Jaarstukken 2023 Dinkelland.pdf

Ons doel We leveren, in samenwerking met onze inwoners en partners, een bijdrage aan het bevorderen van een gezondere leefstijl en gezondere leefomgeving voor onze inwoners in 2026 . Onze speciale aandacht gaat uit naar kwetsbare groepen, waarbij de accenten liggen op terugdringen van overgewicht, overmatig alcoholgebruik en mentale gezondheid.

Hoe leverden wij een bijdrage aan Gezond in je lijf en in je hoofd? •

Van inzicht naar strategische sport en cultuuragenda. We hebben zicht op de meest kwetsbare doelgroepen, trends en ontwikkelingen. Deze vormen de basis voor de strategische agenda voor sport en cultuur.

•

Bevorderen van gezonde leefstijl en omgeving. We gaan aan de slag met het bevorderen van de gezonde leefstijl en gezonde leefomgeving. Het accent ligt op sport, cultuur, jongeren en overgewicht en overmatig alcoholgebruik. We brengen het aanbod voor deze doelgroepen in beeld. Daarna ontwikkelen we samen met de betrokken partners en naar behoefte van de samenleving meer/ betere (collectieve) voorzieningen, ondersteuning en/of interventies.

•

Efficiënter en effectiever gebruik van voorzieningen. We zetten in op vitale verenigingen, efficiënter en effectiever gebruik van bestaande voorzieningen en toegankelijke en betaalbare voorzieningen op het gebied van sport en cultuur.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Sport, gezondheid en cultuurnota In november 2023 zijn de nieuwe gezondheidsnota en sportnota vastgesteld door college en gemeenteraad. Ook is gewerkt aan de opzet van een nieuwe visie op cultuur. Deze geven zicht op trends en ontwikkelingen en bieden handvatten voor gebiedsgerichte inzet waar het gaat om uitvoering en te onderscheiden doelgroepen. De nota's worden vertaald naar een concrete en praktische uitvoeringsagenda. GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) Om aanspraak te maken op de financiële regeling van het GALA, is er in 2023 een plan opgesteld waarin beschreven staat op welke wijze de financiële middelen ingezet worden binnen de vijftien onderwerpen die verwoord staan in het GALA akkoord zoals valpreventie en versterken sociale basis. . De Rijksoverheid heeft het plan positief beoordeeld en de financiële middelen zijn toegekend. Deze middelen zijn onderdeel van de uitvoering van het gezondheidsbeleid. Fit & Vitaal Dinkelland! Via verschillende mediakanalen wordt inhoud gedeeld op het gebied van sport & bewegen, cultuur en allerlei andere thema’s rondom het sociaal domein en positieve gezondheid, onder de noemer Fit & Vitaal Dinkelland! Op de website is ook een overzicht gemaakt van het sport-, cultuur- en beweegaanbod in de gemeente.

De sport- en preventiecoördinator (voorheen sportconsulent) is een belangrijke schakel bij het inspelen op de behoeften vanuit de samenleving en staat in nauw contact met verenigingen om bij te dragen aan vitale en toekomstbestendige verenigingen.

26

JOGG kansrijke omgeving De JOGG regisseur is samen met het onderwijs en kinderdagopvanglocaties gestart om te werken aan een gezonde(re) leefomgeving voor kinderen op school en de opvang. Naast inzet op het versterken van dit netwerk en het toevoegen van kennis vanuit de Gezonde School (vanuit GGD) is samen met deze partners de ambitie uitgesproken een bijdrage te leveren aan het gezonder maken van de leefomgeving en het bevorderen van de gezonde leefstijl voor kinderen. Heel concreet is daaruit vanaf september 2023 op 5 van de 13 basisscholen een beleid op waterdrinken ingevoerd en op 4 basisscholen gestart met een beleid op mediawijsheid. Ook zijn diverse activiteiten ingezet door samenwerking tussen partners en gemeente (JOGG regisseur, sport- en preventiecoördinator en buurtsportcoaches) die bijdragen aan bewustwording van een gezonde leefstijl.

Actielijn 3 Iedereen doet mee Een toegankelijke en inclusieve samenleving betekent dat iedereen zo zelfstandig en gelijkwaardig mogelijk meedoet aan de maatschappij. Elke inwoner moet de mogelijkheid hebben mee te doen en zich te ontwikkelen. We zien daarbij vooral een opgave op het gebied van eenzaamheid en armoede. Wij willen vroeger zicht krijgen op gevallen van –verborgen- armoede en dreigende armoede, eenzaamheid, uitsluiting en isolatie. Dit door preventief te werken en proactief onze rol te pakken. Ook zetten we in op een betere benutting van bestaande mogelijkheden en faciliteiten voor jongeren en senioren voor ontmoeting en deelname aan activiteiten. We zorgen ervoor dat het voor onze inwoners gemakkelijker wordt om de weg te vinden naar diensten en algemene voorzieningen.

Ons doel We spannen ons in voor een inclusieve samenleving waarin iedereen zo zelfstandig en gelijkwaardig mee kan en mag doen aan de maatschappij. Onze speciale aandacht gaat uit naar kwetsbare groepen, waarbij de accenten liggen op inwoners in armoede en eenzaamheid.

Hoe leverden wij een bijdrage aan het uitgangspunt iedereen doet mee? •

Van inzicht naar een strategische inclusie agenda. We hebben zicht op verschillende vormen van armoede en eenzaamheid per kern of doelgroep. We hebben hierbij aandacht voor de identiteit en cultuur van de betreffende kern. Op basis hiervan stellen we een inclusieve agenda op, met accenten op eenzaamheid en armoede.

•

Ondersteunen van initiatieven. We ondersteunen initiatieven die bijdragen aan een inclusievere samenleving

•

Preventief en proactief. We gaan samenlevingsgericht, pro-actief in gesprek met organisaties en inwoners over bestaande activiteiten en voorzieningen, over trends en ontwikkelingen binnen het sociale domein. We stimuleren hen waar mogelijk initiatief te nemen om het aanbod af te stemmen op nieuwe (kwetsbare) doelgroepen, waarbij bestaande faciliteiten beter worden benut, toegankelijk zijn en waar nodig nieuwe activiteiten en voorzieningen worden toegevoegd.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Leefbaarheidsfonds De verordening voor het leefbaarheidsfonds is vastgesteld. Via het Leefbaarheidsfonds zijn meerdere initiatieven mogelijk gemaakt, waarbij de nadruk ligt op preventie en samenwerking . Gehonoreerde aanvragen leveren een bijdrage aan een gezondere en inclusievere samenleving en zijn met name gericht op kwetsbare inwoners. Door gebiedsgericht te werken worden op deze wijze ook algemene voorzieningen in nabijheid gerealiseerd, waarbij oog is voor het efficiënter en effectief benutten van bestaande voorzieningen als Kulturhuzen en MFA's.

27

Armoede In 2023 is er gewerkt aan de nieuwe kadernota armoede en schulden. De projectgroep armoede heeft het minimabeleid en het beleidsplan schulddienstverlening geëvalueerd. Uit de evaluaties zijn verschillende verbeterpunten naar voren gekomen. Vervolgens is op basis van de evaluaties en diverse ambities, de kadernota armoede & schulden opgesteld. Het beleidsplan minima richt zich vooral op regelingen waarvan inwoners gebruik kunnen maken als zij al in armoede zitten. Het beleidsplan schulddienstverlening richt zich op regelingen waarvan inwoners gebruik kunnen maken als zij schulden hebben. Gezien het feit dat dit in de praktijk vaak met elkaar samenhangt, is ervoor gekozen om een breder beleidsplan armoede & schulden op te stellen. De kadernota armoede & schulden omvat twee pijlers: het voorkomen van armoede en het bestrijden van armoede. Daarmee is het beleidsplan gericht op zowel de preventie van armoede en schulden als de aanpak van armoede en schulden.

Actielijn 4 Iedereen is veilig Dinkelland is al jarenlang een van de veiligste gemeentes van ons land. Dit willen we graag zo houden. Bij veiligheid spelen diverse vraagstukken: woonoverlast, (jeugd-)criminaliteit, verkeersveiligheid, huiselijk geweld en ondermijnende criminaliteit. Dit complexe terrein kent dus veel vraagstukken, partijen en instrumenten en dus ook vele verbindingen met ander gemeentelijk en regionaal beleid. We brengen focus aan op en geven de speerpunten van ons beleid vorm. We luisteren daarbij naar signalen uit de samenleving. We willen dat al onze inwoners veilig kunnen wonen, leven en werken.

Ons doel Wij willen één van de veiligste gemeenten van Nederland blijven. Wij hebben vertrouwen in onze huidige aanpak en in de cultuur die onze inwoners in zich dragen. Wij willen de komende periode de nadruk leggen op een viertal overstijgende thema’s, gebaseerd op de laatste burgerpeiling veiligheid (2021). In 2026 kijken we terug op: •

Een meer integrale aanpak van veiligheidsvraagstukken

•

Een strategisch meerjarenperspectief op het thema veiligheid

•

Uitlijning van onze lokale inspanningen met regionale inspanningen

Hoe leverden we een bijdrage aan Iedereen is veilig We willen als gemeente als volgt werken aan een het perspectief op integrale veiligheid: •

Strategische agenda. Wij sturen op strategisch niveau. De uitkomsten van de burgerpeiling Veiligheid zijn leidend bij het vormen van onze strategische agenda. Wij zijn koersvast in het volgen van deze agenda en gebruiken onze koers om ook deze vraagstukken op andere overlegtafels te agenderen (veiligheidspartners).

•

Rollen en bevoegdheden. Wij geven inzicht in waar verantwoordelijkheden liggen. Welke bevoegdheden heeft de raad? Welke besluiten neemt de burgemeester? Wat is de verhouding tussen gemeentelijke taken, regionale taken en overstijgende verantwoordelijkheden (politie).

Wat hebben we daarvoor gedaan? Medio 2023 hebben we in samenwerking met het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) een startsessie gehouden over de urgente thema's die spelen in het veiligheidsdomein. De opbrengst van deze startsessie vormt samen met onze regionale prioriteiten en lokale inzichten de basis voor het (nader op te stellen) Integraal Veiligheids Plan (IVP). In het najaar hebben we opdracht gegeven aan een adviesbureau om samen met ons het Integrale Veiligheidsbeleid op te zetten.

28

De genoemde strategische agenda, rollen en bevoegdheden, veiligheidsvraagstukken maken hier onderdeel van uit.

alswel

het

brede palet aan

Financiën Iedereen Gezond Werkbudget Iedereen Gezond In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €200.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”.

Voor de jaarschijf 2023 was €50.000 beschikbaar gesteld. In 2023 zijn onderstaande uitgaven onttrokken aan genoemde reserve. Uitgaven 2023: Strategische sessie en plan van aanpak + tekst- en content ontwikkeling gezondheidsweek, bijeenkomsten en materiaal

€3.400

Projectgeld kernondersteuner In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €50.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. Voor de jaarschijf 2023 was €12.500 beschikbaar gesteld. Er zijn in 2023 geen uitgaven geweest op dit budget.

Leefbaarheidsfonds In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €150.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. Naar aanleiding van een amendement is dit budget opgehoogd met €350.000 tot €500.000.

29

Voor de jaarschijf 2023 was €216.000 beschikbaar gesteld. In 2023 zijn onderstaande uitgaven onttrokken aan genoemde reserve. Uitgaven 2023: Subsidie uitbouw en herinrichting Kulturhus Stichting De Mare Noord Deurningen

€126.000

Subsidie leefbaarheidsfonds verhard handbalveld Voetbalvereniging DSVD

€70.000

Overige subsidies

€8.000

Totaal

€204.000

Subsidies Hieronder een overzicht van de in 2023 lopende subsidie. Deze middelen lopen over meerdere jaarschijven.

30

Toegekend subsidiebedrag: Per verstrekker/project; Toegezegde cofinanciering: Wat hebben we afgesproken minimaal bij te dragen per project. Besteding: Hoeveel is er in 2023 en tot en met 2023 besteed als subsidiabele uitgaven; Welke subsidies zijn definitief vastgesteld. (Bedragen x € 1.000)

Raming begrotingsjaar voor wijziging

Raming begrotingsjaar na wijziging

Realisatie begrotingsjaar

Verschil realisatie versus begr. na wijz.

Baten

0

0

7

7

Lasten

397

650

423

227

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten

-397

-650

-416

234

Onttrekkingen aan reserves

209

473

245

-228

Toevoegingen aan reserves

0

0

0

0

-188

-177

-171

6

Gerealiseerde totaal resultaat van baten en lasten

Hieronder wordt op hoofdlijnen aangegeven hoe de verschillen tussen de gerealiseerde bedragen en de begrote bedragen na wijziging zijn ontstaan. Mutaties reserves Het verschil op de mutaties van de reserves betreft voornamelijk lagere onttrekkingen voor Implementatie Ijslands Preventie Model voor €97.000 (zie voorstel budgetoverheveling), werkbudget gezondheid voor €46.000 (zie voorstel budgetoverheveling) en mantelzorgbeleid €50.000 (zie voorstel budgetoverheveling). Een gedetailleerde toelichting op de verschillen tussen gerealiseerde bedragen en begrote bedragen na wijziging is te vinden in de Jaarrekening 2023 onder "Toelichting en analyse op de baten en lasten".

31

Programma Leefomgeving van de toekomst Inleiding Leefomgeving van de toekomst Wij willen een leefomgeving die ook voor onze komende generaties duurzaam, veilig en gezond is. De bodem, het water en de lucht, de natuur, gebouwen en wegen en paden zijn allemaal onderdeel van onze leefomgeving. Door klimaatverandering komt onze leefomgeving onder druk te staan. We zullen ons moeten aanpassen aan veranderende weersomstandigheden zoals hitte, droogte en het vaker voorkomen van hevige neerslag. We moeten anders omgaan met energie en grondstoffen en ons maximaal inzetten om een energietransitie tot stand te brengen gericht op het terugdringen van het verbruik van grondstoffen en het stimuleren van het hergebruik. We doen dit proactief en we doen het samen; de gemeente met haar inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties . We bundelen als Noordoost-Twentse gemeenten de krachten in de Energie van Noordoost-Twente. Wij haken aan bij de landelijke doelstelling dat er in 2030 55% minder CO2 uitstoot moet zijn en 50% van de energie duurzaam moet zijn opgewekt. In lijn met die doelstellingen stellen wij voor gemeente Dinkelland ons de doelstelling om 40% van het energiegebruik duurzaam op te wekken in 2026. Dat is ambitieus en hiervoor moeten de komende jaren de nodige inspanningen geleverd worden.

Trias Energetica: eerst besparen, dan opwekken Doelstellingen realiseren we via een soort “oploopmodel” en het principe van de Trias Energetica: 1. Beperken van het energieverbruik door verspilling tegen te gaan. Energie die niet verbruikt wordt, hoeft ook niet opgewekt te worden. We zetten maximaal in op energie besparen. Door onze eigen gebouwen te verduurzamen en door inwoners en bedrijven daartoe te stimuleren en te faciliteren en door initiatieven op dit terrein te ondersteunen. 2. Maximaal gebruik maken van energie uit duurzame bronnen (zoals zon, wind, water, bodem). We richten ons op de opgave die noodzakelijk is vanuit de RES, met een maximale inzet op zon op dak, aangevuld met de noodzakelijke mix van wind en/of zon op land. We stimuleren en faciliteren gebouweigenaren om warmte duurzaam op te wekken, bijvoorbeeld aan de hand van (hybride) warmtepompen. Voor de productie van warmte willen we ook gebruik maken van het potentieel aan biogas en/of groengas in Dinkelland. We benutten kansen die zich via nieuwe ontwikkelingen en technieken (bv waterstof of geothermie) voordoen. 3. Zo efficiënt mogelijk gebruik van (fossiele) energiebronnen om in de resterende energiebehoefte te voorzien; Sommige woningen zijn lastiger te verduurzamen dan anderen. Ook zullen er bedrijven blijven die behoefte hebben aan gas voor hun productieprocessen.

Biogas en/of groengas kunnen oplossingen bieden voor deze gebouwen. Echter moeten we er rekening mee houden dat we nog lange tijd fossiele energiebronnen nodig hebben; deze zullen dan zo efficiënt mogelijk worden ingezet.

32

Samen aan de slag De energietransitie is een forse opgave waar we gezamenlijk – inwoners, ondernemers én overheid - voor aan de lat staan. We nemen hierbij een pro-actieve houding in en nemen inwoners en ondernemers mee in de opgave die er ligt. We faciliteren en ondersteunen initiatieven die een bijdrage leveren aan het verduurzamen van de gemeente. Hierbij bewaken we de integraliteit en houden we ook de samenhang met andere beleidsterreinen (landelijk gebied, sociaal domein, volkshuisvesting) in beeld en benutten kansen die zich voordoen. Energie van Noordoost Twente We staan als Noordoost-Twentse gemeenten allemaal voor dezelfde (forse) opgave in de energietransitie. Door krachtenbundeling, kennisdeling en coördinatie in de opgaven waar we gezamenlijk voor staan, bereiken we meer dan iedere gemeente voor zich zou doen. Een aantal jaren geleden is hiervoor het samenwerkingsverband Energie van Noordoost Twente opgestart. Deze samenwerking bouwen we de komende periode verder uit. Klimaatvisie De leefomgeving van de toekomst gaat verder dan alleen de energietransitie. Met de ondertekening van het klimaatakkoord hebben we ons gecommitteerd aan de bredere opgave om uiteindelijk in 2050 klimaatneutraal te zijn. Naast elektriciteit en warmte gaat het om thema's als klimaatadaptatie, circulaire economie, infrastructuur en mobiliteit, natuur en landschap en de landbouw.

Daartoe gaan we de heldere keuzes maken: wat zijn we verplicht om te doen, waar ligt onze extra ambitie, wat is onze rol? Daarbij kijken we vanuit een integrale visie en context en leggen waar mogelijk verbindingen met thema’s en vraagstukken in de andere programma’s.

33

Actielijnen Het programma Leefomgeving van de Toekomst kent een dynamische agenda. Jaarlijks leiden nieuwe inzichten tot aanvullingen en wijzigingen. De uitkomsten uit de visie en uitvoeringsagenda kunnen leiden tot aanpassing en aanvulling van de actielijnen. Binnen het programma worden drie actielijnen geformuleerd. •

Actielijn 1 Verduurzamen - Op weg naar energieneutraal en aardgasvrij wonen & werken

•

Actielijn 2 Opwek - Duurzame energievoorziening

•

Actielijn 3 Duurzame mobiliteit

De drie actielijnen vormen samen een specificatie van paragraaf 3.1 Klimaat en duurzaamheid: er tegenaan! uit het college- en raadsakkoord. Paragraaf 3.2 Groen en Bloemen uit het collegeakkoord vindt zijn uitwerking via het Kwaliteitsplan Openbaar Groen (basisbegroting). In dit programma maken we ook de afweging hoe om te gaan met de unaniem aangenomen verzamelmotie met betrekking tot de onderwerpen: •

Versnel verduurzamen van (sociale huur)woningen, bijvoorbeeld door een revolverend fonds voor particulieren

•

Plan van aanpak en financiële onderbouwing voor de verduurzaming van schoolgebouwen

•

Haalbaarheidsonderzoek naar de realisatie van energieopslag

34

•

Mogelijkheden van subsidies voor klimaatadaptieve maatregelen voor particulieren verkennen, ism waterschap

•

Gebruik maken van subsidie ten behoeve van de waterstofhub

Actielijn 1 werken

Verduurzamen - Op weg naar energieneutraal en aardgasvrij wonen en

In 2030 zijn twee miljoen Nederlandse woningen van het aardgas af. In 2050 verwarmt, kookt of doucht geen enkel huishouden meer met aardgas. We stappen over op duurzame warmte. Dit is afgesproken in het Nederlandse Klimaatakkoord. Ook bedrijven maken deze ommezwaai, met als doel dat Nederland in 2050 klimaatneutraal is. Gemeenten in Nederland, zo ook gemeente Dinkelland, hebben een grote rol in de overstap naar duurzame warmte. Om de opgave te laten slagen, werken we samen met inwoners aan haalbare en betaalbare oplossingen. We zetten daarbij ook maximaal in op het nemen van energiebesparende maatregelen.

Ons doel In 2050 wonen en werken we energieneutraal en aardgasvrij. Wij ondersteunen inwoners en bedrijven pro-actief in het proces om woningen en gebouwen meer te verduurzamen.

Hoe leverden we een bijdrage aan Verduurzamen – Op weg naar energieneutraal en aardgasvrij wonen en werken We hebben in 2023 sterk ingezet op het informeren, adviseren en ontzorgen van inwoners in het proces naar haalbare en betaalbare oplossingen in het verduurzamen van hun woning. Hierbij gaat het veelal om maatwerk en oplossingen achter de deur. Het energieloket - de basis van onze duurzame informatievoorziening - is geoptimaliseerd. Vanuit het energieloket zijn diverse gesprekken gepland met energiecoaches en –adviseurs die onze inwoners verder helpen met verduurzamen. Daarnaast is de mobiele showroom ingezet op markten en evenementen, het project Gas Terug is in uitvoering gebracht en er zijn diverse groene cheques vergeven om initiatieven voor het verduurzamen te stimuleren. Inwoners hebben veel gebruik gemaakt van de isolatiesubsidie van 750,--. Vanwege de grote vraag heeft de gemeenteraad het budget in het najaar verhoogd. De financiële regelingen en bijeenkomsten zijn bekend gemaakt via de website, de huis-aan-huis krant, social media en een persbericht. Via de nieuwsbrieven duurzaamheid zijn inwoners voortdurend op de hoogte gehouden van de verschillende ontwikkelingen en mogelijkheden.

Op basis van de vastgestelde wijkuitvoeringsplannen voor Weerselo en Tilligte is in 2023 in samenwerking met de werkgroepen verder uitwerking gegeven aan het proces richting energieneutraal en aardgasvrij wonen en werken. In alle WUP-wijken zijn warmtescans gemaakt. De resultaten zijn in april 2023 aan de inwoners toegestuurd, waarna in het voorjaar een informatieavond in Weerselo is gehouden en energiecoaches langs de deuren zijn geweest voor aanvullend advies. Er is een concept notitie vervolg warmtetransitie in combinatie met een gereedschapskist opgesteld waarin de acties en inspanningen zijn weergegeven die in de WUP-wijken worden uitgevoerd. De notitie is een tussentijds actieplan in aanloop naar het opstellen van het warmteprogramma, zoals door het Rijk is voorgeschreven. Er is een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd voor de realisatie van een bronnet ten behoeve van de wijk Reestman (Noaberwarmte). In het najaar is hiervoor een inwonersbijeenkomst gehouden. Voor de wijk Borchert-Veldkamp zijn de voorbereidingen getroffen voor het uitvoeren van een haalbaarheidsstudie voor realisatie van een warmtenet, waarbij gekeken wordt naar koppelkansen in relatie tot de plannen voor aanpassen van de openbare ruimte aldaar.

35

Het plan van aanpak energiearmoede is uitgevoerd. Er is gekozen voor een brede aanpak voor alle woningeigenaren en huurders in onze gemeente van inzet van energieadviseurs tot het verstrekken van subsidies voor het isoleren van woningen. In totaal zijn 250 bezoeken verricht aan de betreffende doelgroep en zijn voor 300 woningen subsidies verstrekt voor het nemen van maatregelen om de energierekening terug te dringen. In het najaar 2023 zijn opnieuw middelen vanuit het Rijk beschikbaar gesteld voor de aanpak energiearmoede, hiervoor is in het najaar een nieuw plan van aanpak vastgesteld. Aanvullend aan het duurzaamheidsfonds voor bedrijven en maatschappelijk vastgoed zijn de mogelijkheden voor een duurzaamheidsfonds voor particulieren verkend. Er is in beeld gebracht welke instrumenten er zijn om verduurzamen van woningen te versnellen met als uitgangspunt haalbaar en betaalbaar. De Gemeentelijke Verduurzamingsregeling (GVR) als regeling is van daaruit naar voren gekomen die het best toepasbaar is op de gewenste doelgroep. Deze regeling is verder uitgewerkt en ook de mogelijke risico’s zijn in kaart gebracht. In het najaar 2023 heeft hierover een bijeenkomst met de raad plaatsgevonden, op basis waarvan besluitvorming in januari 2024 volgt.

Aangenomen moties en amendementen Moties Bevordering verduurzaming In de raadsvergadering van 8 november 2022 is de motie Bevordering verduurzaming van het rijk unaniem aangenomen. De motie draagt het college op om: •

Met een voorstel te komen tot het verlengen van de regeling groene cheques voor 2023 en de benodigde bedragen inclusief de uitvoeringskosten te dekken via de reserve incidentele algemene middelen;

•

Vervolgens de eventuele continuering jaarlijks af te wegen.

Stand van zaken: De motie is uitgevoerd. Op 10 januari 2023 heeft het college de nadere subsidieregeling ‘Groene cheque 2023 – 2024’ vastgesteld. Er is zowel voor het jaar 2023 als 2024, € 30.000 beschikbaar gesteld vanuit het algemene budget van het programma ‘Leefomgeving van de Toekomst’. De motie is te raadplegen via de volgende link: Moties 2022 Isolatiesubsidie In de raadsvergadering van 27 juni 2023 is de motie Isolatiesubsidie unaniem aangenomen. De motie draagt het college op om: •

de subsidieregeling isolatie tot het subsidieplafond van Euro 70.133,- aan te vullen;

•

de middelen hiervoor te dekken uit de reserve incidenteel beschikbare middelen;

•

de subsidieregeling isolatie zo spoedig mogelijk, doch uiterlijk 31 juli 2023 aan te vullen;

•

duidelijk naar inwoners van de gemeente te communiceren dat de subsidieregeling isolatie is aangevuld.

Stand van zaken: De motie is in behandeling. De motie is te raadplegen via de volgende link: Moties 2023 Circulaire economie In de raadsvergadering van 18 juli 2023 is de motie Circulaire economie aangenomen. De motie draagt het college op om:

36

•

een plan van aanpak op te stellen om de circulaire economie in de gemeente Dinkelland te bevorderen, en hierin speciale aandacht te hebben om inwoners, bedrijven en gemeente(n) te stimuleren duurzamer te gaan handelen;

•

bij dit plan van aanpak rekening te houden met de lokale economie en regionaal op te trekken, bijvoorbeeld op Noordoost-Twente schaal;

•

de middelen voor dit plan uit de middelen duurzaamheid te halen, zoals beschreven in de Perspectiefnota 2023;

•

het plan van aanpak uiterlijk 1 januari gereed te hebben en aan de raad terug te koppelen.

Stand van zaken: De motie is in behandeling De motie is te raadplegen via de volgende link: Moties 2023

Actielijn 2

Opwek - Duurzame energievoorziening

In 2030 moet 50% van de energievoorziening duurzaam zijn opgewekt (en in 2050 volledig). In lijn met die doelstellingen stellen wij voor gemeente Dinkelland ons de doelstelling om 40% van het energiegebruik duurzaam op te wekken in 2026. Hier willen we samen met inwoners, organisaties en andere gemeenten invulling aan geven. We bundelen de krachten in het samenwerkingsverband Energie van Noordoost Twente.

Ons doel We moeten meer energie duurzaam opwekken. In 2030 moet 50% van de energievoorziening duurzaam zijn opgewekt (en in 2050 volledig). In lijn hiermee is voor de gemeente Dinkelland de doelstelling om 40% van het energiegebruik duurzaam op te wekken in 2026.

Hoe leverden we een bijdrage aan Opwek - Duurzame energievoorziening Windbeleid: Inwoners van de zoekgebieden en andere geïnteresseerden zijn tijdens inloopbijeenkomsten in januari 2023 geïnformeerd over de wijze waarop de zoekgebieden tot stand zijn gekomen en hoe en waarom de gemeente lokaal windbeleid wil realiseren. In maart en mei 2023 zijn extra bijeenkomsten georganiseerd voor direct omwonenden. De opbrengsten daarvan zijn meegenomen in het concept windbeleid. Oorspronkelijk was besluitvorming voorzien in juli 2023. Deze is uitgesteld, omdat de provincie Overijssel de motie Grip op Wind heeft aangenomen. Deze motie heeft geleid tot een nieuw beleidsvoornemen, met effecten op de keuzes in het lokaal beleid. Het windbeleid is in de raadvergadering van 19 december 2023 door de raad (geamendeerd) vastgesteld, met onder andere strengere geluids- en afstandsnormen en aanvullende voorwaarden voor windturbines in Dinkelland. Via de nieuwsbrieven zijn inwoners voortdurend op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen. In oktober 2023 liet de provincie Overijssel weten aan de slag te gaan met een aanpassing in het provinciale zonbeleid. De provincie wil geen zonnepanelen meer op landbouw- en natuurgrond toestaan. Dit is volgens het provinciale coalitieakkoord van 2023 en het verzoek van de rijksoverheid om de groene leefomgeving te ontzien.

Bovendien blijken extra zonnevelden niet meer nodig om de gezamenlijke doelstellingen (1,3 TwH aan zonne-energie in 2030) te halen. Het is daarom niet meer nodig om gemeentelijk zonneveldenbeleid te ontwikkelen. De RES 2.0 is in voorbereiding. In juni is via een raadsbrief een update gegeven ten aanzien het proces om te komen tot besluitvorming, dat werd voorzien voor eind 2023. Door diverse besluiten vanuit Provinciale Staten rond het zon- en windbeleid en verschillende inzichten daarin tussen gemeente en provincie, heeft het proces dusdanig vertraagd dat de besluitvorming circa een half jaar vertraging heeft opgelopen.

37

De Energie Coöperatie Noord Oost Twente (EC-NOT) - het regionaal energiebedrijf - is de motor voor de ontwikkeling van lokale projecten en borgen van lokaal eigendom. EC-NOT is in 2022 opgericht en in 2023 operationeel geworden. Het is een samenwerking van Lokale energie initiatieven met de NOTgemeenten EC NOT onderhoudt contacten met alle lokale energie initiatieven binnen de NOT gemeenten en ondersteund waar mogelijk. Daarnaast wordt samenwerking gezocht met andere professionele belangenorganisaties. In 2023 zijn de eerste projectaanvragen voor zowel zon op dak en een eerste windproject gedaan. In 2024 worden voor de grotere projecten aparte project B.V.’s gevormd en invulling gegeven aan het lokaal eigendom. Boerengas B.V. - een coöperatie om de ontwikkeling van biogas/groengas te stimuleren - is in oprichting. De wijze waarop de NOT-gemeenten en evt. andere gemeenten kunnen deelnemen in Boerengas B.v. zijn in beeld gebracht. De gesprekken met betrokkenen zijn gevoerd en er is gezocht naar de meest geschikte vorm van samenwerking en deelname.

Aangenomen moties en amendementen Moties Windbeleid In de raadsvergadering van 31 januari 2023 is de motie Windbeleid aangenomen. De motie draagt het college op om: •

•

Om, zo mogelijk in NOT-/RESverband, met de VNG en de provincie Overijssel te (laten) doen naar: o

De mogelijkheden dat lokale overheden individueel dan wel collectief een vergunning kunnen verkrijgen om energieopwekking door een windmolenpark op zee te realiseren, dan wel financieel kunnen participeren, middels het Regionaal Energiebedrijf, in een project met dat doel;

o

De vraag hoe, de mate waarin en de termijn waarop, een dergelijke opwekking in minderen kan komen op de opgave tot energieopwekking van de gemeente en/of de RES;

o

De financiële consequenties van bovenstaande, de mate waarin en de termijn waarop, voor de gemeente, zowel wat betreft investeringen als wat betreft de opbrengsten;

De gemeenteraad zo snel mogelijk informeren over de uitkomsten van het onderzoek.

Stand van zaken: De motie is uitgevoerd. Het antwoord op de motie wordt betrokken bij de behandeling van het windbeleid. Het windbeleid wordt in mei ter behandeling gebracht. De motie is te raadplegen via de volgende link: Moties 2023 Zon op dak openbare parkeerterreinen In de raadsvergadering van 7 maart 2023 is de motie Zon op dak openbare parkeerterreinen aangenomen met negentien stemmen voor en één tegen. De motie draagt het college op om: •

De mogelijkheden voor het bouwen van een zonnepanelendak en een hoeveelheid openbare laadpalen op openbare parkeerterreinen en bij ondernemers met openbare parkeervoorzieningen grondig te onderzoeken;

•

De uitkomsten van dit onderzoek najaar 2023 voor te leggen aan de Gemeenteraad met een voorstel tot uitvoering.

Stand van zaken: De motie is in behandeling. De mogelijkheden worden verder onderzocht. De motie is te raadplegen via de volgende link: Moties 2023

38

Leefomgeving van de toekomst In de raadsvergadering van 30 mei 2023 is de motie Leefomgeving van de toekomst unaniem aangenomen. De motie draagt het college op om: •

Om samen met de (Noordoost) Twentse gemeenten te komen tot een eenduidiger en eenvoudiger wet- en regelgeving inzake opwekking van biogas;

•

Om samen met de (Noordoost) Twentse gemeenten inzichtelijk te maken welke Europese, landelijke en provinciale subsidies beschikbaar zijn voor ondernemers die voornemens zijn om biogas op te gaan wekken in de nabije toekomst;

•

Om de Raad hier na het zomerreces doch uiterlijk voor de Kerst van 2023 over te berichten;

•

Te onderzoeken en aan de Raad voor het zomerreces terug te koppelen wat de potentie in (Noordoost) Twente is op het gebied van de hoeveelheid m3 biogas en het percentage CO2reductie ten opzichte van 1990, uitgaande van de huidige veestapel (scenario 1) en de geprognosticeerde veestapel (scenario 2).

Stand van zaken: De motie is in behandeling. De motie is te raadplegen via de volgende link: Moties 2023 Concept RES 2.0 warmtetransitie d.m.v. biogas In de raadsvergadering van 18 juli 2023 is de motie Concept RES 2.0 warmtetransitie d.m.v. biogas unaniem aangenomen. De motie draagt het college op: •

Om binnen het bestuurlijk overleg van de RES Twente in te brengen dat er een plan van aanpak moet komen waarin duidelijk wordt; o

Op welke manier het doel van 100.000 woningen met biogas wordt bereikt waarbij zo veel mogelijk van dat biogas wordt opgewekt door kleinschalige producenten zoals bij voorkeur door agrariërs;

o

hoe alle stakeholder hierbij worden betrokken;

o

hoe de integraliteit wordt bewaakt m.b.t. andere processen zoals bijvoorbeeld het NPLG, PPLG, GGA

•

Om dit binnen de biogascoaliteit in te brengen en actief op zoek te gaan naar bestuurlijk commitment

•

En de raad hierover actief te informeren.

Stand van zaken: De motie is in behandeling. De motie is recent uitgezet binnen de ambtelijke organisatie. De motie is te raadplegen via de volgen link: Moties 2023 Onderzoek Kernenergie In de raadsvergadering van 18 juli 2023 is de motie Onderzoek kernenergie aangenomen. De motie draagt het college op om: •

In RES Twente-verband en in de overleggen met de provincie Overijssel ten eerste te pleiten voor het binnenhalen van een deel van het budget voor (onderzoek naar) kleinschalige opwek van kernenergie en ten tweede, in diezelfde gremia, actief te blijven lobbyen voor de toepassing van kleinschalige opwek van kernenergie en andere alternatieven voor wind- en zonne-energie (zoals o.a. biogas) in de provincie Overijssel, teneinde te komen tot de wettelijke doelstellingen van CO2-reductie.

39

Stand van zaken: De motie is in behandeling. De motie is recent uitgezet binnen de ambtelijke organisatie. Windbeleid en grenzen Nationaal Landschap Noord - Oost Twente In de raadsvergadering van 27 september 2023 is de motie Windbeleid en grenzen Nationaal Landschap Noord - Oost Twente aangenomen met veertien stemmen voor en zes tegen. De motie draagt het college op om: •

Het windbeleid voor Dinkelland pas in behandeling te nemen, nadat het RIVM rapport inzake de gevolgen van windturbines op de volksgezondheid is gepubliceerd en duidelijk is wat de gevolgen zijn voor de volksgezondheid;

•

Er bij de provincie op aan te dringen de oorspronkelijke grenzen van het Nationaal Landschap NOT te herstellen.

Stand van zaken: De motie is in behandeling. De motie is recent uitgezet binnen de ambtelijke organisatie. De motie is te raadplegen via de volgende link: Moties 2023

Actielijn 3

Duurzame Mobiliteit

Ons doel Beter organiseren van slimme, duurzame en zorgeloze mobiliteit zonder emissies.

Hoe leverden we een bijdrage aan Duurzame mobiliteit & (Maatschappelijk verantwoord) Inkopen De marktconsultatie voor het mobiliteitsplan is afgerond. De volgende fase, het in kaart brengen van de huidige mobiliteit van de organisatie, is gestart en de uitvraag is gedaan. Naar verwachting zijn de huidig beschikbare financiële middelen niet voldoende voor aanschaf van elektrische voertuigen, wat zal leiden tot gefaseerd verduurzamen. Er heeft afstemming plaatsgevonden met de kernraden over de behoefte aan laadpalen. Ook is de behoefte aan collectieve deel auto’s geïnventariseerd. Tevens is een inventarisatie gestart naar de mogelijke (openbare) parkeerplaatsen die geschikt zijn om te overdekken met zonnepanelen.

Financiën Leefomgeving van de toekomst Projectgelden Leefomgeving van de toekomst In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €1.500.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. De uitgaven 2022 zijn op de begroting 2023 in mindering gebracht. In het programmajournaal 2023 is een bedrag van €60.000 afgesplitst als “NOT Energieloket 3.0”. Voor de jaarschijven 2023 en 2026 jaarlijks €30.000. In hetzelfde programmajournaal is een bedrag van €60.000 afgesplitst als “Stimuleringsregeling energietransitie”. Voor de jaarschijven 2023 en 2026 jaarlijks €30.000.

40

Voor de jaarschijf 2023 was oorspronkelijk €350.000 beschikbaar gesteld. Na afsplitsing van het “NOT Energieloket 3.0” en de “Stimuleringsregeling energietransitie” kwam het begrotingsbedrag op €290.000. In 2023 zijn onderstaande uitgaven onttrokken aan genoemde reserve. Uitgaven 2023: Warmtescans van gebouwen

€29.000

Deel van de kosten EvNOT

€17.000

Informatieverstrekking wijkaanpak, wind- en zonnebeleid

€15.000

Maatwerkadvies “Duurzaam maatschappelijk advies”

€14.000

Veiligheidsonderzoek vijzelturbine Singraven

€4.000

Klimaatneutraal gas gemeentehuis

€3.000

Totaal

€82.000

De te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode betreffen uitgaven voor maatwerkaanpak energiearmoede”, kosten samenwerking EV NOT en het NOT Energieloket jaarschijven 2025 en 2026. Een deel van de “kosten EvNOT” konden we verantwoorden onder de rijksregeling “Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE)“. Mogelijk heeft dit in de komende jaren een gunstig effect op de in bovenstaande grafiek te verwachten uitgaven. Van het afgesplitste “NOT Energieloket 3.0” is €20.000 overgebleven. Dit kan weer worden toegevoegd aan het “nog in te vullen budget”. Het afgesplitste budget “Stimuleringsregeling energietransitie” is €6.000 overgebleven. Dit kan weer worden toegevoegd aan het “nog in te vullen budget”.

41

Werkbudget Leefomgeving van de toekomst In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €200.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”.

Voor de jaarschijf 2023 was €50.000 beschikbaar gesteld. Er is €19.000 uitgegeven in 2023.

Uitvoeringskosten In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €800.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. In de loop van 2023 werd steeds concreter welk deel van de capaciteit we konden financieren uit een Specifieke uitkering van het Rijk. Het gaat om de “tijdelijke” regeling “capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE)” bedoeld voor het binnenhalen van nieuwe collega’s of externe deskundigen met kennis van klimaat en energie. Voor de cijfers hiervan verwijzen we naar de passage hierna “Specifieke uitkeringen van het Rijk”. Voor de jaarschijf 2023 was €200.000 beschikbaar gesteld aan Noaberkracht. De totale capaciteitskosten over 2023 bedroegen €555.000. Aan de specifieke uitkering "CDOKE" konden we €475.000 toerekenen. Noaberkracht deed daardoor in 2023 een beroep op €80.000 van het beschikbaar gestelde bedrag van €200.000. In 2024 zal het voordeel op de jaarschijf 2023 van €120.000 worden meegenomen in de perspectiefnota 2025. Specifieke uitkeringen van het Rijk Hieronder een overzicht van de in 2023 lopende “Specifieke uitkeringen van het Rijk”. Deze middelen lopen vaak over meerdere jaarschijven.

42

Toegekend subsidiebedrag: Per verstrekker/project; Toegezegde cofinanciering: Wat hebben we afgesproken minimaal bij te dragen per project. Besteding: Hoeveel is er in 2023 en tot en met 2023 besteed als subsidiabele uitgaven; Welke subsidies zijn definitief vastgesteld. Het toegekende bedrag voor de “tijdelijke” regeling “capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE)” is beschikt over de jaren 2023 tot en met 2025. Het voor de jaarschijf 2023 beschikbaar gestelde bedrag over 2023 is geheel besteed. (Bedragen x € 1.000)

Raming begrotingsjaar voor wijziging

Raming begrotingsjaar na wijziging

Realisatie begrotingsjaar

Verschil realisatie versus begr. na wijz.

Baten

0

1.056

730

-326

Lasten

922

2.012

1.425

587

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten

-922

-955

-695

261

Onttrekkingen aan reserves

550

600

335

-265

Toevoegingen aan reserves

0

0

0

0

-372

-355

-360

-4

Gerealiseerde totaal resultaat van baten en lasten

Hieronder wordt op hoofdlijnen aangegeven hoe de verschillen tussen de gerealiseerde bedragen en de begrote bedragen na wijziging zijn ontstaan. Mutaties reserves Het verschil op de mutaties van de reserves betreft voornamelijk lagere onttrekkingen voor duurzaamheid voor €208.000 en een werkbudget voor €31.000. Een gedetailleerde toelichting op de verschillen tussen gerealiseerde bedragen en begrote bedragen na wijziging is te vinden in de Jaarrekening 2023 onder "Toelichting en analyse op de baten en lasten".

43

Programma Leefbare kernen Inleiding Leefbare kernen Het leven van onze inwoners speelt zich grotendeels af in de kernen waarin ze wonen. Daar moet het goed zijn qua wonen, werken en sociaal leven. Deze elementen moeten in balans zijn. Voldoende woningbouwmogelijkheden biedt kansen om binnen onze gemeente te blijven wonen. Inwoners met een sterke verbondenheid aan hun kern leveren een grote bijdrage aan het sociale- en verenigingsleven. De combinatie met voldoende werkgelegenheid biedt vervolgens perspectief op een krachtige kern, waar onze inwoners graag verblijven en onderdeel van willen zijn. In het bijzonder kijken wij hierbij naar de kansen voor onze jeugd. De vitaliteit van Dinkelland in de toekomst wordt immers in belangrijke mate bepaalt door de mogelijkheden die jongeren hebben op het gebied van wonen, werken, recreëren en vrijetijdsbesteding. We realiseren ons dat het leefbaar houden van de kernen een doorlopende inspanning vraagt. In de huidige 4 jaar zullen we vooral inzetten op de meerjarige woningbouwprogrammering, het vitaal houden van verblijfsgebieden en het stimuleren van een gezond ondernemersklimaat. We vertalen onze ambities naar 2 actielijnen: •

Voor iedereen een passende woning

•

Voldoende ruimte voor de economie en voor maatschappelijk verantwoord ondernemen

In dit programma maken we ook de afweging hoe om te gaan met de unaniem aangenomen verzamelmotie met betrekking tot de onderwerpen: •

Naar behoefte realiseren van alternatieve woonvormen

•

Inzetten van de sociale hypotheek voor maatschappelijke voorzieningen

•

Realiseren van openbare watertappunten in de kernen (relatie met programma Openbare ruimte & Mobiliteit)

•

Actieplan voor het bestrijden van invasieve exoten (relatie met programma Openbare ruimte & Mobiliteit)

•

Waar nodig het verbeteren van de verkeersveiligheid rondom basisscholen en schoolfietsroutes, met name in het buitengebied (relatie met programma Openbare ruimte & Mobiliteit)

Actielijn 1

Voor iedereen een passende woning

Er is een grote behoefte aan passende woningen. Ook in Dinkelland is de vraag groter dan het aanbod. De meest urgente woningbehoefte ligt bij starters en senioren. Daarop zijn onze nieuwbouwinspanningen vooral gericht. Ons doel is om de huidige onbalans tussen vraag en aanbod van passende woningen te beperken en op te heffen. Kernen zijn verschillend in de behoefte aan woningen. Daarom zijn we in gesprek om te kijken wat bij elke kern past. We willen diversiteit in woningbouw. Het gaat hierbij om huur en koop voor verschillende doelgroepen. Daarbij zien we ook een toename van de vraag naar flexibele woningbouw. We willen inzetten op een actief grondbeleid en creatieve oplossingen onderzoeken voor financiering van plannen, zodat nieuwe woningen voor meer doelgroepen beschikbaar en betaalbaar worden.

Ons doel Wij willen sturen op een meerjarige woningbouwprogrammering. Via ons grondbedrijf treden wij op als ontwikkelaar. Via ons ruimtelijk en planologisch instrumentarium faciliteren wij particuliere initiatiefnemers en projectontwikkelaars.

44

Wij willen het grootste gedeelte van de geprognosticeerde woningbehoefte tot 2030 de huidige bestuursperiode realiseren. Wij stellen op basis van de “harde plancapaciteit” concrete doelen over hoeveel kavels/woningen wij periodiek op de markt brengen (of laten brengen). In 2026 kijken we terug op een woonbeleid dat uitvoeringsgericht is geweest, waarbij: •

in elke kern nieuwe mogelijkheden voor woningbouw zijn ontstaan, passend bij de lokale behoefte;

•

wij de doorstroming in de kernen op gang hebben gebracht;

•

wij een bijdrage hebben geleverd aan een betere betaalbaarheid van woningen;

•

wij een begin hebben gemaakt met de woningvraag van de toekomst, 2030 en verder, uitgaande van opgaven voortkomend uit vergrijzing, veroudering van woningen en verduurzaming;

•

een aanbod met flexibele woonproducten hebben gerealiseerd voor mensen met een urgente woonvraag.

Hoe leverden we een bijdrage aan Voor iedereen een passende woning De woningmarkt is in beweging. Hoewel de vraag naar woningen nog steeds groot is zien wij een aantal actuele ontwikkelingen, waardoor wij ons perspectief op woningbouw in 2023 hebben geactualiseerd. Daarbij zien wij dat naast een continue woningbouwproductie de behoefte aan een daadkrachtig volkshuisvestingsprogramma toeneemt. Onze volkshuisvestijke opgaven gaan over het vinden van balans tussen beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit. •

Strategische grondaankopen: in elke kern blijven we aansturen op het bieden van een goed perspectief op nieuwe woningbouwmogelijkheden. Zowel door inbreiding als uitbreiding. In de meeste kernen hebben we inmiddels een strategische grondpositie ingenomen. In de kernen waar we nog geen positie hebben, worden gesprekken gevoerd om tot verwerving te komen.

•

Betaalbaarheid: in het kader van betaalbaarheid hebben we in onze uitgifteplannen aangestuurd op meer sociale woningbouw en betaalbare woningen. We hebben de verdeling 30-40-30 (sociaal-betaalbaar-vrij) zoveel mogelijk gehanteerd, tenzij specifiek maatwerk nodig was door lokale omstandigheden (behoefte) of een (te) beperkte omvang van het plangebied. Daarnaast hebben we een onderzoeksbureau opdracht gegeven om financieringsvormen voor het verbeteren van de betaalbaarheid te onderzoeken.

•

Afstemming woningbouwvereniging: we hebben doorlopend afstemming met onze woningbouwvereniging. We hebben verkennende gesprekken gevoerd over de beschikbare investeringsruimte om het sociale woningbouwbestand te vergroten en om te investeren in tijdelijke woningbouwvormen. We hebben eveneens afstemming gevonden over de toekomstige woningbouwproductie van reguliere huurwoningen. We hebben de afspraak gemaakt dat de woningbouwvereniniging 137 nieuwe huurwoningen gaat opleveren. De woningbouwvereniging geeft daarbij aan elke opgave boven de afgesproken 137 woningen in overweging te nemen en separaat af te wegen.

•

Woonzorgbeleid: in het verlengde de woonvisie zijn we gestart met het opstellen van woonzorgbeleid. Sociaal-demografische ontwikkelingen, zoals vergrijzing en meer kleine huishoudens, hebben een sterke invloed op de woning- en zorgmarkt. Daarom willen we vanuit verschillende beleidsterreinen tot passende oplossingen komen. Een integrale woonzorgvisie biedt daarbij uitkomst.

•

Actualisatie woningbouwprogrammering: we actualiseren periodiek ons woningbouwprogramma, waarbij wij onze woningbouwproductie hebben gemaximaleerd binnen de regionele afspraken.

45

•

Flexwonen: we hebben samen met de woningbouwvereniging het eerste project opgeleverd waarin flexwonen is geaccommodeerd. We hebben verkend onder welke condities dit concept op andere locaties ook kan worden toegepast. We hebben ervoor gekozen om voorlopig af te stappen van tijdelijke woonvormen en door te schakelen naar goedkope permanente woonvormen. We hebben hier een ambitie aan gekoppeld van 150 eenheden.

Actielijn 2 Voldoende ruimte voor de economie en voor maatschappelijk verantwoord ondernemen Het bieden van een economisch perspectief en werkgelegenheid heeft een nauwe relatie met voldoende ontwikkelruimte voor bedrijven en voor plekken waar bedrijven zich vestigen. Daarbij ligt de nadruk op behoud en versterking van het lokale bedrijfsleven. We zien de sociaaleconomische ontwikkelingen binnen onze gemeente niet los van ontwikkelingen buiten de gemeentegrenzen. Er is een gezamenlijk belang voor brede versterking van de economie in Twente. Daarbij staat maatschappelijk verantwoord ondernemen centraal. Wij willen ondernemers stimuleren om zich te richten op nieuwe marktkansen, groei en innovatie met winst voor mens, maatschappij en milieu. Wij betrekken deze visie bij de gesprekken met onze ondernemers en dragen deze boodschap uit in Twents verband.

Ons doel Wij willen een bijdrage leveren aan een sterke economische sector. Wij willen dat ons bedrijfsleven participeert en profiteert van de ontwikkelingen in Noordoost Twente en de regio Twente. Wij verbinden partijen via ons netwerk binnen de 3O’s. Daarnaast herkennen wij in onze gemeente een sterke vorm van vrijetijdseconomie, waarbij wij inzetten op kwalitatief toerisme. In 2026 kijken we terug op: •

Nieuw gerealiseerde bedrijventerreinen in de grote kernen.

•

Sterkere centrumgebieden en een goed onderhouden relatie met onze ondernemers.

•

Een bijdrage geleverd aan talentontwikkeling via de 3O’s.

•

Verdere ontplooiing van de grensregio.

•

Een goede balans tussen de landschapskwaliteiten van ons gebied, de leef- en werkomgeving voor inwoners en de groeimogelijkheden van de toeristische sector;

•

Geboden mogelijkheden voor marktconforme en gebiedspassende bedrijvigheid;

•

Uitvoering van projecten en ideeën die gericht zijn op toerisme of dagrecreatie als aanvulling op het bestaande aanbod, gericht zijn op interessante doelgroepen of zorgen voor seizoensverlenging;

•

Ingerichte toeristisch interessante locaties in de kernen en in het buitengebied.

Hoe leverden we een bijdrage aan Voldoende ruimte voor de economie en voor maatschappelijk verantwoord ondernemen Strategische visie Afgelopen jaar zijn we gestart met het opstellen van de economische visie. De intentie is een kort en krachtig document. Daarvoor is eerst een onderzoek naar talentbehoud uitgevoerd dat opgenomen zal worden in de visie. Vervolgens werken we aan een plan van aanpak om met de visie aan de slag te gaan.

46

Bedrijventerreinen Doordat wij de laatste kavels hebben uitgegeven oriënteren wij ons op uitbreidingen van de bedrijventerreinen in de 3 grote kernen. Wij hebben daarvoor de behoefte aan bedrijventerreinen voor de komende jaren geïnventariseerd. Op basis van deze behoefteramingen zijn wij gestart met de planologische procedure voor de uitbreiding in Ootmarsum. Tevens voeren wij gesprekken m.b.t. verwerving van gronden in Denekamp en Weerselo. In regionaal verband zijn over de (regionale behoefte aan) bedrijventerreinen programmeringsafspraken gemaakt. Samenwerking grensregio De huidige samenwerking in de grensregio en de verdere mogelijkheden voor Dinkelland zijn in het derde en het vierde kwartaal verkend. Dit heeft geresulteerd in strategisch kader en een Kansenkaart, die gezamenlijk met Nordhorn is opgesteld en bestuurlijk is afgestemd. Ook zijn bestaande netwerken en structuren in beeld gebracht en de eerdere betrekkingen weer aangehaald. Met Nordhorn en Uelsen, maar ook met Enschede, Losser, Hardenberg en Coevorden zijn bestuurlijk, dan wel ambtelijk kansen uitgewisseld als het gaat om samenwerken in de grensregio. R&T Wij hebben op Noordoost Twentse schaal de vraag- en aanbodzijde binnen de verblijfssector onderzocht. Het onderzoek is zowel kwantitatief (is er ruimte voor nieuwe initiatieven) als kwalitatief (voor welke doelgroepen/leefstijlen is er ruimte) uitgevoerd.

Met de data wordt toegewerkt naar toekomstbestendig beleidskaders voor de verblijfsrecreatieve sector. Hierbij wordt nadrukkelijk gekeken naar de huidige ontwikkelingen in het buitengebied. Daarnaast is er een onderzoek uitgevoerd naar de druk (aanwezigheid van bezoekers en de invloed van hun activiteiten op een gebied) en draagkracht (kan het gebied de bezoekers aan) in Noordoost Twente. Met deze data wordt samen met de sector toegewerkt naar een plan voor aanbodontwikkeling, vraagsturing en bezoekersmanagement. Concreet wordt er een visie met een uitvoeringsagenda opgeleverd. Deze werkwijze sluit aan bij deze van het Ministerie van EZK en het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC). Verder heeft er een verkenning plaatsgevonden naar een samenwerking tussen de VVV OotmarsumDinkelland en de TTI van Tubbergen. De markt staat achter een organisatorische samenwerking van beide toeristische organisaties. Vanaf 2024 zullen beide partijen samen gaan opereren. De plannen hiervoor zijn in december 2023 aangeleverd bij de gemeenten.

Aangenomen moties en amendementen Moties Bomen bomen bomen In de raadsvergadering van 8 november 2023 is de motie Bomen bomen bomen aangenomen met 12 stemmen voor en zeven tegen. De motie draagt het college op om: •

Te inventariseren, mogelijk samen met de 3 O’s (Onderwijs-Ondernemers-Overheid). Welke particulieren en publieke gronden in de gemeente Dinkelland beschikbaar zijn voor het aanplanten van inheemse, onderhoudsarme bomen, waarbij inwoners nauw betrokken worden;

•

Een plan, mogelijk samen met de 3 O’s, op te stellen waarbij de gemeente Dinkelland in deze raadsperiode substantieel meer inheemse, onderhoudsarme bomen rijker wordt op particulieren en publieke gronden binnen en buiten de bebouwde kom passend bij de gemeente en inwoners en de provincie Overijssel nauw betrokken worden;

47

•

Het beleid voor een duurzame instandhouding van het totale bomenbestand uit te breiden met specifieke aandacht voor de vervanging van weggevallen bomen, waarbij de omvang van de herplant is gerelateerd aan de waarden van de weggevallen boom op het vlak van landschap, biodiversiteit, klimaat en beleving;

•

Aan te sluiten bij het Norminstituut Bomen het het Bomenregister om bovenstaand plan en aangepast beleid na uitwerking te kunnen consolideren;

•

De Raad uiterlijk voor de zomer 2023 op de hoogte te brengen over de voortgang van de motie en de extra structurele kosten.

Stand van zaken: De motie is uitgevoerd. De motie is te raadplegen via de volgende link: Moties 2022

Financiën Leefbare kernen Werkbudget leefbare kernen In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €400.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. De coalitieperiode is in 2022 gestart. De uitgaven 2022 zijn op de begroting 2023 in mindering gebracht. In het programmajournaal 2023 is een bedrag van €30.000 afgesplitst als “werkbudget 3O’s. Voor de jaarschijven 2023 t/m 2026 jaarlijks €7.500.

Voor de jaarschijf 2023 was oorspronkelijk €120.000 beschikbaar gesteld. Na afsplitsing van het werkbudget 3O’s kwam het begrotingsbedrag op €112.500. In 2023 zijn onderstaande uitgaven onttrokken aan genoemde reserve. Uitgaven 2023: Externe adviezen

€48.000

Bijdrage cultuurmakelaar

€14.000

Project woonzorgvisie

€17.000

Begeleiding centrumondernemers

€11.000

48

Bodemonderzoeken

€3.000

Overige kosten

€9.000

Totaal

€102.000

De te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode betreffen de “binnensportaccommodaties NOT gemeentes”, ontwikkelvisie Leefbaarheid Agelo, ondersteuning prestatieafspraken Natura Docet, Meerkosten IHP Dinkelland (boven bestaande budget) en de eindafrekening “begeleiding centrumondernemers”. Van het afgesplitste werkbudget 3 O’s is €6.000 overgebleven. Dit kan weer worden toegevoegd aan het oorspronkelijke budget. Versterking toerisme In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €280.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. In het programmajournaal 2023 is voor de regeling “cultuur, participatie en culturele evenementen” een bedrag van €20.000 afgesplitst voor kleine initiatieven.

Voor de jaarschijf 2023 was €78.000 beschikbaar gesteld. In 2023 zijn onderstaande uitgaven onttrokken aan genoemde reserve. Uitgaven 2023: VVV Ootmarsum-Dinkelland

€45.000

Verkenning toekomstbestendige VVV-organisatie

€9.000

Onderzoek verblijfsrecreatie NOT 2022-2023

€7.000

Analyse Impact en draagkracht toerisme Noordoost Twente

€4.000

49

Overige uitgaven

€3.000

Totaal

€68.000

Samenwerking centrumondernemers In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €30.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”.

Voor de jaarschijf 2023 was €15.000 beschikbaar gesteld. In 2023 zijn géén uitgaven onttrokken aan genoemde reserve.

Werkbudget bedrijfsuitbreiding In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €20.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”.

Voor de jaarschijf 2023 was €10.000 beschikbaar gesteld. Hiervan is €4.000 besteed voor een koopstromenonderzoek.

50

Project ontplooiing grensregio’s In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €50.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”.

Voor de jaarschijf 2023 was €12.500 beschikbaar gesteld. In dat jaar bedroegen de kosten voor de procesbegeleider/projectleider €24.000.

Subsidies Hieronder een overzicht van de in 2023 lopende subsidies. Deze middelen van externe geldverstrekkers lopen vaak over meerdere jaarschijven.

Toegekend subsidiebedrag: Per verstrekker/project; Toegezegde cofinanciering: Wat hebben we afgesproken minimaal bij te dragen per project. Besteding: Hoeveel is er in 2023 en tot en met 2023 besteed als subsidiabele uitgaven; Welke subsidies zijn definitief vastgesteld.

51

Specifieke uitkeringen van het Rijk Hieronder een overzicht van de in 2023 lopende “Specifieke uitkeringen van het Rijk”. Deze middelen lopen vaak over meerder jaarschijven.

Voor de woonzorgvisie Dinkelland is de “Provincie Overijssel” de “tussenpersoon” richting “Rijk”. (Bedragen x € 1.000)

Raming begrotingsjaar voor wijziging

Raming begrotingsjaar na wijziging

Realisatie begrotingsjaar

Verschil realisatie versus begr. na wijz.

Baten

0

909

33

-876

Lasten

594

2.685

1.121

1.563

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten

-594

-1.776

-1.089

687

Onttrekkingen aan reserves

186

1.391

660

-731

Toevoegingen aan reserves

0

0

0

0

-408

-385

-429

-44

Gerealiseerde totaal resultaat van baten en lasten

Hieronder wordt op hoofdlijnen aangegeven hoe de verschillen tussen de gerealiseerde bedragen en de begrote bedragen na wijziging zijn ontstaan. Centrumplan (Be)leefbaar centrum Ootmarsum De daadwerkelijke kosten voor het aanpassen van met name de parkeervakken, de aanschaf van de verkeersborden en de wijze van uitvoering zijn hoger uitgevallen dan voorzien. Hogere kosten in de wijze van uitvoering is enerzijds te verklaren door de wensen uit de samenleving/klankbordgroep. Anderzijds doordat in de planning rekening is gehouden met feestdagen, de decembermaand en carnaval. Hierdoor bleef de overlast in die periodes beperkt maar zijn de kosten verhoogd. Mutaties reserves Het verschil op de mutaties van de reserves betreft voornamelijk lagere onttrekkingen voor voorbereidingskosten basisscholen Denekamp voor €426.000 (zie voorstel budgetoverheveling), Stimuleringsregeling binnenstedelijke herontwikkeling voor €200.000 (zie voorstel budgetoverheveling) en Volkshuisvesting Rijks en provinciale middelen voor €50.000 (zie voorstel budgetoverheveling).

52

Een gedetailleerde toelichting op de verschillen tussen gerealiseerde bedragen en begrote bedragen na wijziging is te vinden in de Jaarrekening 2023 onder "Toelichting en analyse op de baten en lasten".

53

Programma Gemeente en de samenleving Inleiding We zijn als gemeente open, betrouwbaar, duidelijk en transparant en (digitale) gegevens van onze inwoners zijn bij ons in goede handen. We nodigen inwoners vooral uit om mee te doen. Vanuit het uitgangspunt van een participatieve lokale democratie zetten we in op passende en vernieuwende manieren van samenwerking en besluitvorming. Daarbij past een proactieve gemeentelijke informatievoorziening naar onze inwoners.

Actielijn 1 Gemeente en inwoners staan dicht bij elkaar en werken samen Mijn Dinkelland 2030! Het proces MijnDinkelland2030 bouwen we de komende jaren verder uit. Een aantal jaren geleden is het proces MijnDinkelland2030! gestart. Inwoners in alle kernen denken na over de toekomst van hun dorp en samen met hen maken we keuzes. De gesprekken verlopen veelal via de kernraden. Buurtmannen- en buurtvrouwen vervullen een belangrijke rol in als verbindende schakel tussen kern en gemeente. Mooie initiatieven komen tot bloei. Een overzicht van de ontwikkelingen en projecten per kern is terug te vinden in de begrotingsapp: MijnDinkelland2030! Komende jaren (ook in 2023) verwachten we dat meer initiatieven kunnen worden omgezet in concrete ideeën of projecten en inspanningen. Onze buurtmannen en -vrouwen spelen een belangrijke rol als verbindende schakel tussen gemeente en de kernen. Ook de introductie van de kernondersteuner - zoals omschreven in het programma “Iedereen Gezond” geeft een extra impuls aan onze ambities op dit terrein. Participatiebeleid In de gemeente Dinkelland werken we samenlevingsgericht. Werken voor en met de samenleving staat al heel wat jaren hoog op de agenda van onze gemeente. Samen met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties kijken we naar wat we samen kunnen doen om onze kernen op de lange termijn leefbaar te houden.