Lemselermaten_Bijlagen _Bijlage 1 Inrichtingsplan Lemselermaten.pdf

Inrichtingsplan Lemselermaten

6.3.4 Ruimtelijke kwaliteit Voorgenomen maatregelen hebben geen direct effect op normatieve uitspraken uit de Omgevingsvisie van Overijssel. Verhoging van de grondwaterstanden en of benodigde ophoging van wegen kan wel leiden tot schade aan of verdwijnen van laanbeplantingen. In de realisatiefase worden maatregelen uitgewerkt om dit zo mogelijk te voorkomen, dan wel te compenseren door herplant.

6.4 MITIGERENDE MAATREGELEN Mitigerende maatregelen moeten negatieve effecten van maatregelen voor de natuur op andere functies, zoals erven en wegen, voorkomen. Op basis van de berekende toekomstige grondwaterstanden zijn door Aveco de Bondt (voorheen Wareco) bouwkundige onderzoeken uitgevoerd. In deze onderzoeken is getoetst of er mogelijke schade ontstaat op de bestaande bebouwing binnen de invloedsfeer van de Lemselermaten door de uitvoering van de hydrologische maatregelen. Op basis van het uitgevoerde bebouwingsonderzoek kan in sommige gevallen niet met zekerheid gesteld worden dat er geen schade ontstaat aan de aanwezige bebouwing. Voor deze locaties is door Aveco de Bondt een voorstel gedaan hoe deze schade te voorkomen is. Dit kan bijvoorbeeld door het aanleggen van een ringdrainage rondom het erf zodat er een voldoende diepe drooglegging gehandhaafd kan worden. De door Aveco de Bondt voorgestelde maatregelen worden technisch uitgewerkt in de realisatiefase. De specifieke bebouwingsonderzoeken zijn/worden besproken met de betreffende bewoners. Om voldoende drooglegging van de wegen rond Lemselermaten te behouden, zonder een negatief effect te genereren op de habitattypen, zou een aantal wegen opgehoogd moeten worden. Bij het ophogen van de wegen wordt onder andere rekening gehouden met het gebruik van de weg, doelmatigheid van ophogen en behoud van laanbeplantingen.

De technische uitwerking van de maatregelen wordt in de realisatiefase opgepakt. Ook ophoging van de Rutermedenweg wordt in de realisatiefase technisch uitgewerkt, waarbij tevens wordt uitgezocht of minder drooglegging mogelijk is en of verhoging van de weg niet leidt tot ongewenste stagnatie van water in het natuurgebied. Mogelijk dat (een gedeelte van) de weg als gevolg van de komst van de eventuele rondweg Weerselo opgeheven wordt, waarmee de maatregel (deels) komt te vervallen.

Figuur 6.9 Mitigerende maatregelen.

64

Inrichtingsplan Lemselermaten

De nieuwe Dollandbeek loopt langs de historische landlopersbegraafplaats aan de Dollanddijk. Bij de aanleg van de beek (het herprofileren van de bestaande bermsloot) wordt de bestaande kleine brug vanaf de Dollanddijk naar de begraafplaats vervangen omdat de overspanning veranderd. Vervanging van de brug is als mitigerende maatregel opgenomen omdat de huidige brug de toekomstige beek niet meer kan overspannen.

Figuur 6.10 Locatie landlopersbegraafplaats aan de Dollanddijk.

65

Inrichtingsplan Lemselermaten

7. Richting realisatiefase 7.1 AANVULLENDE ONDERZOEKEN 7.1.1 Nadere detailleringsopgaven Zoals al is op te maken uit de voorgaande 2 hoofdstukken liggen er voor de realisatiefasen nog de nodige nadere detaileringsopgaven. Dit gaat voornamelijk om een nadere technische detaillering van een maatregel om op gelijk niveau te komen met de andere maatregelen (bijvoorbeeld de uitwerking vistrap). Het gaat grofweg nog om de volgende maatregelen: Uitwerken vistrap, verdeelwerk Boschbeek en aan te passen duikers; Uitwerken beekbegeleidende beplanting op oevers Weerselerbeek; Uitwerken uitmijnadviezen natuurpercelen; Nadere uitwerking mitigerende maatregelen wegen (ophoging ervan); Onderzoek en uitwerking van mitigerende maatregelen bij erven; Uitwerken westelijk deel Dollandbeek + afwatering percelen zuidelijk van Dollanddijk (o.a. duiker) en ter verwijderen stuwen Dollandbeek oost; Uitwerken tracé Weerselerbeek tussen Boschbeek en Glipsdijk.

7.1.2 Overige (conditionerende) onderzoeken De onderzoeken die nodig zijn als onderbouwing voor dit inrichtingsplan en het Voorontwerp Provinciaal Inpassingsplan zijn in de planuitwerkingsfase uitgevoerd en als bijlage toegevoegd (niet limitatief): Bureauonderzoek Archeologie; Bureauonderzoek Niet Gesprongen Explosieven (NGE); Bureauonderzoek Flora en Fauna; Verkennend bodemonderzoek. Onderzoek naar de aanwezigheid van bodemvervuilingen; Onderzoek naar Kabels & Leidingen. Daarnaast zal voor het bepalen van mitigerende maatregelen en het vaststellen van schade mogelijk op niveau van individuele eigenaren aanvullende onderzoeken uitgevoerd moeten worden. Te denken valt hierbij aan het technisch uitwerken van mitigerende maatregelen. Ook dient voor het nader uitwerken van maatregelen op natuurpercelen bodemonderzoek uitgevoerd te worden naar de aanwezigheid van nutriënten. Deze bodemonderzoeken vormen ook weer de basis voor de nog op te stellen uitmijnadviezen.

7.2 BEHEER NATUURGRONDEN Op een deel van de percelen veranderd de bestemming van een agrarische bestemming naar een natuurbestemming. Op deze percelen dient een beheerpakket conform de Subsidieregeling Natuur & Landschap (SNL) te worden vastgelegd. In overleg met deskundigen is hiervoor alvast een advies gegeven waar percelen veranderen van een agrarische bestemming naar een natuurbestemming. Ook veranderen her en der bestaande beheertypen in andere beheertypen, bijvoorbeeld bos (Elzenbroekbos) naar moeras (Kalkmoeras). Ook hiervoor, zover dit nu mogelijk is, is een voorstel gedaan voor een verandering in beheertype.

7.3 MONITORING De effecten van de voorgestelde maatregelen op de instandhouding van de natuurdoelen en op het landbouwkundig gebruik zijn in het inrichtingsplan vastgesteld op basis van modelmatige berekeningen. Om tijdens en na realisatie de effecten in de praktijk te toetsen aan de theoretische effectberekeningen, wordt een monitoringsplan opgesteld. Onderdeel van het monitoringsplan is het inrichten van een meetnet, waarbij op alle erven binnen het uitwerkingsgebied Ontwikkelopgave Natura 2000 en op verschillende strategische punten in en rond het uitwerkingsgebied peilbuizen zijn of nog worden geplaatst. De peilbuizen zijn/worden in overleg met de eigenaar geplaatst. De peilbuisdata zijn door de eigenaar zelf af te lezen in de Geoviewer van provincie Overijssel (https://geo.overijssel.nl/viewer/app/master/v1). Op deze manier ontstaat er volledige transparantie voor wat betreft de effecten van de maatregelen op de grondwaterstanden en worden eventuele afwijkingen vroegtijdig gesignaleerd. In het monitoringsplan wordt ook ingegaan op de mogelijkheden om gedurende of na realisatie bij te sturen (en de kaders waarbinnen dat kan).

Specifiek voor de monitoring van de instandhoudingsdoelen in de Natura 2000-deelgebieden wordt, op basis van een jaarlijks veldbezoek aan Natura 2000-gebied Lemselermaten (door provincie Overijssel en Staatsbosbeheer) de ontwikkeling van de habitattypen en maatgevende soorten bijgehouden en geanalyseerd. Monitoring oppervlaktewater Weerselerbeek In overleg met SWB-partners wordt een monitoringsplan opgesteld om debieten en oppervlaktewaterpeilen op de meest kritische punten (uitstroompunten van oppervlaktewater uit de maatjes in de Lemselermaten) te monitoren. Over het gedrag van de aan te koppelen Boschbeek/middensloot zijn op dit moment te weinig betrouwbare gegevens om dat risico 100% af te dichten. 66

Inrichtingsplan Lemselermaten

Een niet voorspelde incidentele piek in het oppervlaktewater van de Weerselerbeek kan tot ongewenste inundatie van de Lemselermaten leiden. Als op dat moment de Lemselermaten ook geïnundeerd is door kwel/grondwater, dan is er weinig kans op schade, maar als pieken optreden in een droge periode (bijvoorbeeld als gevolg van een zomerse bui), dan is er een risico op toestroom van voedselrijk water naar de kwetsbare habitattypen. De gemodelleerde inundatie is acceptabel, maar uit monitoring moet blijken of dit voldoende betrouwbaar is. Sulfaatonderzoek In overleg met deskundigen en eigenaren wordt tijdens de realisatiefase en beheerfase verder onderzoek gedaan naar Sulfaat. Hiervoor wordt met behulp van peilbuizen een speciaal onderzoeksnetwerk opgezet aan de zuid- en oostrand van het gebied. Dit zijn peilbuizen die op verschillende niveaus het sulfaatgehalte kunnen meten. Met deze informatie kan naar de toekomst toe een beter beeld worden verkregen hoeveel sulfaat nog onderweg is en waar dit sulfaat vandaan komt. Dit vervolgonderzoek moet bijdragen aan het inzicht over de effectiviteit van de experimentele maatregel evenwichtsbemesting maar moet ook uitwijzen of er in de toekomst nog aanvullende maatregelen moeten worden genomen om het sulfaatrisico nog verder in te perken of zelfs weg te nemen.

7.4 RUIMTELIJKE PROCEDURE EN VERGUNNINGEN De voorgestelde maatregelen zijn niet uit te voeren zonder de nodige besluiten, vergunningen en ontheffingen. Ten behoeve van de realisatiefase is een vergunningsinventarisatie uitgevoerd (Gemeente Dinkelland, maart 2020). Hieronder volgt een globale opsomming hiervan: Provinciaal Inpassingsplan (PIP); (vormvrije) MER-beoordeling; omgevingsvergunning daar waar maatregelen niet obstakelvrij zijn gemaakt in het PIP; watervergunning; ontgrondingsmelding. De planologische verankering, vergunningen en ontheffingen worden voorafgaand aan de uitvoering in procedure gebracht of aangevraagd. De inhoud van de aanvragen of meldingen is deels afhankelijk van nadere uitwerking van maatregelen. Uitvoering van een deel van de in dit inrichtingsplan beschreven maatregelen past niet binnen de vigerende bestemmingsplannen van de gemeente Dinkelland. Voor een deel van het gebied waar de maatregelen plaatsvinden is een functiewijziging noodzakelijk. Hiervoor wordt een Provinciaal Inpassingsplan (PIP) opgesteld. Dit ruimtelijk plan vormt de juridisch-planologische basis voor de realisatie van de maatregelen. Om aan te tonen dat de voorgenomen ontwikkelingen voldoen aan de eis van een goede ruimtelijke ordening wordt in de toelichting van het ruimtelijk plan onder andere beschreven wat de invloed is op een aantal omgevingsaspecten.

Het gaat hierbij om bijvoorbeeld ecologie, water, archeologie en bodemkwaliteit.

7.5 UITVOERINGSPLAN In het in het opleverdossier bijgevoegde uitvoerings- en contracteringsplan is aangegeven in welke volgorde de maatregelen moeten worden uitgevoerd. Ook het werken volgens de natuurkalender speelt daarin een rol. Aan dat laatste wordt in de realisatiefase via een ecologisch werkprotocol nadere invulling gegeven. Het ecologisch werkprotocol wordt opgesteld in overleg met Staatsbosbeheer.

7.6 SCHADEAFHANDELING Eigenaren die schade ondervinden als gevolg van de maatregelen worden hierin gecompenseerd. In eerste instantie wordt onderzocht of de schade met mitigerende maatregelen kan worden voorkomen of beperkt. Is dat niet mogelijk dan wordt in overleg met de eigenaar gezocht naar financiële compensatie. Ook is het soms mogelijk een eigenaar in grond te compenseren. Hiervoor worden door de provincie Overijssel overeenkomsten gesloten met de betreffende eigenaren of gebruikers. In de overeenkomsten die de eigenaren met de provincie sluiten, wordt ook opgenomen op welke wijze wordt omgegaan met afwijkingen die ontstaan ten opzichte van de gehanteerde uitgangspunten bij de schadebepaling vooraf. Deze schades kunnen worden gemeld bij het Schadeloket van Provincie Overijssel. Hierin werken de waterschappen en provincie Overijssel samen. Op deze manier is er ook na realisatie van de maatregelen een verantwoordelijke partij, die op schades kan worden aangesproken.

67

Inrichtingsplan Lemselermaten

Literatuurlijst  



      

         

       

     

Aggenbach, A.J.S., M.H. Jalink, A.J.M. Jansen. 1998. Indicatorsoorten voor verdroging, verzuring en eutrofiering van plantengemeenschappen in vennen. Deel 5 uit de serie indicatorsoorten. Staatsbosbeheer. Aggenbach, C.J.S., Groenendijk, D., Kemmers, R.H., Kleef, H.H. van, Smolders, A.J.P., Verberk, W.C.E.P. & Verdonschot P.F.M., 2009. Preadvies beekdallandschappen; Knelpunten, kennislacunes en kennisvragen voor natuurherstel in beekdalen. Ministerie van LNV, directie IFZ/Bedrijfsuitgeverij. Aggenbach, C.J.S., R. van Diggelen, A.P. Grootjans, H.H. van Kleef, L.P.M. Lamers & A.J.P. Smolders, 2011. Pilotstudie herstel veenvormende zeggenbegroeiingen in beekdalen. Den Haag: Directie Kennis en Innovatie, Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie. Aggenbach, C.J.S., 2021. Advies sulfaat. Bakker, M.A.J., C. den Otter & H.J.T. Weerts, 2003. Beschrijving Formatie van Drenthe. Lithostratigrafische nomenclator van de ondiepe ondergrond. Berg M.W. van den & C. den Otter, 1993. Toelichting bij de geologische kaart van Nederland 1:50.000. Blad Almelo Oost/Denekamp (280/29). Rijks Geologische Dienst, Haarlem. Beije, H.M., A.J.M. Jansen, Q.L. Smits & N.A.C. Slings, jaar onbekend. Herstelstrategie H6410: Blauwgraslanden. Bell, J.S. & J.W. van ’t Hullenaar, 2015. “Ecohydrologische systeemanalyse Lemselermaten.” Beuseker, J. & Bije, E, (2021).

Natura 2000 Dinkelland, Oppervlaktewatersysteem Lemselermaten. Arcadis Bobbink, R., E. Brouwer, J, ten Hoopen & E. Dorland, 2004. Herstelbeheer in het heidelandschap: effectiviteit, knelpunten en duurzaamheid. In: G.J. van Duinen et al.: Duurzaam natuurherstel voor behoud van biodiversiteit, 15 jaar herstelmaatregelen in het kader van het Overlevingsplan Bos en Natuur. Rapport EC-LNV nr. 2004/305. Expertisecentrum LNV, Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, Ede. Boesveld, A. & V. Kalkman, 2007. Verspreiding en habitat van de zeggekorfslak Vertigo moulinsiana in Zuid-Holland. Leiden: EIS, Stichting European Invertebrate Survey – Nederland. Boleij, J. (2017). Natura 2000 Dinkelland, Oppervlaktewatersysteem Lemselermaten. Arcadis Bor, M., H. van Gurp, G. Willems, W. Capel, 2018. Hydrologische effectberekeningen PAS-maatregelen Lemselermaten, Tauw kenmerk R001-1244201BMP-mdg-V03-NL Buishand, T.A., T. Brandsma, G. de Martino & J.N. Spreeuw, 2011. Ruimtelijke verdeling van neerslagtrends in Nederland in de afgelopen 100 jaar. H2O 44, 24, 31-33 Projectgroep Habitatkartering, 2012. Methodiekdocument kartering habitattypen Natura 2000. Capel, W. 2019. Mitigatiemaatregelen eindscenario t.o.v. scenario 10. Tauw, Deventer Capel, W. Bije, E, 2021. Scenarioberekeningen Lemselermaten, eindscenario 12 Tauw Commissie van Deskundigen Grondwaterwet, 2001.

„Schadeonderzoek Grondwateronttrekking Weerselo.” Cuppen, J.G.M. & C. Vorst, 2004. Entomofauna van Noordoost-Twente: verslag van de 158e zomerbijeenkomst te Ootmarsum. Entomologische Berichten 64(6) 2004. Diggelen, prof.dr.R.van, 2021 Beoordeling sulfaatproblematiek Lemselermaten, Onderzoeksgroep Ecosysteembeheer Universiteit Antwerpen Eysink, A.T.W. en O. de Bruijn, 1994. Kruipnieuws van de gradiënt….de Wijdbloeiende rus (Juncus tenageia) floreert weer in Twente. Standplaats en beheer van de draadgentiaangemeenschap (Cicendietum filiformis). Plantensociologische Kring Nederland, Stratiotes 9 (1994), ISSN 0928-2297, Wageningen. Eysink, F & O. de Bruijn, 1997. Kleinschalig herstelbeheer in de Lemselermaten (Oost-Twente). De Levende Natuur 98 (7) 258-265 (1997). Eysink, F., J. Westerik en A. Jansen, 2001. Natuurontwikkeling op voormalige landbouwgronden. Staatsbosbeheer, rapportnummer 2002-1. ISSN 0926-4558 Eysink, 2018. Notitie Toetsingskader scenario’s Natura 2000 doelen Lemselermaten Eysink, 2021. Concept Lemselermaten Aanvullende ecologische toets Habitats scenario 12 – nieuwe eindscenario Graaf, M.C.C. de, R. Bobbink, N.A.C. Smits, R. van Diggelen & J.G.M. Roelofs (2009). Biodiversity, Vegetation gradients and key geochemical processes in the heathland landscape. Biological Conservation 142: 2191-2201. Grootjans, A.P. & W.P. ten Klooster, 1980.

„Changes of groundwater regime in wet meadows.” ActaBotanicaNeerlandica 29: 541554. Grootjans, A.P., P.C. Schipper & H.J. van der Windt, 1986. „Influence of drainage on Nmineralization and vegetation response in wet meadows. II: Cirsio-Molinietum stands.” OecologiaPlantarum 7: 3-14. Hammen T. van der & T.A. Wijmstra (eds), 1971. The upper Quaternary of the Dinkel valley (Twente, Eastern Overijssel, The Netherlands). Mededelingen Rijks Geologische Dienst. Offprint from nieuwe serie no. 22. Uitgevers Maatschappij Ernest van Aelst, Maastricht. Hofstra, J., F. Eysink en R. Ruis, 2016. Het optreden van Carex x pauliana F.W. Schultz 1854 in heden en verleden in de Lemselermaten. Hypericum 14, oktober 2016. Floristische Werkgroep Twente. 83 Huissteden J. van, J. Vandenberghe & B. van Geel, 1986. Late Pleistocene Stratigraphy and Fluvial History of the Dinkel Basin (Twente, Eastern Netherlands). Eiszeitalter und Gegenwart 36. Huissteden J. van, 1990. Tundra rivers of the Last Glacial: sedimentation and geomorphological processes during the Middle Pleniglacial in Twente, Eastern Netherlands. Mededelingen Rijks Geologische Dienst 44. Hunneman, H. & C.J.S. Aggenbach, 2009. De vermestingstoestand van het grondwater in Natura 2000-gebied De Lemselermaten. Nieuwegein: KWR Watercycle Research Institute, 2009. Jalink, M.H. en A.J.M. Jansen, 1995.

Indicatorsoorten voor verdroging, verzuring en eutrofiëring van grondwater-afhankelijke beekdalgemeenschappen. Deel 2 uit de serie ‘Indicatorsoorten’. Staatsbosbeheer Driebergen. Jansen, A.J.M., 1991. Effectgerichte maatregelen tegen verzuring van natte schraallanden pre-advies Lemselermaten 68

Inrichtingsplan Lemselermaten

               



            

     

Jansen, A.J.M. & J.G.M. Roelofs, 1996. „Restoration of Cirsio-Molinietum wet meadows by sod cutting.” Ecological Engineering 7: 279-298. Janse, J.H. (2005) Model studies on the eutrophication of shallow lakes and ditches. Proefschrift Wageningen University, ISBN 9085042143, 376 pp. Kemmers, R.H. & P.C. Jansen, 1979. Onderzoek naar de relatie vegetatie-waterhuishouding in het komgrondenreservaat TielerwaardWest. Deelrapport 3. Wageningen: ICWnota. Kemmers, R.H., F.P. Sival & P.C. Jansen, 2003. Effecten van bevloeiing op de basentoestand en nutriëntenbeschikbaarheid van natte schraalgraslanden op klei-, zand- en veengronden. Alterra-rapport 534. Kieskamp, A.A.M., A.T.W. Eysink, 2020. Lemselermaten Verantwoording definitief maatregelenpakket Natura 2000. Unie van Bosgroepen. Kinne, O. 2004. Succesfull re-introduction of the newts Triturus cristatus and T. vulgaris. Endangered Species Research 4:1-16. Kluin D., 2015. Verkenning Natura 2000 gebied Lemselermaten, gemeente Dinkelland i.o.v. Samen Werkt Beter KWR, Witteveen+bos & RoyalHaskoningDHV, 2017. Natura 2000 Gebiedsanalyse voor de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) Lemselermaten. Lamers, L.P.M., Falla, S.J., Samborska, E.M., Van Dulken, I.A.R., Van Hengstum, G. & J.G.M. Roelofs (2002). Factors controlling the extent of eutrophication and toxicity in sulfatepolluted freshwater wetlands. Limnology & Oceanography 47: 585-593.

Lamers, L.P.M., H.B.M. Tomassen, J.G.M. Roelofs, 1998. Sulphate-induced eutrophication and phytotoxicity in freshwater wetlands. Environmental Sciences & Technology 32: 199-205 Lang, F.D. de, 2003. Beschrijving Formatie van Dongen. Lithostratigrafische nomenclator van de ondiepe ondergrond. Lucassen, E.C.H.E.T., A.J.P. Smolders & J.G.M. Roelofs (2002). Potential sensitivity of mires to drought, acidification and mobilisation of heavy metals: the sediment S/(Ca+Mg) ratio as diagnostic tool. Environmental Pollution 120: 635-646. Lucassen, E.C.H.E.T. (2004a) Biogeochemical constraints for restoration of sulphate-rich fens (black alder forests). Proefschrift Catholic University of Nijmegen, ISBN 90-9017602, 150 pp. Lucassen, E.C.H.E.T., Smolders, A.J.P., Van de Crommenacker, J. & J.G.M. Roelofs (2004b) Effects of stagnating sulphate-rich groundwater on the mobility of phosphate in freshwater wetlands: a field experiment. Archiv für Hydrobiologie 160: 117-131. Lucassen, E.C.H.E.T., Smolders, A.J.P., Van der Salm, A.L. & J.G.M. Roelofs (2004c) High groundwater nitrate concentrations inhibit eutrophication of sulphate-rich freshwater wetlands. Biogeochemistry 67: 249-267. Lucassen, E.C.H.E.T., Smolders, A.J.P., Lamers, L.P.M. & J.G.M.

Roelofs (2005a) Water table fluctuations and groundwater supply are important in preventing phosphate eutrophication in sulphate-rich fens: consequences for wetland restoration. Plant and Soil 269: 109-115. Lucassen, E.C.H.E.T., Smolders, A.J.P. & J.G.M. Roelofs (2005b) Effects of temporary desiccation on the mobility of phosphorus and metals in sulphur-rich fens: differential responses of sediments and consequences for water table management. Wetlands Ecology and Management 13: 135-148. Lucassen, E.C.H.E.T., Smolders, A.J.P., Boedeltje, G., Van den Munckhof, P.J.J. & J.G.M. Roelofs (2006) Groundwater input affecting plant distribution by controlling ammonium and iron availability. Journal of Vegetation Science 17: 425-434. Lucassen, E., Van den Berg, L., Aben, R., Smolders, A., Roelofs, R. & R. Bobbink (2014a) Bodemverzuring en achteruitgang zomereik. Landschap 4: 185-193. Lucassen, E., Aben, R., Smolders, A., Bobbink, R., Van Diggelen, J., Van Roosmalen, M., Boxman, A., Van den Berg, L. & J. Roelofs (2014b) Bodemverzuring als aanjager van eikensterfte: gevolgen voor herstelmaatregelen. Vakblad Natuur Bos Landschap 103: 23-27. Lucassen, E.C.H.E.T. & J.G.M. Roelofs, 2016. Uitwerking onderzoeksvragen gerelateerd aan bodemonderzoek, grondwaterkwaliteit en inschatting interne eutrofiëring. Rapport 2016.044, onderzoekscentrum B-WARE. Ministerie van LNV, 2008.

Natura 2000-profieldocumenten voor habitattypen Mars, H. de, 1996. Chemical and physical dynamics of fen hydro-ecology. Utrecht: Dissertatie Universiteit Utrecht. Mullekom, M. van, E.C.H.E.T. Lucassen, M.J. Weijters, R. Bobbink, H. Tomassen & A.J.P. Smolders (2013). Van landbouw naar natuur: gericht op zoek naar kansen! De Levende Natuur 114: 120-126. Mullekom, M. van, F. Smolders & B. Timmermans, 2016. Van landbouw naar natuur: een efficiënte en effectieve aanpak. Onderzoekscentrum B-WARE & het Louis Bolk Instituut. Ngo, X.T., 1999. Duurzaamheidsonderzoek Grondwaterwinning Weerselo (aspect water). Waterleiding Maatschappij Overijssel. Nijboer, R (2018). Memo Pompproef Weerselo. Vitens Pleijter, M, J. van Berkum, E. van Essen, 2019. Bodem, grondwater en bodemgeschiktheid uitwerkingsgebied Lemselermaten. Aequator. Pleijter, M, J. van Berkum, E. van Essen, 2021. Bodem, grondwater en bodemgeschiktheid uitwerkingsgebied Lemselermaten. Aequator. Poelen M.D.M., Van den Berg L.J.L., Ter Heerdt G, Bakkum R., Smolders A.J.P., Jaarsma N.G., Brederveld R.J. & Lamers L.P.M (2012) WaterBODEMbeheer in Nederland: Maatregelen Baggeren en Nutriënten (BAGGERNUT) -Metingen Interne Nutriëntenmobilisatie en Decompositie (MIND-BAGGERNUT) Eindrapportage 2012. Onderzoekcentrum B-WARE, Nijmegen. Rapport 2012-18. Pranger D.P. & M.E. Tolman, 2011.

Vegetatie- en plantensoortenkartering Gammelke 2010.EGG consult, Pranger & Tolman ecologen, Groningen. Rappartnummer 902-cEGG-P&T. Provincie Overijssel, 2015, Gebiedsscan Ruimtelijke Kwaliteit, randvoorwaarden en inspiratie voor de ontwikkelopgave EHS/Natura 2000 Lemselermaten. Provincie Overijssel, 2016. „Natura 2000-gebied: Lemselermaten, verslag veldbezoek 18 mei 2016.” Provincie Overijssel, september 2016, Natura 2000-Beheerplan Lemselermaten (zie: https://edepot.wur.nl/519228 ) Roelofs, J. (2019). De rol van sulfaat bij vermesting van alluviale bossen, blauwgraslanden, stagnante oppervlaktewateren en zeer zwakgebufferde vennen. Onderzoekcentrum B-WARE, Nijmegen. Rapportnummer: RP-18.160A.19.31. Runhaar, J., M. H. Jalink, H. Hunneman en J.P.M. Witte & S.M. Hennekens, 2009. Ecologische vereisten habitattypen. KWR 09.018. 69

Inrichtingsplan Lemselermaten

   

    

           

Runhaar, H. & S. Hennekens, 2015. Hydrologische randvoorwaarden natuur: gebruikershandleiding (waternoodapplicatie versie 3). Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer. Schaminée J.H.J., A.H.F. Stortelder en E.J. Weeda, 1996. De vegetatie van Nederland. Deel 3. Plantengemeenschappen van graslanden, zomen en droge heiden. Opulus press, Uppsala, Leiden. Schokker, J., F.D. de Lang, H.J.T. Weerts, C. den Otter en S. Passchier, 2005. Beschrijving Formatie van Boxtel. Lithostratigrafische nomenclator van de ondiepe ondergrond. Serrano, L., C. Díaz-Paniagua b, C. Gómez-Rodríguez, M. Florencio, M.-A. Marchand, J.G.M. Roelofs, E.C.H.E.T. Lucassen (2016). Susceptibility to acidification of groundwaterdependent wetlands affected by water level declines, and potential risk to an earlybreeding amphibian species. Science of the Total Environment 571: 1253-1261. Smolders, A.J.P., Roelofs, J.G.M. & C. den Hartog (1996) Possible causes for the decline of the water soldier (Stratiotes aloides L.) in the Netherlands. Archiv für Hydrobiologie 136: 327-342. Smolders, A.J.P., L.P.M. Lamers, M. Moonen, K. Zwaga & J.G.M. Roelofs (2001). Controlling phosphate release from phosphateenriched sediments by adding various iron compounds. Biogeochemistry 54: 219-228. Smolders, A.J.P., E.C.H.E.T. Lucassen & J.G.M. Roelofs, 2003. „Waterpeilregulatie in broekbossen: bron van aanhoudende zorg.” H2O 36: 17-19.

Smolders, A.J.P., L.P.M. Lamers, E.C.H.E.T. Lucassen & Roelofs J.G.M, 2006. „Internal eutrophication: how it works and what to do about it - a review.” Chemistry & Ecology 22: 93-111. Unie van Bosgroepen 84 Smolders, A.J.P., E.C.H.E.T. Lucassen, M. van der Aalst, L.P.M. Lamers & J.G.M. Roelofs (2008). Decreasing the abundance of Juncus effusus on former agricultural lands with noncalcareous sandy soils: possible effects of liming and soil removal. Restoration Ecology 16: 240-248. Smolders, A., E. Lucassen, M. van Mullekom, H. Tomassen & E. Brouwer (2009). Ontgronden als maatregel voor natuurontwikkeling op voormalige landbouwgronden: doeltreffend maar ook toereikend? De Levende Natuur 110: 33-38. Smolders, A., J.G.M. Roelofs & E.C.E.T. Lucassen (2011). Goede grond voor natuur -Abiotische bodemcondities sturen vegetatieontwikkeling in natuurgebieden. Bodem 2: 11-13. Smolders, A., Van Diggelen, J., Roelofs, J., Lucassen, E., Geurts, J. & L. Lamers (2013). Waterkwaliteit in het veenweidegebied: de complexe interacties tussen oever, waterbodem en oppervlaktewater. Landschap 3: 145-153. Ter Braak, J.F. & J. Wiertz, 1994. „On the statistical analysis of vegetation change: a wetland affected by water extraction and soil acidification.” Journal of VegetationScience 5: 361-372. Thomas, P. A., M. El-Barghathi, and A. Polwart. (2007).

Biological flora of the british isles: Juniperus communis l. Journal of Ecology 95:1404-1440. Van der Werfhorst, 2016. Geohydrologische schematisatie ter plaatse van natura 2000gebied AVAV en Lemselermaten. Waterschap Vechtstromen. Versluijs, R., Duijn, B. van, Kieskamp, A.A.M., Eijsink, F. 2017. Lemselermaten Systeemanalyse, Unie van bosgroepen. Verstijnen, Y, Roelofs, J. 2019. Aanvullend Sulfaatonderzoek Lemselermaten, Onderzoekscentrum B-ware, rapportnummer RP19.030.19.65 Waterschap Regge en Dinkel, 2011 Achtergronddocument GGOR Lemselermaten. Westhoff, V. & A.J.M. Jansen, 1990. Vegetatiegegevens uit de jaren veertig van noordoost Twente. Kiwa, Nieuwegein. Rapportnummer SWE 90.025. www.natuurkennis.nl. Willems, G., Gurp, H. van, Capel, W. 2018. Scenarioberekeningen Lemselermaten, Tauw Willemse N.W. & E. H. Boshoven, 2011. Biografie van de Overijsselse Vecht. Hoofdstuk 2: de fysische geografie. Manuscript voor de Atlas van de Overijsselse vecht, RAAP-project VEOV.

70

Inrichtingsplan Lemselermaten

Bijlage 1 kaartbeeld inrichtingsplan Lemselermaten

71

Inrichtingsplan Lemselermaten

Bijlage 2

Overzicht separate bijlagen

De volgende onderzoeksrapporten zijn als bijlagen bij het inrichtingsplan gevoegd: 1.

Uitwerking onderzoeksvragen in het kader van Natura 2000 gerelateerd aan bodemonderzoek, grondwaterkwaliteit en inschatting interne eutrofiëring Datum: 6 juni 2017 Auteurs: Esther Lucassen & Jan Roelofs B-ware rapportnummer: 2016.044 2. Lemselermaten – Systeemanalyse Datum: 2 juni 2017 Auteur(s): R. Versluijs, B. van Duijn, A.A.M. Kieskamp, A.T.W. Eysink Unie van Bosgroepen 3. Natura 2000 Dinkelland Oppervlaktewatersysteem Lemselermaten Datum: 7 september 2021 Auteurs: Jeroen Beuseker, Bas Agerbeek Arcadis 4. Lemselermaten Verantwoording definitief maatregelenpakket Natura 2000 Datum: 22 januari 2020 Auteur(s): A.A.M. Kieskamp & A.T.W. Eysink Unie van Bosgroepen 5. Toetsingskader hydrologische scenario’s Natura 2000 doelen Lemselermaten Datum: 2 augustus 2018 Auteur: Fons Eysink Unie van Bosgroepen 6. Hydrologische effectberekening Lemselermaten Datum: 19 februari 2019 Auteurs: M. Bor, H. van Gurp, G. Willems, W. Capel Tauw 7. Notitie pompproef Weerselo Datum: 31 augustus 2018 Auteur: Rebi Nijboer Vitens 8. Scenarioberekeningen Lemselermaten scenario 6 (huidig minus Vitens) Datum: 18 september 2018 Auteur: Gerben Willems Tauw 9. Bodem, grondwater en bodemgeschiktheid uitwerkingsgebied Lemselermaten Datum: september 2022 Auteurs: Matheijs Pleijter, Jan van Berkum, Everhard van Essen Aequator 10.

Grondwaterberekeningen Lemselermaten eindscenario 12 Datum: 24 september 2021 Auteurs: Willem Capel en Ed Beije Tauw

72