Perspectiefnota 2024 Dinkelland.pdf
Tekst van het document
Perspectiefnota 2024
Inhoudsopgave Inleiding perspectiefnota 2024 ...................................................................................................................... 3 Leeswijzer ...................................................................................................................................................... 5 Van begroting 2023 naar perspectiefnota 2024 ............................................................................................ 6 Inleiding ...................................................................................................................................................... 6 1. Meerjarig saldo begroting 2023 .............................................................................................................. 6 2. Mutaties bestaand beleid ....................................................................................................................... 7 3. Herzien meerjarig saldo ....................................................................................................................... 17 4. Specifieke mutaties .............................................................................................................................. 18 5. Geactualiseerd herzien meerjarig saldo .............................................................................................. 25 6.
Uit te werken richtingen / inspanningen ............................................................................................... 27 7. Incidenteel beschikbare middelen waaronder de (belangrijkste) reserves .......................................... 29 Inleiding ambitiebegroting............................................................................................................................ 33 Programma Buitengebied in Balans ............................................................................................................ 34 Actielijn 1
Naar een toekomstbestendige agrarische sector ................................................................. 35
Actielijn 2 Ons unieke landschap en natuur worden geborgd .................................................................. 36 Financiën Buitengebied in Balans ............................................................................................................ 37 Programma Iedereen Gezond ..................................................................................................................... 38 Actielijn 1 De zorg voor onze inwoners is op orde ................................................................................... 39 Actielijn 2 Gezond in je lijf en in je hoofd.................................................................................................. 39 Actielijn 3 Iedereen doet mee ................................................................................................................... 40 Actielijn 4 Iedereen is veilig ...................................................................................................................... 40 Financiën Iedereen Gezond ..................................................................................................................... 41 Programma Leefomgeving van de toekomst............................................................................................... 42 Actielijn 1
Verduurzamen - Op weg naar energieneutraal en aardgasvrij wonen en werken ............... 46
Actielijn 2
Opwek - Duurzame energievoorziening ............................................................................... 46
Actielijn 3
Duurzame Mobiliteit .............................................................................................................. 47
Financiën Leefomgeving van de toekomst............................................................................................... 48 Programma Leefbare kernen....................................................................................................................... 49 Actielijn 1
Voor iedereen een passende woning ................................................................................... 49
Actielijn 2
Voldoende ruimte voor de economie en voor maatschappelijk verantwoord ondernemen . 51
Financiën Leefbare kernen ...................................................................................................................... 53
2
Programma Gemeente en de samenleving................................................................................................. 54 Actielijn 1 Gemeente en inwoners staan dicht bij elkaar en werken samen ............................................ 54 Actielijn 2 Een sterk en toekomstbestendig Noaberkracht....................................................................... 56 Actielijn 3 Financieel gezond blijven ........................................................................................................ 57 Financiën Gemeente en de samenleving................................................................................................. 57 Basisbegroting ............................................................................................................................................. 58 Programma Bestuur & middelen .............................................................................................................. 58 Programma Dienstverlening & burgerzaken ............................................................................................ 60 Programma Veiligheid .............................................................................................................................. 60 Programma Openbare ruimte & mobiliteit ................................................................................................
61 Programma Economie.............................................................................................................................. 63 Programma Onderwijs.............................................................................................................................. 63 Programma Sport & accommodaties ....................................................................................................... 64 Programma Cultuur & recreatie ............................................................................................................... 64 Programma Sociaal domein ..................................................................................................................... 65 Programma Milieu .................................................................................................................................... 67 Programma Volkshuisvesting & ruimtelijke ordening ............................................................................... 69
Inleiding perspectiefnota 2024 Voor u ligt de perspectiefnota 2024 van de gemeente Dinkelland die door het college van Dinkelland aan u als raad aangeboden wordt. Doel van deze perspectiefnota 2024 is tweeledig. 1. Actualisatie van de financiële stand van zaken 2. Stellen van kaders en geven van richting 3
Ad. 1 Actualisatie van de financiele stand van zaken Om op een integrale manier te kunnen komen tot het stellen van kaders en het geven van richting is het van belang dat er beeld en gevoel is bij de financiële mogelijkheden en onmogelijkheden. Daarom beginnen we deze perspectiefnota met het actualiseren van ons herziene meerjarige saldo. Zeg maar het structurele meerjarige financiële plaatje. Dit doen we door mutaties bestaand beleid (veelal autonome ontwikkelingen of zaken waarover reeds besluitvorming heeft plaatsgevonden) meerjarig te vertalen. Over deze zaken wordt in deze perspectiefnota besluitvorming gevraagd. Daarna brengen we een aantal zogenaamde specifieke mutaties in beeld waarover in de perspectief ook besluitvorming wordt gevraagd. Dit leidt tot een geactualiseerd herzien meerjarig saldo dat we als uitgangspunt hebben genomen voor onze uit te werken richtingen / inspanningen. Daarnaast brengen we ook de laatste stand van zaken van onze reserve positie in beeld. Hierbij houden we rekening met de bestendige gedragslijn om het voordelige saldo vanuit de jaarrekening 2022 en het voordelige saldo van de jaarschijf 2023 uit deze perspectiefnota 2024 toe te voegen aan de algemene reserve.
De, door uw raad vastgestelde ratio van 1,4 betreffende het weerstandsvermogen blijft voor ons het uitgangspunt om de noodzakelijke hoogte en het mogelijke surplus van de algemene reserve te bepalen. Het surplus op de algemene reserve wordt daarna toegevoegd aan Reserve Incidenteel Beschikbare Algemene Middelen. De geactualiseerde stand van deze reserve is door ons als uitgangspunt genomen voor onze uit te werken richtingen / inspanningen.
Ad. 2 Stellen van kaders en geven van richting De perspectiefnota bepaalt op hoofdlijnen de richting voor de komende vier jaren. De richtinggevende en kader stellende uitspraken uit de perspectiefnota (zowel inhoudelijk als financieel) zijn een opdracht van de gemeenteraad aan het college om zaken nader uit te werken. Ze zijn uitgangspunt bij de begroting 2024 die later dit jaar wordt opgesteld en waar verdere besluitvorming plaatsvindt. Wij zijn er ons van bewust dat de inhoudelijke opgaven voor Dinkelland omvangrijk en complex zijn. En veel van wat er op ons af komt is nog lang niet uitgekristalliseerd; denk bijvoorbeeld aan de ontwikkelingen met betrekking tot het buitengebied, het milieu, de volkshuisvesting en de zorg. Om adequate antwoorden te kunnen geven in de dynamische omgeving van actuele en nieuwe maatschappelijke vraagstukken is een goed samenspel tussen raad en college essentieel. Wij willen dan ook graag inzetten op beleidsvorming en besluitvormingsprocessen gebaseerd op meer en eerdere betrokkenheid vanuit raad en samenleving. Wij zijn ervan overtuigd dat we in die verbinding het best kunnen komen tot passende, krachtige en vernieuwende antwoorden. De antwoorden die de inwoner van Dinkelland verdient. Vandaar dat we in het Collegeakkoord gemeente Dinkelland 2022-2026 hebben gekozen voor een samenlevingsgerichte bestuursstijl.
Een eerste stap om te komen tot meer betrokkenheid vanuit de raad bij de perspectiefnota was de bijeenkomst van 30 mei j.l. voorafgaand aan de reguliere raadsvergadering.
Aan de hand van een notitie heeft het college de uit te werken richtingen op een informele manier met de raad besproken. Ook is in de betreffende notitie en dus ook tijdens de bijeenkomst van 30 mei stilgestaan bij de stand van zaken van de zogenaamde verzamelmotie en de financiële stand van zaken. Centrale vraag in de notitie was of de raad zich kon vinden in de aangegeven, nader uit te werken richtingen, en is deze weergave volgens de raad volledig. Tijdens de bijeenkomst van 30 mei zijn de uit te werken richtingen besproken en toegelicht door het college. Dit heeft niet geleid tot aanpassingen zodat wij de nader uit te werken richtingen uit de notitie hebben opgenomen in deze perspectiefnota 2024.
4
De uit te werken richtingen / inspanningen uit de perspectiefnota zijn een opdracht van de gemeenteraad aan het college om zaken nader uit te werken. Ze zijn uitgangspunt bij de begroting 2024 die later dit jaar wordt opgesteld en waarover ook verdere besluitvorming plaatsvindt. Voor de meeste uit te werken richtingen volstaan we met een algemene omschrijving van het doel, een korte toelichting daarop en het benoemen van mogelijke inspanningen.
Leeswijzer In deze leeswijzer worden een aantal zaken toegelicht zodat u deze perspectiefnota makkelijker kunt lezen. Allereerst een korte toelichting op de opbouw van de perspectiefnota. Deze perspectiefnota heeft als basis het Collegeakkoord gemeente Dinkelland 2022-2026 met de naam "Vernieuwen, verbinden en versterken". Het zogenaamde ambitiedeel van deze begroting is gebaseerd op de volgende 5 opgaven uit dit collegeakkoord:
Leefbare kernen
Buitengebied in Balans
Leefomgeving van de toekomst
Iedereen gezond
Gemeente en de Samenleving
Na dit ambitiedeel (de ambitiebegroting) volgt de basisbegroting die bestaat uit de volgende 11 basisprogramma's 1. Programma Bestuur en Middelen 2. Programma Dienstverlening en Burgerzaken 3. Programma Veiligheid 4. Programma Openbare Ruimte en Mobiliteit 5. Programma Economie 6. Programma Onderwijs 7. Programma Sport en Accommodaties 8. Programma Cultuur en Recreatie 9. Programma Sociaal Domein 10. Programma Milieu 11. Programma Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening
Er is een wederzijds relatie tussen de ambitiebegroting en de basisbegroting. Er zijn namelijk zaken vanuit de basisbegroting die een directe link met de ambitiebegroting hebben en vice versa.
Projecten die voortkomen uit ambities kunnen na uitvoering en afronding structurele lasten met zich meebrengen in de beheerfase. De financiering van het project vindt plaats vanuit de ambitiebegroting (incidenteel), terwijl de structurele lasten afvloeien naar de basisbegroting en een plek krijgen onder een van de elf programma's.
Activiteiten en inspanningen (reguliere capaciteit en middelen) vanuit de basisbegroting kunnen bijdragen aan het bereiken van de doelen in de ambitiebegroting. Daarnaast kan ook (reguliere) 5
capaciteit aan de basisbegroting worden onttrokken om te worden ingezet voor de ambities (projecten en processen).
We beginnen deze perspectiefnota 2024 echter met een actualisatie van onze financiële stand van zaken om redenen zoals reeds is aangegeven in de inleiding.
Van begroting 2023 naar perspectiefnota 2024 Inleiding Om een gestructureerd beeld te geven van de opbouw en het verloop van het meerjarige saldo volgen we onderstaande opzet: Allereerst ziet u in paragraaf 1 het beginsaldo van deze begroting 2023 weergegeven. Dit saldo vindt zijn oorsprong in de begroting 2023 zoals vastgesteld in de raadsvergadering van november 2023 en vormt de basis waarmee verder wordt gewerkt. In paragraaf 2 schetsen we het beeld van het ontstaan van het begrotingssaldo aan de hand van de zogenaamde mutaties op de uitvoering van het bestaande (dus vastgestelde) beleid. Het herzien meerjarig saldo na mutaties bestaand beleid is vervolgens weergegeven in paragraaf 3. In paragraaf 4 staan we stil bij een aantal specifieke mutaties. Deze specifieke mutaties hebben niet in alle gevallen financiële consequenties, maar ze herbergen wel een aantal mogelijke risico’s of zijn in politiek-bestuurlijke zin zo relevant dat een nadere toelichting nodig is. Het geactualiseerde herziene meerjarig saldo na specifieke mutaties is vervolgens weergegeven in paragraaf 5. In paragraaf 6 benomen we de uit te werken richtingen.
Dit betreffend richtingen die we verder willen uitwerken en willen betreken bij het opstellen van de begroting 2024 waar de verdere besluitvorming plaatsvindt Tot slot geven we in paragraaf 7 een overzicht van de beschikbare incidentele middelen waaronder de stand van zaken van de (belangrijkste) reserves.
1. Meerjarig saldo begroting 2023 Zoals u van ons gewend bent, zoeken we in elk van de P&C-documenten in financiële zin aansluiting bij het laatst vastgestelde document. Voor de perspectiefnota 2024 betekent dit dat we aansluiting zoeken bij het saldo van de begroting 2023. Gemeente Dinkelland
2023
2024
2025
2026
2027
Herzien meerjarig saldo begroting
899
1.839
3.058
-57
82
6
2023 Storting in algemene reserve Herzien meerjarig saldo begroting 2023
-899
0
0
0
0
0
1.839
3.058
-57
82
2. Mutaties bestaand beleid In deze paragraaf treft u een overzicht aan van de verschillende mutaties op basis van bestaand beleid. Dit kunnen autonome ontwikkelingen zijn of zaken waarover reeds besluitvorming heeft plaatsgevonden. Mutaties bestaand beleid
2023
2024
2025
2026
2027
678
653
588
1.738
- op te nemen taakmutaties
-90
-77
-27
-26
0
- op te nemen stelposten
55
274
438
-122
194
- lagere algemene uitkering
-161
-174
-175
-176
-170
- op te nemen taakmutaties
-19
-21
-22
-22
-29
Rekenkamer commissie
-15
-15
-15
-15
-15
-25
-25
-25
-25
20
20
20
20
Septembercirculaire 2022
- hogere algemene uitkering
469
Decembercirculaire 2022
Bijdrge aardbeving Turkije en Syrie BIBOB
OpenLucht Museum Ootmarsum
Leges omgevingsvergunningen
20
75
7
Structurele raming omgevingswet
Rondweg Weerselo - hogere onderzoekskosten
50
-90
Dividenden
- Twence
- Enexis
- BNG
Sociaal Domein
495
60
20
244
237
194
150
198
-130
-290
-327
-366
-366
56
85
85
85
85
- knelpunten
-68
-68
-68
-68
- organisatieontwikkeling
-56
-56
-56
-56
Noaberkracht - begroting 2024 - autonome ontwikkelingen
- inzet stelpost prijscompensatie
- gevolgen nieuwe cao
-1.165
-1.205
-1.244
-1.284
-1.323
- in te zetten stelposten (ook toekomstig)
1.165
1.205
1.244
1.284
1.323
-
-
- samenhangende objectenregistratie
-
-
Verbonden partijen
8
- OmgevingsDienst Twente
-387
-387
-387
-387
- Samen Twente
-114
-114
-114
-114
- VRT
-55
-55
-55
-55
- Recreatieschap
-39
-39
-39
-39
- Stadsbank
-22
-22
-22
-22
- inzet stelpost loon- en prijscompensatie verbonden partijen
464
464
464
464
18
12
6
-7
408
469
969
77
Overige (kleine) verschillen
Totaal mutaties bestaand beleid
-23
1.225
Toelichtingen op mutaties bestaand beleid Septembercirculaire 2022 Meestal verschijnen jaarlijks drie circulaires. In mei, september en december. Mei geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de rijksoverheid, september van de vertaling van de Miljoenennota, december rondt het uitkeringsjaar zoveel mogelijk af. De septembercirculaire bevat informatie over de actualisatie van het accres op basis van de Miljoenennota en een eenmalige rijksbijdrage in 2026. De hoogte en omvang van de algemene uitkering uit de septembercirculaire 2022 laat het volgende meerjarige verloop zien:
gemeente Dinkelland
Stand septembercirculaire 2022
2023
2024
2025
2026
2027
41.967
43.266
45.657
44.497
44.252
9
Stand meicirculaire 2022
Saldo -> Hogere algemene uitkering
41.290
42.613
45.069
42.759
43.784
678
653
588
1.738
469
Deze hogere algemene uitkering is naast een aantal taakmutaties vooral een gevolg van compensatie voor loon- en prijsaanpassingen. Verderop in deze toelichting komen we daar op terug. De belangrijkste verklaring zit echter in een eenmalige extra rijksbijdrage in 2026. Eenmalige rijksbijdrage Het grootste positieve financiële effect uit de septembercirculaire wordt veroorzaakt door een eenmalige rijksbijdrage van het rijk voor het jaar 2026. Het Rijk werkt met gemeenten aan een nieuwe financieringssytematiek vanaf 2026. In aanloop daarnaartoe stelt het kabinet eenmalig € 1 miljard extra in 2026 beschikbaar. Via de algemene uitkering komt € 924 miljoen beschikbaar. Voor de gemeente Dinkelland betreft dit een bedrag van ongeveer € 1,1 miljoen. Een bedrag van € 76 miljoen wordt toegevoegd aan het BTW-compensatiefonds. Taakmutaties Naast deze eenmalige rijksbijdrage in het jaar 2026 zijn ook een aantal taakmutaties opgenomen in de septembercirculaire 2022 die betrekking hebben op de jaren 2023 en verdere De taakmutaties die in de septembercirculaire 2022 zijn benoemd en die van toepassing zijn op de gemeente Dinkelland zijn: Taakmutaties
2023
2024
2025
2026
2027
- asiel (inburgering)
-63
-50
- wet kwaliteitsborging bouw (Wkb)
-27
-27
-27
-26
0
Totaal taakmutaties
-90
-77
-27
-26
0
Asiel (inburgering) In het bestuurlijk akkoord met betrekking tot de opvang van asielzoekers op 26 augustus jl. is afgesproken dat het kabinet voldoende financiële middelen beschikbaar stelt voor integratie. Als gevolg van een hogere instroom van inburgeraars is afgesproken het budget voor de inburgering voor de jaren 2022, 2023 en 2024 op te hogen met respectievelijk € 20, 40 en 30 miljoen. Hiermee worden gemeenten in staat gesteld alle inburgeraars passende ondersteuning te bieden.
Wet kwaliteitsborging bouw De wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) treedt naar verwachting vanaf 1 januari 2023 gefaseerd in werking. De Wkb heeft als doel de bouwkwaliteit en het bouwtoezicht te verbeteren door inschakeling van private kwaliteitsborgers. Deze taken vervallen hiermee bij gemeenten die overigens wel het bevoegd gezag blijven houden. Tegelijkertijd wijzigen bepaalde wettelijke taken en krijgen gemeenten er extra 10
wettelijke taken bij, zoals registratie en beoordeling van de Wkb-meldingen. Zoals aangekondigd in paragraaf 3.3.6 van de meicirculaire 2022 ontvangen gemeenten, voor de noodzakelijke voorbereidingen die de gemeenten nog moeten treffen tot de inwerkingtreding van de Wkb in 2022 een bijdrage van € 25 miljoen in aanvulling op de 10 miljoen die eerder in 2021 is verstrekt. Daarnaast ontvangen de gemeenten na inwerkingtreding een jaarlijkse bijdrage (tot en met 2026) van € 10 miljoen voor het uitvoeren van de Wkb-taken. Zoals aangekondigd zijn de middelen in deze circulaire verwerkt. Accres Via de normeringsystematiek ‘samen trap op en samen de trap af’ wordt de algemene uitkering van het gemeentefonds geïndexeerd, ook wel het accres genoemd. Sinds de meicirculaire 2022 is het accres gesplitst in een volume- en een nominaal deel, waarbij het nominale deel ter compensatie is van loon- en prijsstijging en het volumedeel ter compensatie van bevolkingstoename en reëel accres. Vervolgens zijn in de septembercirculaire 2022 de accressen vanaf 2022 bijgewerkt. Voor alle jaren vanaf 2023 is sprake van een lichte opwaartse bijstelling van het nominale deel (t.b.v. loon- en prijsstijgingen) van het accres. De bedragen hebben tot en met 2025 een structurele doorwerking. Op de normeringssystematiek zijn sinds de meicirculaire 2022 de volgende wijzigingen van toepassing:
De splitsing in een volume- en een nominaal deel. Het jaarlijkse volumedeel staat vast en het loon en prijsontwikkeling-deel beweegt mee met de CPB-ramingen naar de stand van de meicirculaire van dat jaar.
Het Rijk en de VNG zijn kort na de meicirculaire 2022 overeengekomen dat het volume-accres voor de jaren 2022 tot en met 2025 wordt bevroren.
Vanaf 2026 wordt het gemeentefonds niet langer via de normeringssystematiek geïndexeerd. Er wordt geen volume-accres meer verstrekt, alleen nog maar een nominaal accres voor de loon- en prijsontwikkeling.
Voor de licht opwaartse bijstelling van het nominale deel van het accres (t.b.v. loon- en prijsbijstellingen) ramen we stelposten.. Nu zeker is dat het volume accres voor de jaren 2022 tot en met 2025 wordt bevroren kunnen we ook de ramingen voor mogelijke onder uitputting bij het Rijk naar beneden bijstellen. Dit beide meerjarige aanpassingen levert het volgende beeld op: Stelposten
2023
2024
2025
2026
2027
- verhogen stelpost prijscompensatie
-467
-573
-625
-695
-594
- verlagen stelpost onderuitputting
522
847
1.063
573
788
Totaal stelposten
55
274
438
-122
194
2023
2024
2025
Samenvatting 2026
2027
11
Hogere algemene uitkering
678
653
588
1.738
469
Totaal taakmutaties
-90
-77
-27
-26
0
Totaal stelposten
55
274
438
-122
194
Budgettair effect
643
850
999
1.589
663
Decembercirculaire Meestal verschijnen jaarlijks drie circulaires. In mei, september en december. Mei geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de rijksoverheid, september van de vertaling van de Miljoenennota, december rondt het uitkeringsjaar zoveel mogelijk af. Dit is dus de laatste van dit jaar. De hoogte en omvang van de algemene uitkering uit de decembercirculaire 2022 laat het volgende meerjarige verloop zien: gemeente Dinkelland
2023
2024
2025
2026
2027
stand decembercirculaire 2022
41.806
43.092
45.482
44.321
44.082
stand septembericirculaire 2022
41.967
43.266
45.657
44.497
-174
-175
-176
Saldo
-161
44.252
-170
In de decembercirculaire heeft een correctie plaatsgevonden op een verkeerde raming van de WOZwaarden door BZK. In de septembercirculaire is gerekend met een foutieve raming waardoor de uitkeringsfactor te hoog was vastgesteld. In deze circulaire wordt deze (negatieve) correctie doorgevoerd. Dit levert een nadeel op ten opzichte van de septembercirculaire. Taakmutaties Het verschil in de hoogte van de algemeen uitkering wordt naast een correctie uit de septembercirculaire 2022 en een bijstelling van een aantal maatstaven (hoeveelheidsverschillen) vooral veroorzaakt door zogenaamde taakmutaties. Taakmutaties zijn middelen die met een bepaald oogmerk aan het gemeentefonds zijn toegevoegd of onttrokken, maar waar geen bestedingsverplichting aan ten grondslag ligt. Wanneer ze nieuw zijn worden ze eenmalig afzonderlijk benoemd om inzicht te creëren waaraan het rijk meer of minder geld gaat besteden. Maar het uitgangspunt van de gehele algemene uitkering is en blijft dat de middelen vrij aanwendbaar zijn. Binnen de gemeente Tubbergen kennen we de lijn dat voor deze taakmutaties een stelpost wordt opgenomen in afwachting van te ontwikkelen beleid. Zodra door college en raad wordt ingestemd met het ontwikkelde beleid kan een beroep worden gedaan op deze stelpost(en).
Indien ervoor wordt gekozen geen beleid te ontwikkelen dan kan de stelpost vrijvallen ten gunste van de algemene middelen. De taakmutaties die in de decembercirculaire 2022 zijn benoemd en die van toepassing zijn op de gemeente Tubbergen zijn:
12
Taakmutaties
2023
2024
2025
2026
2027
-26
-28
-29
-29
-29
- wet kwaliteitsborging
7
7
7
7
Totaal taakmutaties
-19
-21
-22
-22
- wet goed verhuurderschap
-29
Wet Goed Verhuurderschap Gemeenten krijgen meer mogelijkheden om malafide verhuurderschap en discriminatie op de huurmarkt gerichter aan te pakken. Deze afspraken worden uitgevoerd in de vorm van het wetsvoorstel Goed Verhuurderschap, dat naar verwachting in juli 2023 in werking zal treden. Voor de structurele kosten wordt een bedrag van € 12,4 miljoen met ingang van 2023 toegevoegd. Wet kwaliteitsborging bouw Het betreft hier een correctie op de taakmutaties uit de septembercirculaire 2022 Samenvatting Samenvatting
2023
2024
2025
2026
2027
Hogere algemene uitkering
-161
-174
-175
-176
-170
Totaal taakmutaties
-19
-21
-22
-22
-29
Budgettair effect
-180
-195
-197
-198
-199
Rekenkamercommissie De gemeenteraden van Dinkelland, Losser en Oldenzaal hebben in 2019 gekozen voor de instelling van een gezamenlijke externe rekenkamercommissie. De Rekenkamercommissie functioneert inmiddels ruim drie jaren. Er is vanuit de drie raden opgeroepen om de kwaliteit en de continuïteit van de rekenkamercommissie te borgen. Hiervoor is een verhoging van het budget nodig naar € 1 per inwoner. en een verdubbeling van de ambtelijke ondersteuning van 0,1 Fte naar 0,2 Fte. Dit samen betekent voor de gemeente Dinkelland een verhoging met € 15.000. Bijdrage aardbeving Turkije en Syrië De gemeente Dinkelland heeft begin dit jaar besloten gehoor te geven aan de oproep van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) om € 1 per inwoner over te maken op Giro 555 voor de slachtoffers van de aardbeving in Turkije en Syrië. De kosten hiervan ten bedrage van € 26.500 brengen we ten laste van de post onvoorzien 2023. Hierna resteert nog een bedrag van € 13.500 in de post onvoorzien 2023.
BIBOB
13
In maart 2023 zijn de vernieuwde beleidsregels 'toepassen Wet Bibob gemeente Tubbergen 2023' vastgesteld. Hierdoor wordt een nog nadrukkelijker signaal voor de bescherming van haar integriteit afgegeven, hetgeen met het vaststellen reeds van tevoren kenbaar wordt gemaakt. Dit vraagt wel extra ambtelijk inzet die wordt ingeschat op 0,5 FTE. Het aandeel van de gemeente Tubbergen hierin bedraagt € 19.000. OpenLucht Museum Ootmarsum Wij en Stichting Openluchtmuseum Ootmarsum (hierna: OLM) zijn in 2022 gekomen tot afspraken over privatisering waarbij eigendom en verantwoordelijkheden van de gemeente overgaan naar het OLM. Onderdeel van de overeenkomst is dat de huurovereenkomst van het Poortgebouw (entree) is overgenomen door het OLM. Deze jaarlijkse huur van circa €20.000 werd tot en met 2022 door de gemeente betaald aan de huurder. Het budget van circa € 20.000 valt met ingang van 2023 vrij ten gunste van de begroting. Leges omgevingsvergunningen Door de grote bouwvolume zijn veel omgevingsvergunning verleend en zijn de legesinkomsten gestegen. Dit maakt dat we over het begrootte bedrag gaan en voor de omgevingsvergunning de inkomsten voor het jaar 2023 hebben verhoogd met een incidenteel bedrag van € 75.000. Stelpost omgevingswet In het collegeakkoord zijn we er van uit gegaan dat de implementatie van de Omgevingswet leidt tot structurele effecten.
Deze zullen echter pas op de middellange tot lange termijn zichtbaar worden en zijn afhankelijk van de keuzes die gemaakt worden. Een eerste voorzichtige inschatting komt neer op een structureel bedrag van € 50.000 . Gezien het uitstel van de omgevingswet naar 1 januari 2024 weten we al wel dat we in 2023 geen beroep hoeven te doen op deze stelpost en dat deze dus op incidentele basis kan vrijvallen. Rondweg Weerselo In het najaarsbericht van 2018 hebben we, op basis van de toen bekende situatie, plankosten begroot. Door veranderde regelgeving zijn er nieuwe en extra onderzoeken benodigd geweest, zoals onder andere stikstof. De ingewikkelde materie noodzaakte ons steeds meer om externen in te schakelen. Nu we in de eindfase van de procedure naar het bestemmingsplan zitten, voorzien we onder andere nog een aanvullend bodemonderzoek en kosten van toetsing door externe specialisten. Uiteindelijk verwachten we het budget te overschrijden met €90.000. Ter dekking van deze kosten wordt via de algemene middelen een extra bedrag van € 90.000 gestort in de reserve afschrijvingen investeringen majeure projecten. Sociaal Domein Sociaal Domein gemeente Dinkelland
2023
2024
2025
2026
2027
Exploitatiebijdrage SPN
21
14
-29
-48
Stadsbank Oost Nederland
-11
-11
-11
-11
-11
Indexatie budgetten
-265
-265
-265
-265
-265
Inzet stelpost prijscompensatie
265
265
265
265
265
Bijstandsuitkeringen
258
258
258
233
233
14
Taakstelling nieuw beschut
-24
-24
-24
-24
-24
Totaal
244
237
194
150
198
Stadsbank Oost Nederland De gemeente wil maximale aandacht blijven schenken aan de meest kwetsbare inwoners. Dit geldt ook voor de inwoners die moeten rondkomen van het absolute minimum. Om dit concreet te maken is het essentieel dat de hulpverlening zowel laagdrempelig, dichtbij als efficiënt is ingericht. Om hier uitvoering aan te geven heeft het college besloten gebruik te maken van de hybridevorm van dienstverlening door de Stadsbank. Hiermee krijgen onze inwoners de zorg en aandacht die past bij de visie van de gemeente. In de praktijk betekent dit dat Schakel de toegangspoort is voor al onze inwoners die in de problemen (dreigen) te geraken. Hierdoor krijgt ook preventie inhoud. Escalatie van schuldenproblematiek wordt hiermee ook zoveel mogelijk voorkomen. De kosten van dit hybridemodel bedragen € 11.584 per jaar (inzet klantregisseur voor een dagdeel per week). Indexatie budgetten en inzet stelpost prijscompensatie De gevolgen van de gestegen lonen en prijzen hebben ook hun doorwerking op de ramingen binnen het sociaal domein. Vanaf het jaar 2023 moeten we voor ruim € 265.000 een structureel beroep doen op de stelposten loon - en prijscompensatie ter dekking van de indexatie van de verschillende ramingen binnen het sociaal domein. De grootste kostenstijgingen hebben betrekking op het (leerlingen)vervoer, huishoudelijke ondersteuning en jeugd.
Bijstandsuitkeringen Halverwege mei 2023 is het voorlopig budget 2023 bekend gemaakt. Het voorlopige macrobudget bedraagt € 6,015 miljard, het voorlopige BUIG-budget voor de gemeente Dinkelland bedraagt € 3.559.000. Het BUIG-budget voor de gemeente Dinkelland is opgebouwd uit een aantal onderdelen:
Objectief bepaald deelbudget (voorspelling verwachte uitgaven o.b.v. een kansmodel);
Historisch bepaald deelbudget (voorspelling verwachte uitgaven o.b.v. historische uitgaven (jaar T-2));
Deelbudget dak- en thuislozen en instellingsbewoners (verwachte uitgaven o.b.v. laatst bekende netto lasten);
Deelbudget loonkostensubsidie (verwachte uitgaven o.b.v. laatst bekende netto lasten) (dit is per 2022 zo voor dit deelbudget, daarvoor was dit ook historisch).
De gemeente Dinkelland wordt voor 46% objectief gebudgetteerd en voor 54% op basis van historische uitgaven (T-2). Deze verdeling is afhankelijk van de gemeente grootte.
Definitief 2022 vs. voorlopig 2023
15
Het voorlopige budget 2023 bedraagt € 3.559.000. Wat opvalt is dat we in 2023, ten opzichte van het definitief budget 2022, € 274.000 meer ontvangen dan in 2022. Onderstaand de belangrijkste wijzigingen:
Macrobudget is gedaald met € 6,7 miljoen, dit betekent voor Dinkelland een afname van € 4.000.
Budgetaandeel: Per saldo een wijziging van € 294.000 voordelig. Het aandeel van de gemeente Dinkelland in het macrobudget is veranderd door het objectieve kansmodel en de historische uitgaven. Er wordt per 2023 geen onderscheid meer aangegeven in welke mutatie het historische gedeelte met zich meebrengt en welke mutatie het objectieve gedeelte.
Vangnetuitkering en overige mutaties: € 17.000 nadeel.
Opgemerkt moet worden dat we t/m 2025 jaarlijks een bedrag van € 12.570 terug moeten betalen aan het Rijk i.v.m. een ontvangen voorschot in 2016 m.b.t. instroom statushouders. Dit bedrag wordt jaarlijks van de totale uitkering afgehaald en meegenomen in de ramingen. Belangrijk aandachtspunt: Het kabinet heeft besloten om per 1 januari 2023 de minimumlonen te indexeren met ruim 10%. Dit betekent een forse stijging van de bijstandsnormen en de hoogte van de (maximale) LKS-bedragen per 1 januari. SZW heeft ervoor gekozen voor deze indexatie nog geen extra budget toe te kennen bij de voorlopige beschikking 2023. Gemeenten ontvangen bij de definitieve budgetten 2023 (dus in oktober 2023) de indexatie voor loon- en prijsbijstelling. SZW heeft wel voor alle gemeenten een indicatie van het voorlopige budget inclusief indexatie in 2023 gegeven. Het macrobudget stijgt gedurende 2023 naar verwachting met circa € 660 miljoen vanwege de indexatie. Voor de gemeente Dinkelland betekent dit een bedrag van ca. € 400.000. Let op: bovenstaande verschillen betreffen het verschil tussen budget 2022 (definitief) en budget 2023 (voorlopig), niet de wijziging ten opzichte van de raming. Wat betekent dit voor de raming van de gemeente Dinkelland? Ten opzichte van de huidige raming van de gemeente Dinkelland (o.b.v.
nader voorlopig 2022 meerjarig), betekent dit meerjarig het volgende beeld: Gemeente Dinkelland
2023
2024
2025
2026
Raming Dinkelland
€ 3.288.000
€ 3.288.000
€ 3.288.000
€ 3.313.000
Voorlopig 2023 meerjarig
€ 3.559.000
€ 3.559.000
€ 3.559.000
€ 3.559.000
Minus voorschot statushouders
€ 12.570
€ 12.570
€ 12.570
€ 12.570
Mutatie (afgerond)
€ 258.000
€ 258.000
€ 258.000
€ 233.000
De meerjarenraming op basis van de voorlopige uitkering 2023 is structureel € 258.000 lager dan de meerjarenraming op basis van de nader voorlopige uitkering 2022. Taakstelling nieuw beschut Ieder jaar krijgen de gemeenten (rond december) de taakstelling voor het aantal plekken nieuw beschut (vaak jaarlijks +1 plaats per gemeente). Hiervoor moet een indicatie worden aangevraagd bij het UWV. De gemeente vergoed dan de salariskosten. De mensen zijn in dienst bij de SPN. Voor Dinkelland is de taakstelling in 2023 met 1 plaats verhoogd. De extra salariskosten bedragen ongeveer €24.000 per jaar. Dividenden
16
Van een drietal organisaties zijn de uit te keren dividendbedragen bekend. In alle gevallen zijn deze bedragen hoger dan het geraamde bedrag. Het gaat om Enexis, BNG en Twence. De hoge meeropbrengst komt vooral door het dividend Twence. Het resultaat 2022 van Twence is enorm verbeterd door hogere energie-opbrengsten (deze meeropbrengsten worden als eenmalig beschouwd. Noaberkracht - begroting 2024 In de raadsvergadering van 30 mei is de begroting 2024 van Noaberkracht behandeld De financiële consequenties van deze begroting 2024 zijn door vertaald in het meerjarige perspectief van de gemeente Tubbergen. Meest in het oog springend zijn de kosten van de nieuwe CAO voor het ambtelijk personeel. Wij gaan er van uit dat deze kosten worden gecompenseerd via dealgemene uitkering uit het gemeentefonds. Daarnaast blijkt een aantal reguliere kosten binnen Noaberkracht hoger uit te pakken als gevolg van de inflatie. Deze (doorbelaste) kosten dekken wij uit onze stelposten. Uit de begroting van Noaberkracht blijkt ook dat structureel wordt ingezet op het zijn en blijven van een aantrekkelijke werkgever. Zo wordt het opleidingsbudget gefaseerd verhoogd naar op termijn een percentage van 2% van de personeelsopvang. Voor een verdere specificatie en onderbouwing wordt verwezen naar de begroting 2024 van Noaberkracht.
Het onderwerp "samenhangende objectenregistratie" behoeft een extra (financiële) toelichting. Het is namelijk zo dat deze post uit de begroting 2024 van Noaberkracht wordt gedekt uit de reserves van de beide deelnemende gemeenten. Voor de gemeente Dinkelland gaat het om een incidenteel bedrag van € 112.000. Verderop in dit financiële hoofdstuk wordt de Reserve Incidenteel beschikbare Algemene Middelen (RIBAM) toegelicht waar ook formeel wordt besloten over deze post. Verbonden partijen - begrotingen 2024 In de raadsvergadering van 30 mei zijn de begrotingen van de verschillende verbonden partijen behandeld. De financiële effecten hiervan nemen we in meerjarig perspectief mee in deze perspectiefnota 2024. Overige kleine verschillen Het betreft hier meerder kleine(re)verschillen. Voorgesteld wordt in te stemmen met de aangegeven mutaties op basis van bestaand beleid en deze te verwerken in het herziene meerjarige saldo.
3. Herzien meerjarig saldo Rekening houdend met de mutaties op basis van bestaand beleid uit de volgende paragraaf ontstaat het volgende herziene meerjarige saldo: Gemeente Dinkelland Herzien meerjarig saldo begroting 2023
Totaal mutaties bestaand beleid
herzien meerjarig saldo na mutaties bestaand beleid
2023
2024
2025
2026
2027
0
1.839
3.058
-57
82
1.225
408
469
969
77
1.225
2.246
3.526
912
159
17
Uit dit herziene meerjarige saldo na mutaties bestaand beleid blijkt dat er sprake is van een aantal incidentele meevallers in 2023 die een positief saldo in het jaar 2023 veroorzaken. Daarnaast valt op dat de meerjarige onzekerheid vanaf het jaar 2026, door de extra eenmalige toevoeging door het Rijk aan het gemeentefonds van € 1 miljard is verschoven naar het jaar 2027. In de volgende pararaaf genaamd specifieke mutaties treft u onze richtinggevende voorstellen aan hoe wij hier mee denken te moeten omgaan.
4. Specifieke mutaties In deze paragraaf staan we stil bij ontwikkelingen die verder gaan dan het bestaande (dus vastgestelde) beleid maar wel degelijk omvangrijke financiële consequenties (kunnen) hebben en ook zeker gezien de politiek bestuurlijke impact de nodige toelichting behoeven. De volgende specifieke mutaties worden in deze paragraaf behandeld:
Stand van zaken Moties
Lokale lasten
Stand van zaken moties Inleiding In deze paragraaf treft u de stand van zaken aan van de verschillende moties die de afgelopen tijd door uw raad zijn vastgesteld. Bij een aantal van deze moties doen wij ook een voorstel hoe om te gaan met deze motie. De volgende moties komen achtereenvolgens aan de orde
Verzamelmotie 12 juli 2022
Dividend Twence 8 november 2022
Overige moties
Verzamelmotie Tijdens de raadsvergadering van 12 juli 2022 is de perspectiefnota 2022-2026 besproken en behandeld. Tijdens deze raadsvergadering heeft de gemeenteraad in unanimiteit een (verzamel) motie aangenomen met daarin onderwerpen die de gemeenteraad graag meegenomen ziet bij het opstellen van de begroting 2023. Dat hebben wij gedaan door een speciaal hoofdstuk aan de begroting 2023 toe te voegen waarin wij hebben aangegeven hoe we met de verschillende onderwerpen uit deze motie omgaan. In de perspectiefnota 2024 geven we in vervolg daarop de stand van zaken weer. Hiervoor verwijzen wij u naar de bijlage bij deze notitie Bij een aantal van de onderwerpen geven wij aan dat het betreffende onderwerp is opgenomen in eerdere plannen, in het reguliere werk, in een programma, enz. Daarmee is wat ons betreft dat onderdeel van de verzamelmotie afgedaan en komt het onderwerp dus ook niet meer terug in volgende voortgangsrapportages over de verzamelmotie. Onderwerpen waarvan wij aangeven dat ze in behandeling zijn komen uiteraard wel terug in deze volgende rapportages.
18
Buitengebied in balans
Stand van zaken
Vervolg
Stimuleren van innovatie in de agrarische sector
Stimuleren van innovaties in de agrarische sector is geïntegreerd in het programma Buitengebied in Balans en middelen hiertoe zijn opgenomen in de begroting 2023 voor dit programma.
Opgenomen in programma
1.1 Naar een toekomstbestendi ge agrarische sector
Iedereen gezond Meer inzetten op vroegsignalering van armoede, eenzaamheid en jeugdhulp, bijvoorbeeld door de inzet van de buurtsportcoaches
Stimuleren van sportactiviteiten voor oud en jong, bijvoorbeeld door het (mede) realiseren van beweegtuinen
Toegankelijkheid van mensen met een beperking verbeteren
Voorkomen van jonge aanwas in de criminaliteit, bijvoorbeeld door een regionaal preventieprogramma;
2.1 De zorg voor onze inwoners op orde
Financiering inzet buurtsportcoaches is opgenomen in deze perspectiefnota Voor armoede en eenzaamheid zijn projecten gestart.
Opgenomen in eerdere plannen en wordt meegenomen in perspectiefnota
2.2 Gezond in je lijft en in je hoofd
Stimuleren bewegen in de openbare ruimte is opgenomen in het plan van aanpak JOGG. Buurtsportcoaches voor meer sportactiviteiten is opgenomen in de perspectiefnota.
Opgenomen in eerdere plannen en wordt meegenomen in perspectiefnota
2.3 Iedereen doet mee
Toegankelijkheid is onderdeel van het project Inclusie
Opgenomen in project inclusie
2.4 Iedereen is veilig
Op dit moment beschikt de gemeente Dinkelland niet over een gemeentelijke veiligheidsplan. Momenteel zijn wij in gesprek met het Centrum voor Criminaliteitspreventie en
In behandeling
19
Veiligheid (CCV) . Zij gaan ons begeleiden in het opstellen van een veiligheidsplan voor de komende vier jaar. De verwachting is dat dit plan in het vierde kwartaal van 2023 gereed zal zijn. De inhoud van dit plan stemmen wij af met onze veiligheidspartners en zal ter kennisname worden voorgelegd aan de gemeenteraad.
Leefomgeving van de toekomst Versneld verduurzamen van (sociale huur)woningen, bijvoorbeeld door een revolverend fonds voor particulieren Plan van aanpak en financiële onderbouwing voor de verduurzaming van schoolgebouwen
Haalbaarheidsonderzo ek naar de realisatie van energieopslag, zoals buurtaccu’s of andere mogelijke vormen (bijvoorbeeld opwekken van waterstof)
3.1 Klimaat en duurzaamheid
Mogeljikheden voor een duurzaamheidsfonds particulieren worden momenteel onderzocht, gemeenteraad wordt voor de zomer 2023 geïnformeerd.
In behandeling
3.1 Klimaat en duurzaamheid
De verduurzaming van schoolgebouwen wordt meegenomen in het nieuwe Integraal Huisvestings Plan (IHP).
In behandeling
3.1 Klimaat en duurzaamheid
In de begroting 2023 is opgenomen dat de gemeente initiatieven voor energieopslag met een maatschappelijk nut wil stimuleren. Netbeheerders zijn verantwoordelijk voor de balans op het net (de balans tussen energievraag en -aanbod
In behandeling
20
op het net). Netbeheerders onderzoeken in dit soort gevallen in welke mate de toepassing van een buurtaccu een oplossing kan zijn. Binnen onze gemeente is op dit moment geen sprake van netcongestie die vraagt om een dergelijke oplossing. Mogelijkheden van subsidies voor klimaatadaptieve maatregelen voor particulieren verkennen, waar mogelijk in samenwerking met het waterschap
Gebruik maken van subsidies ten behoeve van de waterstofHUB
3.1 Klimaat en duurzaamheid
Daar waar subsidiemogelijkheden zich aandienen bij waterschap, provincie of rijksoverheid worden inwoners hierop geattendeerd.
Opgenomen als onderdeel van het reguliere werk
3.1 Klimaat en duurzaamheid
De gemeente is via de RES-Twente aangesloten bij de Waterstofhub. De Waterstofhub maakt zoveel mogelijk gebruik van de tot haar doelen beschikbare subsidies
Opgenomen als onderdeel van het reguliere werk
4.1 Voor iedereen een passende woning
Meer differentiatie in gemeentelijke woningbouwplannen is leidraad bij nieuwe ontwikkelingen en uitgifteplannen. Richting particuliere ontwikkelaars worden afspraken gemaakt over typologie en prijs en deze worden vastgelegd in exploitatieovereenkomst en. Projectmatig is de
In behandeling
Leefbare Kernen
Naar behoefte realiseren van alternatieve woonvormen
21
pilot Tiny Houses (Denekamp) gestart en zijn flexwoningen in Weerselo gerealiseerd. Flexibele en betaalbare woningbouw is de komende jaren speerpunt van beleid. E.e.a. in het verlengde van de provinciale woondeal.
Inzetten van de sociale hypotheek voor maatschappelijke voorzieningen
Realiseren van openbare watertappunten in de kernen
4.1 Voor iedereen een passende woning
4.3. Een openbare ruimte die een visitekaartje is van onze gemeente
De sociale hypotheek is overgegaan in leefbaarheidsfonds. Het leefbaarheidsfonds is vastgesteld. Er is nog geen voorstel voorgelegd aan de raad. Indien het nog voor te leggen voorstel akkoord is en middelen beschikbaar gesteld worden, dan kunnen geschikte locaties in eerste instantie Denekamp en Ootmarsum gezocht worden, gevolgd door de andere kernen (met uitzondering van Weerselo omdat hier al een tappunt is).
Opgenomen als onderdeel van het ingestelde leefbaarheidsfonds
In behandeling
Andere optie is om in het nieuwe GRP 2025-2029 drinkwatertappunten in nieuwe beleid op te nemen.
Actieplan voor het bestrijden van invasieve exoten
4.3. Een openbare ruimte die een visitekaartje is van onze gemeente
Er is een uitvoeringsplan Plaagbestrijding Dinkelland. Verder wordt gewerkt aan de aanvraag van subsidie bij de provincie. Deze subsidie is alleen voor de Bereklauw,
In behandeling
22
Amerikaanse Vogelkers en de Reuzebalsemien. Er is geen subsidie voor de meest risicovolle soorten t.w. de Japanse duizendknoop (JDK) en de eikenprocessierups (EPR). De bestrijding van JDK en EPR zijn wel in het regulier beheer opgenomen. Voor de bestrijding JDP is winst te behalen in betere samenwerking en afstemming met Waterschap, Provincie en grondeigenaren. Hiervoor wordt vanuit de Gemeente een eerste initiatief genomen. Het budget is hiervoor is opgenomen in het collegeakkoord en daarmee voor vier jaar verankerd.
Waar nodig het verbeteren van de verkeersveiligheid rondom basisscholen en schoolfietsroutes, met name in het buitengebied
4.3. Een openbare ruimte die een visitekaartje is van onze gemeente
Er lopen inmiddels al een aantal initiatieven. In Tilligte en Agelo komen palen voor een Schoolzone te staan in afspraak met school, dorpsraad/buurtschapsra ad en buurtman. In Saasveld komt eveneens een schoolzone in overleg met de school en gaan we combineren met overige werkzaamheden in de Openbare Ruimte.
Opgenomen als onderdeel van het reguliere werk
Voorgesteld wordt in te stemmen met de aangegeven stand van zaken en het voorgestelde vervolg van de verschillende onderwerpen uit de verzamelmotie.
23
Dividend Twence Inhoud motie Kern van deze motie is dat de raad van Dinkelland uitspreekt dat de dividend uitkering van Twence ten goede zou moeten komen van de huishoudens van Dinkelland. De raad heeft het college de opdracht gegeven met een voorstel te komen om het dividend van Twence aan te wenden voor het verlagen van de afvaltarieven voor de huishoudens in Dinkelland. Dit alles uiteraard als financiële situatie dat toelaat. Reactie college Voor het jaar 2023 (maar ook meerjarig) wordt een dividend geraamd van € 155.000. Dit dividend wordt aangemerkt als algemeen (structureel) dekkingsmiddel. Het verschuiven van dit algemene dekkingsmiddel "dividend Twence" aan het kostendekkende product afval heeft de volgende twee consequenties: * "gat"" in de (meerjaren)begroting van € 155.000 * extra structurele inkomst op het product afval van € 155.000 waardoor het vastrecht bij verder ongewijzigde omstandigheden kan worden verlaagt met € 10,95 Alles overziend is het college van mening dat de toekomstige onzekerheden op het gebied van de financiële situatie het op dit moment niet toelaten om een structureel bedrag van € 155.000 aan de algemene dekkingsmiddelen te onttrekken.
Voorgesteld wordt de motie niet uit te voeren en het dividend van Twence ook de komende jaren als structureel algemeen dekkingsmiddel te blijven aanmerken.
Overige moties De stand van zaken van de overige moties wordt periodiek geactualiseerd en met de raad gedeeld. Zodra deze actualisatie leidt tot financiële gevolgen betrekken we deze uiteraard bij het eerstvolgende P&C document. Op dit moment is dat volgens ons niet het geval zodat we volstaan met een verwijzing naar de actualisatie die binnenkort weer aan de raad zal worden verstrekt.
Lokale lasten In dit onderdeel 'Lokale lasten' geven we in het kort een overzicht van de lokale lasten(druk). Hiervoor maken we gebruik van de "Atlas van de Lokale Lasten" zoals die jaarlijks door het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) wordt opgesteld.
Lokale lasten gemeente Dinkelland volgens COELO 2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
Woonlasten meerpersoons huishouden
855
859
774
769
776
797
883
890
Plek op landelijke
355
356
252
215
154
143
140
117
24
ranglijst Vergelijkende cijfers volgens COELO 2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
Goedkoopste gemeente
539
487
505
511
573
598
667
652
Duurste gemeente
1215
1211
1234
1446
1440
1517
1736
1874
Gemiddeld landelijk
723
723
721
740
767
813
904
944
Gemiddeld Overijssel
745
752
755
743
766
796
868
896
Wanneer we kijken naar de lokale lastendruk (OZB, afvalvalstoffenheffing en rioolrecht) dan blijkt volgens de atlas van de lokale lasten zoals die jaarlijks door het Coelo wordt opgesteld dat Dinkelland met de lokale lasten onder het landelijk gemiddelde zit. Met een 117e plek op de ranglijst (waarbij de nummer 1 het goedkoopst is en nummer 342 het duurst) blijkt Dinkelland qua lokale lastendruk € 54 onder het landelijkgemiddelde te zitten .
5. Geactualiseerd herzien meerjarig saldo Aangezien de aangegeven en toegelichte specifieke mutaties uit de vorige paragraaf geen financiele consequenties veroorzaken gaan we verder met het herziene meerjarige saldo zoals eerder gemeld na de mutaties bestaand beleid. Gemeente Dinkelland
2023
2024
2025
2026
2027
0
1.839
3.058
-57
82
Totaal mutaties bestaand beleid
1.225
408
469
969
77
Herzien meerjarig saldo na mutaties bestaand beleid
1.225
2.246
3.526
912
159
Herzien meerjarig saldo begroting 2023
Uit dit geactualiseerde herzien meerjarig saldo blijkt dat er vanaf het jaar 2027 nog steeds sprake van een lager voordelig saldo. Dit wordt, zoals in vorige paragrafen ook al aangegeven, veroorzaakt door de onzekerheid op het gebied van de nieuwe financieringssytematiek. Het Rijk werkt met gemeenten aan een nieuwe financieringssytematiek vanaf 2026. In aanloop daarnaartoe heeft het kabinet eenmalig € 1 miljard extra in 2026 beschikbaar gesteld (zie mutaties bestaand beleid). . Voor de gemeente Dinkelland betreft dit een bedrag van € 1.100.000. Door de extra eenmalige toevoeging door het Rijk aan het gemeentefonds van € 1 miljard is de meerjarige financiële onzekerheid verschoven naar het jaar 2027.
25
Aangezien er nog steeds geen nieuws is over de nieuwe financieringssystematiek blijft de onzekerheid bij gemeenten over het financiële meerjarige beeld. Dit maakt het opstellen van een deugdelijke meerjarenbegroting bijzonder lastig. Via de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is hier aandacht voor gevraagd wat heeft geresulteerd in een toezegging van het Rijk dat de € 1 miljard vanaf 2027 structureel wordt toegevoegd aan het gemeentefonds. Inmiddels blijkt dat deze € 1 miljard inderdaad is opgenomen in de voorjaarnota 2023 van het Rijk. De verwerking hiervan wordt naar verwachting opgenomen in de meicirculaire 2023 waarna ook de exacte gevolgen voor de gemeenten bekend worden en formeel kunnen worden opgenomen in de (meerjaren)begroting. Normaliter nemen wij de (gevolgen van de) meicirculaire mee in de komende jaarbegroting en niet in de perspectiefnota. Gezien de omvang en de "hardheid" van deze toevoeging wijken wij af van deze bestendige gedragslijn en houden we in deze perspectiefnota wel rekening met deze structurele toevoeging van € 1 miljard aan het gemeentefonds. Vooralsnog en vooruitlopend op de (gevolgen van de) meicirculaire 2023 gaan we uit van een structureel hogere algemene uitkering vanaf het jaar 2027 van € 1.100.000.
Rekening houdend met het vooruitlopend op de meicirculaire 2023 uitgaan van een structureel hogere algemene uitkering vanaf het jaar 2027 van € 1.100.000 dan ontstaat het volgende geactualiseerde herzien meerjarig saldo: Gemeente Dinkelland Herzien meerjarig saldo begroting 2023 Totaal mutaties bestaand beleid
2023
2024
2025
2026
2027
0
1.839
3.058
-57
82
1.225
408
469
969
77
Ontwikkeling nieuwe financieringssystematiek Rijksoverheid Herzien meerjarig saldo met extra geld 2027 nieuwe financieringssystematiek
1.100
\ 1.225
2.246
3.526
912
1.259
Zoals blijkt uit deze tabel slaat het licht voordelige saldo in 2027 om in een voordelig saldo van ongeveer € 1,25 miljoen. Het voordelige saldo over het jaar 2026 is met een bedrag van € 912.000 wat lager en merken we vanuit behoedzaamheid aan als de beschikbare structurele meerjarige financiële ruimte . Dit voordelige saldo nemen we vooralsnog en vooruitlopend op de meicirculaire 2023 als richtinggevend uitgangspunt voor de verdere uit te werken richtingen in deze perspectiefnota 2024.
Voorgesteld wordt in te stemmen met het herziene meerjarige saldo na specifieke mutaties en het voordelige saldo over het boekjaar 2023 ten bedrage van € 1.225.000 te storten in de algemene reserve.
Voorgesteld wordt vooralsnog en vooruitlopend op de meicirculaire 2023 uit te gaan van een hogere algemene uitkering in 2027 van € 1.100.000 en het voordelige saldo 2026 van ongeveer € 900.000 als richtinggevend uitgangspunt te nemen voor de verder uit te werken richtingen in
26
deze perspectiefnota 2024.
6. Uit te werken richtingen / inspanningen Inleiding De perspectiefnota bepaalt op hoofdlijnen de richting voor de komende vier jaren. De richtinggevende en kaderstellende uitspraken uit de perspectiefnota (zowel inhoudelijk als financieel) zijn een opdracht van de gemeenteraad aan het college om zaken nader uit te werken. Ze zijn uitgangspunt bij de begroting 2024 die later dit jaar wordt opgesteld en waar verdere besluitvorming plaatsvindt. Wij zijn er ons van bewust dat de inhoudelijke opgaven voor Dinkelland omvangrijk en complex zijn. En veel van wat er op ons af komt is nog lang niet uitgekristalliseerd; denk bijvoorbeeld aan de ontwikkelingen met betrekking tot het buitengebied, het milieu, de volkshuisvesting en de zorg. Om adequate antwoorden te kunnen geven in de dynamische omgeving van actuele en nieuwe maatschappelijke vraagstukken is een goed samenspel tussen raad en college essentieel. Wij willen dan ook graag inzetten op beleidsvorming en besluitvormingsprocessen gebaseerd op meer en eerdere betrokkenheid vanuit raad en samenleving. Wij zijn ervan overtuigd dat we in die verbinding het best kunnen komen tot passende, krachtige en vernieuwende antwoorden. De antwoorden die de inwoner van Dinkelland verdient. Vandaar dat we in het Collegeakkoord gemeente Dinkelland 2022-2026 hebben gekozen voor een samenlevingsgerichte bestuursstijl.
Een eerste stap om te komen tot meer betrokkenheid vanuit de raad bij de perspectiefnota was de bijeenkomst van 30 mei j.l. voorafgaand aan de reguliere raadsvergadering. Aan de hand van een notitie heeft het college de uit te werken richtingen op een informele manier met de raad besproken. Ook is in de betreffende notitie en dus ook tijdens de bijeenkomst van 30 mei stilgestaan bij de stand van zaken van de zogenaamde verzamelmotie en de financiële stand van zaken. Centrale vraag in de notitie was of de raad zich kon vinden in de aangegeven, nader uit te werken richtingen, en is deze weergave volgens de raad volledig. Tijdens de bijeenkomst van 30 mei zijn de uit te werken richtingen besproken en toegelicht door het college. Dit heeft niet echt geleid tot aanpassingen zodat wij de nader uit te werken richtingen uit de notitie hebben opgenomen in deze perspectiefnota 2024. De uit te werken richtingen / inspanningen uit de perspectiefnota zijn een opdracht van de gemeenteraad aan het college om zaken nader uit te werken. Ze zijn uitgangspunt bij de begroting 2024 die later dit jaar wordt opgesteld en waarover ook verdere besluitvorming plaatsvindt. Voor de meeste uit te werken richtingen volstaan we met een algemene omschrijving van het doel, een korte toelichting daarop en het benoemen van mogelijke inspanningen.
Bij een aantal van de uit te werken richtingen ontkomen we er niet aan om naast een algemene omschrijving van de uit te werken richting ook wat dieper in te gaan op mogelijke inspanningen. Een aantal inspanningen is naar onze mening namelijk al concreet genoeg dat wij u reeds in deze perspectiefnota kunne voorzien van een eerste uitwerking. De nader uit te werken richtingen die het college op dit moment ziet zijn de volgende: • Extra inzet op preventie binnen het sociaal domein • Extra inzet en versnellingsacties binnen programma leefbare kernen • Versterken economische en toeristische positie • Extra reservering Samen Scholen • Onderhoud en vervanging openbare ruimte • Behouden en versterken cultuuraanbod
In richtinggevende zin houden wij, vooruitlopend op verdere uitwerking en besluitvorming rekening met het volgende middelenbeslag:
27
Uit te werken richtingen gemeente Dinkelland
inc
2024
2025
2026
2027
Extra inzet op preventie binnen het sociaal domein
500
450
450
450
450
Extra inzet en versnellingsacties binnen programma leefbare kernen
550
-
-
-
-
Versterken economische en toeristische positie
400
80
80
80
80
100
100
100
Extra reservering samen scholen
9.000
Onderhoud en vervanging openbare ruimte
1.700
150
150
150
250
850
20
20
20
20
13.000
700
800
800
900
Behouden en versterken cultuuraanbod Totaal uit te werken richtingen
Extra inzet op preventie binnen het sociaal domein Het voorkomen van sociale problematiek is speerpunt van onze programmatische aanpak. Ons doel is om binnen de piramide van zorgverlening zoveel mogelijk ondersteuning te bieden in het voorliggend veld, ten einde langdurige en gespecialiseerde zorg te voorkomen. Door in te zetten op preventie optimaliseren wij onze gemeentelijke inzet. Wij denken daarbij aan een breed palet aan ondersteuning op het gebied van onder andere jeugd en gezin, jeugdhulp, sportbeoefening, persoonlijke vervoersplannen en doelgroepenbeleid. Extra inzet en versnellingsacties binnen programma leefbare kernen Binnen het programma Leefbare kernen richten wij ons op het wonen, werken en verblijven in onze kernen. Op het gebied van wonen ligt er een grote opgave om te voorzien in de behoefte. Naast ons woningbouwprogramma willen wij versnelling aanbrengen ten aanzien van alternatieve financieringsvormen, innovatieve aanbestedingsvormen voor bouwprojecten, betaalbare woningbouw en toekomstige woonarrangementen. Daarnaast richten wij ons op centrumgebieden om de aantrekkelijkheid van onze kernen te vergroten. Versterken economische en toeristische positie Onze toeristische positie is een uithangbord van onze gemeente en zorgt voor een verdienmodel voor een groot aantal ondernemers.
Door de jaarlijkse toename van bezoekers vinden wij het van belang om te investeren in ons toeristisch klimaat. Wij doelen hiermee op de samenwerking met Nordhorn, maar ook de samenwerking in NOT verband. Daarnaast willen wij onze ondernemers een helpende hand kunnen bieden via een uitvoeringsbudget gekoppeld aan onze bedrijfsconsulenten, bedoeld voor onderzoek en ontwikkeling. 28
Extra reservering Samen Scholen Als onderdeel van het integraal huisvestingsplan voor basisonderwijs zoals verwoord in Samen Scholen 2030, lijnen wij samen met de schoolbesturen een totaalplan voor de kern Denekamp uit. Een unieke kans voor een onderwijsaanbod waarbij op twee plekken in de kern adequate onderwijsvoorzieningen worden gecreëerd. De omvang van het plan, maar ook de huidige tijdsgeest (in relatie tot bouwkostenstijging en inflatie) vraagt aan ons dat wij investeringsruimte vrijmaken. Zowel in structurele zin door de stelpost onderwijshuisvesting vanaf 2025 structureel te verhogen met € 100.000 naar een structureel bedrag van € 650.000 en in incidentele zin door een bedrag van € 9 miljoen te reserveren voor de verdere uitwerking van Samen Scholen. In totaliteit komt onze investeringsruimte hiermee op een bedrag van € 20,7 miljoen. Onderhoud en vervanging openbare ruimte Het op niveau houden van onze openbare ruimte vergt onderhoud. Wij hebben de ambitie om onze inzet op het gebied van kwalitatief openbaar groen voort te zetten en wij creëren ruimte voor kleinschalige lokale bewonersinitiatieven. Daarnaast leggen wij de nadruk op de veiligheid en toekomstbestendigheid van onze kunstwerken door een meerjarenonderhoudsplan op te stellen. Hiervoor is opdracht verstrekt voor het opstellen van een inspectierapport voor 110 kunstwerken.