Programmajournaal 2024 Dinkelland.pdf

Hoe leveren we een bijdrage aan het op orde komen van de zorg voor onze inwoners? •

Algemene voorzieningen dichtbij, gebiedsgericht en integraal. We organiseren de algemene voorzieningen dichtbij, gebiedsgericht en integraal. We nemen daarbij de werkwijze van de dorpsondersteuner in Saasveld als basis. Daarbij positioneren we de kernondersteuner als spil in de kernen op basis van de behoefte in de kernen, met korte lijnen naar Schakel.

31

•

Preventief. We werken preventief en zo vroeg mogelijk in meer samenwerking met onze partners en inwoners aan de zorg en ondersteuning voor onze inwoners.

•

Samenlevingsgericht. We werken samenlevingsgericht. We benutten onze ogen en oren in de wijk beter door pro-actief in gesprek te gaan met onze uitvoerende partners en inwoners. We delen in deze gesprekken trends en ontwikkelingen, zijn alert op de samenhang der dingen en toetsen deze aan ons beleid.

•

Mantelzorgers. We verbeteren de aandacht en regelingen voor mantelzorgers.

Wat is er gebeurd / wat hebben we gedaan Versterken Jeugdpreventie Het project ''versterken jeugdpreventie'' is afgerond. Binnen dit project is in beeld gebracht op welke wijze we binnen onze gemeente kinderen en hun ouders/verzorgers snel, dichtbij en direct passend kunnen helpen bij een hulpvraag. Er zijn vier quickwins gestart namelijk: steungezinnen, scheidingsadviesteam, outreachend jongerenwerk en aanvullend preventief jeugdaanbod KIES. Monitoring vindt plaats gedurende het jaar. Dorpsondersteuner Inmiddels zijn in zeven dorpen (Deurningen, Saasveld, Weerselo en Tilligte, Lattrop en Noord-Deurningen en Rossum) een dorpsondersteuner geworven en met uitzondering van Rossum van start gegaan. Tilligte, Lattrop en Noord-Deurningen hebben gekozen om samen 1 dorpsondersteuner aan te stellen, de dorpsondersteuner voor Rossum start in het najaar. Ook vanuit een aantal andere dorpen is interesse. Via de lerende netwerken wordt verder vorm gegeven aan de functie dorpsondersteuner, vragen als tot hoe ver rijkt de functie en wanneer schaal je op, monitoring, enzovoort komen aan bod. Mantelzorg Het project Mantelzorg is gestart. Binnen dit project wordt een behoefteonderzoek gedaan naar mantelzorgondersteuning. Op basis daarvan worden verbetervoorstellen gedaan en eventueel aangepast beleid.

In september zijn er bijeenkomsten georganiseerd, daarnaast vindt er nog kwalitatief onderzoek plaats. Leerlingenvervoer Net als bij versterken jeugdpreventie wordt op het gebied van de Wmo ook onderzoek gedaan naar welke kansen zien wij om maatwerk te dempen door in te zetten op het versterken van voorliggende voorzieningen. Vooruitlopend op dit project Wmo is alvast gestart met een quickwin leerlingenvervoer. Samen met ouders en leerlingen die een aanvraag voor het leerlingenvervoer doen wordt gekeken hoe de leerlingen uiteindelijk zelfstandig kunnen leren reizen waardoor ze zich ook in de toekomst zelfstandig kunnen verplaatsen zonder afhankelijk te zijn van derden. Dit is enthousiast door ouders en leerlingen ontvangen. Een klein aantal leerlingen reist inmiddels zelfstandig. Woonzorgbeleid In samenwerking met partners is na een zorgvuldige analyse inmiddels door het college de woonzorgvisie vastgesteld. In het najaar ligt het voorstel voor aan de raad. Innovatiegarage Middels het project 'innovatiegarage' zijn een aantal ketenprocessen in de ouderenzorg geoptimaliseerd. De uitkomsten en het vervolg van dit project zijn ingebed bij het onderdeel 'ouderen' bij de Twentse Koers.

32

Actielijn 2 Gezond in je lijf en in je hoofd Wij zien een forse opgave als het gaat om overgewicht en alcoholgebruik. Wij willen dat alle inwoners zich bewust zijn van het belang van een gezonde leefstijl. Daarom stimuleren we sport en beweging op basis van maatwerk voor verschillende leeftijdsgroepen. Ook zetten we in op vitale voorzieningen en verenigingen, cultuurbeleving, persoonlijke ontwikkeling en een veilige en gezonde leefomgeving.

Ons doel We leveren, in samenwerking met onze inwoners en partners, een bijdrage aan het bevorderen van een gezondere leefstijl en gezondere leefomgeving voor onze inwoners in 2026 . Onze speciale aandacht gaat uit naar kwetsbare groepen, waarbij de accenten liggen op terugdringen van overgewicht, overmatig alcoholgebruik en mentale gezondheid.

Hoe leveren wij een bijdrage aan Gezond in je lijf en in je hoofd? •

Van inzicht naar strategische sport en cultuuragenda. We hebben zicht op de meest kwetsbare doelgroepen, trends en ontwikkelingen. Deze vormen de basis voor de strategische agenda voor sport en cultuur.

•

Bevorderen van gezonde leefstijl en omgeving. We gaan aan de slag met het bevorderen van de gezonde leefstijl en gezonde leefomgeving. Het accent ligt op sport, cultuur, jongeren en overgewicht en overmatig alcoholgebruik. We brengen het aanbod voor deze doelgroepen in beeld. Daarna ontwikkelen we samen met de betrokken partners en naar behoefte van de samenleving meer/ betere (collectieve) voorzieningen, ondersteuning en/of interventies.

•

Efficienter en effectiever gebruik van voorzieningen. We zetten in op vitale verenigingen, efficiënter en effectiever gebruik van bestaande voorzieningen en toegankelijke en betaalbare voorzieningen op het gebied van sport en cultuur.

Wat is er gebeurd / wat hebben we gedaan Cultuurvisie De cultuurvisie is vastgesteld. Het bijbehorende uitvoeringsplan is gereed en momenteel wordt gewerkt aan de herijking van de cultuursubsidies. Uiteraard is de visie samenlevingsgericht tot stand gekomen en zijn partners betrokken. Gezondheidsnota en sport/beweegnota De beide nota's zijn vastgesteld en ook de bijhorende uitvoeringsplannen zijn gereed. In de uitvoeringsagenda's is ook het plan van aanpak van het GALA verwerkt. De eerste acties uit de uitvoeringsagenda's komen tot uitvoering, zoals valpreventie. Samen met een aantal fysiotherapeuten wordt valpreventieaanbod ingericht. Actualisatie subsidiebeleid De vastgestelde gezondheidsnota en sport en beweegnota zorgen voor richting, bijgestelde doelen en kaders. De van oudsher afgegeven subsidies aan verenigingen e.d. zijn hier nog niet op geactualiseerd. Het doel van het project actualisatie subsidies is om de subsidies aan te laten sluiten op de beoogde doelen. Inmiddels is in beeld gebracht welke subsidies het betreft en wordt gewerkt aan een verbetervoorstel. Herijking ondersteuningsnetwerk Er is een verscheidenheid aan ondersteuningsnetwerken, denk aan dorpsondersteuners, maatschappelijk werk, jeugd en jongerenwerkers, buurtsportcoaches enz. Met de komst van de dorpsondersteuners is het zinvol om dit netwerk te herijken om het netwerk te optimaliseren.

De eerste inzichten worden vergaard, in het najaar van 2024 willen we dit traject afronden en komen tot verbetervoorstellen.

33

Buurtsportcoaches Momenteel zijn een aantal buurtsportcoaches actief in de gemeente Dinkelland. Inhoudelijke wijziging van de subsidieregel vanuit het Rijk maakt inzet van de coaches in het onderwijs niet langer mogelijk vanaf 2026 en ook vanuit de opgestelde gezondheidsnota en sport en beweegnota zien we een belangrijke rol voor de buurtsportcoaches in het aanjagen van sport en beweegmogelijkheden buiten het onderwijs voor jong tot oud. De buurtsportcoaches leveren een belangrijke bijdrage aan het uitvoeren van de uitvoeringsplannen gezondheid en sport en bewegen. In de begroting voor 2024 zijn extra middelen beschikbaar gesteld om het aantal buurtsportcoaches uit te breiden. Op dit moment wordt de implementatie van de buurtsportcoaches voorbereid zodat begin 2025 de buurtsportcoaches geworven zijn en kunnen starten. JOGG Overgewicht is een sterk toenemend maatschappelijk probleem en is hierdoor, naast roken en overmatig alcoholgebruik één van de grootste bedreigingen voor de gezondheid van de Nederlandse bevolking. In de gemeente Dinkelland is daarom gestart met het project Jongeren op Gezond Gewicht. Het doel is doorlopend integraal te werken, samen met partners, aan een gezonde omgeving. Daarbij ligt de focus op gezond gewicht. Dit doen we door in te zetten op water drinken, gezonde voeding en voldoende bewegen.

De focus ligt op het leefdomein school en daar waar mogelijk worden ook de kansen binnen het leefdomein sport en buurt benut. Afgelopen periode is vooral bij het onderwijs het waterbeleid ingevoerd. Uitbreiding hiervan naar alle scholen is een vervolgstap, evenals uitbreiding van andere activiteiten zoals gezonde voeding en meer bewegen in het onderwijs. Daarnaast is de samenwerking met openbare ruimte verbeterd waardoor bij de (her)inrichting van openbare ruimte meer oog is voor het creëren van een gezonde leefomgeving zoals meer en betere speelvoorzieningen, stimuleren van wandelen en fietsen e.d. Tot slot wordt via de sport en preventiecoördinator gesprekken gevoerd met sportverenigingen voor een gezonder sportklimaat zoals rookbeleid bij verenigingen. Heroriëntatie welzijn Een deel van de welzijnstaken worden verricht door Stichting Welzijn Tubbergen Dinkelland. Samen met de SWTD wordt gewerkt aan een hernieuwd en verbeterd opdrachtgever - opdrachtnemersrelatie. Dit moet leiden tot een goede aansluiting van de ondersteuning door SWTD op de behoefte en vraag vanuit de dorpen en een betere aansluiting op de opgaven die we zien voor de toekomst. Een eerste stap is inmiddels gezet op het gebied van jeugd. De opdracht voor het jeugd- en jongerenwerk is anders vormgegeven.

Elke Tukker Bewust Gezond Binnen dit project wordt samengewerkt met Roessingh R&D, Saxion, Universiteit Twente, Gemeente Hof van Twente, Gemeente Enschede en de gemeente Tubbergen. Het doel is om beter inzichtelijk te krijgen wat preventie van burgerinitiatieven oplevert. Voor de gemeente Dinkelland is de beweegtuin in Denekamp hierbij aangesloten. Inmiddels heeft een SROI (een instrument om de waarde van de activiteit te meten door hetgeen wat je erin stopt en wat het kost in beeld te brengen) plaatsgevonden. Een eerste resultaat laat zien dat slechts het plaatsen van beweegtoestellen niet leidt tot gezondheidswinst. De programmering van activiteiten is uitermate belangrijk. Dit maakt dat voor een gezonde leefomgeving een betere samenwerking tussen fysiek (accommodaties, openbare ruimte) en sociaal nodig is. Dit is één van de aandachtpunten in de gezondheidsnota. Fit en Vitaal In 2023 is de website Fit en Vitaal van start gegaan evenals de nieuwsbrieven, sociale media enz. Hier is in 2024 volop vervolg aan gegeven. Communicatie is een belangrijk onderdeel van het programma Gezondheid. In 2024 is ook extra geïnvesteerd om te komen tot een strategisch communicatieplan Fit en Vitaal zodat de uitvoering in de vorm van website, nieuwsbrieven e.d. nog beter uit de verf komen.

In het najaar wordt het communicatieplan opgeleverd evenals een evaluatie van Fit en Vitaal met de behaalde resultaten tot nu toe.

34

Actielijn 3 Iedereen doet mee Een toegankelijke en inclusieve samenleving betekent dat iedereen zo zelfstandig en gelijkwaardig mogelijk meedoet aan de maatschappij. Elke inwoner moet de mogelijkheid hebben mee te doen en zich te ontwikkelen. We zien daarbij vooral een opgave op het gebied van eenzaamheid en armoede. Wij willen vroeger zicht krijgen op gevallen van –verborgen- armoede en dreigende armoede, eenzaamheid, uitsluiting en isolatie. Dit door preventief te werken en proactief onze rol te pakken. Ook zetten we in op een betere benutting van bestaande mogelijkheden en faciliteiten voor jongeren en senioren voor ontmoeting en deelname aan activiteiten. We zorgen ervoor dat het voor onze inwoners gemakkelijker wordt om de weg te vinden naar diensten en algemene voorzieningen.

Ons doel We spannen ons in voor een inclusieve samenleving waarin iedereen zo zelfstandig en gelijkwaardig mee kan en mag doen aan de maatschappij. Onze speciale aandacht gaat uit naar kwetsbare groepen, waarbij de accenten liggen op inwoners in armoede en eenzaamheid.

Hoe leveren wij een bijdrage aan het uitgangspunt iedereen doet mee? •

Van inzicht naar een strategische inclusie agenda. We hebben zicht op verschillende vormen van armoede en eenzaamheid per kern of doelgroep. We hebben hierbij aandacht voor de identiteit en cultuur van de betreffende kern. Op basis hiervan stellen we een inclusieve agenda op, met accenten op eenzaamheid en armoede.

•

Ondersteunen van initiatieven. We ondersteunen initiatieven die bijdragen aan een inclusievere samenleving

•

Preventief en proactief. We gaan samenlevingsgericht, pro-actief in gesprek met organisaties en inwoners over bestaande activiteiten en voorzieningen, over trends en ontwikkelingen binnen het sociale domein. We stimuleren hen waar mogelijk initiatief te nemen om het aanbod af te stemmen op nieuwe (kwetsbare) doelgroepen, waarbij bestaande faciliteiten beter worden benut, toegankelijk zijn en waar nodig nieuwe activiteiten en voorzieningen worden toegevoegd.

Wat is er gebeurd / wat hebben we gedaan Armoede en schulden De kadernota armoede-schulden is vastgesteld. Ook is het bijbehorende uitvoeringsplan opgesteld. Het onderdeel 'Terugdringen gezondheidsachterstanden' uit de GALA aanpak is meegenomen in het uitvoeringsplan evenals de regionale projecten vanuit de Twentse Koers. Inmiddels worden de eerste acties uit het uitvoeringsplan uitgevoerd zoals extra inzet op vroegsignalering door de schulddienstverleners en extra inzet op communicatie voor betere informatieoverdracht en bewustwording. Leefbaarheidsfonds Vanaf de start in 2023 zijn er t/m augustus 2024 in totaal 22 aanvragen voor het leefbaarheidsfonds gedaan. Daarvan zijn 14 aanvragen toegekend. Het gaat daarbij om uiteenlopende aanvragen vanuit diverse stichtingen, verenigingen en inwonerinitiatieven. Er zijn bijdragen toegekend aan het helpen starten van repair cafés, vrij toegankelijke voorzieningen voor senioren en ten behoeve van het inclusiever en/of toegankelijker maken van activiteiten en voorzieningen. In alle gevallen wordt naast het verstrekken van een subsidie ook in overleg met aanvragers inhoudelijk geadviseerd op de ingediende initiatieven.

Actielijn 4 Iedereen is veilig Dinkelland is al jarenlang een van de veiligste gemeentes van ons land. Dit willen we graag zo houden. Bij veiligheid spelen diverse vraagstukken: woonoverlast, (jeugd-)criminaliteit, verkeersveiligheid, huiselijk geweld en ondermijnende criminaliteit.

35

Dit complexe terrein kent dus veel vraagstukken, partijen en instrumenten en dus ook vele verbindingen met ander gemeentelijk en regionaal beleid. We brengen focus aan op en geven de speerpunten van ons beleid vorm. We luisteren daarbij naar signalen uit de samenleving. We willen dat al onze inwoners veilig kunnen wonen, leven en werken.

Ons doel Wij willen één van de veiligste gemeenten van Nederland blijven. Wij hebben vertrouwen in onze huidige aanpak en in de cultuur die onze inwoners in zich dragen. Wij willen de komende periode de nadruk leggen op een viertal overstijgende thema’s, gebaseerd op de laatste burgerpeiling veiligheid (2021). In 2026 kijken we terug op: •

Een meer integrale aanpak van veiligheidsvraagstukken

•

Een strategisch meerjarenperspectief op het thema veiligheid

•

Uitlijning van onze lokale inspanningen met regionale inspanningen

Hoe leveren we een bijdrage aan Iedereen is veilig We willen als gemeente als volgt werken aan een het perspectief op veiligheid: •

Strategische agenda: wij sturen op strategisch niveau. De uitkomsten van de burgerpeiling Veiligheid zijn leidend bij het vormen van onze strategische agenda. Wij zijn koersvast in het volgen van deze agenda en gebruiken onze koers om ook deze vraagstukken op andere overlegtafels te agenderen (veiligheidspartners).

•

Rollen en bevoegdheden. wij geven inzicht in waar verantwoordelijkheden liggen. Welke bevoegdheden heeft de raad? Welke besluiten neemt de burgemeester? Wat is de verhouding tussen gemeentelijke taken, regionale taken en overstijgende verantwoordelijkheden (politie).

Actuele ontwikkelingen De gemeente heeft de regie op het gebied van lokale veiligheid. Om dit goed in te vullen is een integraal veiligheidsbeleid van belang, waarmee we als gemeente sturing geven aan de lokale opgaven voor het behouden van een veilige leefomgeving. Met ons veiligheidsbeleid geven we onze (strategische) agendapunten en thema's voor de komende jaren aan. Daarnaast geven wij inzicht in de rol die wij aannemen, ook in relatie tot onze veiligheidspartners. De basis is gelegd voor een integrale aanpak op het gebied van veiligheid. In samenwerking met het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) hebben we de urgente thema's die spelen in het veiligheidsdomein in beeld gebracht. De opbrengst heeft samen met de uitkomsten van onze burgerpeiling en onze regionale prioriteiten geleid tot de eerste contouren van een Integraal Veiligheids Plan (IVP). Na vaststelling van het IVP (eerste kwartaal 2024) zullen we jaarplannen opstellen aan de hand waarvan we tot uitvoering komen.

Wat is er gebeurd / wat hebben we gedaan In het eerste kwartaal hebben we volgens planning toegewerkt naar het integrale veiligheidsplan (IVP). Om de nodige scherpte en essentie aan te brengen in de speerpunten, maar ook om het integrale palet aan veiligheidsthema's weer te geven als context waarbinnen onze opgaven zich afspelen, hebben we ook het tweede kwartaal nodig gehad om het IVP af te ronden. Inmiddels beschikken we over een volwaardig beleidsstuk dat ter vaststelling wordt aangeboden aan de gemeenteraad.

36

Financiën Iedereen Gezond Werkbudget Iedereen Gezond In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €200.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”. Het budget interventieplan is hieraan toegevoegd waardoor het totaalbudget uitkomt op €250.000. Voor de jaarschijf 2024 is €146.000 beschikbaar gesteld.

Uitgaven 2024: Bijeenkomsten en vergaderingen

€ 1.650

We verwachten voor 2024 nog € 62.500 aan kosten voor onder andere communicatie en projectondersteuning. Voor de jaarschijf 2024 stellen we voor €76.000 terug te storten in de “Reserve College akkoord 2022– 2026”. Projectgeld kernondersteuner In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €50.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”. Voor de jaarschijf 2024 is €12.500 beschikbaar gesteld. Er zijn géén vermeldenswaardige financiële ontwikkelingen in 2024. Voor de jaarschijf 2024 stellen we voor €12.500 terug te storten in de “Reserve College akkoord 2022– 2026”. Leefbaarheidsfonds In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €150.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”. Naar aanleiding van een amendement is dit budget opgehoogd met €350.000 tot €500.000. Voor de jaarschijf 2024 is €62.000 beschikbaar gesteld.

37

Uitgaven 2024: Subsidie inloop niet geindiceerde ouderen

€ 68.000

Subsidie Ontmoetingshuis Lattrop

€ 65.000

Subsidie Buurtschapsraad Lattrop-Breklenkamp

€ 12.500

Communicatie

€ 10.000

Overige subsidies

€ 12.350

Voor de jaarschijf 2024 stellen we voor €128.000 te putten uit de “Reserve College akkoord 2022–2026”.

38

Programma Leefomgeving van de toekomst Inleiding Leefomgeving van de toekomst Wij willen een leefomgeving die ook voor onze komende generaties duurzaam, veilig en gezond is. De bodem, het water en de lucht, de natuur, gebouwen en wegen en paden zijn allemaal onderdeel van onze leefomgeving. Door klimaatverandering komt onze leefomgeving onder druk te staan. We zullen ons moeten aanpassen aan veranderende weersomstandigheden zoals hitte, droogte en het vaker voorkomen van hevige neerslag. We moeten anders omgaan met energie en grondstoffen en ons maximaal inzetten om een energietransitie tot stand te brengen gericht op het terugdringen van het verbruik van grondstoffen en het stimuleren van het hergebruik. We doen dit proactief en we doen het samen; de gemeente met haar inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties . We bundelen als Noordoost-Twentse gemeenten de krachten in de Energie van Noordoost-Twente. Wij haken aan bij de landelijke doelstelling dat er in 2030 55% minder CO2 uitstoot moet zijn en 50% van de energie duurzaam moet zijn opgewekt. In lijn met die doelstellingen stellen wij voor gemeente Dinkelland ons de doelstelling om 40% van het energiegebruik duurzaam op te wekken in 2026. Dat is ambitieus en hiervoor moeten de komende jaren de nodige inspanningen geleverd worden.

Trias Energetica: eerst besparen, dan opwekken Doelstellingen realiseren we via een soort “oploopmodel” en het principe van de Trias Energetica: 1. Beperken van het energieverbruik door verspilling tegen te gaan. Energie die niet verbruikt wordt, hoeft ook niet opgewekt te worden. We zetten maximaal in op energie besparen. Door onze eigen gebouwen te verduurzamen en door inwoners en bedrijven daartoe te stimuleren en te faciliteren en door initiatieven op dit terrein te ondersteunen. 2. Maximaal gebruik maken van energie uit duurzame bronnen (zoals zon, wind, water, bodem). We richten ons op de opgave die noodzakelijk is vanuit de RES, met een maximale inzet op zon op dak, aangevuld met de noodzakelijke mix van wind en/of zon op land. We stimuleren en faciliteren gebouweigenaren om warmte duurzaam op te wekken, bijvoorbeeld aan de hand van (hybride) warmtepompen. Voor de productie van warmte willen we ook gebruik maken van het potentieel aan biogas en/of groengas in Dinkelland. We benutten kansen die zich via nieuwe ontwikkelingen en technieken (bv waterstof of geothermie) voordoen. 3. Zo efficiënt mogelijk gebruik van (fossiele) energiebronnen om in de resterende energiebehoefte te voorzien; Sommige woningen zijn lastiger te verduurzamen dan anderen. Ook zullen er bedrijven blijven die behoefte hebben aan gas voor hun productieprocessen.

Biogas en/of groengas kunnen oplossingen bieden voor deze gebouwen. Echter moeten we er rekening mee houden dat we nog lange tijd fossiele energiebronnen nodig hebben; deze zullen dan zo efficiënt mogelijk worden ingezet.

39

Samen aan de slag De energietransitie is een forse opgave waar we gezamenlijk – inwoners, ondernemers én overheid - voor aan de lat staan. We nemen hierbij een pro-actieve houding in en nemen inwoners en ondernemers mee in de opgave die er ligt. We faciliteren en ondersteunen initiatieven die een bijdrage leveren aan het verduurzamen van de gemeente. Hierbij bewaken we de integraliteit en houden we ook de samenhang met andere beleidsterreinen (landelijk gebied, sociaal domein, volkshuisvesting) in beeld en benutten kansen die zich voordoen. Energie van Noordoost Twente We staan als Noordoost-Twentse gemeenten allemaal voor dezelfde (forse) opgave in de energietransitie. Door krachtenbundeling, kennisdeling en coördinatie in de opgaven waar we gezamenlijk voor staan, bereiken we meer dan iedere gemeente voor zich zou doen. Een aantal jaren geleden is hiervoor het samenwerkingsverband Energie van Noordoost Twente opgestart. Deze samenwerking bouwen we de komende periode verder uit. Klimaatvisie De leefomgeving van de toekomst gaat verder dan alleen de energietransitie. Met de ondertekening van het klimaatakkoord hebben we ons gecommitteerd aan de bredere opgave om uiteindelijk in 2050 klimaatneutraal te zijn. Naast elektriciteit en warmte gaat het om thema's als klimaatadaptatie, circulaire economie, infrastructuur en mobiliteit, natuur en landschap en de landbouw.

Daartoe gaan we de heldere keuzes maken: wat zijn we verplicht om te doen, waar ligt onze extra ambitie, wat is onze rol? Daarbij kijken we vanuit een integrale visie en context en leggen waar mogelijk verbindingen met thema’s en vraagstukken in de andere programma’s.

40

Actielijnen Het programma Leefomgeving van de Toekomst kent een dynamische agenda. Jaarlijks leiden nieuwe inzichten tot aanvullingen en wijzigingen. De uitkomsten uit de visie en uitvoeringsagenda kunnen leiden tot aanpassing en aanvulling van de actielijnen. Binnen het programma worden drie actielijnen geformuleerd. •

Actielijn 1 Verduurzamen - Op weg naar energieneutraal en aardgasvrij wonen & werken

•

Actielijn 2 Opwek - Duurzame energievoorziening

•

Actielijn 3 Duurzame mobiliteit

De drie actielijnen vormen samen een specificatie van paragraaf 3.1 Klimaat en duurzaamheid: er tegenaan! uit het college- en raadsakkoord. Paragraaf 3.2 Groen en Bloemen uit het collegeakkoord vindt zijn uitwerking via het Kwaliteitsplan Openbaar Groen (basisbegroting). In dit programma maken we ook de afweging hoe om te gaan met de unaniem aangenomen verzamelmotie met betrekking tot de onderwerpen: •

Versnel verduurzamen van (sociale huur)woningen, bijvoorbeeld door een revolverend fonds voor particulieren

•

Plan van aanpak en financiële onderbouwing voor de verduurzaming van schoolgebouwen

•

Haalbaarheidsonderzoek naar de realisatie van energieopslag

41

•

Mogelijkheden van subsidies voor klimaatadaptieve maatregelen voor particulieren verkennen, ism waterschap

•

Gebruik maken van subsidie ten behoeve van de waterstofhub

Wat is er gebeurd / wat hebben we gedaan Klimaatprogramma Het Klimaatprogramma 2024-2050 is in juni 2024 door de gemeenteraad vastgesteld. Hierin zijn de opgaven en ambities vastgelegd die we hebben ten aanzien van de uitvoering van het Klimaatakkoord inclusief een uitvoeringsprogramma. Er is een motie aangenomen waarin college de opdracht heeft gekregen om in het voorjaar 2025 kaders voor het uitvoeringsprogramma voor te leggen aan de gemeenteraad. Het uitvoeringsprogramma wordt tweejaarlijks geactualiseerd en voor besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd. Circulaire economie Begin 2024 heeft het College van B&W ingestemd met het procesvoorstel circulaire economie. In een jaar tijd wil de gemeente samen met een voorbereidingsgroep (gemeentelijke medewerkers en afgevaardigden van lokale partijen) een koersdocument en een actieprogramma voor de circulaire economie in Tubbergen en Dinkelland opstellen. De eerste werksessies hebben inmiddels plaatsgevonden. In het portefeuillehouders overleg Milieu Duurzaamheid en Afval (PHO MDA) is ingestemd met het regionaal koersdocument ‘Circulaire Economie voor Twentse gemeenten’. Deze wordt voor besluitvorming voorgelegd aan de afzonderlijke colleges. Het document vormt een ingrediënt voor het gemeentelijk koersdocument en actieplan.

Actielijn 1 werken

Verduurzamen - Op weg naar energieneutraal en aardgasvrij wonen en

In 2030 zijn twee miljoen Nederlandse woningen van het aardgas af. In 2050 verwarmt, kookt of doucht geen enkel huishouden meer met aardgas. We stappen over op duurzame warmte. Dit is afgesproken in het Nederlandse Klimaatakkoord. Ook bedrijven maken deze ommezwaai, met als doel dat Nederland in 2050 klimaatneutraal is. Gemeenten in Nederland, zo ook gemeente Dinkelland, hebben een grote rol in de overstap naar duurzame warmte. Om de opgave te laten slagen, werken we samen met inwoners aan haalbare en betaalbare oplossingen. We zetten daarbij ook maximaal in op het nemen van energiebesparende maatregelen.

Ons doel In 2050 wonen en werken we energieneutraal en aardgasvrij. Wij ondersteunen inwoners en bedrijven pro-actief in het proces om woningen en gebouwen meer te verduurzamen.

Hoe leveren we een bijdrage aan Verduurzamen – Op weg naar energieneutraal en aardgasvrij wonen en werken We nemen inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties bij projecten en inspanningen in deze actielijn stapsgewijs mee; waarbij de eerste inzet is op bewustwording en informatievoorziening, daarna op advies en afweging om vervolgens tot uitvoering over te gaan. 1. Bewustwording en informatievoorziening Creëren van verdergaand bewustzijn, urgentiebesef en draagvlak onder onze inwoners en ondernemers voor de warmtetransitie door gerichte communicatie voor inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen. Het energieloket is de basis van onze informatievoorziening. Daarnaast werken we actief samen met lokale groepen (zoals energiecoöperaties) om de kennis actiever en vooral persoonlijker bij de inwoners en ondernemers onder de aandacht te brengen.

42

2. Advies en afweging. Er komt veel op onze inwoners, ondernemers en instellingen af. De stap om daadwerkelijk te verduurzamen is voor velen ingewikkeld: welke keuzes kun/moet je maken, wat kost het en wat levert het op? We willen inwoners en ondernemers adviseren en ontzorgen in het proces naar haalbare en betaalbare oplossingen in het verduurzamen van hun woning. We leveren daarvoor een ondersteuningsstructuur (gereedschapskist met verschillende instrumenten en werkwijze), passend bij de eigen specifieke woning en situatie. De instrumenten kunnen op wijkniveau worden ingezet en gemeentebreed. Speciale aandacht is er voor het terugdringen van energiearmoede en het nemen van maatregelen voor de doelgroep die dit het meeste treft. 3. Uitvoering – wijkuitvoeringsplannen. We zetten samen met inwoners en ondernemers het proces in de wijken voort om bestaande woningen/gebouwen van het aardgas af te halen en waar nodig intensiveren we dit. Daarbij kijken we hoe we slim een wijk- of kerngerichte aanpak kunnen combineren met individueel gerichte maatregelen voor alle woningeigenaren in de gemeente. 4. Herijken ambitie en -rolbepaling. Op basis van de opgedane ervaringen in de afgelopen jaren in de wijkuitvoeringsplannen herijken we de warmtevisie en aanpak om bestaande woningen/gebouwen van het aardgas af te halen.

Wat is er gebeurd / wat hebben we gedaan Informeren, adviseren en ontzorgen van inwoners We hebben ingezet op het informeren, adviseren en ontzorgen van inwoners in het proces naar haalbare en betaalbare oplossingen in het verduurzamen van hun woning. Daarbij gaat het veelal om maatwerk en oplossingen achter de deur. De website www.duurzaambouwloket.nl/dinkelland is vernieuwd en verbeterd en functioneert nu onder de naam www.energieloketten.nl/dinkelland. Vanuit het energieloket zijn er 86 afspraken ingepland met energiecoaches en -adviseurs die onze inwoners verder helpen met verduurzamen. Daarnaast is een mobiel energieloket van Noordoost Twente gerealiseerd, die vanaf september 2024 inzetbaar is voor markten en evenementen. Inwoners hebben afgelopen jaar veel gebruik gemaakt van de isolatiesubsidie van 750,--. Vanwege de grote vraag is er in 2024 opnieuw budget beschikbaar gesteld. De financiële regelingen en de diverse beschikbare subsidies zijn middels een infographic inzichtelijk gemaakt voor verschillende doelgroepen binnen onze gemeente en zijn bekend gemaakt via de verschillende mediakanalen. Via de nieuwsbrieven duurzaamheid en mailingen zijn inwoners en andere direct geïnteresseerden herhaaldelijk op de hoogte gehouden van de verschillende ontwikkelingen en mogelijkheden.

Wijkaanpak De notitie vervolg Warmtetransitie is vastgesteld met daarin de aanpak voor de warmtetransitie en de wijkaanpak tot en met het vaststellen van het verplichte Warmteprogramma in 2026/2027. Voor Weerselo is gewerkt aan een algemeen stappenplan met specifieke stappen voor de buurtaanpak in het Reestman, de Voortmors en de Gunne. In het Reestman zijn de resultaten van het haalbaarheidsonderzoek naar een bronnet gedeeld en is als vervolgstap besloten om een haalbaarheidsonderzoek naar individuele en collectieve technieken voor heel Weerselo uit te laten voeren. In het voorjaar hebben inwoners van Weerselo opnieuw de warmtescan van hun woning ontvangen en is een informatiebijeenkomst georganiseerd. Haalbaarheidsonderzoek warmtenet Er is een haalbaarheidsstudie uitgevoerd naar de realisatie van een warmtenet in Borchert en Veldkamp. Conclusie is dat er geen tot zeer beperkte kostenvoordelen te behalen zijn wanneer de werkzaamheden van een warmtenet gecombineerd worden met de herinrichting van Borchert en Veldkamp. De werkzaamheden voor de herinrichting worden daarom voortgezet. Er wordt onderzocht of er een consortium kan worden samengesteld die de haalbaarheid van een warmtenet verder kan onderzoeken.

43

Plan van aanpak energiearmoede en lokaal isolatieplan Het plan van aanpak energiearmoede is vastgesteld. We ondersteunen inwoners met energiearmoede en koopwoningen tot 1973 met isolatiemaatregelen tot een maximumbedrag van € 2.100. Inmiddels zijn 47 huisbezoeken geweest en hebben 41 huishoudens een bespaarplan met eventuele opdracht ontvangen. Hiervan zijn 21 huishoudens overgegaan tot opdracht en uitvoering. Mijande maakt ook gebruik van de subsidiegelden om energiearmoede te bestrijden binnen de desbetreffende doelgroep. In 2024 hebben zij tot nu toe 176 huurders met advies en/of een maatregelenpakket ondersteund. Daarnaast hebben de 4 gemeenten uit NOT een lokaal isolatie plan vastgesteld. Daarmee wordt invulling gegeven aan het Nationaal Isolatieprogramma (NIP) om slecht geïsoleerde woningen met een laag energielabel te laten isoleren. In het voorstel zijn 3 acties uitgewerkt, te weten de isolatiesubsidie, het hulploket en de doe-het-zelf aanpak. Duurzaamheidsfonds voor particulieren Aanvullend aan het duurzaamheidsfonds voor bedrijven en maatschappelijk vastgoed zijn de mogelijkheden voor een duurzaamheidsfonds voor particulieren verkend. Er is in beeld gebracht welke instrumenten er zijn om het verduurzamen van woningen te versnellen met als uitgangspunt haalbaar en betaalbaar.

De Gemeentelijke Verduurzamingsregeling (GVR) als regeling is daaruit naar voren gekomen als beste toepasbaar op de gewenste doelgroep. Deze regeling is verder uitgewerkt en ook de mogelijke risico’s zijn in kaart gebracht. In de commissievergadering van januari 2024 is het voorstel inhoudelijk behandeld. Door tussenkomst van de VNG is behandeling in de raad uitgesteld en zijn gesprekken gevoerd met de VNG, Het voorstel wordt in september 2024 opnieuw behandeld. Verduurzaming bedrijven Voor het stimuleren van bedrijven bij het verduurzamen van hun onderneming is een digitaal loket geopend via www.dinkelland.nl/duurzaam-ondernemen met informatie over regelingen en subsidies, voorbeelden en ervaringen ten aanzien van verduurzamingsmogelijkheden voor bedrijven. Daarnaast zijn er samen met de provincie en de netbeheerder sprintsessies georganiseerd om lokaal (eventuele) knelpunten en netcongestie in kaart te brengen. Op basis daarvan wordt er samen met de aanwezige bedrijven gekeken of er concrete oplossingen kunnen worden gevonden. Bedrijven zijn zo direct betrokken en hebben grote invloed op het proces wat doorlopen wordt.

Actielijn 2

Opwek - Duurzame energievoorziening

In 2030 moet 50% van de energievoorziening duurzaam zijn opgewekt (en in 2050 volledig). In lijn met die doelstellingen stellen wij voor gemeente Dinkelland ons de doelstelling om 40% van het energiegebruik duurzaam op te wekken in 2026. Hier willen we samen met inwoners, organisaties en andere gemeenten invulling aan geven. We bundelen de krachten in het samenwerkingsverband Energie van Noordoost Twente.

Ons doel We moeten meer energie duurzaam opwekken. In 2030 moet 50% van de energievoorziening duurzaam zijn opgewekt (en in 2050 volledig). In lijn hiermee is voor de gemeente Dinkelland de doelstelling om 40% van het energiegebruik duurzaam op te wekken in 2026.

Hoe leveren we een bijdrage aan Opwek - Duurzame energievoorziening 1. Maatschappelijke acceptatie. Creëren van verdergaand bewustzijn onder onze inwoners over de opgave in de energietransitie. Dit doen we door inwoners meer eigenaar te laten zijn van zowel het probleem als de oplossing. Eigenaarschap van inwoners bereik je niet vanzelf. Goede voorlichting (vergroten van kennis, delen van kennis, voorbeelden en ervaringen), betrekken van inwoners bij processen en projecten en het creëren van handvatten om gedrag te veranderen en inwoners te ontzorgen, zijn noodzakelijk.

44

2. Vaststellen beleid (en evt. regelingen). Vaststellen van benodigd beleid tbv (grootschalige) duurzame opwek, waaronder het wind- en zonneveldenbeleid. Daarnaast verkennen we de mogelijkheden en behoefte voor het ondersteunen van initiatieven voor duurzame opwek aan de hand van (stimulerings)regelingen. 3. Lokale initiatieven in the lead. Het thema duurzaamheid staat steeds meer op de agenda in de verschillende kernen en het bedrijfsleven. Werkgroepen zijn in opkomst en coöperaties die in kansen denken. De coördinator duurzaamheid heeft een belangrijke functie in de dialoog met inwoners, dorpsraden, werkgroepen en initiatiefnemers. We faciliteren en ondersteunen kansrijke lokale duurzame initiatieven ten behoeve van opwek. Het Regionaal Energiebedrijf is (in samenwerking met lokale coöperaties) de motor van ontwikkeling van lokale projecten en initiatieven. Lasten lokaal, dan ook lusten lokaal is een belangrijk uitgangspunt, we streven naar een maximale participatiegraad van inwoners/omgeving binnen eventuele toekomstige projecten (minimaal 50%, bij voorkeur 100%). We benutten de kennis en mogelijkheden van partners in het veld (zoals Twence) om realisatie van projecten tot stand te brengen. 4. Regionale en grensoverschrijdende samenwerking. We staan als (NOT-)gemeenten allemaal voor dezelfde forse opgave.

Vanuit de krachtenbundeling, kennisdeling en coördinatie in de opgaven waar we gezamenlijk voor staan, bereiken we meer dan iedere gemeente voor zich zou doen. Vanuit het samenwerkingsverband bundelen we de krachten richting de opgaven vanuit de Regio Twente. We geven invulling aan de Regionale Energie Strategie 2.0, inclusief de vaststelling van de noodzakelijke en gewenste energiemix van wind en zon. 5. Opwek van warmte. Aanjagen, opstarten en faciliteren van biogas in coöperatieve vorm. Door mede aandeelhouder te zijn van de op te richten beheersentiteit ontstaan mogelijk revenuen die ook ingezet kunnen worden voor een andere (duurzame) inspanningen. We onderzoeken de mogelijkheden van geothermie en waterstof en benutten waar mogelijk de kansen. We volgen nieuwe ontwikkelingen en technieken op de voet en stellen onze acties bij als zich reële kansen voordoen. 6. Opslag. In de verduurzaming van onze energiebehoefte zijn de huidige technieken afhankelijk van niet continue aanwezige hernieuwbare energiebronnen. Energieopslag kan een middel zijn om vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen. De gemeente wil initiatieven voor energieopslag met een maatschappelijk nut stimuleren.

Wat is er gebeurd / wat hebben we gedaan Windbeleid Het windbeleid is in de raadvergadering van 19 december 2023 door de raad (geamendeerd) vastgesteld, met onder andere strengere geluids- en afstandsnormen en aanvullende voorwaarden voor windturbines in Dinkelland. De provincie Overijssel heeft deze strengere normen niet haalbaar geacht. Wel heeft de provincie Overijssel de gemeente de mogelijkheid geboden om programmeringsafspraken te maken voor de maximale hoeveelheid op te wekken windenergie in Dinkelland. De gemeente Dinkelland heeft van deze mogelijkheid afgezien waarna de provincie heeft vastgesteld dat er in Dinkelland maximaal 80 GWh aan windenergie opgewekt mag worden. De provincie stelt het gebied vanaf medio oktober 2024 open voor de inschrijving van initiatieven. RES 2.0 Het afgelopen halfjaar is Twente-breed gesproken over de vormgeving en inhoud van de RES 2.0 en de verschillende opties daarin. Resultaat is dat voor de komende periode een Energiestrategie Twente opgesteld wordt. Dit is een lichtere variant van de RES met vooral afstemming op thema’s en kansen voor samenwerking daarin. Inzet vanuit Dinkelland daarbij is dat de RES 2.0 zorgvuldig wordt afgehecht en de kaders voor de Energiestrategie Twente worden bepaald door een heldere keuze en beschrijving van onderwerpen, rollen en verantwoordelijkheden van betrokken RES-partijen.

Daarna wordt de inhoud van de Energiestrategie Twente vastgesteld.

45

Biogas De 4 gemeenten van NOT hebben besloten om niet deel te nemen in Boerengas BV. De kennis die is opgedaan wordt gebruikt in de vervolgfase om een krachtige impuls te geven aan de ontwikkeling van biogasprojecten. Allereerst wordt in kaart gebracht in welke stimuleringsconstructie de ondersteuning vanuit de gemeente het best tot zijn recht komt. We gaan hierover na de zomer met geïnteresseerde boeren in gesprek. Geothermie De kansen voor diepe geothermie bevinden zich in de Tubbergen formatie (zandlaag uit het Carboon tijdperk). Deze aardlaag is in het noorden van Twente aangetroffen en is dus ook aanwezig in Noordoost Twente. Geothermie is een van de mogelijke alternatieve oplossingen voor de levering van duurzame energie, naast andere duurzame energiebronnen. Deze techniek gaat echter gepaard met significante investeringen, risico’s en technische uitdagingen, maar vooral ook onbekendheid. Onderzoek en een eventuele proefboring zijn nodig. Een plan van aanpak hiervoor is gereed.

Actielijn 3

Duurzame Mobiliteit

Ons doel Beter organiseren van slimme, duurzame en zorgeloze mobiliteit zonder emissies.

Hoe leveren we een bijdrage aan Duurzame mobiliteit & (Maatschappelijk verantwoord) Inkopen 1. Voorbeeldfunctie. Als gemeente horen we het goede voorbeeld te geven door onze eigen voorzieningen en faciliteiten te verduurzamen. Onder meer stellen we een duurzaam mobiliteitsplan met een route voor het verduurzamen van ons eigen vervoer. 2. Laadinfrastructuur. In lijn met de visie op de laadinfrastructuur wordt uitbreiding van het aantal laadpalen gestimuleerd op de plekken waar dat gewenst is of waar rijders van elektrische auto’s wonen of werken. Voorbeeld daarvan is het overdekken van parkeerplaatsen en deze voorzien van zonnepanelen.

Wat is er gebeurd / wat hebben we gedaan Mobiliteitsplan Het inventariseren van de eigen mobiliteitsbehoefte is afgerond. Na de zomer volgt een besluit over de in te zetten voertuigen met bijbehorend budget. In verband met beperkte financiële middelen kan niet het gehele voertuigenbestand ineens worden verduurzaamd. Het doel blijft echter om in 2030 emissievrij de dienstreizen af te leggen. Laadinfrastructuur De behoefte aan laadpalen is afgestemd met de kernraden. Tot en met eind 2025 zijn alle gewenste locaties voor openbare laadpalen in de gemeente doorgegeven. Zonnepanelen op parkeerplaatsen De kaders voor realisatie van zonnepanelen op parkeerplaatsen zijn opgenomen in een notitie. Hierin is ook een inventarisatie naar de mogelijke (openbare) parkeerplaatsen opgenomen. Bij de realisatie wordt ook gekeken naar de mogelijkheden voor de realisatie van laadinfra punten.

46

Financiën Leefomgeving van de toekomst Projectgelden Leefomgeving van de toekomst In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €1.500.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”. Voor de jaarschijf 2024 is €290.000 beschikbaar gesteld.

Uitgaven 2024: Haalbaarheidsonderzoek Warmtenet Borchert Veldkamp

€ 17.000

Klimaatneutraal gas gemeentehuis

€ 1.000

Afwikkeling EvNOT Oldenzaal

€ -20.000

Op basis van de klimaatprogramma Dinkelland 2024-2050 zullen we u in het najaar 2024 inzicht geven in de te verwachte uitgaven. Werkbudget Leefomgeving van de toekomst In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €200.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”. Voor de jaarschijf 2024 is €50.000 beschikbaar gesteld.

47

Voor de komende jaren is er, na te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode, nog €175.000 beschikbaar. Uitvoeringskosten In de begroting 2023 is voor de uitvoeringskosten een bedrag van €800.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”. Voor de jaarschijf 2024 is €200.000 beschikbaar gesteld. De benodigde capaciteit financieren we in eerste instantie uit een Specifieke uitkering van het Rijk. De Tijdelijke regeling “capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE)” die bedoeld is voor het binnenhalen van nieuwe collega’s of externe deskundigen met kennis van klimaat en energie. De meerkosten komen ten laste van de “Uitvoeringskosten”. Op basis van de klimaatprogramma Dinkelland 2024-2050 zullen we u in het najaar 2024 inzicht geven in de te verwachten uitgaven 2024 en 2025 in het kader van “capaciteit”.

48

Programma Leefbare kernen Inleiding Leefbare kernen Het leven van onze inwoners speelt zich grotendeels af in de kernen waarin ze wonen. Daar moet het goed zijn qua wonen, werken en sociaal leven. Deze elementen moeten in balans zijn. Voldoende woningbouwmogelijkheden biedt kansen om binnen onze gemeente te blijven wonen. Inwoners met een sterke verbondenheid aan hun kern leveren een grote bijdrage aan het sociale- en verenigingsleven. De combinatie met voldoende werkgelegenheid biedt vervolgens perspectief op een krachtige kern, waar onze inwoners graag verblijven en onderdeel van willen zijn. In het bijzonder kijken wij hierbij naar de kansen voor onze jeugd. De vitaliteit van Dinkelland in de toekomst wordt immers in belangrijke mate bepaalt door de mogelijkheden die jongeren hebben op het gebied van wonen, werken, recreëren en vrijetijdsbesteding. We realiseren ons dat het leefbaar houden van de kernen een doorlopende inspanning vraagt. In de huidige 4 jaar zullen we vooral inzetten op de meerjarige woningbouwprogrammering, het vitaal houden van verblijfsgebieden en het stimuleren van een gezond ondernemersklimaat. We vertalen onze ambities naar 2 actielijnen: •

Voor iedereen een passende woning

•

Voldoende ruimte voor de economie en voor maatschappelijk verantwoord ondernemen

In dit programma maken we ook de afweging hoe om te gaan met de unaniem aangenomen verzamelmotie met betrekking tot de onderwerpen: •

Naar behoefte realiseren van alternatieve woonvormen

•

Inzetten van de sociale hypotheek voor maatschappelijke voorzieningen

•

Realiseren van openbare watertappunten in de kernen (relatie met programma Openbare ruimte & Mobiliteit)

•

Actieplan voor het bestrijden van invasieve exoten (relatie met programma Openbare ruimte & Mobiliteit)

•

Waar nodig het verbeteren van de verkeersveiligheid rondom basisscholen en schoolfietsroutes, met name in het buitengebied (relatie met programma Openbare ruimte & Mobiliteit)

Actielijn 1

Voor iedereen een passende woning

Er is een grote behoefte aan passende woningen. Ook in Dinkelland is de vraag groter dan het aanbod. De meest urgente woningbehoefte ligt bij starters en senioren. Daarop zijn onze nieuwbouwinspanningen vooral gericht. Ons doel is om de huidige onbalans tussen vraag en aanbod van passende woningen te beperken en op te heffen. Kernen zijn verschillend in de behoefte aan woningen. Daarom zijn we in gesprek om te kijken wat bij elke kern past. We willen diversiteit in woningbouw. Het gaat hierbij om huur en koop voor verschillende doelgroepen. Daarbij zien we ook een toename van de vraag naar flexibele woningbouw. We willen inzetten op een actief grondbeleid en creatieve oplossingen onderzoeken voor financiering van plannen, zodat nieuwe woningen voor meer doelgroepen beschikbaar en betaalbaar worden.

Ons doel Wij willen sturen op een meerjarige woningbouwprogrammering. Via ons grondbedrijf treden wij op als ontwikkelaar. Via ons ruimtelijk en planologisch instrumentarium faciliteren wij particuliere initiatiefnemers en projectontwikkelaars.

49

Wij willen het grootste gedeelte van de geprognosticeerde woningbehoefte tot 2030 de huidige bestuursperiode realiseren. Wij stellen op basis van de “harde plancapaciteit” concrete doelen over hoeveel kavels/woningen wij periodiek op de markt brengen (of laten brengen). In 2026 kijken we terug op een woonbeleid dat uitvoeringsgericht is geweest, waarbij: •

in elke kern nieuwe mogelijkheden voor woningbouw zijn ontstaan, passend bij de lokale behoefte;

•

wij de doorstroming in de kernen op gang hebben gebracht;

•

wij een bijdrage hebben geleverd aan een betere betaalbaarheid van woningen;

•

wij een begin hebben gemaakt met de woningvraag van de toekomst, 2030 en verder, uitgaande van opgaven voortkomend uit vergrijzing, veroudering van woningen en verduurzaming;

•

een aanbod met flexibele woonproducten hebben gerealiseerd voor mensen met een urgente woonvraag.

Hoe leveren we een bijdrage aan Voor iedereen een passende woning We willen als gemeente als volgt werken aan een het perspectief op woningbouw: •

Aan het stuur zitten. We spannen ons via ons grondbedrijf in om nieuwe woningbouwplannen op de markt te brengen. We zijn proactief, verwerven gronden op strategische locaties en zorgen voor een continue planvoorraad en beschikken over een meerjarenprogrammering woningbouw.

•

Faciliterend. We zijn gesprekspartner voor particuliere initiatiefnemers. We adviseren over de ontwikkelkansen van locaties en geven kaders mee voor welke doelgroepen ontwikkeld moet worden.

•

Samenlevingsgericht werken met gebieden en doelgroepen. We participeren in ontwikkeltrajecten in de kernen om toekomstbestendig te zijn. Indien vrijkomende locaties ontstaan onderzoeken wij hoe dergelijke locaties kunnen bijdragen aan het woonbeleid.

•

Financieren. Wij stimuleren de herontwikkeling van inbreidingslocaties, ook wanneer herontwikkeling financieel uitdagend is. Door middels van de stimuleringsregeling kunnen wij een bijdrage leveren aan het haalbaar maken van een herontwikkelingslocatie. Ook onderzoeken wij alternatieve financieringsvormen.

Wat is er gebeurd / wat hebben we gedaan De vraag naar woningen is nog steeds groot waardoor wij ook in 2024 onze inspanningen op het gebied van volkshuisvesting hebben voortgezet. Daarbij zien wij dat naast een continue woningbouwproductie de behoefte aan een daadkrachtig volkshuisvestingsprogramma is toegenomen. Onze volkshuisvestelijke opgaven gaan over het vinden van balans tussen beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit. Aan de hand van deze elementen hebben wij doorgewerkt aan de volgende opgaven. Beschikbaarheid •

In verschillende kernen hebben wij strategische grondposities verworven voor nieuwe woningbouwlocaties.

•

In elke kern hebben we een gemeentelijke woningbouwplan in uitgifte of in voorbereiding. Aanvullend faciliteren wij particiliere initiatieven.

•

Ons woningbouwprogramma is verder geoptimaliseerd, zodat in de jaren 2024, 2025 en 2026 meer woningen worden gerealiseerd en daarmee wordt ingelopen op de geprognosticeerde woningbouwbehoefte tot 2032.

50

•

Wij hebben (nog meer dan voorheen) het accent gelegd op diversiteit in woningbouwaanbod. Dat betekent dat we in planvorming toewerken naar verschillende typologiën van bebouwing en een betere mix van het woningbouwaanbod ontstaat. Hiermee verwachten wij ook toe te werken naar meer diversiteit in wijken.

Betaalbaarheid •

In alle woningbouwplannen hebben wij het uitgangspunt ten aanzien van verdeling 30-40-30 (sociaal-betaalbaar-vrij) centraal gesteld. Afwijkingen van deze verdeling hebben plaatsgevonden wanneer er sprake was van lokale omstandigheden of specifieke behoefte.

•

Bij particuliere ontwikkelingen hebben we meer gestuurd op kleinere oppervlakte van kavels en het aanbieden van appartementen, waardoor er in zijn algemeenheid meer betaalbaardere product ontstaan.

•

Bij de uitgifte van een aantal rijenwoningen hebben we via een aanbestedingsprocedure de markt gevraagd betaalbare woningen te realiseren. De aanbestedingsprocedures zijn geslaagd, waarin wij tussenwoningen hebben kunnen wegzetten in de prijscategorie tot €250.000 v.o.n. Deze aanbestedingsprocedures zetten wij ook in volgende plannen voort.

•

Wij hebben onze ambitie om 150 goedkope woningen te realiseren geconcretisereerd in verschillende plangebieden (locaties) in de grote 3 kernen. Hiermee versnellen wij onze opgave om meer sociale huurwoningen te realiseren, maar ook woningen toe te voegen in de betaalbare koopklasse.

Kwaliteit •

We hebben doorlopende afstemming met de woningbouwcorporatie over de opgave van de nieuwbouw van sociale huurwoningen. In nagenoeg elk woningbouwplan hebben we met de corporatie afgestemd welke bijdrage zij leveren.

•

Er zijn vorderingen gemaakt in het uitwerken en opleveren van nieuw woonzorgbeleid in verlengde van Woonvisie.

•

We hebben alle inspanningen op het gebied van volkshuisvesting ondergebracht in het concept volkshuisvestingsprogramma.

Actielijn 2 Voldoende ruimte voor de economie en voor maatschappelijk verantwoord ondernemen Het bieden van een economisch perspectief en werkgelegenheid heeft een nauwe relatie met voldoende ontwikkelruimte voor bedrijven en voor plekken waar bedrijven zich vestigen. Daarbij ligt de nadruk op behoud en versterking van het lokale bedrijfsleven. We zien de sociaaleconomische ontwikkelingen binnen onze gemeente niet los van ontwikkelingen buiten de gemeentegrenzen. Er is een gezamenlijk belang voor brede versterking van de economie in Twente. Daarbij staat maatschappelijk verantwoord ondernemen centraal. Wij willen ondernemers stimuleren om zich te richten op nieuwe marktkansen, groei en innovatie met winst voor mens, maatschappij en milieu. Wij betrekken deze visie bij de gesprekken met onze ondernemers en dragen deze boodschap uit in Twents verband.

Ons doel Wij willen een bijdrage leveren aan een sterke economische sector. Wij willen dat ons bedrijfsleven participeert en profiteert van de ontwikkelingen in Noordoost Twente en de regio Twente. Wij verbinden partijen via ons netwerk binnen de 3O’s. Daarnaast herkennen wij in onze gemeente een sterke vorm van vrijetijdseconomie, waarbij wij inzetten op kwalitatief toerisme. In 2026 kijken we terug op: •

Nieuw gerealiseerde bedrijventerreinen in de grote kernen. 51

•

Sterkere centrumgebieden en een goed onderhouden relatie met onze ondernemers.

•

Een bijdrage geleverd aan talentontwikkeling via de 3O’s.

•

Verdere ontplooiing van de grensregio.

•

Een goede balans tussen de landschapskwaliteiten van ons gebied, de leef- en werkomgeving voor inwoners en de groeimogelijkheden van de toeristische sector;

•

Geboden mogelijkheden voor marktconforme en gebiedspassende bedrijvigheid;

•

Uitvoering van projecten en ideeën die gericht zijn op toerisme of dagrecreatie als aanvulling op het bestaande aanbod, gericht zijn op interessante doelgroepen of zorgen voor seizoensverlenging;

•

Ingerichte toeristisch interessante locaties in de kernen en in het buitengebied.

Hoe leveren we een bijdrage aan Voldoende ruimte voor de economie en voor maatschappelijk verantwoord ondernemen We willen als gemeente als volgt werken aan een het perspectief op woningbouw: •

Ontwikkelen: we ontwikkelen nieuwe bedrijfsgronden zodat onze lokale ondernemers kunnen uitbreiden en nieuwe bedrijven zich kunnen vestigen, ontplooien.

•

Verbinden. We zetten ons netwerk in om partijen binnen de regio met elkaar te verbinden.

•

Initiëren. We starten nieuwe projecten met het oog op de toegevoegde waarde voor ondernemers.

•

Participeren en stimuleren. We participeren in gebiedsprocessen en stimuleren de doorontwikkeling van centrumgebieden. Ook nemen we daarbij als gemeente een actieve ontwikkelende rol in.

Wat is er gebeurd / wat hebben we gedaan Strategische visie Wij hebben eind 2023 de eerste aanzet gemaakt voor een nieuwe economische visie op strategisch niveau. Met een economische visie bepalen we onze koers en ambities voor (idealiter) de periode tot 2030. In het eerste kwartaal van 2024 hebben we het plan van aanpak opgesteld en de uitgangspunten voor de visie vastgesteld. In het tweede kwartaal hebben we relevante data en trends verzameld over de belangrijkste bedrijfssectoren in onze gemeente. Het opstellen van de visie wordt verder voortgezet. Bedrijventerreinen Wat betreft ons economisch perspectief ligt de eerste behoefte bij het kunnen beschikken over nieuwe bedrijfsgronden. De behoefte aan nieuwe bedrijfsgronden is becijferd op basis van lokale (meerjarige) behoefte. Daarover zijn in de regio afspraken gemaakt, zodat onze ruimtebehoefte ook in regionaal verband is afgestemd. We hebben inspanningen verricht om in de 3 grote kernen nieuwe bedrijventerreinen te kunnen ontwikkelen. In de kern Weerselo hebben we reeds een strategische grondpositie kunnen innemen. Regionale samenwerking Op bestuurlijk niveau hebben wij in de regio verkend wat onze gezamenlijke ontwikkelkoers kan zijn. Daaruit voortvoeliend volgt de Position paper Twente en de regionale ontwikkelstrategie (ROS). Wij zien gecombineerde opgaven waarbij stad en platteland elkaar versterken.

Met betrekking tot de samenwerking met de Duitse buurgemeenten hebben wij onze relatie zowel bestuurlijk als ambtelijk versterkt.

52

Daaruit is een kansenkaart voortgekomen met potentiele projecten op het gebied van econonomie, cultuur, natuur, toerisme en samenwerking in zijn algemeenheid. Wij blijven in 2024 verder inzetten op (inter)regionale samenwerking. Recreatie en toerisme Jaarlijks genieten er veel dagrecreanten en toeristen van een vakantie of een dagje weg in Noordoost Twente. Het aantrekken en ontvangen van de toerist heeft o.a. economische, ecologische en sociale effecten op de gemeente en haar inwoners. Om de komende jaren weloverwogen keuzes te maken, slaan de gemeenten in Noordoost Twente de handen in een om tot een strategische agenda te komen. In de agenda staar zowel de impact van de toerist, als de draagkracht van het gebied voor toeristische groei, centraal. De lusten en lasten van toerisme en recreatie worden afgewogen en vervolgens vertaald in kansen en investeringen. Het gaat hierbij om een vorm van toeristische ontwikkeling waarbij groei mogelijk is, maar wel met respect voor de leefomgeving van inwoners, het landschap en de natuur. Oftewel, kwalitatief toerisme. Voor de gemeente Dinkelland hebben wij, voortvloeiend uit deze doelstelling, een "Ambitiedocument Toerisme & Recreatie" vastgesteld.

Financiën Leefbare kernen Werkbudget leefbare kernen In de begroting 2023 is een bedrag van €400.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”. Voor de jaarschijf 2024 is €80.000 beschikbaar gesteld.

Een bedrag van €7.500 is afgesplitst als “werkbudget 3O’s. Uitgaven 2024: Externe adviezen

€ 25.000

Conditemeting Sportcomplex Dorper Ech

€ 9.000

Bodemonderzoeken

€ 8.000

Ontwikkelvisie Agelo

€ 6.000

53

Binnensportaccomodaties NOT gemeentes

€ 2.000

Overige kosten

€ 5.000

We verwachten in 2024 nog uitgaven voor meerkosten IHP Dinkelland, “Participatietraject MFA Saasveld” en “Gebiedsontwikkeling Lattrop”. Voor de jaarschijf 2024 stellen we voor €62.500 te putten uit de “Reserve College akkoord 2022–2026”. Voor de komende jaren is er, na te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode, nog €95.000 beschikbaar. Versterking toerisme In de begroting 2023 is een bedrag van €280.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”. Voor de jaarschijf 2024 is €56.000 beschikbaar gesteld.

We verwachten in 2024 nog uitgaven voor een incidentele bijdrage in de beschoeiing op de recreatieparken Het Hulsbeek en Het Rutbeek. Daarnaast verwachten we het de eerste uitvoeringskosten voortkomend uit het ambitiedocument “Toerisme en Recreatie Tubbergen en Dinkelland”. Voor de jaarschijf 2024 stellen we voor €20.000 te putten uit de “Reserve College akkoord 2022–2026”. Voor de komende jaren is er, na te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode, nog €30.000 beschikbaar. Samenwerking centrumondernemers In de begroting 2023 is een bedrag van €30.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”. Voor de jaarschijf 2024 is €15.000 beschikbaar gesteld.

54

Voor de komende jaren is er, na te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode, nog €30.000 beschikbaar. Werkbudget bedrijfsuitbreiding In de begroting 2023 is een bedrag van €20.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”. Voor de jaarschijf 2024 is €2.000 beschikbaar gesteld.

We verwachten in 2024 circa €4.000 uit te geven. Voor de jaarschijf 2024 stellen we voor €2.000 te putten uit de “Reserve College akkoord 2022–2026”. Voor de komende jaren is er, na te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode, nog €12.000 beschikbaar. Project ontplooiing grensregio’s In de begroting 2023 is een bedrag van €50.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”. Voor de jaarschijf 2024 is €12.500 beschikbaar gesteld.

55

Er zijn géén vermeldenswaardige financiële ontwikkelingen in 2024. Voor de jaarschijf 2024 stellen we voor €12.500 terug te storten in de “Reserve College akkoord 2022–2026”. Voor de komende jaren is er, na te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode, nog €26.000 beschikbaar. Centrumplan Denekamp, revitaliseren Eurowerft In de begroting 2024 is een bedrag van €200.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”. Voor de jaarschijf 2024 is €200.000 beschikbaar gesteld.