Programmajournaal 2023 Dinkelland.pdf
Tekst van het document
Programmajournaal 2023
Inhoudsopgave Programmajournaal 2023 .............................................................................................................................. 1 Inleiding ......................................................................................................................................................... 4 Leeswijzer ...................................................................................................................................................... 5 Financieel hoofdstuk ...................................................................................................................................... 6 Mutaties bestaand beleid ........................................................................................................................... 6 Inleiding ambitiebegroting............................................................................................................................ 12 Uitwerking verzamelmotie ........................................................................................................................ 12 Programma Buitengebied in Balans ............................................................................................................ 16 Actielijn 1
Naar een toekomstbestendige agrarische sector ................................................................. 16
Actielijn 2 Ons unieke landschap en natuur worden geborgd .................................................................. 18 Financiën Buitengebied in Balans ............................................................................................................ 19 Programma Iedereen Gezond ..................................................................................................................... 20 Actielijn 1 De zorg voor onze inwoners is op orde ................................................................................... 20 Actielijn 2 Gezond in je lijf en in je hoofd.................................................................................................. 21 Actielijn 3 Iedereen doet mee ................................................................................................................... 22 Actielijn 4 Iedereen is veilig ...................................................................................................................... 23 Financiën Iedereen Gezond ..................................................................................................................... 23 Programma Leefomgeving van de toekomst............................................................................................... 25 Actielijn 1
Verduurzamen - Op weg naar energieneutraal en aardgasvrij wonen en werken ............... 28
Actielijn 2
Opwek - Duurzame energievoorziening ............................................................................... 29
Actielijn 3
Duurzame Mobiliteit .............................................................................................................. 31
Financiën Leefomgeving van de toekomst............................................................................................... 31 Programma Leefbare kernen....................................................................................................................... 34 Actielijn 1
Voor iedereen een passende woning ................................................................................... 34
Actielijn 2
Voldoende ruimte voor de economie en voor maatschappelijk verantwoord ondernemen . 36
Financiën Leefbare kernen ...................................................................................................................... 38 Programma Gemeente en de samenleving................................................................................................. 41 2
Actielijn 1 Gemeente en inwoners staan dicht bij elkaar en werken samen ............................................ 41 Actielijn 2 Een sterk en toekomstbestendig Noaberkracht....................................................................... 43 Actielijn 3 Financieel gezond blijven ........................................................................................................ 46 Financiën Gemeente en de samenleving................................................................................................. 47 Basisbegroting ............................................................................................................................................. 48 Programma Bestuur & middelen .............................................................................................................. 48 Programma Dienstverlening & burgerzaken ............................................................................................ 49 Programma Veiligheid .............................................................................................................................. 49 Programma Openbare ruimte & mobiliteit ................................................................................................
50 Programma Economie.............................................................................................................................. 53 Programma Onderwijs.............................................................................................................................. 54 Programma Sport & accommodaties ....................................................................................................... 54 Programma Cultuur & recreatie ............................................................................................................... 55 Programma Sociaal domein ..................................................................................................................... 55 Programma Milieu .................................................................................................................................... 61 Programma Volkshuisvesting & ruimtelijke ordening ............................................................................... 62
3
Inleiding Voor u ligt het programmajournaal 2023 van de gemeente Dinkelland die door het college van Dinkelland aan u als raad aangeboden wordt. In het programmajournaal wordt verslag gedaan van de voortgang van het bestaande beleid, zowel inhoudelijk als financieel. Dit bestaande beleid vindt zijn oorsprong in de vastgestelde begroting 2023 en de perspectiefnota 2024. Deze beide documenten zijn op hun beurt gebaseerd op het Collegeakkoord gemeente Dinkelland 20222026 met de naam "Ver nieuwen, verbinden en versterken". Het zogenaamde ambitiedeel van deze begroting is gebaseerd op de volgende 5 opgaven uit dit collegeakkoord:
Leefbare kernen
Buitengebied in Balans
Leefomgeving van de toekomst
Positieve gezondheid
Gemeente en de samenleving
De basisbegroting bestaat uit de volgende 11 programma's: 1. Programma Bestuur en Middelen 2. Programma Dienstverlening en Burgerzaken 3. Programma Veiligheid 4. Programma Openbare Ruimte en Mobiliteit 5. Programma Economie 6. Programma Onderwijs 7. Programma Sport en Accommodaties 8. Programma Cultuur en Recreatie 9. Programma Sociaal Domein 10. Programma Milieu 11. Programma Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening
4
Leeswijzer In deze leeswijzer worden een aantal zaken toegelicht zodat u dit programmajournaal makkelijker kunt lezen.
Allereerst een korte toelichting op de opbouw van het programmajournaal. Het programmajournaal bestaat uit de volgende onderdelen: 1. Het Financieel hoofdstuk: hierin vindt u alle financiele mutaties 2. De Ambitiebegroting: de programma's met de vertaling van het collegeakkoord. 3. Basisbegroting: hierin komen alle reguliere en jaarlijks terugkerende zaken aan de orde.
Vanaf 2019 maken wij onderscheid tussen de basisbegroting dus feitelijk het structurele geld en de ambitiebegroting dus het incidentele geld dat gebruikt wordt om de ambities te realiseren. Tussen de basisbegroting en ambitiebegroting bestaat een wederzijdse relatie. Er zijn namelijk zaken vanuit de basisbegroting die een directe link met de ambitiebegroting hebben en vice versa.
Projecten die voortkomen uit ambities kunnen na uitvoering en afronding structurele lasten met zich meebrengen in de beheerfase. De financiering van het project vindt plaats vanuit de ambitiebegroting (incidenteel), terwijl de structurele lasten afvloeien naar de basisbegroting en een plek krijgen onder één van de elf programma's.
Activiteiten en inspanningen (reguliere capaciteit en middelen) vanuit de basisbegroting kunnen bijdragen aan het bereiken van de doelen in de ambitiebegroting. Daarnaast kan ook (reguliere) capaciteit aan de basisbegroting worden onttrokken om te worden ingezet voor de ambities (projecten en processen).
Basisbegroting In de basisbegroting komen de reguliere, jaarlijks terugkerende zaken aan de orde. Deze basisbegroting is opgedeeld in de volgende elf programma’s:
Programma Bestuur & middelen
Programma Dienstverlening & burgerzaken
Programma Veiligheid
Programma Openbare ruimte & mobiliteit
Programma Economie
Programma Onderwijs
Programma Sport & accommodaties
Programma Cultuur & recreatie
Programma Sociaal domein
Programma Milieu
Programma Volkshuisvesting & ruimtelijke ordening
5
Financieel hoofdstuk Mutaties bestaand beleid In deze paragraaf treft u een samenvattend overzicht aan van de verschillende financiële mutaties voor het jaar 2023 op basis van bestaand beleid. Dit kunnen autonome ontwikkelingen zijn of zaken waarover reeds besluitvorming heeft plaatsgevonden. Omschrijving
€ x 1.000
Mei circulaire 2023 - hogere algemene uitkering
1.325
- totaal te ramen (stel)posten
-734
- totaal te ramen taakmutaties
-103
Tweede Kamerverkiezingen
-81
Rente schatkistbankieren
175
OZB
110
Sociaal Domein
543
Haalbaarheidsonderzoek fietspad Bornsestraat
-25
Indexering prijsgevoelige budgetten
-126
Inzet stelpost prijscompensatie
126
Specifieke uitkering meoz
71
Hogere leges
348
Overige kleine(re) verschillen Totaal
-6 1.623
6
Meicirculaire 2023 De algemene uitkering laat voor het jaar 2023 op grond van de meicirculaire 2023 een budgettair voordeel zien van € 488.000. Specificatie: Mei circulaire 2023
€ x 1.000
Hogere algemeen uitkering
1.325
Totaal te ramen (stel)posten
-734
Totaal te ramen taakmutaties
-103
Totaal
488
In de meicirculaire is het accres geactualiseerd op basis van de Voorjaarsnota 2023. Voor het jaar 2023 is er sprake van een opwaartse bijstelling van het accres. Een aantal investeringsfondsen (Klimaatfonds, Mobiliteitsfonds (ontsluiting nieuwe woningen) en Stikstoffonds) worden uitgezonderd op de accresrelevante uitgaven. Deze blijven buiten de normeringssystematiek en tellen dus niet mee voor de omvang van het gemeentefonds. Vanuit dit hogere accres moeten gemeenten ook de gevolgen van de loon- en prijsontwikkeling opvangen. Vandaar ook dat de bestaande stelposten voor loon- en prijscompensatie naar boven worden bijgesteld. In het vervolg van dit programmajournaal 2023 komen we terug op de inzet van deze stelposten. Voor prijscompensatie betreft het een kleine verlaging van € 5.000 maar voor looncompensatie gaat het om een bedrag van € 653.000. Naast het aanpassen van de stelposten voor loon- en prijscompensatie zijn er ook twee specifieke mutaties verwerkt in de vorm van stelposten. Participatie De omvang van de integratie-uitkering Participatie wijzigt als gevolg van de toekenning van de loon- en prijsbijstelling 2023 (€ 114,97 miljoen in 2023, aflopend naar € 95,96 miljoen in 2028). De verdeling van de bedragen per gemeente wijzigt door actualisatie van de verdeling van de Wsw-middelen.
Daarnaast is sprake van wijzigingen in de verdeling van de bedragen per gemeente door aanpassing van de drempelbedragen in de verdeling van de middelen beschut werk. Met de Voorjaarsnota heeft het kabinet besloten om gemeenten te compenseren voor de bijzondere verhoging van het wettelijk minimumloon voor medewerkers in de Wsw. Voor Dinkelland betekent dit een verhoging van IU participatie in 2023 van € 212.000. Deze mutatie wordt functioneel toegevoegd aan de bestaande raming op het product Sociale werkvoorziening. Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches Op 8 februari 2023 is de Regeling specifieke uitkering voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en sociale basis 2023-2026 (SPUK-SGCS, ook wel ‘brede SPUK”) gepubliceerd. Voor de bestaande Brede Regeling Combinatiefuncties betekent dit een wijziging van het type uitkering van een decentralisatie uitkering naar een specifieke uitkering. De inkomensoverdracht vindt niet meer plaats via het gemeentefonds, maar zal dus via de specifieke uitkering plaatsvinden. Voor Dinkelland betekent dit een structurele verlaging van de algemene uitkering van € 126.000. Hier tegenover wordt met ingang van het jaar 2023 een lagere raming van de kosten van de buurtsportcoaches op het product beleid en uitvoering sportbeleid opgenomen van eenzelfde bedrag.
7
Taakmutaties Het saldo van de hogere algemene uitkering is geen pure “winst”. We dienen rekening te houden met de taakmutaties die benoemd zijn door het rijk. Taakmutaties zijn middelen die met een bepaald oogmerk aan het gemeentefonds zijn toegevoegd of onttrokken, maar waar geen bestedingsverplichting aan ten grondslag ligt. Wanneer ze nieuw zijn worden ze eenmalig afzonderlijk benoemd om inzicht te creëren waaraan het rijk meer of minder geld gaat besteden. Maar het uitgangspunt van de gehele algemene uitkering is en blijft dat de middelen vrij aanwendbaar zijn. Binnen de gemeente Dinkelland kennen we de lijn dat voor deze taakmutaties een stelpost wordt opgenomen in afwachting van te ontwikkelen beleid. Zodra door college en raad wordt ingestemd met het ontwikkelde beleid kan een beroep worden gedaan op deze stelpost(en). Indien ervoor wordt gekozen geen beleid te ontwikkelen dan kan de stelpost vrijvallen ten gunste van de algemene middelen. Voor 2023 zijn er een aantal kleine taakmutaties maar ook een aantal wat grotere die hierna worden benoemd en toegelicht: Flankerend beleid energiearmoede Het kabinet stelt in totaal incidenteel € 200 miljoen voor de jaren 2022 tot en met 2024 beschikbaar om een stapeling van sociale en maatschappelijke problemen als gevolg van de hoge inflatie te voorkomen.
Van dit bedrag wordt in 2023 in totaal € 50 miljoen via het gemeentefonds aan gemeenten beschikbaar gesteld voor de verwachte extra inzet die nodig zal zijn op het gebied van vroegsignalering en om gemeenten tegemoet te komen in het verwachte extra beroep op bijzondere bijstand. Voor Dinkelland gaat het om een incidenteel bedrag in het jaar 2023 van € 34.000. In een latere circulaire worden gemeenten geïnformeerd over de middelen voor 2024 en de verdeling daarvan. Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Voor de Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden, die in juli 2022 aan de Tweede Kamer is gepresenteerd, heeft het kabinet in 2023 in totaal € 118 miljoen beschikbaar gesteld. Van deze middelen wordt € 40 miljoen via het gemeentefonds aan gemeenten beschikbaar gesteld als investering in betere dienstverlening door gemeenten op het gebied van armoede en schulden. Voor Dinkelland gaat het om een incidenteel bedrag van € 27.000 in 2023. Gemeenten kunnen deze middelen inzetten om aan de slag te gaan met de prioriteiten van de Aanpak geldzorgen, armoede en schulden, zoals het verdubbelen van het gebruik van de schuldhulpverlening en het tegengaan van kinderarmoede.
Leerlingenvervoer Oekraïne Eind januari 2023 zijn er meer dan 88.000 vluchtelingen uit Oekraïne naar Nederland gekomen en ingeschreven in de basisregistratie personen (BRP), onder wie circa 18.000 kinderen en jongeren. Scholen en gemeenten spannen zich in om deze leerlingen onderwijs te bieden. Hier hoort in sommige gevallen ook het vervoer naar de school bij. De decentralisatie-uitkering ziet toe op de periode van januari 2023 tot en met 31 juli 2023. Voor Dinkelland een eenmalig bedrag van € 28.000 in 2023. Taal voor ontheemden uit Oekraïne Ontheemden uit Oekraïne hebben nu beperkte mogelijkheden om de Nederlandse taal op vrijwillige basis te leren. Om een hogere arbeidsparticipatie te stimuleren, het mogelijk te maken voor Oekraïners om werk te doen dat past bij hun vaardigheden en opleiding en om deel te kunnen nemen aan de Nederlandse maatschappij, is het leren van de Nederlandse taal essentieel. Deze middelen (€ 15 miljoen) hebben tot doel het gemeentelijke aanbod van taalonderwijs aan volwassen ontheemden uit Oekraïne te stimuleren. Voor Dinkelland een eenmalig bedrag van € 21.000 in 2023. Maatschappelijke begeleiding Conform artikel 18 van de Wet inburgering 2013 voorziet het college in de maatschappelijke begeleiding van inburgeringsplichtige asielmigranten en hun gezinsleden. Gemeenten ontvangen hiervoor in 2023 in totaal circa € 12,9 miljoen.
Voor Dinkelland een eenmalig bedrag van € 17.000 in 2023.
8
Tweede Kamer verkiezingen Op woensdag 22 november 2023 worden extra verkiezingen voor de Tweede Kamer gehouden. Met deze extra verkiezingen in 2023 is geen rekening gehouden om de simpele reden dat verkiezingen voor de Tweede Kamer eerst in 2025 waren voorzien. De kosten voor deze extra verkiezingen worden geraamd op ongeveer € 81.000. Het rijk heeft aangeven geen extra compensatie aan gemeenten te verstrekken voor het organiseren van deze extra verkiezingen. Rente schatkistbankieren Door het oplopen van de verschillende rentetarieven ontvangt de gemeente Dinkelland ook weer een rentevergoeding op de tegoeden die in het kader van het zogenaamde "schatkistbankieren" bij het Rijk zijn gestald. Voor 2023 betreft het een bedrag van € 175.000. Onroerende Zaak Belasting (OZB) Deze hogere opbrengst betreft vooral de hoge OZB-opbrengsten 2023 voor niet-woningen. De hogere opbrengsten niet-woningen kunnen vooral worden verklaard doordat de hoeveelheid leegstand te hoog was ingeschat. Dit is vooral gevolg van de overgang naar een ander pakket en een fout in de koppelingen die moeilijk op te lossen was. Hierdoor is de hoeveelheid leegstand voor 2023 te hoog geraamd. Sociaal Domein De, per saldo, lagere lasten binnen het Sociaal Domein ten bedrage van € 543.000 kunnen als volgt worden gespecificeerd: €
Omschrijving Vervoer
-235.000
WMO
-2.000
Jeugd
780.000
Totaal
543.000
Vervoer
Vervoer – dagbesteding WMO €110.000 verhoging
Vervoer – leerlingenvervoer €25.000 verhoging
Vervoer – regiotaxi €100.000 verhoging
De aanbesteding van het doelgroepenvervoer (van en naar dagbesteding, jeugdhulplocaties, leerlingenvervoer en incidenteel vervoer (regiotaxi)) is inmiddels afgerond. Ontwikkelingen van de afgelopen jaren hebben in deze aanbesteding geleid tot hogere tarieven voor alle vormen van vervoer. Ontwikkelingen die van invloed zijn, zijn o.a. de oorlog in Oekraïne, dat aanbieders moeten voldoen aan de gestelde duurzaamheidseisen (aansluiting bij het landelijk convenant voor zero-emissie vervoer) en er een toenemende druk is op de vervoerders door enerzijds een tekort aan chauffeurs en anderzijds een toenemende vraag voor vervoer.
9
Wet Maatschappelijke Ondersteuning De verlaging van het WMO budget bestaat uit drie onderdelen:
Verhogen van het budget voor woningaanpassingen met €25.000: In 2023 zijn er meer woningaanpassingen dan begroot. Hierbij is rekening gehouden met de woningaanpassingen die al plaats hebben gevonden en de woningaanpassingen die voor de rest van het jaar op de planning staan.
Verlagen van het budget voor huishoudelijke ondersteuning met €35.000: van dit bedrag heeft €10.000 betrekking op de module regie en €25.000 op de module extra hygiene. Bij beide modules is het aantal clienten afgenomen ten opzichte van het uitgangspunt bij de begroting, waardoor de kosten lager zijn dan begroot.
Verhogen van het budget voor bemoeizorg met €12.000: er is een stijging in de personen met multiproblematiek waar echt bemoeizorg voor ingezet moet worden. Het houdt op dit moment in dat we voor 2023 naar verwachting tien trajecten inzetten à €1.900 per traject.
Jeugd In het programmajournaal 2022 is het budget voor jeugdzorg naar aanleiding van de prognose met €745.000 naar beneden bijgesteld. Uit de prognose van de jeugdzorguitgaven in 2023 voor de gemeente Dinkelland lijkt ook in 2023 een bedrag van € 780.000 minder uitgegeven te gaan worden ten opzichte van de begroting. De reden hiervoor is hetzelfde als in 2022: een nadere analyse leert dat, door de inwerkingtreding van het woonplaatsbeginsel per 2022, er een neveneffect lijkt te ontstaan door een daling van de toewijzing van dakjes en ondersteuningsbehoeften. Tot 2022 werd een groot aantal kinderen, die onder toezicht of voogdij werden gesteld door de kinderrechter, ook voorzien van dakjes (vergoeding voor een overnachting) en aanvullende ondersteuningsbehoeften (ambulante ondersteuning). Het woonplaatsbeginsel laat een lagere instroom van zowel de opgelegde maatregelen door de kinderrechter zien als daarmee ook een verlaagde behoefte aan overnachtingsvergoedingen en ambulante ondersteuning.
Haalbaarheidsonderzoek fietspad Bornsestraat Er is sprake van een bestuurlijke wens, gestoeld op input vanuit de samenleving, om noodzakelijke onderhoudswerkzaamheden uit te voeren aan de Bornsestraat. Op verzoek van een opgerichte werkgroep “veilige Bornsestraat” is een bestuurlijke toezegging gedaan voor een aantal maatregelen. Vanuit beheer zijn in het kader van onderhoudswerkzaamheden met grasstenen de bermen verhard. Ook wordt er samen met de werkgroep onderzocht of een vrij liggend fietspad haalbaar is. Met een onderzoek naar de mogelijkheden voor een (vrij liggend) fietspad faciliteren we een samenlevingswens. Daarbij staat centraal dat eerste de nut-, noodzaak-, en haalbaarheid moet worden onderzocht. Het doel van deze opdracht is een advies uit te kunnen brengen aan het gemeentebestuur en raad, waaruit blijkt wat de haalbaarheid is. Voor dit haalbaarheidsonderzoek is een budget nodig van 25.000,-. Prijsindexatie / inflatie De gevolgen van de hoge prijzen (inflatie) is ook binnen de begroting van de gemeente Dinkelland voelbaar.
Naast een doorwerking van de hogere energieprijzen vanuit Noaberkracht (€ 13.500) en het aanpassen van de bijdrage aan de Stichting Participatie Noaberkracht (SPN) voor een bedrag van € 9.300 en de hogere contributies van een aantal abonnementen voor een bedrag van € 6.700 spelen vooral de indexering van de verschillende subsidies en het contract betreffende ondersteunende werkzaamheden in het kader van de Wet Onroerende Zaak Belasting (OZB) een rol.
10
Indexering subsidies voorliggende voorzieningen Verschillende instanties die subsidies van ons ontvangen worden, net als gemeenten zelf, ook geconfronteerd met een stijging van lonen en prijzen. Uitgaande van het handhaven van de overeengekomen dienstverlening is het niet meer dan billijk dat deze instanties ook (deels) worden gecompenseerd voor de gestegen lonen en prijzen. het gaat hier om een bedrag van € 37.000. Ondersteunende werkzaamheden Wet Onroerende Zaak Belasting (WOZ) Vanwege een aflopend contact zijn wij middels een openbare Europese aanbesteding een nieuw contract aangegaan voor de ondersteuning in een aantal WOZ-diensten; o.a. de herwaardering en bezwaar en beroep. Vanwege een landelijke trend van forse toename in bezwaar en beroep op WOZ-waarden is de contract waarde fors hoger uitgevallen dan de contactwaarde in de afgelopen jaren. Ongeveer € 60.000 per jaar. Het contract is voor de komende 3 jaar afgesloten.
Stelpost prijscompensatie We houden in de (meerjaren)begroting rekening met een jaarlijkse stijging van de lonen de prijzen. Dit doen we door stelposten op te nemen in afwachting van de werkelijke stijgingen van zowel de lonen als de prijzen. De stelpost prijscompensatie 2023 zetten we nu in ter dekking van de gestegen kosten voor een bedrag van € 126.000. Specifieke uitkering meerkosten energie openbare zwembaden (SPUK meoz) De hoge energieprijzen hebben een grote impact op de openbare zwembaden. Deze zwembaden zijn van groot belang voor de sportinfrastructuur. Om de openbare zwembaden te behouden, kunnen gemeenten voor een deel van de meerkosten voor energie gebruikmaken van de regeling Specifieke uitkering meerkosten energie openbare zwembaden. Dat heeft de gemeente Dinkelland gedaan voor de zwembaden Dorper Esch en Kuiperberg voor de jaren 2022 en 2023. Dit levert een eenmalige extra inkomst op van € 71.000 Hogere leges De hogere inkomsten van de bouwleges zijn ontstaan door de hoeveelheid bouwplannen. Door de ruime aantallen nieuwbouwwoningen met de daarbij ontvangen leges geven een grotere opbrengst dan is begroot. Daarnaast zijn er zijn procedures voor grotere bouwplannen afgerond.
11
Inleiding ambitiebegroting Uitwerking verzamelmotie Tijdens de raadsvergadering van 12 juli 2022 is de perspectiefnota 2022-2026 besproken en behandeld. Tijdens deze raadsvergadering heeft de gemeenteraad in unanimiteit een (verzamel) motie aangenomen met daarin onderwerpen die de gemeenteraad graag meegenomen ziet bij het opstellen van de begroting 2023. Dat hebben wij gedaan door een speciaal hoofdstuk aan de begroting 2023 toe te voegen waarin wij hebben aangegeven hoe we met de verschillende onderwerpen uit deze motie omgaan. In de perspectiefnota 2024 hebben we in vervolg daarop de stand van zaken weergegeven. Bij een aantal van de onderwerpen hebben wij aangegeven dat het betreffende onderwerp is opgenomen in eerdere plannen, in het reguliere werk, in een programma, enz. Daarmee is wat ons betreft dat onderdeel van de verzamelmotie afgedaan en komt het onderwerp dus ook niet meer terug in volgende voortgangsrapportages over de verzamelmotie. Onderwerpen waarvan wij aangeven dat ze in behandeling zijn komen uiteraard wel terug in deze volgende rapportages. In de volgende tabel geven we de stand van zaken aan van de onderwerpen die nog in behandeling zijn. Deze stand van zaken wijkt niet af van de weergaven uit de perspectiefnota 2024.
Iedereen gezond Onderwerp
Voorkomen van jonge aanwas in de criminaliteit, bijvoorbeeld door een regionaal preventieprogramma;
Actielijn
2.4 Iedereen is veilig
Stand van zaken Op dit moment beschikt de gemeente Dinkelland niet over een gemeentelijke veiligheidsplan. Momenteel zijn wij in gesprek met het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) . Zij gaan ons begeleiden in het opstellen van een veiligheidsplan voor de komende vier jaar. De verwachting is dat dit plan in het eerste kwartaal van 2024 gereed zal zijn. De inhoud van dit plan stemmen wij af met onze veiligheidspartners en zal ter kennisname worden voorgelegd aan de gemeenteraad.
vervolg
In behandeling
12
Leefomgeving van de toekomst Versneld verduurzamen van (sociale huur)woningen, bijvoorbeeld door een revolverend fonds voor particulieren Plan van aanpak en financiële onderbouwing voor de verduurzaming van schoolgebouwen
Haalbaarheidsonderzoek naar de realisatie van energieopslag, zoals buurtaccu’s of andere mogelijke vormen (bijvoorbeeld opwekken van waterstof)
3.1 Klimaat en duurzaamheid
Mogeljikheden voor een duurzaamheidsfonds particulieren worden momenteel onderzocht, gemeenteraad wordt na de zomer 2023 geïnformeerd.
In behandeling
3.1 Klimaat en duurzaamheid
De verduurzaming van schoolgebouwen wordt meegenomen in het nieuwe Integraal Huisvestings Plan (IHP).
In behandeling
3.1 Klimaat en duurzaamheid
In de begroting 2023 is opgenomen dat de gemeente initiatieven voor energieopslag met een maatschappelijk nut wil stimuleren. Netbeheerders zijn verantwoordelijk voor de balans op het net (de balans tussen energievraag en -aanbod op het net). Netbeheerders onderzoeken in dit soort gevallen in welke mate de toepassing van een buurtaccu een oplossing kan zijn. Binnen onze gemeente is op dit moment geen sprake van netcongestie die vraagt om een dergelijke oplossing.
In behandeling
Leefbare Kernen
Naar behoefte realiseren van alternatieve woonvormen
4.1 Voor iedereen een passende woning
Meer differentiatie in gemeentelijke woningbouwplannen is leidraad bij nieuwe ontwikkelingen en uitgifteplannen. Richting particuliere ontwikkelaars worden afspraken gemaakt over typologie en prijs en deze worden vastgelegd in exploitatieovereenkomsten.
In behandeling
13
Projectmatig is de pilot Tiny Houses (Denekamp) gestart en zijn flexwoningen in Weerselo gerealiseerd. Flexibele en betaalbare woningbouw is de komende jaren speerpunt van beleid. E.e.a. in het verlengde van de provinciale woondeal.
Realiseren van openbare watertappunten in de kernen
4.3. Een openbare ruimte die een visitekaartje is van onze gemeente
Medio augustus 2023 is er in Denekamp, Ootmarsum en Weerselo een watertappunt aanwezig. De mogelijkheid tot uitbreiding naar alle kernen betrekken we bij het opstellen van de begroting 2024.
In behandeling
Er is een uitvoeringsplan Plaagbestrijding Dinkelland.
Actieplan voor het bestrijden van invasieve exoten
4.3. Een openbare ruimte die een visitekaartje is van onze gemeente
Verder wordt gewerkt aan de aanvraag van subsidie bij de provincie. Deze subsidie is alleen voor de Bereklauw, Amerikaanse Vogelkers en de Reuzebalsemien. Er is geen subsidie voor de meest risicovolle soorten t.w. de Japanse duizendknoop (JDK) en de eikenprocessierups (EPR). De bestrijding van JDK en EPR zijn wel in het regulier beheer opgenomen.
In behandeling
Voor de bestrijding JDP is winst te behalen in betere samenwerking en afstemming met Waterschap, Provincie en grondeigenaren. Hiervoor wordt vanuit de Gemeente een eerste initiatief genomen.
14
Ambitiebegroting De begroting heeft het collegeakkoord gemeente Dinkelland 2022-2026 met de naam "Vernieuwen, verbinden en versterken" als basis. Het zogenaamde ambitiedeel van deze begroting is gebaseerd op de volgende 5 opgaven uit dit collegeakkoord:
Buitengebied in Balans
Iedereen gezond
Leefomgeving van de toekomst
Leefbare kernen
Gemeente en de Samenleving
Deze 5 opgaven zijn in eerste instantie verder beschreven en uitgewerkt in actielijnen en doelen waarna op hoofdlijnen wordt aangegeven hoe we hier een bijdrage aan denken te gaan leveren. Per opgave wordt afgesloten met een financieel overzicht. In dit overzicht zijn ook de beschikbare werkbudgetten opgenomen. Deze behoeven wat algemene toelichting. Binnen het programmabureau wordt een bijdrage geleverd aan het behalen van maatschappelijke effecten. Hier wordt sturing gegeven aan bestuurlijke ambities, veranderopgaven en strategisch inspanningen. Dit komt samen in verschillende programma’s (ambities), waaraan werkbudget is gekoppeld. Het werkbudget wordt ingezet om (externe) advieskosten te dekken en (participatie)processen in de kernen te faciliteren. Daarnaast wordt het werkbudget ingezet voor bekostiging van evenementen, bijeenkomsten, sprekers (en alle bijkomende kosten die daarbij horen). Het werkbudget is in eerste aanleg niet bedoeld als uitvoeringsgeld om projecten zelf te bekostigen. Onder de 5 opgaven wordt indien mogelijk een nadere duiding en verdeling over de jaren gegeven. Dat is echter niet in alle gevallen op voorhand mogelijk om de simpele reden dat we ook afhankelijk zijn van initiatieven vanuit de samenleving en het tempo en enthousiasme waarmee deze initiatieven gaan spelen.
Het beschikbaar hebben van werkbudgetten is met name ook bedoeld om te slagvaardig te kunnen inspelen op de genoemde initiatieven. Om de raad toch op de hoogte van de besteding en bestemming van de werkbudgetten doen wij in dit programmajournaal, zoals toegezegd, verslag van de bestemming en besteding van de werkbudgetten.
15
Programma Buitengebied in Balans Inleiding Buitengebied in balans Dinkelland We zetten in op een economisch sterk buitengebied vanuit de balans tussen agrarisch landgebruik, de kwaliteit van onze natuur en landschap, de groeimogelijkheden van de toeristische sector, de mogelijkheden voor economische activiteiten en de kwaliteit van leef- en werkomgeving voor onze inwoners. Dit in verbinding met bodem, water en lucht. Dat maakt ons buitengebied voor de toekomst sterker en is gunstig voor de leefbaarheid. Onze ambitie is uitdagend maar realistisch als het een samenspel is met onze inwoners, de partners en de gebruikers. We voorzien de ambitie en de hieraan verbonden Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) van een dynamische agenda. Frequent leiden nieuwe inzichten en regelgeving tot aanvullingen en wijzigingen op deze agenda. Indien noodzakelijk worden deze ook financieel vertaald. We realiseren ons dat de transitie van het buitengebied vele jaren, en dus meerdere raadsperioden, in beslag zal nemen. In de huidige 4 jaar zal vooral de veranderrichting worden bepaald en een start worden gemaakt met de concrete uitvoeringsagenda. We vertalen onze ambities naar twee actielijnen: • •
Naar een toekomstige agrarische sector Ons unieke landschap en natuur worden geborgd
In dit programma maken we ook de afweging hoe om te gaan met de unaniem aangenomen verzamelmotie met betrekking tot het onderwerp: •
Stimuleren van innovatie in de agrarische sector
Actielijn 1
Naar een toekomstbestendige agrarische sector
De toekomst van de agrarische sector en daarmee het landelijk gebied wordt voor een aanzienlijk deel gestuurd en bepaald door Europese wet- en regelgeving. Op nationaal niveau is dit uitgewerkt in het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) en door de provincie vertaald in het Provinciaal Programma Landelijk Gebied (afgerond in 2023). Dinkelland maakt onderdeel uit van de Gebiedsgerichte aanpak Noordoost-Twente (GGA-NOT). Samen met de vier NOT gemeenten gaan we de transitie inhoud geven waarbij een realistisch perspectief voor de agrariërs een belangrijk uitgangspunt is. Stimuleren van innovatie in de agrarische sector staat hierbij centraal. Het (nu demissionair) kabinet fors in de opgaven voor water, natuur en klimaat en in de verduurzaming van de landbouw. De keuzes en investeringen in de landbouw worden gekoppeld aan verduurzaming, kringlooplandbouw, nieuwe verdienmodellen en verbetering van de positie van de boer in de keten. We hebben daarbij nadrukkelijk aandacht voor de transitiekansen van agrariërs, zowel voor agrariërs die blijven als wel stoppen.
Ons doel We gaan als proactieve gebiedspartner een bijdrage leveren aan een economisch perspectief vanuit een balans tussen agrarisch landgebruik, de kwaliteit van onze natuur en landschap, de kwaliteit van de toeristische sector, de mogelijkheden voor economische activiteiten en de kwaliteit van leef- en werkomgeving voor onze inwoners. Dit in verbinding met bodem, water en lucht. Dat maakt ons buitengebied sterker en is gunstig voor de leefbaarheid. In 2026 hebben we de verkregen inzichten en de uitgewerkte plannen vanuit het NPLG omgezet in operationeel beleid gericht op de transitie van de agrarische sector. En in 2026 zijn er in deelgebieden zichtbare stappen gezet met betrekking tot zowel het perspectief voor de landbouw als de natuur- en waterdoelen. Via de volgende inspanningen willen we ons doel bereiken:
We zetten menskracht en middelen in om lokaal en bovenlokaal een proactieve rol te vervullen. We zijn partner in de NOT-Gebiedsprocessen.
16
Het agrarisch consulentschap zetten we voort, evenals de rol van de ervencoach voor de landbouw. Dat geldt ook voor onze betrokkenheid bij de Land Bouwers (voorheen: Mineral Valley Twente) en LEADER. Samen met de provincie, het waterschap, maatschappelijk partners en stakeholders stellen wij de NOT Gebiedsagenda 2023- 2030 op.
We ontwikkelen een gemeentelijke visie op toekomstige economische dragers voor ons buitengebied.
Bedrijfsbezoeken en persoonlijke contacten op het erf zijn een belangrijk onderdeel van onze (persoonlijke) inzet.
We hanteren een aanpak op doelgroepen. We richten ons vooral op transitiekansen van agrariers en hebben daarbij ook oog voor de sociaal maatschappelijke impact.
Hoe leveren we een bijdrage aan een toekomstbestendige agrarische sector? a. Knoppen bedienen. We gaan de komende jaren een maximale inspanning leveren om de complexe processen in het landelijk gebied soepeler te laten verlopen. Wij zien onszelf als de “verbinder” en “facilitator”. Bestuurlijk en ambtelijk nemen we deel aan elke relevante “tafel” om de collectieve belangen van doelgroepen en de gebiedsopgaven in Dinkelland te behartigen. Daar waar mogelijk gaan we landelijk, provinciaal en lokaal een voortrekkersrol vervullen. b. Samenlevingsgerichtheid. We bouwen aan duurzame relaties in een krachtenveld waar de belangen ver uit elkaar liggen. We staan naast onze agrariërs/ inwoners en ondersteunen hen bij de keuzes op weg naar een meer duurzame bedrijfsvoering. De Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) NOT is het voertuig voor dialoog en samenspel met onze inwoners. c. Sociaal maatschappelijke impact. We beschouwen voortdurend de effecten van de activiteiten die er plaatsvinden op de impact die het heeft op mens en maatschappij. In het bijzonder hebben we aandacht voor de transitiekansen van de “blijvers” en het bieden van een perspectief op de “stoppers”.
Actuele ontwikkelingen In de afgelopen periode hebben we aan veel verschillende ambtelijke en bestuurlijke tafels gezeten om de belangen van onze inwoners, agrariërs en gebiedsopgaven te behartigen. We hebben ons nadrukkelijk gericht op het belang van een perspectief voor de agrarische sector en de sociaaleconomische leefbaarheid van het gebied. Daarnaast hebben we geprobeerd om de lokale kennis zoveel mogelijk te delen met de betrokken partners in de Gebiedsgerichte Aanpak NOT. Er is een informatieavond georganiseerd met de ervencoaches voor boerinnen. Het doel was om ook hen te informeren over de transitie en hen te inspireren. De voorgenomen informatieavond voor agrariërs over de plannen over het Provinciaal Plan Landelijk Gebied is na provinciale verkiezingen uitgesteld, op hun verzoek. De erfcoaches voeren niet alleen gesprekken met agrariërs over hun toekomst en zorgen. Ook verzorgen ze enkele gastlessen aan jonge boeren op het Zone College, hebben ze samen met een wijk-ggd’er voorlichting gegeven aan werknemers van alle disciplines van de Schakel, proberen ze een goed werkend netwerk tot stand te brengen en hun kennis en expertise in te brengen op de relevante tafels. De wethouder legt eveneens, samen met een ambtelijke ondersteuner, periodiek bedrijfsbezoeken af aan agrariërs.
We zijn vaste deelnemer geworden aan onze onlangs opgerichte, interne intake tafel, die externe initiatieven multidisciplinair wil bespreken en waar mogelijk verder te helpen als die bijdragen aan de gewenste transitie. Dit najaar willen we een externe partij opdracht geven tot het maken van een gebiedsanalyse, voor zowel Dinkelland als Tubbergen. Deze analyses dienen meerdere doelen. Allereerst kunnen we hiermee ontwikkelingen in het agrarisch gebied beter duiden en sturen, kunnen we de feitelijke situatie beter in beeld brengen bij betrokkenen en helpt het ons meer informatie gestuurd te werken. Tevens kunnen deze gebiedsanalyses de gebiedsgerichte aanpak in NOT ondersteunen. 17
We verwachten dat de provincie een deel van de kosten wil vergoeden. Maar de analyses kunnen ook een bron vormen voor de omgevingsvisie en –plannen van de gemeente en de visie op het buitengebied die we willen opstellen. De val van het kabinet is direct van invloed op voortgang van de ambitie Buitengebied in Balans. Enerzijds treedt er vertraging op door nieuwe verkiezingen, het vormen van het nieuw kabinet en het inwerken van een nieuwe regering. Anderzijds is nog niet helder welke inhoudelijke wijzigingen zullen optreden en welke gevolgen dat ook heeft in tijd en middelen. Desalniettemin proberen we onze invloed zo goed mogelijk te laten gelden en de kansen en mogelijkheden te pakken die er wel zijn.
Actielijn 2 Ons unieke landschap en natuur worden geborgd We willen de landschapskwaliteiten van Noordoost-Twente en dus ook van Dinkelland behouden en ontwikkelen. We maken ons sterk voor het behoud van ons veelzijdige cultuurlandschap, de natuur en de biodiversiteit.
Ons doel We gaan ons inzetten voor het behoud en vergroten van de kwantiteit en kwaliteit van ons unieke landschap, de natuurwaarden en biodiversiteit. Met verdienmodellen voor grondeigenaren als voorwaarde biedt vergroting van kwaliteit en kwantiteit van natuur, landschap en biodiversiteit een bijdrage aan toekomstperspectief. Dat doen we als gebiedspartner, als kartrekker, als beïnvloeder of als overheid die regels stelt. In 2026 hebben we reële stappen gezet voor verbeteren van kwaliteit van landschapselementen, is de biodiversiteit op gemeentegronden toegenomen en gebruiken we onze netwerken om de waarde van natuur, landschap en biodiversiteit aandacht te geven en te versterken.
Hoe leveren we een bijdrage aan de borging van ons unieke landschap en natuur? 1. N2000. We werken samen met vele partners en stakeholders aan de realisatie van de N2000 opgaven. 2. Inpassen projecten. We werken samen met diverse partijen aan hoge kwaliteit van ontwerp, aanleg en beheer van de landschappelijke inpassing van (energie)projecten. Aan deze landschappelijke inpasbaarheid stellen we hoge eisen. 3. Kennis en informatie. We gaan meer inzet plegen op voorlichting en educatie over natuur, landschap en biodiversiteit. Dit doen we samen met onze gebiedspartners. 4. Beleidsstrategie. We evalueren, verbeteren en wijzigen indien nodig onze ambities uit de Omgevingsvisie en de Waardenkaart. 5. Knoppen bedienen. Waar kansen liggen gaan we landelijk, provinciaal, regionaal en lokaal aan de beleidsmatige en strategische knoppen zitten en in deze een voortrekkersrol vervullen. 6. Biodiversiteit. de kansen voor verbetering van biodiversiteit op en aan gemeentegronden worden onderzocht. De onderzoeksresultaten zullen de basis vormen voor een concreet uitvoeringsplan.
Actuele ontwikkelingen We werken actief samen met onze gebiedspartners aan het project Twente Bloeit. Dit project wil een gebiedsfonds opbouwen voor ecosysteemdiensten in heel Twente, gericht op het verbeteren en vergroten van de biodiversiteit en groenblauwe dooradering. De boomdeel-dagen Noordoost-Twente (een project van de gemeenten met Landschap Overijssel) zijn weer georganiseerd. Dit heeft geresulteerd in de aanplant van 226 bomen en 7000 stuks bosplantsoen door particulieren in Noordoost-Twente. Projecten en initiatieven in het buitengebied worden door ons actief bekeken op de landschappelijke inpasbaarheid, zoals in het interne Q-team voor ontwikkelprojecten.
18
We hebben een proactieve en voortrekkersrol gepakt in verschillende beleidsmatige ontwikkelingen van de provincie. Zo hebben actief meegewerkt aan de provinciale handreiking houtopstanden, die zich heeft gebaseerd op ons cascobeleid en kapverordening. Daarnaast zijn we actief in het gebiedsadviesteam van het waterschap dat zich richt op de Kader Richtlijn Water (KRW) opgaven en hebben we mee gewerkt aan de provinciale bossenstrategie, die gevoed is door de voorbeelden uit dit gebied. Ook nemen we deel aan Samen Werkt Beter, het provinciaal overleg over alle beleidsmatige, provincie brede ontwikkelingen in buitengebied. Ook hier heeft de val van het kabinet invloed op voortgang van de ambitie Buitengebied in Balans. Enerzijds treedt er vertraging op door nieuwe verkiezingen, het vormen van het nieuw kabinet en het inwerken van een nieuwe regering. Anderzijds is nog niet helder welke inhoudelijke wijzigingen zullen optreden en welke gevolgen die gaan hebben in tijd en middelen. Desalniettemin proberen we onze invloed zo goed mogelijk te laten gelden en de kansen en mogelijkheden te pakken die er wel zijn.
Financiën Buitengebied in Balans Actielijn Agro In de begroting 2023 is een bedrag van €400.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. Voor de jaarschijf 2023 is €40.000 beschikbaar gesteld.
Uitgaven 2023: Interim programmaregisseur
25
Bijdrage aan provincie Overijssel in “Toekomstgerichte Erven” (erfcoaches)
8
We verwachten in 2023 nog uitgaven voor de gebiedsanalyse. Voor de jaarschijf 2023 stellen we voor additioneel €30.000 te putten uit de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. Voor de komende jaren is er, na te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode, nog €312.000 beschikbaar.
Actielijn Natuur/landschap In de begroting 2023 is een bedrag van €100.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. Voor de jaarschijf 2023 is €20.000 beschikbaar gesteld. Er zijn géén vermeldenswaardige financiële ontwikkelingen in 2023. Voor de komende jaren is er, na te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode, nog €45.000 beschikbaar. 19
Programma Iedereen Gezond Inleiding Iedereen Gezond Gezond zijn is veel meer dan niet ziek zijn. Gezondheid gaat over sociale, mentale, financiële (of economische) en fysieke gezondheid. Het doel is dat onze inwoners in 2026:
Minimaal even gezond en gelukkig zijn (fysiek, mentaal, sociaal en economisch)
En het gevoel van veiligheid behouden ten opzichte van 2021
Wij ontwikkelen een actuele en vernieuwende visie op het sociaal domein. De beschikbare financiële middelen in het gemeentelijke sociale domein worden efficiënt en effectief ingezet, waarbij we prioriteiten stellen, keuzes maken en op zoek gaan naar slimme combinaties. We vertalen onze ambities naar vier actielijnen;
De zorg voor onze inwoners is op orde
Gezond in je lijf en in je hoofd
Iedereen doet mee
Iedereen is veilig
In dit programma maken we ook de afweging hoe om te gaan met de unaniem aangenomen verzamelmotie met betrekking tot het onderwerp:
Meer inzetten op vroegsignalering van armoede, eenzaamheid en jeugdhulp, bijvoorbeeld door de inzet van de buurtsportcoaches
Stimuleren van sportactiviteiten voor oud en jong, bijvoorbeeld door het (mede) realiseren van beweegtuinen
Toegankelijkheid van mensen met een beperking verbeteren
Voorkomen van jonge aanwas in de criminaliteit, bijvoorbeeld door een regionaal preventieprogramma;
Actielijn 1 De zorg voor onze inwoners is op orde Onze ambitie is om pro-actiever en zo vroeg mogelijk met onze partners en inwoners (preventief) te werken aan gezondheid. Wij willen korte lijnen tussen de gemeente, zorgaanbieders en zorgontvangers. Met als doel: zorg menselijker, efficiënter, effectiever en dichtbij. Onze inzet richten we op het organiseren en verbeteren van de korte lijnen door middel van een gebiedsgerichte integrale aanpak van de zorg. We werken actief samen met alle partners in het zorgdomein. Bij deze ambitie past onze financiële inzet op de (areaal-)ontwikkelingen, de POH jeugd-GGZ en de coördinator externe verwijzer.
Ons doel We spannen ons in om de zorg en ondersteuning beter in te richten vanuit het perspectief van inwoner(s), dichtbij en met de menselijke maat als uitgangspunt.
Hoe leveren we een bijdrage aan het op orde komen van de zorg voor onze inwoners?
Algemene voorzieningen dichtbij, gebiedsgericht en integraal. We organiseren de algemene voorzieningen dichtbij, gebiedsgericht en integraal. We nemen daarbij de werkwijze van de dorpsondersteuner in Saasveld als basis. Daarbij positioneren we de kernondersteuner als spil in de kernen op basis van de behoefte in de kernen, met korte lijnen naar Schakel. 20
Preventief. We werken preventief en zo vroeg mogelijk in meer samenwerking met onze partners en inwoners aan de zorg en ondersteuning voor onze inwoners.
Samenlevingsgericht. We werken samenlevingsgericht. We benutten onze ogen en oren in de wijk beter door pro-actief in gesprek te gaan met onze uitvoerende partners en inwoners. We delen in deze gesprekken trends en ontwikkelingen, zijn alert op de samenhang der dingen en toetsen deze aan ons beleid.
Mantelzorgers. We verbeteren de aandacht en regelingen voor mantelzorgers.
Actuele ontwikkelingen Het project ''versterken jeugdpreventie'' is gestart. Binnen dit project wordt onderzocht en geadviseerd op welke wijze we binnen onze gemeente kinderen en hun ouders/verzorgers snel, dichtbij en direct passend kunnen helpen bij een hulpvraag. Daarbij richt het project zich zowel op het huidige (preventieve) aanbod, het versterken daarvan en de samenwerking binnen het aanbod als eventueel nieuw aanbod binnen de algemene voorzieningen. Naast dit onderzoek en advies wordt tevens ingezet op snelle acties die direct nodig en snel uitvoerbaar zijn om het uiteindelijke doel te kunnen bereiken. We prioriteren hierbij op actuele maatschappelijke vraagstukken binnen onze gemeente; zoals mentaal welbevinden onder jongeren en gescheiden ouders en hun kinderen Voor de kernondersteuner is er een aftrapbijeenkomst geweest samen met de dorpen en betrokken partijen. Saasveld heeft al een kernondersteuner. Voor Noord Deurningen, Lattrop, Tilligte en Weerselo wordt een kernondersteuner geworven zodat 1 november ook in deze dorpen de kernondersteuner van start kan gaan. Provincie Overijssel heeft de subsidie voor het project 'innovatiegarage' goedgekeurd. De 'innovatiegarage' richt zich op het verbeteren en slimmer organiseren van de ketenprocessen van de ouderenzorg.
Dit doen wij samen met de gemeente Oldenzaal, gemeente Tubbergen, Menzis, Thoon, Mediant, Medisch Spectrum Twente, Roessingh en meerdere zorgpartijen. Er zijn meerdere sessies geweest waarbij het preventieve educatieaanbod en de knelpunten van de clientreizen in beeld zijn gebracht. Ook wordt gewerkt aan een woonzorgvisie. Het plan van aanpak is gereed. De eerste startbijeenkomst, samen met dorpsraden, welzijn- en zorgpartijen, huisartsen, woningstichting e.d. was een goed begin. Tot slot hebben de kulturhusen uit de gemeente Dinkelland een convenant getekend. In dit convenant geven de kulturhusen aan dat zij graag een bijdrage willen leveren aan het versterken van het preventieve aanbod en de algemene voorzieningen in de kulturhusen.
Actielijn 2 Gezond in je lijf en in je hoofd Wij zien een forse opgave als het gaat om overgewicht en alcoholgebruik. Wij willen dat alle inwoners zich bewust zijn van het belang van een gezonde leefstijl. Daarom stimuleren we sport en beweging op basis van maatwerk voor verschillende leeftijdsgroepen. Ook zetten we in op vitale voorzieningen en verenigingen, cultuurbeleving, persoonlijke ontwikkeling en een veilige en gezonde leefomgeving.
Ons doel We leveren, in samenwerking met onze inwoners en partners, een bijdrage aan het bevorderen van een gezondere leefstijl en gezondere leefomgeving voor onze inwoners in 2026. Onze speciale aandacht gaat uit naar kwetsbare groepen, waarbij de accenten liggen op terugdringen van overgewicht, overmatig alcoholgebruik en mentale gezondheid.
Hoe leveren wij een bijdrage aan Gezond in je lijf en in je hoofd?
Van inzicht naar strategische sport en cultuuragenda. We hebben zicht op de meest kwetsbare doelgroepen, trends en ontwikkelingen. Deze vormen de basis voor de strategische agenda voor sport en cultuur. 21
Bevorderen van gezonde leefstijl en omgeving. We gaan aan de slag met het bevorderen van de gezonde leefstijl en gezonde leefomgeving. Het accent ligt op sport, cultuur, jongeren en overgewicht en overmatig alcoholgebruik. We brengen het aanbod voor deze doelgroepen in beeld. Daarna ontwikkelen we samen met de betrokken partners en naar behoefte van de samenleving meer/ betere (collectieve) voorzieningen, ondersteuning en/of interventies.
Efficienter en effectiever gebruik van voorzieningen. We zetten in op vitale verenigingen, efficiënter en effectiever gebruik van bestaande voorzieningen en toegankelijke en betaalbare voorzieningen op het gebied van sport en cultuur.
Actuele ontwikkelingen De eerste nieuwsbrief van Fit & Vitaal Dinkelland! is uitgebracht. Ook de website met daarin onder andere het preventieaanbod op het gebied van sport, cultuur en welzijn is gereed. Middels diverse mediakanalen wordt inhoud gedeeld op het gebied van sport & bewegen, cultuur, onderwijs en allerlei andere thema’s rondom het sociaal domein en positieve gezondheid. Er heeft op basis van landelijke eisen een herijking plaatsgevonden van het sport- en preventieakkoord. Dit vormt de basis voor de gezondheidsnota, sportnota en in mindere mate voor het cultuurbeleid. Deze nota's zijn in concept gereed. Het project JOGG is in volle gang. Samen met het basisonderwijs en de kinderdagverblijven wordt gewerkt aan een positief gezondheidsbeleid op de scholen. Gezonde schoolaanpak en kraanwaterbeleid zijn enkele onderdelen hiervan.
Actielijn 3 Iedereen doet mee Een toegankelijke en inclusieve samenleving betekent dat iedereen zo zelfstandig en gelijkwaardig mogelijk meedoet aan de maatschappij. Elke inwoner moet de mogelijkheid hebben mee te doen en zich te ontwikkelen. We zien daarbij vooral een opgave op het gebied van eenzaamheid en armoede. Wij willen vroeger zicht krijgen op gevallen van –verborgen- armoede en dreigende armoede, eenzaamheid, uitsluiting en isolatie. Dit door preventief te werken en proactief onze rol te pakken. Ook zetten we in op een betere benutting van bestaande mogelijkheden en faciliteiten voor jongeren en senioren voor ontmoeting en deelname aan activiteiten. We zorgen ervoor dat het voor onze inwoners gemakkelijker wordt om de weg te vinden naar diensten en algemene voorzieningen.
Ons doel We spannen ons in voor een inclusieve samenleving waarin iedereen zo zelfstandig en gelijkwaardig mee kan en mag doen aan de maatschappij. Onze speciale aandacht gaat uit naar kwetsbare groepen, waarbij de accenten liggen op inwoners in armoede en eenzaamheid.
Hoe leveren wij een bijdrage aan het uitgangspunt iedereen doet mee?
Van inzicht naar een strategische inclusie agenda. We hebben zicht op verschillende vormen van armoede en eenzaamheid per kern of doelgroep. We hebben hierbij aandacht voor de identiteit en cultuur van de betreffende kern. Op basis hiervan stellen we een inclusieve agenda op, met accenten op eenzaamheid en armoede.
Ondersteunen van initiatieven. We ondersteunen initiatieven die bijdragen aan een (inclusieve) gezonde samenleving
Preventief en proactief. We gaan samenlevingsgericht, pro-actief in gesprek met organisaties en inwoners over bestaande activiteiten en voorzieningen, over trends en ontwikkelingen binnen het sociale domein. We stimuleren hen waar mogelijk initiatief te nemen om het aanbod af te stemmen op nieuwe (kwetsbare) doelgroepen, waarbij bestaande faciliteiten beter worden benut, toegankelijk zijn en waar nodig nieuwe activiteiten en voorzieningen worden toegevoegd.
22
Actuele ontwikkelingen De verordening voor het leefbaarheidsfonds is vastgesteld. Hiermee is het mogelijk om initiatieven die een bijdrage leveren aan een positieve gezondheid, te faciliteren. Meerdere initiatieven hebben hier al gebruik van gemaakt. Het evaluatierapport armoede is herijkt en vormt de basis voor het armoedebeleid. Aanvullend hierop vindt ook de evaluatie van vroegsignalering en schulddienstverlening plaats. De voor en nadelen van een Dinkellandpas worden meegenomen in het nog op te stellen beleid.
Actielijn 4 Iedereen is veilig Dinkelland is al jarenlang een van de veiligste gemeentes van ons land. Dit willen we graag zo houden. Bij veiligheid spelen diverse vraagstukken: woonoverlast, (jeugd-)criminaliteit, verkeersveiligheid, huiselijk geweld en ondermijnende criminaliteit. Dit complexe terrein kent dus veel vraagstukken, partijen en instrumenten en dus ook vele verbindingen met ander gemeentelijk en regionaal beleid. We brengen focus aan op en geven de speerpunten van ons beleid vorm. We luisteren daarbij naar signalen uit de samenleving. We willen dat al onze inwoners veilig kunnen wonen, leven en werken.
Ons doel Wij willen één van de veiligste gemeenten van Nederland blijven. Wij hebben vertrouwen in onze huidige aanpak en in de cultuur die onze inwoners in zich dragen. Wij willen de komende periode de nadruk leggen op een viertal overstijgende thema’s, gebaseerd op de laatste burgerpeiling veiligheid (2021). In 2026 kijken we terug op:
Een meer integrale aanpak van veiligheidsvraagstukken
Een strategisch meerjarenperspectief op het thema veiligheid
Uitlijning van onze lokale inspanningen met regionale inspanningen
Hoe leveren we een bijdrage aan Iedereen is veilig We willen als gemeente als volgt werken aan een het perspectief op veiligheid:
Strategische agenda: wij sturen op strategisch niveau. De uitkomsten van de burgerpeiling Veiligheid zijn leidend bij het vormen van onze strategische agenda. Wij zijn koersvast in het volgen van deze agenda en gebruiken onze koers om ook deze vraagstukken op andere overlegtafels te agenderen (veiligheidspartners).
Rollen en bevoegdheden. wij geven inzicht in waar verantwoordelijkheden liggen. Welke bevoegdheden heeft de raad? Welke besluiten neemt de burgemeester? Wat is de verhouding tussen gemeentelijke taken, regionale taken en overstijgende verantwoordelijkheden (politie).
Actuele ontwikkelingen In samenwerking met het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) hebben we een startsessie gehouden over de urgente thema's die spelen in het veiligheidsdomein. De opbrengst van deze startsessie vormt samen met onze regionale prioriteiten en lokale inzichten de basis voor het (nader op te stellen) Integraal Veiligheids Plan (IVP).
Financiën Iedereen Gezond Werkbudget Iedereen Gezond In de begroting 2023 is een bedrag van €200.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. Voor de jaarschijf 2023 is €50.000 beschikbaar gesteld. Er zijn géén vermeldenswaardige financiële ontwikkelingen in 2023.
23
Projectgeld kernondersteuner In de begroting 2023 is een bedrag van €50.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. Voor de jaarschijf 2023 is €12.500 beschikbaar gesteld. Er zijn géén vermeldenswaardige financiële ontwikkelingen in 2023.
Leefbaarheidsfonds In de begroting 2023 is een bedrag van €150.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. Naar aanleiding van het amendement is dit budget opgehoogd met €350.000 tot €500.000. Voor de jaarschijf 2023 is bij de begroting €50.000 beschikbaar gesteld. In het programmajournaal is dit budget voor 2023 opgehoogd met €146.000 naar €196.000.
Uitgaven 2023: Subsidie uitbouw en herinrichting Kulturhus Stichting De Mare Noord Deurningen
126
Subsidie leefbaarheidsfonds verhard handbalveld Voetbalvereniging DSVD
70
Overige
6
Voor de jaarschijf 2023 stellen we voor additioneel €20.000 te putten uit de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. Voor de komende jaren is er, na te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode, nog €299.000 beschikbaar.
24
Programma Leefomgeving van de toekomst Inleiding Leefomgeving van de toekomst Wij willen een leefomgeving die ook voor onze komende generaties duurzaam, veilig en gezond is. De bodem, het water en de lucht, de natuur, gebouwen en wegen en paden zijn allemaal onderdeel van onze leefomgeving. Door klimaatverandering komt onze leefomgeving onder druk te staan. We zullen ons moeten aanpassen aan veranderende weersomstandigheden zoals hitte, droogte en het vaker voorkomen van hevige neerslag. We moeten anders omgaan met energie en grondstoffen en ons maximaal inzetten om een energietransitie tot stand te brengen gericht op het terugdringen van het verbruik van grondstoffen en het stimuleren van het hergebruik. We doen dit proactief en we doen het samen; de gemeente met haar inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties . We bundelen als Noordoost-Twentse gemeenten de krachten in de Energie van Noordoost-Twente. Wij haken aan bij de landelijke doelstelling dat er in 2030 55% minder CO2 uitstoot moet zijn en 50% van de energie duurzaam moet zijn opgewekt. In lijn met die doelstellingen stellen wij voor gemeente Dinkelland ons de doelstelling om 40% van het energiegebruik duurzaam op te wekken in 2026. Dat is ambitieus en hiervoor moeten de komende jaren de nodige inspanningen geleverd worden.
Trias Energetica: eerst besparen, dan opwekken Doelstellingen realiseren we via een soort “oploopmodel” en het principe van de Trias Energetica: 1. Beperken van het energieverbruik door verspilling tegen te gaan. Energie die niet verbruikt wordt, hoeft ook niet opgewekt te worden. We zetten maximaal in op energie besparen. Door onze eigen gebouwen te verduurzamen en door inwoners en bedrijven daartoe te stimuleren en te faciliteren en door initiatieven op dit terrein te ondersteunen. 2. Maximaal gebruik maken van energie uit duurzame bronnen (zoals zon, wind, water, bodem). We richten ons op de opgave die noodzakelijk is vanuit de RES, met een maximale inzet op zon op dak, aangevuld met de noodzakelijke mix van wind en/of zon op land. We stimuleren en faciliteren gebouweigenaren om warmte duurzaam op te wekken, bijvoorbeeld aan de hand van (hybride) warmtepompen. Voor de productie van warmte willen we ook gebruik maken van het potentieel aan biogas en/of groengas in Dinkelland. We benutten kansen die zich via nieuwe ontwikkelingen en technieken (bv waterstof of geothermie) voordoen. 3. Zo efficiënt mogelijk gebruik van (fossiele) energiebronnen om in de resterende energiebehoefte te voorzien; Sommige woningen zijn lastiger te verduurzamen dan anderen. Ook zullen er bedrijven blijven die behoefte hebben aan gas voor hun productieprocessen.