Lemselermaten_Bijlagen bij de toelichting_Bijlage 5 IP 3 Oppervlaktewatersysteem.pdf
Tekst van het document
AFW_E/21020105/020
24.8
30.2
Dollandbeek
Dollandbeek
Deel van Lemseleresbeek naar Dollandbeek
Figuur 34. Verandering van afwateringseenheden weergegeven met gecorrigeerde onderdelen.
44
Onze referentie: D10033070:74 - Datum: 7 september 2021
NATURA 2000 DINKELLAND
Laterale afvoeren De laterale afvoeren zijn bepaald op basis van een methodiek beschreven in het Hydrologisch handboek van waterschap Vechtstromen. Er is gekozen voor het gebruik van GHG data om afvoernormen af te leiden, omdat Tauw recent een gevalideerd grondwatermodel heeft ontwikkeld met de meest betrouwbare gegevens. De GHG-data is opgeleverd door Tauw in december 2020. De methodiek vertaalt GHG-rasterdata om tot een afvoer in mm/d per rastercel. De GHG-waarde in de rastercel is omgerekend met onderstaande formule.
Met deze formule wordt een stationaire T1 afvoer bepaald, een maatgevende afvoer die eens per jaar voorkomt. Deze afvoer kan verschaald worden tot een 1/4Q (25% van T1) of een 1/100Q (1% van T1). Een groter gebied veroorzaakt een lagere afvoer dan je op basis van de ‘afvoerfactoren’ zou verwachten. Dit gebiedsgrootte-effect treedt op vanaf 10.000 ha. De afvoeren in dit model zijn niet gereduceerd om rekening te houden met dit effect. Het totale stroomgebied heeft een oppervlak van 2603,86 ha. De afvoerfactoren zijn stationair of dag-gemiddeld en valide voor gebieden groter dan 10.000 ha. Voor gebieden kleiner dan 10.000 ha is de piek juist hoger (gebiedskleinte-effect). In overleg met het waterschap is hier geen gebruik van gemaakt. Rekening houdend met dit effect zou de afvoer toenemen met 129%. Deze toename zou leiden tot een gemiddelde laterale afvoer van 0,98 mm/d. Dit kwam niet overeen met de ervaringen in het gebied. Het gemiddelde debiet uit het stroomgebied is in het model 0,75 mm/d. Per afwaterende eenheid is een gemiddelde bepaald van de afvoerwaarden. Dit debiet is opgelegd aan de laterale knopen in het SOBEK-model.
Stuwen In het model zijn de stuwen opgenomen zoals deze in het bestand aangeleverd door het waterschap Vechtstromen beschikbaar zijn. In totaal zijn er 71 stuwen aan het model toegevoegd. Het grootste deel van deze stuwen bestaan uit stuwen met een vaste overlaat. Het type stuwen dat aanwezig is: • schotbalkstuw; • cascadestuw; • overlaat. Bij de volgende stuwen is volgens de gegevens een kruinbreedte van 0,01 meter aanwezig. Voor deze stuwen is de gegeven doorstroombreedte gebruikt: • ST00388; • ST00489; • ST02455; • ST01720. Benedenstrooms van het gebied is een verdeelwerk aanwezig bestaande uit drie stuwen: • ST02360 – basisafvoer richting Middensloot. In toegeleverd stuwenbestand is de kruinhoogte NAP +13,48 m. Uit waterstandsmetingen en het memo “VERDEELWERK VW031“ blijkt dit niveau NAP +14,06 m te zijn. • ST02359 – basisafvoer richting Middensloot. Kruinhoogte NAP +14,01 m. • ST00094 – piekafvoer richting Stiftsbeek. Kruinhoogte NAP +14,21 m.
Duikers In totaal zijn er 253 duikers in het model opgenomen. De gegevens komen uit het duikers(legger)bestand aangeleverd door het waterschap. Het overgrote deel zijn ronde duikers. Op enkele locaties zijn de duikers rechthoekig of ellipsvormig. Voor de weerstand van de duikers is een weerstand van ks 75 m^(1/3)/s gehanteerd, volgens het Hydrologisch handboek Vechtstromen. Van enkele duikers is geen insteekhoogte bekend, voor deze duikers is de uitsteekhoogte gebruikt als insteekhoogte. Er zijn ook duikers waar de uitsteekhoogte niet bekend is, voor deze duikers is de insteekhoogte gebruikt. 45
Onze referentie: D10033070:74 - Datum: 7 september 2021
NATURA 2000 DINKELLAND
Het gaat om onderstaande duikers: • DK10374 (insteekhoogte onbekend); • DK03722 (insteekhoogte onbekend); • DK05523 (insteekhoogte onbekend); • DK02634 (insteekhoogte onbekend); • DK02633 (insteekhoogte onbekend); • DK13309 (uitsteekhoogte onbekend); • DK10375 (uitsteekhoogte onbekend); • DK00054 (uitsteekhoogte onbekend). Van duiker DK05523 is geen hoogte, diameter en lengte bekend. De lengte is berekend via GIS op 60 meter. De diameter is overgenomen van direct aangrenzende duikers. Voor de bodemhoogte is de bodemhoogte van de watergang genomen. Van enkele duikers in de stedelijke kern Weerselo is de ervaring dat deze beperkend zijn voor de afvoer. Omdat de duikers wat beneden het bodemniveau van de watergang liggen en in het veld is geconstateerd dat er verzanding is opgetreden, is voor de betreffende drietal duikers de duiker opgevuld tot bodemniveau van de watergang. Het gaat om de duikers in onderstaande tabel. Voor de weerstand van de grond in de duikers is een weerstand van ks 40 m^(1/3)/s gehanteerd, volgens het Hydrologisch handboek Vechtstromen. Tabel 5: Duikers in de kern Weerselo waar verzanding is geschematiseerd in SOBEK Duiker
Onderkant buis [m+NAP]
Onderkant watergang [m+NAP]
Opvullen [m]
DK11932
15,25
15,7
0,45
DK06947
15,14
15,8
0,66
DK15791
15,51
15,8
0,30
DK28334
13,96
14,4
0,44
Duiker DK13376 heeft een diameter van 150 mm en ligt 36 cm boven het bodemniveau. Hierdoor is er vrijwel geen afvoer mogelijk. Deze duiker ligt in een klein zijtakje van de Middensloot en heeft geen invloed op onze berekeningen. Duiker DK07605 heeft een kleine diameter van 230 mm en is 460 m lang. Na veldbezoek en gesprek met de grondeigenaar is geconstateerd er geen water afwatert via duiker DK07605 naar de Lemseleresbeek. Volgens de eigenaar is dit hooguit een enkele keer voorgekomen in de afgelopen 30 jaar.
46
Onze referentie: D10033070:74 - Datum: 7 september 2021
NATURA 2000 DINKELLAND
Figuur 35. Overzicht van de duikers in het model weergegeven met gecorrigeerde onderdelen.
Bruggen In totaal zijn er 29 bruggen opgenomen in het model met een breedte variërend van 1,36 m tot 9 m. Voor de dimensies van deze bruggen is uitgegaan van het door het waterschap Vechtstromen aangeleverde leggerbestand. De bruggen zijn allemaal als een enkele overspanningsbrug in het model ingebracht met een rechthoekige onderdoorgang. Voor de bruggen is uitgegaan van een weerstand van ks 75 m^(1/3)/s in aansluiting op de waarde die hier vanuit het waterschap Vechtstromen veelal voor wordt gebruikt.
47
Onze referentie: D10033070:74 - Datum: 7 september 2021
NATURA 2000 DINKELLAND
Figuur 36. Overzicht van alle bruggen in het model.
48
Onze referentie: D10033070:74 - Datum: 7 september 2021
NATURA 2000 DINKELLAND
Bijlage C - Huidige situatie In deze bijlage wordt het huidig functioneren van het watersysteem beschreven. Onderstaand figuur bevat de locaties die overeenkomen met de nummers in de tabellen in dit hoofdstuk. De tabellen bevatten informatie over de afvoeren, stroomsnelheden en waterpeilen op diverse locaties.
6
8 5
3
4 2
7
1
Figuur 37. Afwateringssituatie van de watergangen. Nummers corresponderen met de nummers in tabellen 6 t/m 8.
Afvoeren Voor verschillende locaties in de omgeving van Lemselermaten zijn de maatgevende afvoeren berekend. Deze zijn weergegeven in onderstaande tabel. De nummers in de tabel corresponderen met de locaties aangegeven in Figuur 37. Door het relatief kleine afwateringsgebied van de Dollandbeek en Weerselerbeek is de afvoer door deze watergangen relatief laag ten opzichte van de Boschbeek en de Rossummerbeek. De mediane afvoer van de Weerselerbeek ligt tussen de 0,005 m3/s bovenstrooms van Lemselermaten en 0,01 m3/s voor de kruising met de Dollandbeek. Tabel 6: Afvoeren (m3/s) op verschillende locaties voor verschillende maatgevende situaties Nr.
Locatie
1/100Q
1/4Q
T1
T10
T100
1
Dollandbeek bovenstrooms Natura 2000
0.001
0.02
0.07
0.10
0.13
2
Dollandbeek benedenstrooms Natura 2000
0.002
0.04
0.15
0.23
0.31
3
Weerselerbeek bovenstrooms Natura 2000
0.001
0.01
0.03
0.04
0.05
4
Weerselerbeek benedenstrooms Natura 2000
0.002
0.02
0.08
0.12
0.15
5
Weerselosche beek kruispunt Holtwijkerbeek
0.003
0.07
0.28
0.42
0.56
6
Weerselosche beek benedenstrooms Weerselo
0.001
0.08
0.34
0.42
0.67
7
Lemselerbeek benedenstrooms
0.01
0.04
0.18
0.26
0.35
8
Boschbeek knikpunt richting noorden
0.02
0.17
0.69
1.03
1.38
9
Middensloot *)
0.001
0.46
1.83
2.75
3.66
*) Locatie 9 ligt op de kruising van de Weerselosche beek en de Middensloot, ten noorden van Weerselo en valt buiten figuur 31. 49
Onze referentie: D10033070:74 - Datum: 7 september 2021
NATURA 2000 DINKELLAND
Stroomsnelheden Voor verschillende locaties in de omgeving van Lemselermaten zijn de stroomsnelheden berekend. Deze zijn weergegeven in onderstaande tabel. De nummers in deze tabel refereren naar Figuur 37. Binnen het gebied zijn veel korte trajecten waar de stroomsnelheid hoog is. Dit komt mede door een modeleigenschap, omdat het water van een heel afwateringsgebied op één locatie op de watergang afstroomt. Hierdoor neemt de stroomsnelheid op deze plekken toe. Toch kan de stroomsnelheid veel zeggen over het functioneren van het watersysteem. Daar waar de stroomsnelheid hoog is, kan het zijn dat de watergang te weinig capaciteit heeft. Dezelfde afvoer moet dan door een kleiner oppervlak stromen. In de Dollandbeek zijn een aantal locaties waar de stroomsnelheid hoge snelheden bereikt. Een van deze locaties is het uitstroompunt van de Dollandbeek, waar de stroomsnelheid ook in laag-afvoersituaties nog 0,3 m/s betreft. Verder bovenstrooms in de Dollandbeek aan de grens van het Natura 2000-gebied kan de stroomsnelheid bij hoogafvoersituaties aanzienlijk toenemen. Ook in de Weerselosche beek kan de stroomsnelheid tot boven de 1,5 m/s uitkomen. Tabel 7: Stroomsnelheden (m/s) op verschillende locaties voor verschillende maatgevende situaties Nr.
Locatie
1/4Q
T1
T10
T100
1
Dollandbeek bovenstrooms Natura 2000
0.13
0.22
0.26
0.29
2
Dollandbeek benedenstrooms Natura 2000
0.21
0.27
0.36
0.46
3
Weerselerbeek bovenstrooms Natura 2000
0.10
0.17
0.18
0.19
4
Weerselerbeek benedenstrooms Natura 2000
0.08
0.15
0.18
0.20
5
Weerselosche beek kruispunt Holtwijkerbeek
0.18
0.36
0.43
0.48
6
Weerselosche beek benedenstrooms Weerselo
0.20
0.26
0.33
0.39
7
Lemselerbeek benedenstrooms
0.14
0.19
0.20
0.23
8
Boschbeek knikpunt richting noorden
0.20
0.22
0.29
0.30
9
Middensloot *)
0.15
0.33
0.45
0.52
*) Locatie 9 ligt op de kruising van de Weerselosche beek en de Middensloot, ten noorden van Weerselo en valt buiten figuur 31.
Waterstanden Voor verschillende locaties in de omgeving van Lemselermaten zijn de maatgevende waterstand berekend. Deze zijn weergegeven in onderstaande tabel. De nummers in deze tabel refereren naar Figuur 37. In de Dollandbeek zijn de verschillen tussen waterstanden bij laagafvoer en waterstanden met hoogafvoer 20 cm bij een T1 tot 100 cm bij T100. De stijging in de Weerselerbeek is ligt voor dezelfde situaties op respectievelijk 20 cm en 60 cm. Benedenstrooms van Weerselo in de Weerselerbeek is de stijging respectievelijk 60 cm en 135 cm. In de Boschbeek en de Lemselerbeek zijn peilstijgingen van meer dan 100 cm eens in de 10 jaar mogelijk. Tabel 8: Waterstanden op verschillende locaties voor verschillende maatgevende situaties in meters boven NAP (referentie) Nr
Locatie
1/100Q
1/4Q
T1
T10
T100
1
Dollandbeek bovenstrooms Natura 2000
19.71
19.81
19.93
19.98
20.03
2
Dollandbeek benedenstrooms Natura 2000
16.75
17.95
18.11
18.18
18.24
3
Weerselerbeek bovenstrooms Natura 2000
19.19
19.23
19.28
19.30
19.32
4
Weerselerbeek benedenstrooms Natura 2000
17.44
17.51
17.67
17.92
17.81
5
Weerselosche beek kruispunt Holtwijkerbeek
16.51
16.64
16.82
16.91
17.00
6
Weerselosche beek benedenstrooms Weerselo
14.75
14.83
14.98
15.07
15.15
7
Lemselerbeek benedenstrooms
19.33
19.62
19.96
20.10
20.21
8
Boschbeek knikpunt richting noorden
19.18
19.32
19.57
19.68
19.78
9
Middensloot *)
14.76
14.90
15.15
15.27
15.38
*) Locatie 9 ligt op de kruising van de Weerselosche beek en de Middensloot, ten noorden van Weerselo en valt buiten figuur 31.
50
Onze referentie: D10033070:74 - Datum: 7 september 2021
NATURA 2000 DINKELLAND
Drooglegging De drooglegging is het verschil tussen het peil in de beek en het omliggende maaiveld. Hiermee wordt in beeld gebracht waar het water in de beek bijna buiten zijn oevers treedt en waar juist nog veel hoogteverschil is. Dit beeld is gemaakt op basis van de leggerwatergangen, dus de hoofdwatergangen en beken in het gebied. Er is geen informatie gebruikt over waterstanden in sloten of greppels. In Figuur 38 is de drooglegging bij het winterpeil weergegeven. Het overgrote deel van het stroomgebied ligt meer dan 80 cm hoger dan de dichtstbijzijnde beek. Wat duidelijk naar voren komt, zijn de lage delen in het Natura 2000-gebied Lemselermaten. Hier is op delen de drooglegging rond de 40 cm.
Figuur 38. Drooglegging bij winterpeil rond Lemselermaten
Inundatie Met inundatie wordt hier bedoeld het onderlopen van het maaiveld als gevolg van het buiten zijn oevers treden van een watergang. Dit beeld is gemaakt op basis van de leggerwatergangen, dus de hoofdwatergangen en beken in het gebied. Er is geen informatie gebruikt over waterstanden in sloten of greppels. In Figuur 39 en Figuur 40 is het inundatiebeeld voor het gehele stroomgebied gegeven. Precies de locaties die een kleine drooglegging hebben, zijn kwetsbaar. Daar waar het waterpeil ook nog veel stijgt, treedt inundatie op.
51
Onze referentie: D10033070:74 - Datum: 7 september 2021
NATURA 2000 DINKELLAND
Figuur 39. Inundaties bij afvoersituaties zomer, winter, T1, T10 en T100 rond Lemselermaten
Figuur 40. Inundaties bij afvoersituaties zomer, winter, T1, T10 en T100 52
Onze referentie: D10033070:74 - Datum: 7 september 2021
NATURA 2000 DINKELLAND
Bijlage D - Detaillering maatregelen In deze bijlage worden de diverse maatregelen, beschreven in hoofdstuk 4 van de hoofdrapportage, in meer detail toegelicht. Het gaat hierbij om de aanpassingen aan de profielen, detaillering van de vispassage en nieuwe kunstwerken.
Overzicht maatregelen Onderstaande figuur toont de locaties en tracés waar maatregelen zijn genomen aan het oppervlaktewatersysteem binnen het interessegebied. De nummers corresponderen met de genummerde kopjes in deze paragraaf.
1 3
2
5
2
Figuur 41. Maatregelen binnen interessegebied
1. Koppeling Weerselerbeek en Boschbeek Het koppelen van deze twee beken heeft als voordeel dat er gedurende lage afvoersituaties meer afvoer door de Weerselerbeek stroomt (bij 1/100Q en 1/4Q). Deze koppeling leidt er ook toe dat vissen kunnen migreren van de Weerselerbeek naar de Boschbeek. De hogere afvoeren door deze koppeling mogen bij piekafvoeren niet leiden tot inundatie langs de Weerselerbeek en ook niet tot een debiet groter dan 1,0 m3/s bij een T100 situatie benedenstrooms van Weerselo. De Weerselerbeek moet vispasseerbaar zijn. Dit betekent dat de stroomsnelheid niet hoger mag zijn dan 1 m/s. Op diverse locaties langs de Weerselerbeek liggen duikers. In de meest bovenstrooms gelegen duiker is een schuif voorzien met als doel om de afvoer in een later stadium te kunnen reguleren. In een 1/4Q of 1/100Q situatie heeft de duiker geen knijpende werking. In de hogere afvoersituaties T1, T10 en T100 knijpt de duiker wel.
53
Onze referentie: D10033070:74 - Datum: 7 september 2021
NATURA 2000 DINKELLAND
Duiker met regelbare schuif
Figuur 42. Locatie duiker met regelbare schuif
2. Vispassage Tussen de Rutermedenweg en de koppeling Holtwijkerbeek is een sterk verval in de Weerselerbeek. Op dit tracé wordt een hellingvispassage toegepast. In Figuur 44 een voorbeeld van deze semi-natuurvriendelijke vispassage weergegeven. Het voordeel van dit type passage is dat in de realisatiefase aanpassingen gedaan kunnen worden om de werking te optimaliseren. Bijvoorbeeld door extra stenen of hout in de watergang te plaatsen. Door te monitoren na de uitvoering kan worden bepaald of de hellingpassage geknepen moet worden door meer stenen in de beek te plaatsen. Een goed aangelegde hellingvispassage biedt veel vluchtplaatsen in de vorm van obstakels (stenen en/of hout). Het tracé is in de huidige situatie recht. Het uitgangspunt voor de vispassage is dat er een verval mag zijn van 5 cm per 13 m. De totale lengte van het tracé is 120 m en begint bij de Rutermedenweg (zie Figuur 43). De vispassage heeft de volgende afmetingen: • talud: 1:1,5 aan de noordoever; • bodembreedte: 3,5 m; • insteekbreedte: 5 m; • diepte: 30 cm; • op de bodem liggen keien die bepalend zijn voor de stroomsnelheid en waartussen vissen kunnen migreren.
54
Onze referentie: D10033070:74 - Datum: 7 september 2021
NATURA 2000 DINKELLAND
Figuur 43. Vispassage Weerselerbeek
Figuur 44. Voorbeeld hellingvispassage (illustratie uit Handreiking vispassages in Noord Brabant)
55
Onze referentie: D10033070:74 - Datum: 7 september 2021
NATURA 2000 DINKELLAND
3. Verondiepen tot 0,30 m onder maaiveld Langs de Weerselerbeek zijn op diverse locaties dwarsprofielen ingemeten. Op basis van deze inmetingen zijn de profielen aangepast, waarbij rekening is gehouden met de volgende ontwerpuitgangspunten: • talud: 1:1,5; • bodembreedte: 0,5 m; • insteekbreedte: 5,0 m; • diepte: 0,3 m. 4. Dempen oude Dollandbeek De Oude Dollandbeek wordt gedempt. Afvoer op deze watergang stroomt westelijk richting de Holtwijkerbeek. 5. Ontwerp Nieuwe Dollandbeek De Nieuwe Dollandbeek heeft de volgende afmetingen: • talud: 1:1,5; • bodembreedte: 0,5 m; • insteekbreedte: 2,0 m; • diepte: 0,5 m.
Kunstwerken en profielen Figuur 45 en Figuur 46 tonen locaties van duikers en profielen. De nummers in de figuren corresponderen met de gegevens in Tabel 9. Twee bestaande duikers komen te vervallen. De overige duikers krijgen een andere hoogte. De kunstwerken in de Oude Dollandbeek die gedempt worden, komen te vervallen. Bovenstrooms van de Weerselerbeek bij de koppeling met de Boschbeek komt een nieuwe dam met hierin een duiker met een regelbare schuif (d8 in Figuur 46). Het principeprofiel voor de Weerselerbeek heeft een breedte van 5 meter.
duiker profiel
Figuur 45. Duikers en profielen in de huidige situatie
56
Onze referentie: D10033070:74 - Datum: 7 september 2021
NATURA 2000 DINKELLAND
duiker profiel Dollandbeek
Figuur 46. Duikers en profielen (toekomstige situatie) Tabel 9. Duikers in de huidige en toekomstige situatie Huidig
Toekomstig
nummer
Lengte (m)
b.o.b. diameter (NAP + m) (mm)
type
Lengte (m)
b.o.b. (NAP + m)
diameter (mm)
type
d1
DK29020
12.69
19.18
500
rond
12.69
19.1
500
rond
d2
DK29715
7.49
18.3
800
rond
7.49
18.9
800
rond
d3
DK08625
8.48
18
800
rond
8.48
18.8
800
rond
d4
DK06808
5.23
17.41
700
rond
<-- opgeheven
d5
DK06150
9.35
17.34
1.2x0.83
Ellips
9.35
1.2x0.83
elliptisch
d6
DK12372
6.21
16.72
1.2x0.83
Ellips
<-- opgeheven
17.7
d7
10
19.15
0.5x1.3
rechthoekig
d8
5
19.1
400
rond
57
Onze referentie: D10033070:74 - Datum: 7 september 2021
Opmerking
Bodembescherming noodzakelijk vanwege hoge uittreesnelheid bij maatgevende afvoer
NATURA 2000 DINKELLAND
Tabel 10. Bestaande profielen die worden gewijzigd Profiel 1
Profiel 2
Profiel 3
Profiel 4
Y (m)
X (m)
Y (m)
X (m)
Y (m)
X (m)
Y (m)
X (m)
0
19.18
0
19.32
0
19.3
0
21.82
0.67
18.84
1.02
19.26
1.17
19.22
0.4
21.76
1.4
18.74
1.36
18.95
1.6
19.05
1.53
20.98
1.98
18.25
2.25
18.06
1.9
18.6
1.82
20.66
2.35
17.99
2.52
17.56
2.11
18.62
2.13
20.55
2.81
17.63
2.71
17.42
2.38
18.63
2.4
20.65
3.14
17.57
3
17.4
3.03
19.21
3.2
21.31
3.42
17.61
3.34
17.45
3.5
19.25
4.74
22.25
3.71
17.68
3.58
17.56
10.25
19.41
4.95
22.34
4.07
17.91
3.72
17.95
4.56
18.23
4.07
18.32
4.79
18.44
4.42
18.48
4.99
18.5
5.04
18.6
11.4
18.56
7.67
18.77
10.69
18.8
Tabel 11. Profielen toekomstige situatie Profiel 1
Profiel 2
Profiel 3
Profiel 4
Profiel 5
Profiel 6
Y (m)
X (m)
Y (m)
X (m)
Y (m)
X (m)
Y (m)
X (m)
Y (m)
X (m)
Y (m)
X (m)
0
19.18
0
19.6
0
19.3
0
21.82
0
21,1
0
19.1
0.67
18.84
0.69
19.49
1.17
19.22
0
21.82
0.75
20,6
0.75
18.6
1.4
18.74
1.04
18.99
1.6
18.9
0.4
21.76
1.25
20,6
1.25
18.6
1.98
18.25
1.66
18.5
1.9
18.9
1.53
21
2
21,1
2
19.1
2.35
18
1.8
18.5
2.11
18.9
1.82
21
2.81
18
2.06
18.5
2.38
18.9
2.13
21
3.14
18
2.41
18.5
6
19.1
2.4
21
6
18.3
6.55
18.8
6.5
19.25
3.2
21.62
11.4
18.56
9.81
18.9
10.25
19.41
4.74
22.25
4.95
22.34
58
Onze referentie: D10033070:74 - Datum: 7 september 2021
NATURA 2000 DINKELLAND
59
Onze referentie: D10033070:74 - Datum: 7 september 2021
NATURA 2000 DINKELLAND
Detaillering ontwerp verbinding Boschbeek met Weerselerbeek Een belangrijk uitgangspunt bij piekneerslaggebeurtenissen is dat er een minimale hoeveelheid gebiedsvreemd water mag inunderen in het Lemselermatengebied. Op een specifieke locatie langs de Weerselerbeek zit een opening in een wal, deze ligt circa 120 meter benedenstrooms van de Glipsdijk (Figuur 47). De wal langs de Weerselerbeek heeft op deze locatie een hoogte van circa NAP 19,2 m, terwijl de opening in de wal en het achterliggende maaiveld een hoogte heeft van NAP 18,7 m. Deze opening kan niet worden afgesloten, omdat vanaf dit punt water het Lemselermatengebied moet kunnen uitstromen. In de natte periode wanneer er een hoge grondwaterstand is, zal het Lemselermatengebied blank staan, waardoor het water vanuit de Weerselerbeek het gebied niet in kan stromen. Echter als er een piekbui valt tijdens drogere maanden dan kan het water vanuit de Weerselerbeek het Lemselermatengebied in stromen. Dit is enkel een probleem als een groot deel van het water gebiedsvreemd is. Om hier rekening mee te houden, is een schuif voor de duiker geplaatst om het debiet vanuit de Boschbeek volledig of deels af te sluiten. In het SOBEK-rekenmodel heeft de schuif een opening van 0,2 bij 0,2 m. Tabel 12 toont het totale debiet door de Weerselerbeek en de fractie afkomstig uit de Boschbeek voor de verschillende afvoersituaties.
De knijpende duiker kan ook volledig worden afgesloten in een pieksituatie om de fractie gebiedsvreemd water terug te brengen naar 0,0.
Opening in wal
Figuur 47. Maaiveldvariatie benedenstrooms van de Glipsdijk Tabel 12. Verhouding afvoer in Weerselerbeek afkomstig uit Lemselermaten gebied en Boschbeek tijdens T1, T10 en T100 situaties Neerslagsituatie
Gebiedseigen afvoer (m3/s)
Boschbeek (m3/s)
Fractie gebiedsvreemd water
T1
0,19
0.016
0,084
T10
0,27
0.018
0,067
T100
0,35
0,020
0,057
Figuur 48 toont gemeten afvoer in de Middensloot bij Weerselo. Deze grafiek is gemaakt om een beeld te krijgen van wanneer de extreme pieksituaties voorkomen in het jaar. In de droge periode komen in de jaren 2006, 2008, 2009 en 2010 korte piekafvoeren voor. Dit betekent dat het in het gebied voorkomt dat extreme piekbuien voorkomen in droge periode. In deze droge periodes is het Lemselermatengebied kwetsbaar voor inundatie, omdat er weinig afvoer vanuit Lemselermaten de Weerselerbeek in stroomt.
60
Onze referentie: D10033070:74 - Datum: 7 september 2021
NATURA 2000 DINKELLAND
Figuur 48. Afvoer bij het meetpunt in de Middensloot voor diverse jaren
61
Onze referentie: D10033070:74 - Datum: 7 september 2021
NATURA 2000 DINKELLAND
Bijlage E - Gevoeligheidsanalyse stromingsweerstand Weerselerbeek Om te bepalen vanaf welke begroeiingsgraad onderhoud nodig is aan de watergang is een gevoeligheidsanalyse gedaan. De gevoeligheidsanalyse is voor vier stromingsweerstanden gedaan, waarvan de begroeiingsweerstand correspondeert met de beschrijving in onderstaande tabel. De modellen zijn voor twee situaties doorgerekend, een T1 en een T10 afvoersituatie. In onderstaande tabel staat de conclusie over de opstuwing ten gevolge van de veranderende stromingsweerstand per afvoersituatie. De berekende waterpeilen van de BB5, BB10 en BB15 simulaties zijn vergeleken met de BB20 situatie. Tabel 13. Stromingsweerstanden en beschrijving toestand waterloop en conclusie scenarios gevoeligheidsanalyse Bos en Bijkerk 5
Bos en Bijkerk 10
Bos en Bijkerk 20
Omschrijving toestand waterloop
Zeer sterk begroeide waterloop. Rietkragen langs de kanten. Zware begroeiing met water-planten in midden van het profiel
Vrij sterk begroeid. Profiel voor deel volgegroeid, hier en daar tot oppervlakte.
Licht begroeide waterloop. Lichte aaneengesloten begroeiing van bodem en talud.
T1 situatie
Ten opzichte van BB20 stijgt het peil 10 tot 15 cm in de Weerselerbeek.
Ten opzichte van BB20 stijgt het peil 2,5 cm in de Weerselerbeek
T10 situatie
Ten opzichte van BB20 stijgt het peil 5 tot 10 cm in de Weerselerbeek (inundatiekaart in Figuur 49)
Uit de onderstaand beschreven analyse is te concluderen dat vanaf een begroeiingsgraad van BB10 (Vrij sterk begroeid. Profiel voor deel volgegroeid, hier en daar tot oppervlakte) onderhoud nodig is aan de watergang. Vanaf deze begroeiingsgraad is er een peilstijging van circa 5 tot 10 cm langs de Weerselerbeek. Dit leidt tot een significante toename aan inundatie ten opzichte van de BB20 begroeiingsgraad (lichte begroeiing). Figuur 49 toont het verschil in inundatie dat optreedt. Analyse gevoeligheidsanalyse begroeiingsgraad
Figuur 50 toont een lengteprofiel met waterpeilen voor de T1 situatie. Met blauw is het waterpeil berekend met een weerstand van Bos en Bijkerk 10 en met rood van Bos en Bijkerk 20. Het verschil bedraagt gemiddeld 2,5 cm bij een ‘sterke’ begroeiing. Gezien de drooglegging bij T=1 geen verwachting dat dit tot inundatie leidt. Daarom geen noodzaak om de begroeiing te verwijderen. Deze zelfde berekening is gedaan met een weerstand van BB5 in de watergang en weergegeven in Figuur 51. Het verschil in waterpeil varieert tussen de 10 en 15 cm. Dit is wel een significant verschil gezien de beschikbare drooglegging. Om die reden wordt wel geadviseerd om bij deze waterloop begroeiing te verwijderen die overeenkomt met een Bos en Bijkerk 5 begroeiing (“Zeer sterk begroeide waterloop. Rietkragen langs de kanten. Zware begroeiing met water-planten in midden van het profiel”). Uit de analyse die is gedaan bij een T1 situatie is te concluderen dat een begroeiingsgraad tot BB5 onacceptabel is en dat op dit punt maaien noodzakelijk is. De normering langs de Weerselerbeek is T10. Om te toetsen of een BB10 begroeiingsgraad in de
62
Onze referentie: D10033070:74 - Datum: 7 september 2021
NATURA 2000 DINKELLAND
watergang bij een T10 normering niet leidt tot inundatie boven normoverschreiding is in
Figuur 52 het peilverschil weergegeven tussen een BB10 en een BB20 begroeiingsgraad bij een T10 neerslaggebeurtenis. Hieruit is te concluderen dat het peil bij een BB10 begroeiingsgraad circa 5 cm hoger is dan een BB20 begroeiingsgraad.
63
Onze referentie: D10033070:74 - Datum: 7 september 2021
NATURA 2000 DINKELLAND
Figuur 49. Inundatie langs de Weerselerbeek bij een T10 situatie voor twee verschillende begroeiingsgraadsituaties (BB10 en BB20)
Figuur 50. Waterpeil in de Weerselerbeek bij een T1 situatie. Blauw is BB10 en rood is BB20 64
Onze referentie: D10033070:74 - Datum: 7 september 2021
NATURA 2000 DINKELLAND
Figuur 51. Waterpeil in de Weerselerbeek bij een T1 situatie. Blauw is BB5 en rood is BB20
65
Onze referentie: D10033070:74 - Datum: 7 september 2021
NATURA 2000 DINKELLAND
Figuur 52. Waterpeil in de Weerselerbeek bij een T10 situatie. Blauw is BB10 en rood is BB20
66
Onze referentie: D10033070:74 - Datum: 7 september 2021
NATURA 2000 DINKELLAND
Kaartenbijlage
67
Onze referentie: D10033070:74 - Datum: 7 september 2021
NATURA 2000 DINKELLAND
Colofon NATURA 2000 DINKELLAND OPPERVLAKTEWATERSYSTEEM LEMSELERMATEN
AUTEUR Bas Agerbeek PROJECTNUMMER 30073413 (C06051.000044) / LB ONZE REFERENTIE D10033070:74 DATUM 7 september 2021 STATUS Definitief GECONTROLEERD DOOR
VRIJGEGEVEN DOOR
Jeroen Beuseker Projectmanager Waterbeheer
Jeroen Beuseker Sr. Projectleider Waterbeheer
68
Onze referentie: D10033070:74 - Datum: 7 september 2021
NATURA 2000 DINKELLAND
Over Arcadis Arcadis is een toonaangevend wereldwijd ontwerp- en consultancybureau voor de natuurlijke en gebouwde omgeving. Wij maken het verschil voor onze klanten en de maatschappij met doeltreffende, duurzame en digitale oplossingen. Met 27.000 mensen in meer dan 70 landen genereerden we in 2020 een omzet van €3,3 miljard. Wij ondersteunen UN-Habitat met kennis en expertise om leefomstandigheden te verbeteren in gebieden getroffen door de gevolgen van de klimaatverandering. www.arcadis.com
Arcadis Nederland B.V. Postbus 264 6800 AG Arnhem Nederland T +31 (0)88 4261 261
Arcadis. Improving quality of life 69
Onze referentie: D10033070:74 - Datum: 7 september 2021
Kaarten oppervlaktewatersysteem Lemselermaten 7-9-2021
Overzichts figuur
interessegebied
Inundatiekaarten huidige en toekomstige situatie
Inundatie huidig
Inundatie toekomstig
Knelpuntenkaarten huidige en toekomstige situatie
Knelpunt Huidige situatie
7-9-2021
7
Knelpunt toekomstige situatie
7-9-2021
8
Normopvulling
Normopvulling toekomstige situatie
7-9-2021
10
Droogleggingskaarten huidige en toekomstige situatie
Drooglegging 1/4Q (huidig)
Drooglegging T1 (huidig)
Drooglegging T10 (huidig)
Drooglegging T100 (huidig)
Drooglegging 1/4Q (toekomst)
Drooglegging T1 (toekomst)
Drooglegging T10 (toekomst)
Drooglegging T100 (toekomst)
Stroomsnelheidskaarten
1/4Q stroomSnelheid Huidige situatie
T1 stroomSnelheid Huidige situatie
1/4Q stroomSnelheid Toekomstige situatie
1/4Q stroomsnelheid
T1 stroomSnelheid Toekomstige situatie
Stroomsnelheidsverschilkaarten
1/4Q Stroomsnelheid verschil
T1 Stroomsnelheid verschil
Waterpeil- en waterpeilverschilkaarten
Zomerpeil huidig
7-9-2021
29
Winterpeil huidig
7-9-2021
30
T1l huidig
7-9-2021
31