Perspectiefnota 2024 Dinkelland.pdf

Nieuw gerealiseerde bedrijventerreinen in de grote kernen.



Sterkere centrumgebieden en een goed onderhouden relatie met onze ondernemers.



Een bijdrage geleverd aan talentontwikkeling via de 3O’s.



Verdere ontplooiing van de grensregio.



Een goede balans tussen de landschapskwaliteiten van ons gebied, de leef- en werkomgeving voor inwoners en de groeimogelijkheden van de toeristische sector;



Geboden mogelijkheden voor marktconforme en gebiedspassende bedrijvigheid;



Uitvoering van projecten en ideeën die gericht zijn op toerisme of dagrecreatie als aanvulling op het bestaande aanbod, gericht zijn op interessante doelgroepen of zorgen voor seizoensverlenging;



Ingerichte toeristisch interessante locaties in de kernen en in het buitengebied.

Hoe leveren we een bijdrage aan Voldoende ruimte voor de economie en voor maatschappelijk verantwoord ondernemen We willen als gemeente als volgt werken aan een het perspectief op woningbouw: 

Ontwikkelen: we ontwikkelen nieuwe bedrijfsgronden zodat onze lokale ondernemers kunnen uitbreiden en nieuwe bedrijven zich kunnen vestigen, ontplooien.



Verbinden. We zetten ons netwerk in om partijen binnen de regio met elkaar te verbinden. 51



Initiëren. We starten nieuwe projecten met het oog op de toegevoegde waarde voor ondernemers.



Participeren en stimuleren. We participeren in gebiedsprocessen en stimuleren de doorontwikkeling van centrumgebieden. Ook nemen we daarbij als gemeente een actieve ontwikkelende rol in.

Actuele ontwikkelingen Bedrijventerreinen Wat betreft ons economisch perspectief ligt de eerste behoefte bij het kunnen beschikken over nieuwe bedrijfsgronden. We verrichten inspanningen om in de 3 grote kernen nieuwe bedrijventerreinen te kunnen ontwikkelen. De behoefte aan nieuwe bedrijfsgronden is becijferd op basis van lokale (meerjarige) behoefte. Daarover zijn recentelijk in de regio afspraken gemaakt, zodat onze ruimtebehoefte ook in regionaal verband is afgestemd. Inhoudelijk zien wij een uitdaging om nieuwe bedrijvenconcepten planologisch geregeld te krijgen. We zien dat ondernemers op het raakvlak van detailhandel en bedrijfsmatige activiteiten bedrijfsconcepten doorontwikkelen, waarbij het de vraag is waar dergelijke initiatieven moeten worden gehuisvest (in de centra of op bedrijventerreinen). We ambiëren maatwerk te kunnen leveren. Regionale samenwerking Ten aanzien van de 3O's wordt op regionale schaal onverminderd intensief samengewerkt tussen Overheid, Ondernemers en Onderwijs. Voor komend jaar verwachten we vooral een uitrol van de nieuwe Regio Deal. In 2023 is de deal afgerond met de Rijksoverheid en in 2024 zal de uitvoering, die mede is gefinancierd door de Agenda voor Twente, zijn beslag krijgen.

De Regio Deal is voor ondernemers een belangrijke kans om bij te dragen aan projecten op gebied van duurzaamheid, zorg, talentbehoud en toekomstbestendigheid van het MKB. Recreatie en toerisme Wat betreft Recreatie en toerisme signaleren wij een aantal trends die wij betrekken bij ons beleidsinspanningen en samenwerking met de sector. 

Het toerisme in Nederland normaliseert. Het aantal overnachtingen lag in 2021 (coronaperiode) in Nederland op een recordhoogte als gevolg van het binnenlands toerisme. De trend lijkt zich vanaf 2023 weer te normaliseren (cijfers hiervoor zijn nog niet bekend).



De consument blijft – ondanks de druk die hij voelt in zijn portemonnee – veel geld uitgeven in de vrijetijdssector. Dit is positief, echter geeft het ‘herstel’ van de sector vaak een te rooskleurig beeld. Ondernemers geven aan dat zij de inkoopprijzen gemiddeld 5 tot 7,5 % harder zien stijgen dan hun verkoopprijzen. Tevens blijft het personeelstekort, met name in de horeca, groot. Landelijk geeft een derde van de bedrijven aan minstens een dag minder open te zijn. De gemiddelde omzetderving door personeelstekort bedraagt 12 procent. Stijgende energiekosten zijn hierin nog niet meegerekend.



Door de coronacrisis is het consumentengedrag ten aanzien van vrije tijd verandert. Men is o.a. flexibeler geworden in hun werk- en privébalans door ‘plaats- en tijdonafhankelijk werken’. De beleving en inzet van vrijetijd is daardoor anders. Het is makkelijker geworden om paar dagen weg te gaan. Deze ontwikkeling kan positief bijdragen aan seizoenspreiding.



Door de coronacrisis heeft de eigen inwoner het lokale recreatieve product en de omgeving (her)ontdekt. Landelijk richten gebiedsmarketingbureaus zich daarom steeds meer op de eigen inwoner. Twente Marketing doet dit ook, en richt zich naast interessante bezoekers van buiten, ook steeds meer op de eigen Tukker.

52

Financiën Leefbare kernen Leefbare kernen algemeen (inclusief Actielijn 1)

2023

2024

2025

2026

Werkbudget € 400.000

30%

20%

30%

20%

€ 120.000

€ 80.000

€ 120.000

€ 80.000

Actielijn 2

2023

2024

2025

2026

Versterking toerisme (€280.000)

10%

20%

20%

50%

€ 28.000

€ 56.000

€ 56.000

€ 140.000

50%

50%

-.-

-.-

€ 15.000

€ 15.000

50%

10%

20%

20%

€ 10.000

€ 2.000

€ 4.000

€ 4.000

25%

25%

25%

25%

€12.500

€12.500

€12.500

€12.500

Samenwerking centrumondernemers (€30.000)

Werkbudget bedrijfsuitbreiding (€20.000)

Projecten ontplooiing grensregio’s (€50.000

De werkbudgetten worden ingezet om (externe) advieskosten te dekken en (participatie)processen in de kernen te faciliteren. Daarnaast wordt het werkbudget ingezet voor bekostiging van evenementen, bijeenkomsten (en alle bijkomende kosten die daarbij horen). Het werkbudget is in eerste aanleg niet bedoeld als uitvoeringsgeld om projecten zelf te bekostigen. Binnen het programma Leefbare kernen zijn daarvoor specifieke budgetten benoemd (versterken toerisme, samenwerking centrumondernemers, ontplooiing grensregio's).

53

Programma Gemeente en de samenleving Inleiding We zijn als gemeente open, betrouwbaar, duidelijk en transparant en (digitale) gegevens van onze inwoners zijn bij ons in goede handen. We nodigen inwoners vooral uit om mee te doen. Vanuit het uitgangspunt van een participatieve lokale democratie zetten we in op passende en vernieuwende manieren van samenwerking en besluitvorming. Daarbij past een proactieve gemeentelijke informatievoorziening naar onze inwoners.

Actielijn 1 Gemeente en inwoners staan dicht bij elkaar en werken samen Mijn Dinkelland 2030! Het proces MijnDinkelland2030 bouwen we de komende jaren verder uit. Een aantal jaren geleden is het proces MijnDinkelland2030! gestart. Inwoners in alle kernen denken na over de toekomst van hun dorp en samen met hen maken we keuzes. De gesprekken verlopen veelal via de kernraden. Buurtmannen- en buurtvrouwen vervullen een belangrijke rol in als verbindende schakel tussen kern en gemeente. Mooie initiatieven komen tot bloei. Een overzicht van de ontwikkelingen en projecten per kern is terug te vinden in de begrotingsapp: MijnDinkelland2030! Komende jaren (ook in 2023) verwachten we dat meer initiatieven kunnen worden omgezet in concrete ideeën of projecten en inspanningen. Onze buurtmannen en -vrouwen spelen een belangrijke rol als verbindende schakel tussen gemeente en de kernen. Ook de introductie van de kernondersteuner - zoals omschreven in het programma “Iedereen Gezond” geeft een extra impuls aan onze ambities op dit terrein. Participatiebeleid In de gemeente Dinkelland werken we samenlevingsgericht. Werken voor en met de samenleving staat al heel wat jaren hoog op de agenda van onze gemeente. Samen met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties kijken we naar wat we samen kunnen doen om onze kernen op de lange termijn leefbaar te houden.

Participatie is niet meer weg te denken in onze manier van werken. Ook landelijk is er steeds meer aandacht voor participatie. Er is een wetsvoorstel in de maak: ‘Versterking participatie op decentraal niveau’. Deze wet heeft als doel dat voor zowel de inwoners als voor gemeenten duidelijk is binnen welke kaders inwoners in het beleidsproces participeren en op welke wijze zij in een verschillende fase van het beleidsproces betrokken worden. In een participatieverordening maakt elke gemeenteraad deze zaken expliciet voor zijn gemeente. Het voorstel verplicht tot een uitbreiding/verbreding van de in de Gemeentewet (artikel 150) voorgeschreven inspraakverordening naar een participatieverordening. Het belang van participatie wordt groter door maatschappelijke ontwikkelingen waarbij het vertrouwen in de overheid onder druk staat maar krijgt ook meer kaders via de Omgevingswet. Verder zijn er uitdagingen vanuit duurzaamheid (Regionale Energie Strategie (RES)) en het Sociaal Domein waarin de aan de gemeente gedelegeerde taken in omvang en impact groeien

Ons doel In de gemeente Dinkelland werken we samenlevingsgericht. Samen met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties kijken we naar wat we samen kunnen doen om onze kernen op de lange termijn leefbaar te houden. We zijn als gemeente open, betrouwbaar, duidelijk en transparant en (digitale) gegevens van onze inwoners zijn bij ons in goede handen.

Hoe leveren we een bijdrage aan gemeente en inwoners staan dicht bij elkaar en werken samen 

MijnDinkelland 2030!. Vanuit het proces MijnDinkelland2030! Zetten we meer in op participatie vanuit de kernen zelf en we stimuleren onze inwoners om mee te denken. We bieden ondersteuning om processen en projecten op gang te helpen of verder te brengen. We bezoeken al onze kernen als college en zijn vanuit de functie van “kernwethouder” zichtbaar en aanspreekbaar.

54



Opstellen en uitvoeren participatiebeleid. Gemeenten hebben in principe vrijheid om te beslissen op welke wijze zij inwoners bij de verschillende beleidsfasen betrekken en hoe ze hun visie op participatie vertalen in de participatieverordening. Het is dan ook eerst van belang dat we als gemeenten bepalen hoe we participatie verder vorm willen geven. Daarvoor stellen we participatiebeleid op. Vervolgens kunnen we de stap zetten naar juridische formuleringen in een participatieverordening. Vanuit het participatiebeleid verkennen we ook in hoeverre het uitdaagrecht kan worden ingevoerd. Dit biedt mogelijkheden voor inwoners om gemeentelijke taken over te nemen wanneer zij van mening zijn het zelf slimmer, beter, goedkoper of anders te doen. Ook verkennen we de mogelijkheden van een online participatietool om de samenwerking met onze inwoners te versterken.



Samenlevingsgericht werken - organisatieontwikkeling. Zorgvuldige communicatie, en meer contact met onze inwoners en partners om samenlevingsgericht te kunnen werken, vraagt naast tijd van ambtenaren, ook vaardigheden. Daarin willen we investeren. We investeren in structurele ambtelijke capaciteit om het samenlevingsgericht werken te borgen en van nieuwe impulsen te voorzien.

Actuele ontwikkelingen In 2024 werken we aan het doel dat Samenlevingsgericht werken nog steviger wordt ingebed in het werk van alledag. Samenlevingsgericht werken vraagt naast tijd van alle medewerkers, ook vaardigheden. Bijvoorbeeld ten aanzien van democratische vernieuwing, participatie, communicatie en polarisatie. Daarin willen we in een volgende fase investeren. Team Samenlevingsgericht werken en team Communicatie, groeien toe naar een coachende, faciliterende en adviserende rol naar alle medewerkers. Daarbij passen zij hun werkwijze aan op de specifieke vraagstukken per team en organisatie onderdeel. We werken aan deze doelen door: Kennisoverdracht Er wordt gewerkt aan het overdragen van kennis vanuit team Samenlevingsgericht werken, team Communicatie, buurtmannen en buurtvrouwen naar de gehele organisatie. Dit betreft het halen en brengen van kennis tussen kernen en organisatie, en kennis over de verschillende kernthema's van het team. Mediation, klachten en conflicten Er wordt gewerkt aan het verminderen van de kwetsbaarheid op de thema's mediation, klachten en conflicten, door de centraal georganiseerde aanpak belegd bij 1 expert, te gaan doorontwikkelen naar een netwerkaanpak binnen heel Noaberkracht, met de expert meer in de rol van coach, mentor, kwaliteit- en procesbewaker.

Ondersteuning buurtmannen en buurtvrouwen De werkwijze met buurtmannen en buurtvrouwen wordt voortgezet en verder verstevigd. In afstemming met de buurtmannen en buurtvrouwen worden trainingen of intervisies aangeboden om kennis en vaardigheden te vergroten. De werkwijze voor het halen en brengen van informatie tussen kernen en organisatie, wordt verder versterkt. Bestuur en ambtenaren werken samen voor de Samenleving Bestuurders en medewerkers volgen een training BAS (bestuurlijk ambtelijk samenspel).

55

Actielijn 2 Een sterk en toekomstbestendig Noaberkracht Met Noaberkracht hebben we een sterke en krachtige organisatie staan. We zien het als onze verantwoordelijkheid om de kracht en sterkte van Noaberkracht ook voor de toekomst te verzekeren. Dat betekent ook dat we vernieuwend en creatief opereren op een veranderende arbeidsmarkt. Maatschappelijke opgaven worden groter en complexer. Ze vragen door de tijd heen om andere antwoorden, aanpakken en resultaten. Wij willen dan ook dat Noaberkracht voor onze inwoners de komende jaren op elk moment een “state-of-the-art” -dienstverlening biedt. Daarmee is onze ambitie om de inwoners van Dinkelland nu en in de toekomst passende antwoorden te (blijven) geven op bestaande en nieuwe maatschappelijke vraagstukken.

Ons doel Een sterk en toekomstbestendig Noaberkracht.

Hoe leveren we een bijdrage aan een sterk en toekomstbestendig Noaberkracht 

We zetten in op het samen met de gemeente Tubbergen versterken van de ambtelijk (strategische) capaciteit van Noaberkracht.



We zetten in op het samen met de gemeente Tubbergen doorontwikkelen van de Noaberkrachtorganisatie, inclusief actieprogramma.



We participeren actief in het verkennende onderzoek naar de ambtelijke samenwerking tussen Noaberkracht en Oldenzaal en sturen op concrete uitkomsten.

Actuele ontwikkelingen In de begroting 2024 van Noaberkracht zijn de volgende (actuele) ontwikkelingen beschreven Organisatieontwikkeling Veranderingen in de samenleving en nieuwe wet- en regelgeving dwingen af dat Noaberkracht zich als ambtelijke organisatie continue ontwikkelt. Op dit moment komt Noaberkracht op een punt dat investeringen noodzakelijk zijn voor behoud van kwaliteit en toekomstbestendigheid. Naast de ambities van beide gemeentebesturen voor de samenleving, is het dus ook noodzaak te investeren in de ambtelijke organisatie. Hiervoor is het programma organisatieontwikkeling opgesteld wat met ingang van het begrotingsjaar 2023 is opgenomen in de begroting. Gezien het continue karakter van organisatieontwikkeling zal dit onderwerp de komende jaren als een soort van rode draad door de begroting van Noaberkracht blijven lopen. Zowel inhoudelijk als financieel. Verkenning samenwerking Oldenzaal In januari 2021 is het rapport van BMC “Toekomstbestendigheid Noaberkracht” opgeleverd. Een belangrijke conclusie was dat Noaberkracht voor de eerstkomende jaren toekomstbestendig is. Maar ook is de inschatting dat de toekomstbestendigheid op de (middel)lange termijn onder druk komt te staan.

Op basis van het BMC rapport hebben de 3 gemeenteraden van Dinkelland, Tubbergen en Oldenzaal aan de directies de opdracht gegeven te verkennen in hoeverre ambtelijke samenwerking tussen deze 3 gemeenten een antwoord kan geven op de vraag "Hoe blijven wij toekomstbestendig?". De verkenning naar de ambtelijke samenwerking wordt in 2023 afgerond, waarna het proces verschuift van ambtelijke verkenning naar bestuurlijke besluitvorming. Migratieketen Door grootschalige vluchtelingenstromen wordt helder dat de inrichting van de Nederlandse infrastructuur voor vluchtelingen ontoereikend is. Gemeenten krijgen van het rijk een forse opgave in de hernieuwd vorm te geven migratieketen die landelijke, regionale en lokale kaders kent. Dit gaat een opgave van betekenis zijn voor zowel de gemeente Dinkelland als Tubbergen en daarmee voor Noaberkracht. In de begroting 2024 is rekening gehouden met (een deel) personele inzet en die volledig wordt vergoed door het Rijk. 56

Actielijn 3 Financieel gezond blijven Financieel gezond blijven betekent dat ons uitgangspunt is dat we begrotingen maken die structureel in evenwicht zijn en ervoor zorgen dat de financiële middelen worden gebruikt waarvoor ze bedoeld zijn: de goede dingen doen voor onze samenleving. We zetten in op de realisatie van ambities maar houden ook balans door voorzieningen en afgesproken reserves te borgen. Daarbij sturen we op een efficiënte en effectieve P&C-cyclus en een transparante en goed controleerbare financiële gemeentelijke huishouding. We willen gegeven de gestegen kosten voor onze burgers het 1e jaar van deze bestuursperiode geen OZB-verhoging. Wel indexeren we de belastingen overeenkomstig de bestendige beleidslijn jaarlijks met 2%. We handhaven voor de komende 4 jaar de korting voor gebruikers van het maatschappelijk vastgoed.

Ons doel Een structureel en materieel sluitende (meerjaren)begroting waarbij we de stijging van de lokale lasten zo beperkt mogelijk willen houden.

Hoe leveren we een bijdrage aan financieel gezond blijven We gaan op een realistische en behoedzame manier om met de beschikbare middelen wat betekent dat:: 

We structurele uitgaven dekken met structurele inkomsten.



We (mogelijke) verliezen en tegenvallers signaleren en verwerken in onze (meerjaren)begroting zodra deze zich aandienen en dat we winsten en meevallers pas verwerken als deze daadwerkelijke zijn gerealiseerd.



We indexeren de OZB tarieven zodat er jaarlijks een meeropbrengst van 2% ontstaat.



Voor de tarieven op het gebied van afval en riool gaan we uit van 100% kostendekkendheid.

Actuele ontwikkelingen Nieuwe financieringssystematiek Het rijk werkt met gemeenten aan een nieuwe financieringssytematiek vanaf 2026. Aangezien er nog steeds geen nieuws is over de nieuwe financieringssystematiek blijft de onzekerheid bij gemeenten over het financiele meerjarige beeld. Dit maakt het opstellen van een deugdelijke meerjarenbegroting bijzonder lastig. Via de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is hier aandacht voor gevraagd wat heeft geresulteerd in een toezegging van het Rijk dat de € 1 miljard vanaf 2027 structureel wordt toegevoegd aan het gemeentefonds. Inmiddels blijkt dat deze € 1 miljard inderdaad is opgenomen in de voorjaarnota 2023 van het Rijk

Financiën Gemeente en de samenleving De begroting 2024 van Noaberkracht en de financiele vertaling daarvan is meerjarig meegenomen in deze perspectiefnota. Naast de doorwerking van de nieuwe CAO ambtelijk personeel en en de gevolgen van de inflatie in de vorm van prijscompensatie is in de begroting 2024 van Noaberkracht verder ingezet op de doorontwikkeling van de organisatie.

57

Basisbegroting Inleiding op de basisbegroting Vanuit wettelijk voorschrift presenteren wij, naast onze programma’s, de begroting en jaarrekening naar taakveld. Ieder programma in de basisbegroting is op eenzelfde wijze opgebouwd en kent de volgende onderdelen: 

Portefeuillehouder(s)



Algemeen: algemene omschrijving van het programma.



Vastgestelde beleidsnota's: voor een actueel totaalbeeld van de vastgestelde beleidsnota's en verordeningen verwijzen we u naar: Overheid.nl



Kengetallen: relevante kengetallen per programma.



Verbonden partijen: voor een totaalbeeld van de verbonden partijen die bijdragen aan het realiseren van de doelen binnen het programma verwijzen we u naar de paragraaf Verbonden partijen.



Actuele ontwikkelingen: omschrijving van de ontwikkelingen die spelen binnen het programma.



Beleidsindicatoren: de wettelijk verplichte indicatoren volgens het BBV.



Begroting 2023 - overzicht baten en lasten: weergaven van de baten en lasten per taakveld.



Nieuw beleid uit het collegeakkoord: nieuw beleid en/of in-en extensivering van bestaand beleid dat voortkomt uit het collegeakkoord.



Meerjarig financieel beeld - terugkijken: realisatie 2021, begroting 2022 en begroting 2023 per programma met een toelichting*



Meerjarig financieel beeld - vooruitkijken: begroting 2024 t/m 2026 per programma met een toelichting.

* Ondanks de geringe vergelijkbaarheid van de cijfers nemen wij conform de BBV verplichting wel de vergelijkende realisatie cijfers 2021 en begroting 2022 op.

Programma Bestuur & middelen Portefeuillehouders John Joosten & Richard de Way

Algemeen Het bestuur van onze gemeente wordt gevormd door de gemeenteraad en het college van Burgemeester en Wethouders. In de gemeenteraad zitten 21 inwoners uit onze gemeente. De zetelverdeling is als volgt: Lokaal Dinkelland acht zetels, CDA zeven zetels, VVD drie zetels, Progressief Dinkelland (PvdA en Groen Links) twee zetels en Burgerbelangen Dinkelland één zetel. Het college van Burgemeester en Wethouders wordt naast de burgemeester gevormd door drie wethouders. Voor onze inwoners willen we goed inzichtelijk maken wat we als bestuur van de gemeente Dinkelland doen en waar we het gemeenschapsgeld voor inzetten. Onze gemeentelijke begroting moet in evenwicht zijn. Gemeenschapsgeld genereren wij via de algemene uitkering van het gemeentefonds en door het heffen van gemeentelijke belastingen. Ons uitgangspunt is dat we de lokale lasten zo laag en stabiel mogelijk willen houden. We houden oog voor een gezonde balans tussen de hoogte van de lokale lasten, onze begrotingspositie en onze investeringen.

58

De uitvoering van het gemeentelijke beleid wordt gedaan door onze uitvoeringsorganisatie Noaberkracht Dinkelland Tubbergen. Noaberkracht is een samenwerkingsverband met de gemeente Tubbergen. Er zijn ook maatschappelijke opgaven die om een aanpak vragen die de grenzen van individuele gemeenten overstijgt. In dat geval vinden we het belangrijk om samen te werken met de juiste partners. Op inhoudelijke thema’s zullen wij de bestaande samenwerking binnen de provincie Overijssel, regio Twente, Noordoost Twente en met de gemeente Tubbergen voortzetten.

Actuele ontwikkelingen Extra middelen via algemene uitkering voor jeugd Op 2 juni 2021 hebben de VNG en het rijk in een bestuurlijk overleg gesproken over de uitspraak van de Commissie van Wijzen inzake het jeugddossier. Op basis van de afspraken in dit overleg stelt het rijk via de meicirculaire 2023 voor het jaar 2023 € 1,445 miljard extra ter beschikking aan gemeenten ter compensatie voor de tekorten op het gebied van jeugdhulp. Hiermee volgt het kabinet de uitspraak van de Commissie. In het overleg is ook vastgesteld dat het nieuwe kabinet een besluit dient te nemen over de structurele financiële bekostiging van gemeenten voor de komende jaren. Daarnaast hebben het Rijk, de VNG en het IPO gezamenlijk afgesproken dat alle gemeenten in de jaarschijven vanaf 2024 van de meerjarenraming 75% van de bedragen onder de Hervormingsagenda van de Commissie van Wijzen als stelpost te mogen opnemen in de begroting. Dit hebben we meegenomen bij het opstellen van deze begroting 2023. Inmiddels is er wat beweging in de omvang van de maatregelen die besparingen moeten opleveren volgens het rijk. Bij het opstellen van de begroting 2024 houden we hier uiteraard rekening mee. Opschalingskorting De oploop van de opschalingskorting is geschrapt voor de duur van de kabinetsperiode. Eerder was de oploop van de opschalingskorting al bevroren voor de jaren 2020 tot en met 2022.

Deze stand wordt bevroren tot en met 2025. Met als gevolg dat de korting in de jaren 2023 tot en met 2025 wordt teruggeboekt, maar de reeks eindigt in een korting van € 975 miljoen cumulatief in 2026. We houden er vanuit behoedzaamheid rekening mee dat de opschalingskorting met ingang van het jaar 2026 wordt geeffectueerd. Rechtmatigheidsverantwoording Door een wijziging in de gemeentewet zal het college vanaf boekjaar 2023 zelf een rechtmatigheidsverantwoording afgeven in de jaarrekening 2023, die in het voorjaar 2024 aan de raad ter vaststelling zal worden aangeboden. Momenteel verstrekt de externe accountant een controleverklaring met een oordeel inzake de getrouwheid en rechtmatigheid bij de jaarrekening van de gemeente. De externe accountant zal vanaf boekjaar 2023 alleen nog een controleverklaring afgeven met een oordeel inzake de getrouwheid van de jaarrekening (inclusief de rechtmatigheidsverantwoording door het college die in de jaarrekening 2023 wordt opgenomen). Voor de rechtmatigheidsverantwoording van het college dient de gemeenteraad de verantwoordingsgrens vast te stellen. Deze is bepaald op 3% (= wettelijk maximum). Door het uitvoeren van interne audits wordt het college in de gelegenheid gesteld om een rechtmatigheidsverantwoording te kunnen afgeven. In de begroting 2022 is destijds al extra geld beschikbaar gesteld voor het versterken van de auditfunctie.

Prijsindexatie / Inflatie We houden in de (meerjaren)begroting rekening met een jaarlijkse stijging van de lonen de prijzen. Dit doen we door stelposten op te nemen in afwachting van de werkelijke stijgingen van zowel de lonen als de prijzen. Gezien de omvang van de stijging van de lonen en de prijzen is en blijft het afwachten of gemeenten hiervoor in voldoende mate worden gecompenseerd.

59

Verbonden partijen De begrotingen 2024 van de verschillende verbonden partijen zijn ontvangen en verwerkt in de meerjarenbegroting als onderdeel van deze perspectiefnota. Conform afspraak is in de begrotingen van deze verschillende verbonden partijen rekening gehouden met de overeengekomen indexeringen voor loon- en prijs ontwikkelingen. Als hier grote voor gemeenten nadelige verschillen ontstaan moeten gemeenten uitgaven beperken. We moeten ervan uit gaan, dat GR-en zich altijd inspannen om de kosten voor gemeenten zo laag mogelijk te houden. Als gemeenten zelf onvoldoende in staat zijn om bij te sturen, ontstaat er een nieuwe situatie. Dan zullen we (wellicht) met de GR-en in contact treden om te bezien in welke mate nog extra kan worden bijgedragen. Bij het opstellen van de begroting 2024 hebben we hier een beter beeld bij en zullen we bepalen hoe hier mee om te gaan. (krapte op de) Arbeidsmarkt Daarnaast merken we momenteel dat niet altijd alle projecten tijdig volgens planning kunnen worden uitgevoerd vanwege de krapte op de arbeidsmarkt, en worden we geconfronteerd met soms extreme lange levertijden van materialen e.d. Ook dit speelt door onze hele begroting heen variërend van het invullen van vacatures en het inhuren van personeel tot aan de lange levertijden van materialen e.d.

Programma Dienstverlening & burgerzaken Portefeuillehouder John Joosten

Algemeen We streven in onze dienstverlening naar een gemeente die niet afwacht, maar proactief naar de inwoner toe gaat. Een gemeente die in haar dienstverlening meedenkt met de inwoner en helder is in verwachtingen over en weer, tussen gemeente en inwoners. Dit betekent beleid zonder strikte regels maar met ruimte voor maatwerk. Niet meer werken met beperkte openingstijden, maar op afspraak werken op een locatie en tijdstip wenselijk voor de inwoner. We zorgen ervoor dat zoveel mogelijk producten en diensten digitaal afgenomen kunnen worden. Natuurlijk kunnen inwoners en bedrijven ook telefonisch contact opnemen door te bellen naar het telefoonteam. Naast de dienstverlening zorgen we ook voor een correcte verwerking van de persoonsgegevens van onze inwoners in de basisregistratie personen, de uitgifte van identiteitskaarten, rijbewijzen en paspoorten en de kadastrale informatie.

Actuele ontwikkelingen Er zijn op dit moment geen specifieke (actuele) ontwikkelingen te benoemen die gevolgen hebben voor de uitvoering van het bestaande beleid binnen dit basisprogramma.

Programma Veiligheid Portefeuillehouder John Joosten

Algemeen Veilig leven is een groot goed in onze samenleving. De gemeente heeft op dit onderwerp een belangrijke wettelijke taak. Daar geven we uitvoering aan. Wij zien veiligheid als een gezamenlijke verantwoordelijkheid en maken met allerlei betrokkenen in onze samenleving afspraken over hoe we de veiligheid in onze samenleving kunnen versterken. Daarbij werken we vanuit vertrouwen. Als dat vertrouwen wordt geschaad, dan treden we op. 60

Veiligheid is vaak het resultaat van samenwerking en van bewust handelen op basis van eigen verantwoordelijkheid. We werken dan ook aan samenwerking tussen onder meer politie, brandweer, Openbaar Ministerie, woningcorporaties en hulpverleners. We willen een veilig en leefbare woonomgeving. Daarvoor dringen we de criminaliteit (ondermijning) terug en vergroten we het veiligheidsgevoel van onze inwoners. We hebben een adequate wijze van uitvoering van toezicht op de naleving van de wet- en regelgeving waarbij we het perspectief van meerdere kanten bekijken. We willen oplossingsgericht denken en meebewegen bij (politieke) ontwikkelingen. Vanuit de rol van toezichthouder en handhaver geven wij vrijheid waar het kan en zijn we strikt waar het moet. Om zo samen met burgers en bedrijven tot een veilige en leefbare woon- en werkomgeving te komen.

Actuele ontwikkelingen Weerbare gemeente Gemeenten zijn niet meer weg te denken in de aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit. Om ondermijning succesvol te kunnen aanpakken, is het van belang dat wij als gemeente weerbaar zijn tegen negatieve invloeden van buitenaf. De gemeenten Dinkelland en Tubbergen hebben door het Regionaal Informatie- en Expertisecentrum (RIEC) een scan laten uitvoeren. De resultaten en de aanbevelingen uit deze scans worden vastgelegd in een plan van aanpak ondermijning. Dit houdt in dat wij de komende maanden gaan inzetten op het vergroten van de bewustwording op het gebied van ondermijning. Zowel binnen als buiten onze organisatie. Voorbeelden hiervan zijn: het interne meldpunt Niet Pluis opnieuw onder de aandacht brengen en het voeren van een communicatiecampagne over Meld Misdaad Anoniem en cybercriminaliteit naar onze inwoners. Aanpak veilig buitengebied De gemeente Dinkelland scoort hoog op de landelijke veiligheidsmonitor. Maar toch hebben diverse partners, die werkzaam zijn in het buitengebied de afgelopen jaren signalen afgegeven dat veiligheid in het buitengebied onder druk staat.

Daarom zijn wij samen met het Platform Veilig Ondernemen en onze partners in het buitengebied aan de slag gegaan om gezamenlijk en integraal een bijdragen te leveren aan (blijvende) veiligheid in ons buitengebied De resultaten en de aanbevelingen worden in het tweede kwartaal van 2023 opgeleverd. Op basis hiervan worden acties uitgevoerd.

Programma Openbare ruimte & mobiliteit Portefeuillehouder Benno Brand

Algemeen Een fijne woon- en leefomgeving met veilige wegen, ruimte om te spelen en te sporten in de buitenlucht, een plek om elkaar te ontmoeten in de kernen of rust vinden in de natuur van ons mooie buitengebied. Een duurzame inrichting van de leefomgeving waar groen en bloemen de ruimte krijgen en water gemanaged wordt. Dat is allemaal Openbare Ruimte! De gemeente draagt zorg voor het onderhoud en beheer van de openbare ruimte op onderdelen zoals riool, wegen & verlichting, groen & spelen en verkeer. Het dagelijks onderhoud, het beheer, planmatig onderhoud en ook herinrichting en reconstructies worden gepland en uitgevoerd aan de hand van beleidsen onderhoudsplannen. In deze beleids- en onderhoudsplannen integreren we thema’s als leefbaarheid, klimaatadaptatie en biodiversiteit bij het duurzaam inrichten en beheren van deze openbare ruimte. Het dagelijks groenonderhoud wordt mede met grote inzet en betrokkenheid uitgevoerd door medewerkers afstand tot de arbeidsmarkt. Belangrijk uitgangspunt in het werk in de Openbare Ruimte is de samenwerking met onze inwoners. Ze kijken en denken mee met plannen of ze komen zelf naar ons met goede ideeën. We kijken dan graag wat mogelijk is. De gemeente werkt dus voor én met de samenleving. 61

Actuele ontwikkelingen (Onderhoud) wegen in de begroting 2023 is rekening gehouden met de hogere lasten als gevolg van de hoge prijzen (inflatie). In totaliteit gaat het voor het jaar 2023 om een bedrag van € 1.787.000. Hiervan had een bedrag van € 720. 000 betrekking op onderhoud wegen waarvan een bedrag van € 590.000 als incidenteel is aangemerkt. Dit incidentele deel heeft vooral betrekking op de extreem hoge indexcijfers voor het onderhoud van asfaltverharding. De algehele verwachting is dat deze extreem hoge indexcijfers de komende jaren weer zullen normaliseren, wat betekent dat het dekken van deze incidentele last voor het jaar 2023 via de reserves is gerechtvaardigd. In hoeverre de verwachting dat de extreem hoge indexcijfers de komende jaren weer zullen normaliseren bewaarheid wordt is afwachten. Bij het opstellen van de begroting 2024 komen we hier op terug. Kunstwerken De gemeente heeft geen plan voor het beheer en onderhoud van civieltechnische kunstwerken. Dit betekent dat er weinig of geen zicht is op de technische staat van de civieltechnische kunstwerken. Bovendien is er geen structureel geld gereserveerd in de gemeentebegroting voor de instandhouding, structurele inspectie en vervanging van civieltechnische kunstwerken. Eind 2022 heeft de gemeente Dinkelland opdracht gegeven voor het opstellen van een inspectierapport voor 110 kunstwerken.

Het doel van dit rapport is om inzicht te krijgen in de technische staat, het benodigde onderhoud en de instandhoudingskosten van deze gemeentelijke objecten. Uit dit onderzoek is gebleken dat de algemene (technische) staat/conditie van de geïnspecteerde objecten redelijk is. De betonnen bruggen hebben de slechtste staat van onderhoud. Bij vijf kunstwerken is er (mogelijk) sprake van veiligheidsrisico’s, zoals het vroegtijdig bezwijken van de constructie met aansprakelijkheid tot gevolg. Uit de inspectieresultaten blijkt ook dat er de komende vijf jaar 

5 objecten zijn die met prioriteit vervangen moeten worden;



24 objecten zijn waar groot onderhoud nodig is om de functionaliteit/veiligheid te waarborgen;



34 Objecten zijn waar nader onderzoek wordt geadviseerd; o

Technisch onderzoek inclusief metingen bij 29 kunstwerken;

o

Constructieve (her)berekeningen bij 5 kunstwerken.

De resultaten van de nader uit te voeren onderzoeken zullen ongeveer medio 2024 bekend zijn. Op basis daarvan kan medio 2024 een totaal voorstel worden opgesteld. Naar aanleiding hiervan wordt voor de komende jaren een beheer- en onderhoudsplan opgesteld voor civieltechnische kunstwerken met daaraan gekoppeld een operationeel programma. Dit plan inclusief een financiele paragraaf wordt voorgelegd aan college en raad. Vooruitlopend hierop wordt in deze perspectiefnota al wel voorgesteld incidentele middelen beschikbaar te stellen om de noodzakelijke vervangingen en het achterstallige (groot) onderhoud uit te kunnen voeren. Toekomstbestendigheid huisvesting buitendienst In het bedrijfsplan ‘Samenspel’ (vastgesteld juli 2022) is aangegeven dat door de integratie van SPD en Soweco ruimte te kort ontstaat op de gemeentewerf in Ootmarsum. Omdat we ook op andere locaties van de buitendienst (Denekamp en Weerselo) problemen en uitdagingen in de huisvesting ervaren, is er een inventarisatie gestart om vanuit meerdere aspecten de toekomstbestendigheid van alle locaties van de buitendienst te beoordelen. Naast de benodigde ruimte zullen ook de aspecten duurzaamheid (voor gebouwen en materieel), veiligheid en sociale aspecten (rondom doelgroep SPN) uitgewerkt worden.

In de loop van het jaar 2023 verwachten we meer duidelijkheid te geven over benodigde aanpassingen en verbouwingen en de gevolgen daarvan voor de begroting 2024 e.v.

62

Water/ riool Gemeentelijk RioleringsPlan (GRP) 2019-2024 Het huidige GRP Dinkelland heeft een looptijd t/m eind 2024. Dat betekent dat er in 2023 gestart wordt met het opstellen van een nieuw GRP (nieuwe naam wordt Programma Water en Riolering), om zodoende het nieuwe beleidsplan voor de riolering in het 2e-3e kwartaal 2024 gereed te hebben. In verband daarmee kunnen de nieuwe investeringen worden opgenomen in de begroting meerjaren begroting 2025. Het beleid t.a.v. het thema Klimaat en Water zal daarin nadrukkelijk aan de orde komen.

Programma Economie Portefeuillehouder Benno Brand

Algemeen Aan de hand van de speerpunten detailhandel (vitale winkelgebieden in kernen), bedrijventerreinen en dienstverlening creëren wij een zo optimaal mogelijk ondernemersklimaat. Wij willen daarbij ruimte blijven bieden voor (bijzondere) initiatieven van ondernemers, zodat optimaal en adequaat kan worden ingespeeld op sociaal-maatschappelijke ontwikkelingen en economische trends. De bedrijfsconsulent (ondersteund door een ondernemersserviceteam) vormt hierbij als eerste aanspreekpunt voor ondernemers de schakel tussen de gemeente en het bedrijfsleven en probeert de ondernemers zoveel mogelijk te faciliteren. Daarnaast wordt er actief ingezet op de (her)ontwikkeling, realisatie en uitgifte van bedrijfskavels en bedrijfsruimte, de uitvoering van de detailhandelsagenda/retaildeal en regionale samenwerking (met name in de vorm van regionale acquisitie).

Actuele ontwikkelingen Er zijn op dit moment geen specifieke (actuele) ontwikkelingen te benoemen die gevolgen hebben voor de uitvoering van het bestaande beleid binnen dit basisprogramma.

Programma Onderwijs Portefeuillehouder Richard de Way

Algemeen Alle kinderen en jongeren in de gemeente Dinkelland verdienen het om op te groeien in een kansrijke omgeving met kwalitatief goed onderwijs. In de gemeente Dinkelland hebben we 1915 leerlingen in het basisonderwijs en in totaal dertien basisscholen. In iedere kern is een basisschool aanwezig, dit vinden we als gemeente erg belangrijk. Naast deze basisscholen telt onze gemeente één school voor voortgezet onderwijs in het dorp Denekamp. Binnen het programma Onderwijs zoeken we de samenwerking met o.a. schoolbestuurders en kinderopvangaanbieders. We bevorderen de ontwikkelingskansen van kinderen en volwassenen in onze gemeente door te investeren in het bestrijden van onderwijsachterstanden en het aanbieden van voor- en vroegschoolse educatie in samenwerking met plaatselijke kinderdagverblijven, het basisonderwijs en de GGD/JGZ. We hechten veel belang aan een goede verbinding tussen de gemeentelijke jeugdhulp en het onderwijs, waardoor vroegtijdig gesignaleerd wordt en hulp of ondersteuning zo preventief mogelijk kan worden ingezet.

63

Daarnaast willen we het thuiszitten zoveel mogelijk voorkomen, de RMC-functie en Bureau leerplicht spelen hierin een belangrijke rol. Het niveau van absoluut en relatief verzuim ligt in Dinkelland onder het landelijk gemiddelde, evenals het percentage voortijdige schoolverlaters. Door de inzet van RMC en een adequate uitvoering van de Leerplichtwet, willen we voorkomen dat jeugdigen thuis komen te zitten en/of zonder diploma vroegtijdig het onderwijs verlaten.

Actuele ontwikkelingen Nationaal Programma Onderwijs (NPO) Op 1 augustus 2023 eindigt het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) voor gemeenten. Met het NPO heeft de rijksoverheid een specifieke uitkering aan de gemeente verstrekt om ontstane sociaal/emotionele en onderwijsachterstanden veroorzaakt door de coronaperiode weg te werken. In de eerste helft van 2023 gaan we het NPO evalueren. Verder blijven we inzetten op een goede verbinding tussen onderwijs en jeugdhulp en de doorontwikkeling van de lokale zorgstructuur. Integraal Huisvestings Plan (IHP) Het Integraal Huisvestings Plan moet geactualiseerd worden. De aanbesteding voor het IHP volgt naar verwachting dit jaar.

Programma Sport & accommodaties Portefeuillehouder Richard de Way

Algemeen Het programma Sport en accommodaties gaat over het stimuleren en faciliteren van sport en beweging. We willen sporten en bewegen voor al onze inwoners, van jong tot oud, mogelijk maken en hen motiveren te gaan sporten. Sportvoorzieningen dragen bij aan een gezonde leefstijl en bieden kansen om te participeren in de samenleving. De gemeente Dinkelland is trots op al haar sportende inwoners. Zowel in de breedte als aan de top wordt sport op hoog niveau beoefend in onze gemeente. Jaarlijks organiseren wij als gemeente het sportgala, volgens ons een goed platform om onze sporters uitbundig in het zonnetje te zetten. In de gemeente Dinkelland zijn buurtsportcoaches actief die in dienst zijn bij derden en bijdragen aan de doelen binnen het programma Sport en accommodaties.

Actuele ontwikkelingen Vanuit het Rijk is aangekondigd dat er een bundeling plaats gaat vinden (Brede spuk) van de middelen die gemeenten ontvangen ten behoeve van het bevorderen van de gezondheid, sport- en beweegstimulering, cultuurparticipatie en het versterken van de sociale basis. Dit omvat o.a. de middelen voor de buurtsportcoaches en het uitvoeringsbudget voor het lokaal sportakkoord en preventieakkoord. Vanuit de ambitie Iedereen Gezond wordt gewerkt aan een visie op gezondheid, sport en cultuur. De vertaling hiervan wordt de basis voor de aanvraag Brede Spuk. Tevens zorgen de visies op sport en gezondheid voor inzicht en sturing op preventie en het ondersteuningsnetwerk zoals de buurtsportcoaches.

Programma Cultuur & recreatie Portefeuillehouder Benno Brand

64

Algemeen Dinkelland is wat cultuur en recreatie betreft een veelzijdige gemeente. Je vindt er eeuwenoude gebruiken, die wij als gemeente ondersteunen, zoals de paasgebruiken in Ootmarsum en Denekamp, maar ook historische wind- en watermolens, musea en diverse natuurgebieden en de rivier de Dinkel stroomt door onze gemeente. Daarnaast doen veel kunstliefhebbers hét kunststadje van Oost-Nederland aan, Ootmarsum. Daar zijn wij als gemeente erg trots op! In de gemeente Dinkelland bestaan drie VVV-punten met informatie voor alle bezoekers die onze gemeente aandoen. De Stichting Toeristisch Ondernemersfonds Dinkelland zet zich in voor de versterking van het toeristisch product Ootmarsum-Dinkelland. Op Ootmarsum-Dinkelland is meer informatie te vinden over wat er zoal te zien en te doen is in onze gemeente. Naast de culturele- en recreatieve voorzieningen hebben we ook oog voor media. Hierbij valt te denken aan ondersteuning van de bibliotheek en de lokale omroep, RTV Oost. Wij vinden het belangrijk dat ook de jeugd kennis maakt met cultuur en investeren daarom in cultuureducatie en muziekonderwijs.

Actuele ontwikkelingen Het belang van cultuur wordt steeds meer onderkent. Enerzijds kan cultuur een bijdrage leveren aan het bevorderen van de gezondheid van onze inwoners. Anderszijds is cultuur een onderdeel van vrijetijdseconomie en heeft het veel te bieden op het gebied van recreatie en toerisme. Op dit moment wordt gewerkt aan een cultuurvisie om van daaruit samen met de partners cultuur ter verankeren in onze samenleving. De visies zorgt voor inzicht en sturing op preventie en het ondersteuningsnetwerk zoals de cultuurmakelaar. Natura Docet De provincie Overijssel heeft in 2020 het provinciale cultuurbeleid geactualiseerd. Op basis van het nieuwe beleid wordt uitsluitend aan Rijksgefinancierde instanties (structurele) financiële steun verleend. Dat betekende voor Natura Docet dat de subsidierelatie met de provincie in 2021 werd beëindigd. De provincie heeft vervolgens aan Natura Docet een transitiebijdrage verstrekt, om na een periode van twee jaar op eigen benen te kunnen staan. Deze bijdrage is door Natura Docet ontvangen, maar werd als onvoldoende beschouwd. Vervolgens werd een beroep gedaan op de gemeente Dinkelland voor een aanvullende bijdrage. De gemeente Dinkelland is het gesprek met het museum constructief aangegaan. Het transitieplan van het museum wordt geactualiseerd en uitgewerkt tot een businesscase (plan van aanpak).

Afhankelijk van het plan van aanpak bepaalt Dinkelland haar positie. Duidelijk is dat een meerjarenperspectief benodigd is waarin duurzaam behoud van het museum wordt geborgd.

Programma Sociaal domein Portefeuillehouder Cel Severijn, Richard de Way, Benno Brand

Algemeen Iedere inwoner moet in staat zijn om zo lang en zo veel mogelijk zelfredzaam te zijn. We hechten veel waarde aan het welzijn van onze inwoners. Daarnaast moeten inwoners zoveel mogelijk zelf de regie over hun leven kunnen voeren en mee kunnen doen in de samenleving. Waar dat kan op eigen kracht, of anders met hulp van mensen uit hun sociale netwerk. Inwoners die hiertoe niet (volledig) in staat zijn, bieden we ondersteuning om hun zelfregie en participatie te bevorderen. De ondersteuning is bij voorkeur zo licht en zo dichtbij mogelijk en preventief als het kan. Team Ondersteuning & Zorg is ervoor om inwoners hierbij te helpen.

65

In de gemeente Dinkelland werken we samen met verschillende organisaties om de zorg voor onze inwoners zo optimaal mogelijk in te richten. Dit zijn bijvoorbeeld organisaties die re-integratietrajecten begeleiden en organisaties die vrij toegankelijke voorzieningen aanbieden, maar ook Veilig Thuis voor inwoners die te maken hebben met huiselijk geweld. We zetten in op vroegsignalering en het preventief aanpakken van problemen. Daarnaast kennen we verschillende regelingen voor inwoners met (tijdelijke) financiële problemen, bijvoorbeeld bijstand voor zelfstandige ondernemers en kindpakketten. We vinden het belangrijk dat inwoners de weg naar ondersteuning en hulpverlening gemakkelijk weten te vinden. Daarom werken we binnen het sociaal domein samen binnen Schakel. Schakel is de toegang van het sociaal domein waarbinnen alle organisaties samenwerken en daardoor passende hulp- en ondersteuning kunnen bieden aan onze inwoners.

Actuele ontwikkelingen Jeugd De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en staatssecretaris Maarten van Ooijen (VWS) – namens het kabinet – hebben een principeakkoord bereikt over het financiële kader voor de Hervormingsagenda Jeugd. Hervormingen in de jeugdzorg zijn hard nodig om jeugdigen en gezinnen die dat nodig hebben, zo snel mogelijk passende zorg te bieden. Tegelijkertijd moet het hele jeugdzorgstelsel financieel houdbaar worden. De genoemde bezuinigingen waarover onderhandeld is, zijn niet weg, maar worden opgeschoven in de tijd. Zo zijn er geen harde afspraken gemaakt over de financiën vanaf 2026, waardoor we als gemeente alsnog geconfronteerd gaan worden met financiële onzekerheid. Op inhoud is er nog veel onduidelijk over de uitvoering en monitoring van de Hervormingsagenda in de praktijk. Tevens speelt regionaal de nieuwe inkoop van jeugdhulp (2025). Dat is voor ons als gemeente een moment om te kijken hoe wij ons zorgaanbod willen inregelen, betaalbaar en bereikbaar willen houden. De verwachting is dat door o.a. inflatie en de financiele positie van zorgaanbieders de jeugdzorgkosten gaan stijgen. Tot slot zien we dat steeds meer kinderen gebruik maken van geïndiceerde jeugdhulp. Tegelijkertijd wordt de problematiek van deze kinderen ook complexer.

Daarnaast zien we dat we lichte opvoed/opgroeiproblemen op dit moment onvoldoende in de lokale preventieve zorgstructuur kunnen bedienen. Deze ontwikkelingen vragen om een transformatie. Daarbij zetten we in, op daar waar onze invloed het grootst is. Dat is het versterken van de lokale preventie en zorgstructuur ( o.a. zorg intensief integraal samenwerken, PGJ, NPO, ambitie project versterken jeugdpreventie) Participatie en inburgering Minimabeleid Door de economische ontwikkelingen zoals de inflatie en de hoge energiekosten wordt er steeds meer een beroep gedaan op de minimaregelingen. Inburgering Er is een landelijke toename van het aantal vreemdelingen in ons land. Hiermee wordt ook onze lokale opgave voor de opvang van onder andere statushouders groter. Aandacht wordt dan ook gevraagd voor de uitdagingen die dit voor ons als lokale gemeente en regievoerder op het inburgeringstraject met zich mee zal brengen. Wmo Er is een toename van het aantal ouderen in onze gemeente. We zien dat het aantal Wmo maatwerkarrangementen toeneemt. Wmo-aanbieders hebben moeite om voldoende personeel te vinden en de continuïteit van hun dienstverlening te waarborgen. Dit speelt met name bij de huishoudelijke ondersteuning. Daarnaast zien we als gevolg van loonstijgingen bij alle aanbieders de tarieven ook stijgen.

66

Huisvesting van verschillende doelgroepen is een groeiend probleem. Zo ook voor de inwoner die belang heeft bij een aanpassing van een woning als wel een aangepaste woning nodig heeft. Ouderen blijven daarnaast steeds langer zelfstandig wonen. (Jacco!) Inkoop Regionaal speelt de nieuwe inkoop van huishoudelijke ondersteuning (2024), begeleiding en dagbesteding (2025). Dat is voor ons als gemeente een moment om te kijken hoe wij ons zorgaanbod preventief willen inregelen, betaalbaar en bereikbaar willen houden. De verwachting is dat o.a. door inflatie kosten gaan stijgen. Publieke Gezondheid In 2023 worden er binnen Publieke Gezondheid twee grote regionale beleidsdocumenten opgesteld die per 2024 in zullen gaan. Deze documenten sluiten aan op de landelijke beleidsdocumenten binnen publieke gezondheid en zullen sturend zijn voor de uitvoering van de GGD Twente. De nieuwe visie op de publieke gezondheid in Twente en het bijbehorende uitvoeringsdocument waarin concrete doelen vast komen te liggen waar de Twentse gemeenten gezamenlijk en individueel mee aan de slag zullen gaan. In de visie komt in ieder geval aandacht voor 1) mentale gezondheid; 2) gezonde leefomgeving; 3) beschermen en vaccineren; 4) leefstijl. Hierin wordt met een brede blik naar gezondheid gekeken en zullen meerdere beleidsterreinen, binnen het sociale en fysieke domein betrokken worden.

Lokaal zijn we aan de slag met het opstellen van een gezondheidsnota waarin we de landelijke en regionale doelen vertalen en op basis van de lokale cijfers kijken waarop we kunnen en willen inzetten in de komende vier jaar. Samen met de sport en cultuurvisie zullen we bekijken op welke manier we door middel van preventieve interventies in kunnen zetten op de gezondheidsthema’s die aandacht vragen. Hierbij zullen wij ook mee moeten draaien met de verschuiving die plaatsvindt van zorg naar preventie in de landelijke akkoorden zoals het integraal zorgakkoord, het gezond en actief leven akkoord en het nationaal sport en preventie akkoord. Sociaal domein overstijgend Er is krapte op de arbeidsmarkt, zo ook op het gebied van hulp en ondersteuning. Dat merken we in de hele linie van het zorglandschap. Op verschillende vlakken komen we voor een grotere vraag te staan om meer kinderen en gezinnen (statushouders) hulp, ondersteuning en/of onderwijs te bieden terwijl er nu al te weinig krachten zijn en wachttijden oplopen. Ook zien we dat meerdere gezinnen, organisaties, verenigingen het financieel, door de hoge energie- en inflatiekosten, moeilijker gekregen. Zo spelen er meer vraagstukken die landelijk, door de hele maatschappij gevoeld worden. Stress, zorgen en onrust hebben invloed op het mentale welbevinden van onze inwoners en hun veerkracht.

Kleine tegenslagen kunnen daardoor als zwaar ervaren worden en hebben invloed op de eigen kracht.

Programma Milieu Portefeuillehouders Cel Severijn

Algemeen Het uitgangspunt van de gemeente Dinkelland is dat we in 2030 leven in een afvalloze en duurzame samenleving. Afval bestaat dan niet meer, we zamelen alleen nog maar waardevolle grondstoffen in. Een meewerkende houding van onze inwoners en bedrijven is hierbij van groot belang. Afval wordt in de gemeente Dinkelland opgehaald door ROVA. Kringloopbedrijf De Beurs komt herbruikbare goederen gratis bij onze inwoners ophalen en nemen het overige grof huishoudelijk afval tegen een kostendekkend tarief mee.

67

Actuele ontwikkelingen Wijziging inzameling oud papier en karton Binnen de gemeente wordt door het oud papier en karton (OPK), ingezameld. In de huidige systematiek wordt aan hen de marktprijs OPK vergoed na aftrek van de containerkosten. Als de marktprijs onder de garantieprijs van € 60,- per ton zakt, dan wordt deze garantieprijs minus de containerkosten uitbetaald. De huidige systematiek levert twee problemen op. In de eerste plaats is de ontwikkeling van de marktprijzen grillig, waardoor moeilijk kan worden geanticipeerd op de te verwachten inkomsten. In de tweede plaats is dat de ontwikkeling van de verwerkings- en containerkosten (inflatiecorrectie c.q. indexering), waardoor de uiteindelijke opbrengsten soms niet meer in verhouding staan met de geleverde inspanning door de verenigingen en scholen. Daardoor wordt het minder aantrekkelijk om überhaupt nog in te zamelen. Op 30 maart heeft de raad van Dinkelland ingestemd om aan verenigingen/scholen vanaf 1 januari2023 een vaste vergoeding van € 55,-- per ton te verstrekken. Daarmee ontstaat bij hen zekerheid over de inkomsten, en komen de voor- en nadelen van fluctuaties in marktprijzen, verwerkings- en containerkosten bij de gemeente te liggen.

Voor verenigingen/scholen die gemiddeld over de laatste 7 jaar een (beperkt) hogere vergoeding hebben ontvangen dan de voorgestelde vaste prijs, is een afbouwregeling van twee jaar ingesteld. Introductie Boxenmodel ROVA Met ingang van 1 januari 2023 heeft ROVA het boxenmodel ingevoerd. Dit is het financiële afrekenmodel tussen ROVA en haar gemeenten. Via dit model worden de verschillende typen dienstverlening verantwoord en in rekening gebracht. Het bestaande boxenmodel wordt al gebruikt sinds begin jaren 2000. Sindsdien is veel veranderd, denk aan gewijzigde en toegevoegde dienstverleningen, efficiencykortingen en aangepaste tarieven. Dit zorgt in het huidige boxenmodel voor onduidelijkheid. Om die reden is tussen ROVA en de aandeelhoudende gemeenten de nadrukkelijke wens geuit om het model te herzien. Het nieuwe boxenmodel heeft de volgende doelen: 

Primair: meer transparantie en eenvoud in bevoorschotting en afrekening



Daarnaast: waar mogelijk harmoniseren en uniformeren van tarieven

Het gebruik van het nieuwe boxenmodel zorgt voor: 

Meer inzicht voor gemeenten in dienstverlening: wat krijg je en wat betaal je ervoor?



Heldere en eenduidig omschreven producten en diensten (standaardisering)

Over het algemeen verandert het totale kostenniveau van ROVA en het ROVA-resultaat niet door de herziening. Op basis van het nieuwe boxenmodel zijn er een aantal aandeelhoudende gemeenten die voordeel hebben bij het nieuwe boxenmodel. Er zijn er echter die hier ook nadeel van ondervinden, zoals Dinkelland/Tubbergen. Deze gemeenten hebben echter de afgelopen jaren financieel voordeel ondervonden van de oude afrekensystematiek. Het betreft dus in financiële zin een andere verdeling van kosten. Hierbij gaan we uit van een collectief basismodel, gebaseerd op gemiddelde kosten. Ook de kosten van Kennis- en Adviesdiensten, Klantcontactcentrum diensten en de resultaatbijdrage zijn standaard onderdeel van het basispakket (collectiviteit). Wat niet verandert Net als eerder worden generieke kostenstijgingen via de ROVA-index jaarlijks verwerkt in de tarieven en ook de verwerkingskosten worden 1-op-1 op nacalculatiebasis afgerekend. Hierin zit geen winst-risicoopslag verrekend. Het boxenmodel blijft een uitwerking van de DVO en is uiteindelijk een afspraak tussen ROVA en de individuele gemeenten. De directie van ROVA bewaakt de collectiviteit. Het model is flexibel doordat wijzigingen in areaal of product wijzigingen eenvoudig kunnen worden verwerkt.

68

Wat wel verandert De gemeenten Dinkelland en Tubbergen vielen vielen nog onder de oude afrekensystematiek en hebben daar financieel voordeel uit ontvangen. Daardoor werden we tussentijds wel geconfronteerd met bijstellingen van de kostenopbouw van ROVA. Door de invoering van het nieuwe boxenmodel is dit minder aan de orde. Op basis van het nieuwe boxenmodel heeft dit financieel voor de gemeente Dinkelland tot gevolg dat de bijdrage aan ROVA stijgt met € 187.923,26. Per huishouden betekent dit een verhoging van € 17,50 van het vastrecht. Dit zal worden betrokken bij het bepalen van het tarief Afvalstoffenheffing als onderdeel van het opstellen van de begroting 2024.

Programma Volkshuisvesting & ruimtelijke ordening Portefeuillehouders Cel Severijn, Benno Brand

Algemeen Als gemeente is van het van groot belang dat de fysieke leefomgeving zodanig is ingericht dat een goed woon en leefklimaat is gegarandeerd. Het woningaanbod moet zowel een kwantitatieve en kwalitatieve behoefte van de samenleving. Er moet echter ook ruimte zijn voor bedrijvigheid. Een integrale blik op de fysieke leefomgeving is hiervoor een vereiste.

Actuele ontwikkelingen Omgevingswet De Omgevingswet treedt op 1 januari 2024 in werking, er kan nog niet gewerkt worden met wijzigingen van omgevingsplannen omdat de digitale ontsluiting nog niet gereed is. Initiatieven kunnen momenteel enkel middels een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) gefaciliteerd worden. Dit zal de voorlopige werkwijze worden. Momenteel is nog niet duidelijke wanneer we kunnen werken met wijziging van omgevingsplannen. Prognose grondbedrijf 2023 Deze prognose grondbedrijf 2023 geeft een beeld van de kwantitatieve woningbouwopgave die voortvloeit uit het woonbeleid en de programmering van woningbouwaantallen (kavels) over een langere termijn over de verschillende kernen. Hierbij is er een onderscheid in de plannen die door derden worden ontwikkeld en door de gemeente. De plannen die door de gemeente worden ontwikkeld, zijn ondergebracht in het gemeentelijk grondbedrijf. Doel van het grondbedrijf Het grondbedrijf ontwikkelt op een actieve wijze de doelstellingen vanuit het woningbouwbeleid. Dit vindt plaats door het actief aankopen van percelen grond, de bestemming hiervan te wijzigen in bouwgrond, deze gronden bouw- en woonrijp te maken en de bouwkavels te verkopen aan particulieren. Hierbij wordt een interne doelstelling nagestreefd van de uitgifte van gemiddeld 50 bouwkavels per jaar over een langjarige periode.

Los van het grondbedrijf, ontwikkelen ook derden woningen in de gemeente. Deze aantallen woningen zijn ook opgenomen in deze prognose.

69

Woonvisie 2021+: woningbouwprogramma gemeente Dinkelland 2020 -2025

Het woonbeleid van de gemeente is vastgelegd in de Woonvisie 2021+. Op basis van de Woonvisie is een uitvoeringsprogramma gemaakt. Het uitvoeringsprogramma beschrijft hoeveel woningen, en van welk type, in alle kernen van de gemeente moeten worden gebouwd. Een groot deel van deze woningbouw komt terecht in de drie grote kernen, de verzorgingskernen Denekamp, Ootmarsum en Weerselo. In het coalitieakkoord is vastgelegd dat in de huidige bestuursperiode (tot en met 2025) 500 van de geprognosticeerde 665 woningen gerealiseerd moeten worden. Prognose kaveluitgifte 2023 – 2030 / gemeente en derden

Toelichting: de gemeente streeft, op basis van het woonbeleid, naar het toevoegen van ongeveer 100 kavels/woningen per jaar, door zowel de gemeente als door derden. De gemeente beoogt om hiervan zelf 50 kavels per jaar uit te geven, gemiddeld over een langere periode. De gemeente heeft weinig invloed op de plannen van derden. Om in de verschillende kernen niet al te afhankelijk te zijn van derden, dient de gemeente zelf ook een deel van de woningbouwproductie te realiseren. Voordeel hiervan is dat we zelf beter op aantallen, woningbouwtypologiëen en doelgroepen kunnen sturen en op de planning van het realiseren van woningbouw. De verwachte aantallen zijn afhankelijk van de ruimtelijke procedures en de omstandigheden op de woningbouwmarkt.

70

Voor de periode vanaf 2027 zijn door de gemeente en door derden reeds trajecten ingezet voor verwerving van gronden om te kunnen ontwikkelen tot woningbouw. Gerealiseerde kaveluitgifte 2015 - 2031

In de periode 2015 - 2022 heeft de gemeente zelf ongeveer 50 kavels gemiddeld per jaar uitgegeven. De piek in 2023 heeft te maken met de gelijktijdig geplande uitgiftes Brookhuis, Denekamp Oost, Spikkert en flexwonen. De jaarlijkse afwijkingen ten opzichte van streefgetal 50, zijn vooral het gevolg van procedures die anders verlopen dan vooraf gepland en de omstandigheden op de woningbouwmarkt. Voor de periode 2023 - 2031 is rekening gehouden met toekomstige gemeentelijke uitgiftes in de plannen Denekamp Oost, Bögelscamp, Spikkert, Rossum Noord, Tilligte Noord en Deurningen Oost. Deze aantallen kunnen nog afhankelijk van nog te verwerven locaties wijzigen. Hierbij is het doel om in elke kern een eigen gemeentelijke woningbouwlocatie te hebben. Overzicht aantallen kavels vanaf 2023

71

Deze aantallen zijn exclusief de eventueel nog te verwerven locaties.

Financiële resultaten grondexploitaties Het proces van de ontwikkeling van gemeentelijke woningbouwplannen brengen voor de gemeente kosten (grondverwervingen, het wijzigen van de bestemming, bouw- en woonrijp maken, ambtelijke uren en rente) en opbrengsten (bouwkavelverkopen) met zich mee. Deze kosten en opbrengsten worden per woningbouwplan in een grondexploitatie verantwoord. De laatste jaren komen de resultaten van de grondexploitaties steeds meer onder druk te staan. Door de hoge inflatie zijn de kosten van bouw- en woonrijp maken in 2022 ten opzichte van 2021 met 15 % gestegen (vooral door hogere prijzen voor materialen), is de rekenrente met 0,5% gestegen en zal nog verder doorstijgen, loonstijgingen waardoor de plankosten toenemen en de extra onderzoeken (o.a. stikstof) tbv bestemmingsplannen. Daarnaast zijn de grondprijzen de laatste jaren niet verhoogd. Gevolg hiervan is dat de eindresultaten van de grondexploitaties teruglopen. Dit risico speelt niet alleen bij de gemeentelijke grondexploitaties maar ook bij plannen van derden. Bij overwegingen om grondprijskortingen op de bouwkavels te geven moet rekening worden gehouden dat de gemeentelijke grondexploitaties niet meer financieel sluitend zullen zijn.