te starten. Ook als landelijk c.q. provinciaal beleid ontbreekt blijven we in het belang van onze inwoners/agrariërs erop gericht om in samenwerking met gebiedspartners kleinschalig voortgang te boeken.

•

We blijven onze raadsleden informeren tijdens verschillende informatieavonden waarbij actuele onderwerpen aan bod komen.

Naast deze activiteiten, waren we actief in veel nationale, provinciale en regionale overleggen waar we de belangen van onze gemeente en inwoners zo goed mogelijk behartigen en, indien nodig, een voortrekkersrol proberen te spelen. Denk daarbij aan het gebiedsteam Noordoost-Twente, de Bestuurlijke Gebiedstafel Noordoost-Twente, de VNG, de P10, diverse beleidsmatige overleggen met de provincie, waterschap en andere partijen. Daarnaast hebben we geregeld overleg met o.a. het ministerie van LNV en het RVO.

27

Actielijn 2 Ons unieke landschap en natuur worden geborgd We willen de landschapskwaliteiten van Noordoost-Twente en dus ook van Dinkelland behouden en ontwikkelen. We maken ons sterk voor het behoud van ons veelzijdige cultuurlandschap, de natuur en de biodiversiteit.

Ons doel We gaan ons inzetten voor het behoud en vergroten van de kwantiteit en kwaliteit van ons unieke landschap, de natuurwaarden en biodiversiteit. Met verdienmodellen voor grondeigenaren als voorwaarde biedt vergroting van kwaliteit en kwantiteit van natuur, landschap en biodiversiteit een bijdrage aan toekomstperspectief. Dat doen we als gebiedspartner, als kartrekker, als beïnvloeder of als overheid die regels stelt. In 2026 hebben we reële stappen gezet voor verbeteren van kwaliteit van landschapselementen, is de biodiversiteit op gemeentegronden toegenomen en gebruiken we onze netwerken om de waarde van natuur, landschap en biodiversiteit aandacht te geven en te versterken.

Hoe leveren we een bijdrage aan de borging van ons unieke landschap en natuur? 1. N2000. We werken samen met vele partners en stakeholders aan de realisatie van de N2000 opgaven. 2. Inpassen projecten. We werken samen met diverse partijen aan hoge kwaliteit van ontwerp, aanleg en beheer van de landschappelijke inpassing van (energie)projecten. Aan deze landschappelijke inpasbaarheid stellen we hoge eisen. 3. Kennis en informatie. We gaan meer inzet plegen op voorlichting en educatie over natuur, landschap en biodiversiteit. Dit doen we samen met onze gebiedspartners. 4. Beleidsstrategie. We evalueren, verbeteren en wijzigen indien nodig onze ambities uit de Omgevingsvisie en de Waardenkaart. 5. Knoppen bedienen. Waar kansen liggen gaan we landelijk, provinciaal, regionaal en lokaal aan de beleidsmatige en strategische knoppen zitten en in deze een voortrekkersrol vervullen. 6. Biodiversiteit. de kansen voor verbetering van biodiversiteit op en aan gemeentegronden worden onderzocht. De onderzoeksresultaten zullen de basis vormen voor een concreet uitvoeringsplan.

Wat is er gebeurd / wat hebben we gedaan Door de landelijke verkiezingen en de formatie van een nieuw kabinet is in de afgelopen periode onduidelijkheid ontstaan over de status en voortgang van het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) en dus ook over het Provinciaal Programma Landelijk Gebied (PPLG) en natuurherstel programma’s. Onze gemeente is echter van mening dat de opgaven voor ons buitengebied onverminderd groot blijven vanwege Europese wet- en regelgeving. We blijven dus investeren in biodiversiteit, natuur en landschap. Daarnaast hebben we deze fase van onduidelijkheid benut om onze relaties en netwerken te verstevigen en om zo de belangen van onze gemeente zo goed mogelijk in te brengen. In de eerste helft van 2024 hebben we, met het oog op onze doelen, onder meer het volgende gedaan: •

Continuering van de deelname aan Groenblauwe diensten; door een financiële bijdrage aan het fonds kunnen grondeigenaren langjarige beheercontracten krijgen voor de aanleg, beheer en onderhoud van landschapselementen.

•

Continuering van de boomdeeldagen, i.s.m. Landschap Overijssel en de provincie: hierdoor worden inwoners gestimuleerd meer bomen te planten en wordt zodoende gewerkt aan meer biodiversiteit en kennisvergroting.

28

•

Continuering van de deelname aan Bosplantsoen project van Stichting Behoud Twents Landschap: door de aanleg van singels, wallen en beplanting wordt de kwaliteit van het landschap verbeterd.

•

Twente Bloeit, in samenwerking met diverse gebiedspartijen

•

Continuering van het project struweelhagen: particuliere grondeigenaren worden gestimuleerd tot de aanleg van struweelhagen ten behoeve van de vergroting van de biodiversiteit en de verbetering van de kwaliteit van het landschap

•

Start van een langjarig onderzoek naar de betekenis van landgoederen voor ons buitengebied, i.s.m. Landschap Overijssel en het OPG (vereniging Overijssels Particulier Grondbezit).

•

Ondersteuning (inhoudelijk, regeltechnisch, financieel) van dorpsraden, werkgroepen, stichtingen en vrijwilligers in projecten en initiatieven die bijdragen aan verbetering van natuur, landschap en biodiversiteit

•

Natura2000: continuering participatie in projectgroepen. Daarnaast is de overdracht van de ambtelijke projectgroep van de gemeente Dinkelland naar de provincie voorbereid.

Naast deze activiteiten, waren we actief in veel nationale, provinciale en regionale overleggen waar we de belangen van onze gemeente en inwoners behartigen en, indien mogelijk, een voortrekkersrol spelen. Denk daarbij aan het gebiedsteam Noordoost-Twente, de ambtelijke en bestuurlijke Gebiedstafel Noordoost-Twente, het gebiedsadvies team van het waterschap, de VNG en diverse beleidsmatige overleggen met andere stakeholders.

Financiën Buitengebied in Balans Actielijn Agro Werkbudget buitengebied Natuur/landschap”)

in

balans

(Samenvoeging

“Actielijn

Agro”

en

“Actielijn

In de begroting 2023 is een bedrag van €400.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”. Voor de jaarschijf 2024 is €80.000 beschikbaar gesteld.

De in de jaarstukken 2023 toegevoegde middelen vanuit de decentralisatie-uitkering Nationaal Programma Landelijk Gebied van €58.000 zijn toegevoegd aan de jaarschijf 2024. In dit programmajournaal hebben we dit bedrag gekoppeld aan de “Reserve College akkoord 2022–2026”.

29

De “Actielijn Agro” en de “Actielijn Natuur/landschap” zijn nauw verweven en samen gevoegd tot het “Werkbudget buitengebied in balans”. De in de jaarschijf 2024 beschikbaar gestelde budgetten zijn daarin samengevoegd. Uitgaven 2024: Crowd funding 1001 hectare kruidenrijk grasland

€ 10.000

Gebiedsanalyse

€ 7.000

Boomdeeldagen

€ 2.000

Column Boeren met Passie in “Dinkellandvisie”

€ 1.000

Overige kosten

€ 1.000

We verwachten in 2024 nog uitgaven voor de “erfcoaches”, “onderzoek naar onze landgoederen”, “tijdelijke uitbreiding Buitengebied in balans”, column Boeren met Passie”, “geografische werkzaamheden” en “boomdeeldagen”. Voor de jaarschijf 2024 stellen we voor €90.000 terug te storten in de “Reserve College akkoord 2022– 2026”. Voor de komende jaren is er, na te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode, nog €244.000 beschikbaar. Actielijn Natuur/landschap In de begroting 2023 is een bedrag van €100.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”. Voor de jaarschijf 2024 is €65.000 beschikbaar gesteld. De “Actielijn Agro” en de “Actielijn Natuur/landschap” zijn nauw verweven en samen gevoegd tot het “Werkbudget buitengebied in balans”. Het in de jaarschijf 2024 beschikbaar gestelde budget is daar in opgegaan. Groenblauwe diensten In de perspectiefnota 2025 is een bedrag van €461.000 beschikbaar gesteld voor de jaarschijf 2024. Het bedrag zal in 2024 worden uitbetaald.

30

Programma Iedereen Gezond Inleiding Iedereen Gezond Gezond zijn is veel meer dan niet ziek zijn. Gezondheid gaat over sociale, mentale, financiële (of economische) en fysieke gezondheid. Het doel is dat onze inwoners in 2026: •

Minimaal even gezond en gelukkig zijn (fysiek, mentaal, sociaal en economisch)

•

En het gevoel van veiligheid behouden ten opzichte van 2021

Wij ontwikkelen een actuele en vernieuwende visie op het sociaal domein. De beschikbare financiële middelen in het gemeentelijke sociale domein worden efficiënt en effectief ingezet, waarbij we prioriteiten stellen, keuzes maken en op zoek gaan naar slimme combinaties. We vertalen onze ambities naar vier actielijnen; •

De zorg voor onze inwoners is op orde

•

Gezond in je lijf en in je hoofd

•

Iedereen doet mee

•

Iedereen is veilig

In dit programma maken we ook de afweging hoe om te gaan met de unaniem aangenomen verzamelmotie met betrekking tot het onderwerp: •

Meer inzetten op vroegsignalering van armoede, eenzaamheid en jeugdhulp, bijvoorbeeld door de inzet van de buurtsportcoaches

•

Stimuleren van sportactiviteiten voor oud en jong, bijvoorbeeld door het (mede) realiseren van beweegtuinen

•

Toegankelijkheid van mensen met een beperking verbeteren

•

Voorkomen van jonge preventieprogramma;

aanwas

in

de

criminaliteit,

bijvoorbeeld

door

een

regionaal

Actielijn 1 De zorg voor onze inwoners is op orde Onze ambitie is om pro-actiever en zo vroeg mogelijk met onze partners en inwoners (preventief) te werken aan gezondheid. Wij willen korte lijnen tussen de gemeente, zorgaanbieders en zorgontvangers. Met als doel: zorg menselijker, efficiënter, effectiever en dichtbij. Onze inzet richten we op het organiseren en verbeteren van de korte lijnen door middel van een gebiedsgerichte integrale aanpak van de zorg. We werken actief samen met alle partners in het zorgdomein. Bij deze ambitie past onze financiële inzet op de (areaal-)ontwikkelingen, de POH jeugd-GGZ en de coördinator externe verwijzer.

Ons doel We spannen ons in om de zorg en ondersteuning beter in te richten vanuit het perspectief van inwoner(s), dichtbij en met de menselijke maat als uitgangspunt.