Definitieve jaarstukken 2024 Dinkelland.pdf
Tekst van het document
Jaarstukken 2024
Inhoudsopgave Inleiding jaarstukken ...................................................................................................................................... 5 Nota van aanbieding...................................................................................................................................... 9 Resultaat en analyse .................................................................................................................................. 9 Reserves en voorzieningen ...................................................................................................................... 14 Financiële positie en resultaatbestemming .............................................................................................. 14 Inleiding ambitiebegroting............................................................................................................................ 16 Programma Buitengebied in Balans ............................................................................................................ 17 Actielijn 1 Naar een toekomstbestendige agrarische sector .................................................................... 17 Actielijn 2 Ons unieke landschap en natuur worden geborgd ..................................................................
20 Financiën Buitengebied in Balans ............................................................................................................ 22 Programma Iedereen Gezond ..................................................................................................................... 25 Actielijn 1 De zorg voor onze inwoners is op orde ................................................................................... 25 Actielijn 2 Gezond in je lijf en in je hoofd.................................................................................................. 27 Actielijn 3 Iedereen doet mee ................................................................................................................... 29 Actielijn 4 Iedereen is veilig ...................................................................................................................... 30 Financiën Iedereen Gezond ..................................................................................................................... 32 Programma Leefomgeving van de toekomst ............................................................................................... 35 Actielijn 1 Verduurzamen - Op weg naar energieneutraal en aardgasvrij wonen en werken ..................
38 Actielijn 2 Opwek - Duurzame energievoorziening .................................................................................. 40 Actielijn 3 Duurzame Mobiliteit ................................................................................................................. 43 Financiën Leefomgeving van de toekomst............................................................................................... 43 Programma Leefbare kernen....................................................................................................................... 50 Actielijn 1 Voor iedereen een passende woning ...................................................................................... 50 Actielijn 2 Voldoende ruimte voor de economie en voor maatschappelijk verantwoord ondernemen .... 52 Financiën Leefbare kernen ...................................................................................................................... 55 Programma Gemeente en de samenleving................................................................................................. 64 Actielijn 1 Gemeente en inwoners staan dicht bij elkaar en werken samen ............................................ 64 Actielijn 2 Een sterk en toekomstbestendig Noaberkracht.......................................................................
65 Actielijn 3 Financieel gezond blijven ........................................................................................................ 67 Financiën Gemeente en de samenleving................................................................................................. 68 Programma basisdeel.................................................................................................................................. 69
2
Programma Bestuur & middelen .............................................................................................................. 69 Programma Dienstverlening & burgerzaken ............................................................................................ 75 Programma Veiligheid .............................................................................................................................. 78 Programma Openbare ruimte & mobiliteit ................................................................................................ 81 Programma Economie.............................................................................................................................. 86 Programma Onderwijs.............................................................................................................................. 89 Programma Sport & accommodaties ....................................................................................................... 92 Programma Cultuur & recreatie ............................................................................................................... 94 Programma Sociaal domein .....................................................................................................................
97 Programma Milieu .................................................................................................................................. 106 Programma Volkshuisvesting & ruimtelijke ordening ............................................................................. 111 Paragrafen ................................................................................................................................................. 115 Lokale heffingen ..................................................................................................................................... 115 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................................ 128 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................................. 138 Financiering ............................................................................................................................................ 149 Verbonden partijen ................................................................................................................................. 151 Grondbeleid ............................................................................................................................................
167 Bedrijfsvoering ........................................................................................................................................ 172 Wet Open Overheid (WOO) ................................................................................................................... 175 Jaarrekening .............................................................................................................................................. 176 Balans .................................................................................................................................................... 176 Overzicht van baten en lasten ................................................................................................................ 178 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling .............................................................................. 179 Toelichting op de balans per 31 december ............................................................................................ 185 Toelichting en analyse op de baten en lasten ........................................................................................ 205 Rechtmatigheidsverantwoording ............................................................................................................
221 Bijlagen bij de jaarrekening ....................................................................................................................... 223 Bijlage 1: Overzicht van incidentele baten en lasten ............................................................................. 223 Bijlage 2: Wet Normering bezoldiging Topfunctionarissen publieke en semipublieke sector ................ 227 Bijlage 3: Single informatie Single audit (SiSa) ...................................................................................... 228 Bijlage 4: Overzicht taakvelden .............................................................................................................. 248 Bijlage 5: Toelichting beleidsindicatoren ................................................................................................ 253 Overige gegevens ..................................................................................................................................... 257
3
Controleverklaring .................................................................................................................................. 257 Raadsvoorstel en raadsbesluit ............................................................................................................... 257
4
Inleiding jaarstukken Dit document betreft de jaarstukken 2024. Hierin leggen wij verantwoording af over het gevoerde beleid in het afgelopen jaar. Naast de verantwoording over dit gevoerde beleid, uitvoerig opgenomen onder de verschillende programma's, willen we in deze inleiding stilstaan bij een aantal gebeurtenissen en opvallende omstandigheden. Asielopgaven Toen miljoenen mensen uit Oekraïne op de vlucht sloegen voor de oorlog met Rusland heeft de Raad van de Europese Unie op 4 maart 2022 de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) in werking gesteld. Hiermee hebben vluchtelingen uit Oekraïne in alle EU-lidstaten tijdelijk recht op opvang, medische zorg, werk en onderwijs. Op dit moment van schrijven is de situatie in Oekraïne zorgelijk en niet verbeterd. De oorlog in Oekraïne blijft daarmee ook directe en indirecte gevolgen hebben voor de dienstverlening door gemeenten. Sinds 27 juni 2024 is de zogenaamde ‘Tijdelijke Wet opvang ontheemde Oekraïners’ van kracht. Op dit moment is de vluchtelingenstatus gegarandeerd tot 4 maart 2027. In Dinkelland zijn momenteel 106 bedden in de Wyllandrie en 120 bedden in het klooster beschikbaar. Het aantal bedden in de Wyllandrie zal in juni 2025 176 bedragen. Dinkelland heeft een deel van de taakstelling van de gemeente Tubbergen overgenomen. In ruil daarvoor vangt Tubbergen een 13 asielzoekers voor Dinkelland op.
Naast de opvang van ontheemden uit Oekraïne is de situatie in de zogenaamde 'Migratieketen' eveneens onvoldoende verbeterd en blijft er sprake van een precaire situatie. Er blijft landelijk, regionaal en lokaal extra vraag naar opvangplekken voor vluchtelingen. Ook is er sprake van oplopende taakstellingen voor gemeenten voor de huisvesting van statushouders. De aanhoudende landelijke vraag naar meer opvangplekken voor vluchtelingen heeft gemaakt dat ook in 2024 actief gezocht is naar een geschikte permanente opvanglocatie. Dit leverde geen realistisch scenario op. Wel zijn asielzoekers en statushouders tijdelijk opgevangen in hotel Dinkeloord (gemeente Losser). Deze opvang verliep goed en heeft geen overlast veroorzaakt. Leefomgeving van de toekomst In 2024 is ingezet op het informeren, adviseren en ontzorgen van inwoners in het proces naar haalbare en betaalbare oplossingen in het verduurzamen van hun woning. De website is vernieuwd en verbeterd en functioneert. Via de nieuwsbrieven duurzaamheid en mailingen zijn inwoners en andere direct geïnteresseerden herhaaldelijk op de hoogte gehouden van de verschillende ontwikkelingen en mogelijkheden. Het plan van aanpak energiearmoede is vastgesteld. We ondersteunen inwoners met energiearmoede en koopwoningen tot 1973 met isolatiemaatregelen tot een maximumbedrag van € 2.100.
Mijande maakt ook gebruik van de subsidiegelden om energiearmoede te bestrijden binnen de desbetreffende doelgroep. Ook hebben de 4 Noordoost Twentse gemeenten een lokaal isolatie plan vastgesteld. Daarmee wordt invulling gegeven aan het Nationaal Isolatieprogramma (NIP) om slecht geïsoleerde woningen met een laag energielabel te laten isoleren. In het voorstel zijn 3 acties uitgewerkt, te weten de isolatiesubsidie, het hulploket en de doe-het-zelf aanpak. De eerste twee zijn inmiddels in uitvoering, de laatste gaat begin 2025 van start. Er is in beeld gebracht welke regelingen er voor particulieren zijn om het verduurzamen van woningen te versnellen met als uitgangspunt haalbaar en betaalbaar. De Gemeentelijke Verduurzamingsregeling (GVR) is daaruit naar voren gekomen als beste toepasbaar op de gewenste doelgroep. Deze is verder uitgewerkt en in de commissievergadering van januari 2024 inhoudelijk behandeld. Door tussenkomst van de VNG is behandeling in de raad uitgesteld en zijn gesprekken gevoerd met de VNG. Het voorstel is in september 2024 opnieuw behandeld, maar verworpen waarbij wel een motie is aangenomen waarin het college is opgeroepen om met een alternatief te komen. Op basis van deze motie is opnieuw naar de inventarisatie gekeken van de verschillende mogelijkheden voor duurzaamheidsregelingen.
Op 10 december 2024 zijn deze toegelicht in een themabijeenkomst aan de gemeenteraad. Op basis van de uitkomsten wordt een verdiepingsslag gemaakt op mogelijke regelingen, waarbij we kijken of en hoe de knelpunten in deze regelingen kunnen worden ondervangen en wat hiervan de (financiële) consequenties zijn.
5
Het windbeleid is op 19 december 2023 door de raad vastgesteld. Door onder andere strengere geluids- en afstandsnormen en aanvullende voorwaarden voor windturbines in Dinkelland, heeft de provincie Overijssel kenbaar gemaakt dat zij dit beleid niet haalbaar acht. Wel heeft de provincie Overijssel de gemeente de mogelijkheid geboden om programmeringsafspraken te maken voor de maximale hoeveelheid op te wekken windenergie in Dinkelland. De gemeente Dinkelland heeft van deze mogelijkheid afgezien waarna de provincie heeft vastgesteld dat er in Dinkelland maximaal 80 GWh aan windenergie opgewekt mag worden. De provincie heeft het gebied vanaf medio oktober 2024 tot 15 februari 2025 opengesteld voor de inschrijving van initiatieven. Het Klimaatprogramma 2024-2050 is in juni 2024 door de gemeenteraad vastgesteld. Hierin zijn de opgaven en ambities vastgelegd die we hebben ten aanzien van de uitvoering van het Klimaatakkoord inclusief een uitvoeringsprogramma. In november 2024 zijn door de raad ook de kaders voor het klimaatprogramma vastgesteld. Deze concrete kaders worden gehanteerd bij de tweejaarlijkse evaluatie en actualisatie van het uitvoeringsprogramma van het klimaatprogramma.
Positieve gezondheid Naast de al aanwezige dorpsondersteuners in Saasveld, Deurningen, Weerselo, Noord-Deurningen, Lattrop-Breklenkamp en Tilligte is ook een dorpsondersteuner van start gegaan in Rossum, Volthe en Lemselo. Voor de kern Denekamp zijn gesprekken gestart met geïnteresseerde inwoners. Het project versterken Jeugdpreventie is opgeleverd in 2024. Binnen dit project is in beeld gebracht op welke wijze we binnen onze gemeente kinderen en hun ouders/verzorgers snel, dichtbij en direct passend kunnen helpen bij een hulpvraag. Er zijn vier Quick-wins gestart en voortgezet namelijk: steungezinnen, scheidingsadviesteam, outreachend jongerenwerk en aanvullend preventief jeugdaanbod KIES (Kind in echtscheiding). De kulturhusen uit de gemeente Dinkelland hebben een convenant getekend. In dit convenant geven de kulturhusen aan dat zij graag een bijdrage willen leveren aan het versterken van het preventieve aanbod en de algemene voorzieningen in de kulturhusen. Er wordt periodiek met de kulturhusen gesproken over hoe lokaal invulling kan worden gegeven aan dit convenant. Inmiddels zijn er bijvoorbeeld in meerdere kulturhusen inloopuren voor ouderen gestart. In 2024 is de woonzorgvisie voor de gemeente Dinkelland samen met inwoners, zorg- en welzijnsorganisaties en de woningcorporatie ontwikkeld.
De woonzorgvisie wordt in het eerste kwartaal van 2025 als onderdeel van de Omgevingsvisie vastgesteld. Vervolgens vindt er nog een vertaling plaats van de gesignaleerde behoeften naar woon- en beheersvormen in het Volkshuisvestingsprogramma. In vervolg op de in 2023 vastgestelde gezondheidsnota en sportnota is in 2024 een uitvoeringsagenda opgesteld. Hierin zijn de ambities uit de nota's vertaald naar concrete doelen en projecten. Dit is uitgezet in een planning voor de komende jaren. Gebiedsgerichte ondersteuning wordt steeds essentiëler om preventief te kunnen werken aan de gezondheid en vroegtijdig te kunnen signaleren en doorverwijzen waar nodig. Op verschillende terreinen bieden we ondersteuning zoals dorpsondersteuners, sociaal werkers, buurtsportcoaches enz. We zijn in 2024 gestart met het in beeld brengen van de diverse ondersteuningsnetwerken om de samenwerking te kunnen verbeteren en de opdrachten naar de uitvoerende partijen te kunnen verduidelijken. Via het Leefbaarheidsfonds zijn meerdere initiatieven mogelijk gemaakt, waarbij de nadruk ligt op preventie, samenwerking en sociale cohesie. Gehonoreerde aanvragen leveren een bijdrage aan een gezondere en inclusievere samenleving en zijn met name gericht op kwetsbare inwoners.
Door gebiedsgericht te werken worden op deze wijze ook algemene voorzieningen in nabijheid gerealiseerd, waarbij oog is voor het efficiënter en effectief benutten van bestaande voorzieningen als Kulturhusen en MFA's. Tevens is een tussentijdse evaluatie van het Leefbaarheidsfonds uitgevoerd met als belangrijkste conclusie dat het zowel vanuit het perspectief van de gemeente als vanuit de samenleving goed wordt gewaardeerd.
6
In 2024 zijn een Kadernota Armoede en Schulden en een uitvoeringsplan opgesteld. Hierin zijn de ambities uit de nota's vertaald naar concrete doelen en projecten. Dit is uitgezet in een planning voor de komende jaren. Eén van de projecten waarvan de voorbereiding in 2024 is gestart, is het Jongeren Perspectief Fonds (JPF). De JPF-aanpak zorgt ervoor dat jongeren schulden(zorg) vrij zijn én werken aan hun perspectief. In 2024 is ook in samenwerking met de Stadsbank Oost Nederland het product ‘nazorg’ opgezet.
Onze ambitie om het thema veiligheid integraler te benaderen heeft in 2024 geleid tot de vaststelling van een Integraal Veiligheidsplan (IVP). Het IVP is het instrument van de gemeente waarmee we aangeven op welke wijze we invulling geven aan onze regierol op openbare orde en veiligheid. Eveneens geven we aan waar de prioriteiten liggen. Buitengebied in Balans Ook 2024 is een jaar van grote veranderingen geweest. In de eerste plaats door de vorming van een nieuw kabinet. Dit nieuwe kabinet heeft besloten het Transitiefonds op te heffen en daarmee ook een streep te zetten door het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). Dit betekende eveneens het einde voor het Provinciaal Programma Landelijk Gebied (PPLG), waaraan we met alle gebiedspartners een forse inhoudelijke bijdrage hebben geleverd. Daarmee is de gewenste zekerheid en richting nog altijd afwezig. We zijn in afwachting van nieuw rijksbeleid. Als gemeente hebben we geprobeerd zo goed mogelijk onze zorgen voor het voetlicht te brengen, te blijven samenwerken aan de opgaven en betrokken op de hoogte te houden van de ontwikkelingen en gevolgen daarvan. Als gemeente zijn we op meerdere vlakken vertegenwoordigd in de Natura2000 processen. We zijn tot 1 juli 2024 bestuurlijk trekker geweest van een aantal N2000 gebieden in Dinkelland.
Daarnaast zijn we lid van de projectgroepen voor de N2000 ontwikkelopgave en van de technische werkgroepen om het gemeentelijk belang te verwoorden en te adviseren op vergunningsprocessen etc. Waar de ontwikkelopgave is afgerond zijn we betrokken bij de beheerfase van de N2000 gebieden. Bij de herziening van de beheerplannen is en wordt het gemeentelijk belang en dat van haar inwoners vertegenwoordigd in de klankbordgroepen. Leefbare Kernen Het behoud en versterken van de leefbaarheid in onze kernen verdient doorlopend aandacht. Wij willen kernen waar het goed wonen is en waar voldoende aanbod voorhanden is; waar bedrijvigheid is en waar mensen werk kunnen vinden. Daarnaast zetten wij in op kernen waar ruimte is om elkaar te ontmoeten en om samen te komen. Het is een prachtige opgave om onze voorzieningen in stand te houden en participatief plannen in ontwikkeling te brengen. Wij hebben in 2024 ons woningbouwprogramma verder uitgebouwd op basis van de in 2021 vastgestelde woonvisie. Ons speerpunt is geweest om in elke kern een gemeentelijk woningbouwplan in uitgifte te hebben of in het vooruitzicht te hebben. Daarnaast hebben wij de nodige grondposities ingenomen. Wij zijn begonnen met het aanbrengen van meer balans en doorstroming op de woningmarkt door een gevarieerd(er) woningbouwaanbod na te streven.
Daarbij richten wij ons op sociale woningbouw, wonen met zorg en betaalbaarheid van woningen. In onze plannen houden wij meer rekening met de opgaven voor natuur en klimaatadaptief bouwen. Daar waar wij groene structuren aanbrengen, zijn deze kwalitatief hoogwaardig. Onze inspanningen op het gebied van wonen monden uit in een volkshuisvestingsprogramma. Daarnaast hebben we een concreet planvoornemen vastgesteld om 150 goedkope woningen gerealiseerd te krijgen in Weerselo (Weerselerbeek) en Denekamp (Denekamp Oost 2A en 2B). We hebben in Ootmarsum een omvangrijke grondpositie ingenomen waarin we meerjarig kunnen voorzien in de woningbehoefte. Het project is gestart en wordt uitgewerkt tot een stedenbouwkundig plan. De taakstelling voor huisvesting van statushouders is een volkshuisvestelijke taak. Wij integreren deze
7
opgave in onze uitgifteplannen door een gestandaardiseerd woonproduct, gebaseerd op de omvang van de taakstelling, gerealiseerd te krijgen. In 2024 hebben we de hoofdopzet voor een strategische economische visie neergelegd. Deze visie geeft inzicht in onze bedrijfssectoren, kansen voor werkgelegenheid en verwachtingen van ons economisch perspectief. Doordat wij de laatste kavels hebben uitgegeven oriënteren wij ons op uitbreidingen van de bedrijventerreinen in de 3 grote kernen. Wij hebben daarvoor de behoefte aan bedrijventerreinen voor de komende jaren geïnventariseerd. Op basis van deze behoefteramingen zijn wij gestart met de planologische procedure voor de uitbreidingen in Ootmarsum en Weerselo en voeren wij afrondende gesprekken m.b.t. verwerving van gronden in Denekamp. In regionaal verband zijn over de (regionale behoefte aan) bedrijventerreinen programmeringsafspraken gemaakt. De huidige samenwerking in de grensregio en de verdere mogelijkheden voor Dinkelland zijn verkend. Dit heeft geresulteerd in strategisch kader en een Kansenkaart, die gezamenlijk met Nordhorn is opgesteld en bestuurlijk is afgestemd. Ook zijn bestaande netwerken en structuren in beeld gebracht en de eerdere betrekkingen weer aangehaald.
Met Nordhorn en Uelsen, maar ook met Enschede, Losser, Hardenberg en Coevorden zijn bestuurlijk, dan wel ambtelijk kansen uitgewisseld als het gaat om samenwerken in de grensregio. Wij hebben in 2024 het ambitiedocument Toerisme & Recreatie opgesteld. Dit was een co-creatieproces met Twente Marketing, Marketing Oost, de lokale VVV’s en Tourist info’s, lokale ondernemers en stakeholders uit de sector van Noordoost Twente, de gemeenten in Noordoost Twente en het Nationaal Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC). Het ambitiedocument geeft richting aan de doorontwikkeling van de sector op het snijvlak van een aantrekkelijk toeristisch klimaat en de leefbaarheid van ons gebied. In 2024 is een nieuw water en rioleringsplan 2025 tot en met 2030 vastgesteld. Voor een verdere inhoudelijke en financiële toelichting op het jaar 2024 verwijzen wij u naar de verschillende onderdelen van deze jaarstukken 2024.
8
Nota van aanbieding Indeling jaarstukken Het college biedt hierbij de jaarstukken 2024 ter vaststelling aan de gemeenteraad aan. Met de aanbieding van de jaarstukken legt het college verantwoording af over het gevoerde beleid en beheer in 2024. Uitgangspunt hiervoor is het leveren van een gedegen kwaliteit waarbij het verkrijgen van een goedkeurende verklaring, ook voor de rechtmatigheid, een voorwaarde is. De in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) provincies en gemeenten genoemde jaarstukken bestaan uit:
De jaarstukken zijn het sluitstuk van de Planning & Control-cyclus. In het eerste gedeelte, het jaarverslag, staat het gevoerde beleid centraal. In het jaarverslag wordt de indeling van de begroting 2024 gevolgd en wordt de realisatie van de doelstellingen uit de ambitiebegroting en basisbegroting nader beschouwd. In het tweede gedeelte, de jaarrekening, worden de cijfers gepresenteerd.
Resultaat en analyse Resultaat Verloop resultaten producten Planning & Control op begrotingsbasis 2024
Verloop resultaten producten Planning & Control op begrotingsbasis 2024 P&C cyclus 2024 Saldo primitieve begroting (overschot)
(Bedragen x € 1.000) 2.215
Saldo perspectiefnota (tekort)
-493
Saldo programmajournaal (overschot)
1.401
Saldo 2024 op begrotingsbasis (overschot) ten gunste van de algemene reserve
3.123
9
Verloop begroting 2024 versus rekening 2024 Naast de specifieke verantwoording, zoals u die in het vervolg van deze jaarrekening zult aantreffen gaan wij in dit algemene deel in hoofdlijnen in op de financiële uitkomsten. Onderstaand een opbouw van het uiteindelijke resultaat, zowel vóór bestemming als na bestemming.
(Bedragen x € 1.000)
Raming 2024 vóór wijziging
Raming 2024 na wijziging
Realisatie 2024
Baten
74.087
90.566
91.579
Lasten
-74.241
-96.647
-90.850
Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten
-154
-6.081
729
Onttrekking aan reserves
4.929
12.941
9.467
Toevoeging aan reserves
-4.775
-6.860
-7.292
0
0
2.905
Het gerealiseerde resultaat
Analyse Analyse verschillen reserves Onder de programma’s en in de staat van reserves (en voorzieningen) wordt uitvoerig ingegaan op de verschillende mutaties betreffende de reserves (en voorzieningen). Ook wordt verderop in deze nota van aanbieding nog een nadere toelichting gegeven op het (ontstaan van het) totaal van onze reserves (en voorzieningen). Voor een verklaring van het resultaat voor bestemming (dus zonder de onttrekkingen en toevoegingen aan de reserves) in relatie tot het resultaat na bestemming wordt ook hier even kort stilgestaan bij de verschillen tussen de raming en de realisatie betreffende de onttrekkingen en toevoegingen aan de reserves. De afname van de reserves heeft voor het overgrote deel te maken met de winst- en verliesnemingen binnen het grondbedrijf welke leiden tot een onttrekking aan de algemene reserve en onttrekkingen m.b.t. de ambitiebegroting. Tevens zijn er lagere onttrekkingen aan de reserves welke te maken hebben met werkzaamheden die in 2024 niet of niet volledig zijn uitgevoerd en in 2025 verder worden opgepakt. Zie hiervoor ook het voorstel met betrekking tot budgetoverheveling.
Analyse uitkomsten op hoofdlijnen Hierna wordt ter verklaring van het voordelig resultaat (na bestemming) een analyse op hoofdlijnen gegeven. Vergeleken zijn de werkelijke baten en lasten met de ramingen na verwerkte begrotingswijzigingen. Het overzicht is als volgt:
10
omschrijving
voordeel
nadeel
(Bedragen x € 1.000) Programma ambitiedeel Werkbudget ambitie iedereen gezond
50
Programma basisdeel Rente (stelpost, schatkistbankieren, bouwkavels, etc.)
140
Algemene uitkering
782
Taakmutaties algemene uitkering
315
Burgemeesters en Wethouders
50
Voorziening pensioenen wethouders
295
Organisatieondersteuning
59
Rijbewijzen
31
Omgevingsdienst Twente
60
Wegen
179
Bermen en sloten
163
Stroomkasten
130
Toeristenbelasting
244
Volksfeesten en -evenementen
33
Leerlingenvervoer
46
Buurtsportcoaches
43
Motie waterpunten
38
Vluchtelingen
48
Heroriëntatie vrij toegankelijke voorzieningen
58
Wet inburgering
97
Vluchtelingen Oekraïne
247
Migratieketen
1.075
Kernondersteuner
44
Minimabeleid
39
Participatiewet
55
Sociale werkvoorziening
89
Participatie en re-integratie
138
Huishoudelijke ondersteuning
101
Wmo ondersteuning individueel
70
Kinderopvangtoeslag
62
Jeugdzorg
292
Beleid en uitvoering begraafplaatsen en crematoria
28
Bestemmingsplanwijzigingen op verzoek
60
Omgevingsvergunningen
71
Overige mee- en tegenvallers
87
Totaal
4.112
1.207
Zoals uit het overzicht blijkt wordt het voordelige resultaat over het jaar 2024 ten bedrage van €2.905.000 (€4.112.000 minus €1.207.000) voor het overgrote deel veroorzaakt door rente (€140.000), algemene uitkering (€782.000), taakmutaties algemene uitkering (€315.000), voorzieningen pensioenen wethouders (-€295.000),wegen (-€179.000), bermen en sloten (-€163.000), stroomkasten (€130.000), toeristenbelasting (€244.000) en sociaal domein (€1.707.000). De overige verschillen betreffen veelal afwijkingen die betrekking hebben op de reguliere taken. Deze worden nader verklaard en toegelicht in het jaarverslag en de toelichting op de jaarrekening onder de programma’s.
11
Uit bovenstaand overzicht blijkt dus dat de jaarrekening 2024 met een positief saldo van €2.905.000 is afgesloten. Dit positieve saldo is ontstaan omdat budgetten in 2024 niet volledig zijn aangewend. Voor een bedrag van €1.446.000 wordt dit positieve saldo veroorzaakt doordat budgetten niet zijn aangewend in 2024. We stellen voor deze budgetten over te hevelen naar 2025.
Over te hevelen budgetten 2024 (Bedragen x € 1.000)
Totaal
t.l.v.
t.l.v. alg.
reserves
middelen
Transiitiesubsidie Natura Docet
265
265
Voorbereidingskosten basisscholen Denekamp
371
371
Bijdrage Noaberkermis 2025 2026
12
Aanvullende bekostiging Sporthal 't Hoge Vonder Deurningen
75
75
Schoolmaatschappelijk werk
84
84
Vluchtelingen
48
Wet inburgering
131
Armoedebudget
31
31
Leefbaarheidsfonds
10
10
0
Positieve gezondheid
100
50
50
Versterken voorliggende voorzieningen jeugd
7
7
0
Uitvoeringsprogramma cultuurregio Twente
3
3
Migratie
0 0 12 0 0 48 131
1.075
0
0 1.075
Mijn Dinkelland 2030
89
89
0
Buurtsportcoaches
5
5
0
Detachering mbt tot archief Ootmarsum
15
15
0
Onderhoud kunstwerken
250
250
0
Uitvoeringsplan KOG
13
13
0
Watertappunten
29
29
0
Boomveiligheidscontrole
20
20
0
Faciliteren samenlevingsinitiatieven
24
24
Stroomkasten
130
Integraal veiligheidsbeleid
25
25
0
Europese richtlijn Energieprestatie gebouwen
7
7
0
Handhaving energielabel C kantoren
2
2
0
Borgen van de veiligheid van decentrale bestuurders
7
7
0
Onderzoek geothermie
110
110
0
Wijkaanpak
391
391
0
Circulaire economie
16
16
0
Groene cheques
8
8
0
Projectgelden Leefomgeving van de toekomst
762
762
0
Werkbudget Leefomgeving van de toekomst
169
169
0
Nadere regeling cultuurparticipatie en evenementen
11
11
0
Versterking toerisme
62
62
0
Centrumplan Denekamp, revitaliseren Eurowerf
19
19
0
Integraal veiligheidsbeleid
4
4
0
Gemeentelijk isolatiesubsidie
165
165
0
Werkbudget bedrijfsuitbreiding
3
3
0
4.548
3.102
1.446
Te storten in reserve verplichtingen voorgaande jaren
0 130
12
Na deze storting in de reserve bedraagt het positieve saldo €1.459.000 (€2.905.000 minus €1.446.000). Voordat dit volledige positieve saldo wordt gestort in de algemene reserve worden 3 specifieke resultaatbestemmingen voorgesteld. Hierover is door de raad nog geen besluit genomen. Het gaat hierbij om de volgende mutaties:
Bestemming resultaat 2024 (Bedragen x € 1.000) Omschrijving
Totaal
1 Landelijke beëindigingsregeling veehouderij bedrijven (december circulaire)
179
2 Spreidingswet (december circulaire)
35
3 Afwaardering grondexploitatie Aveskamp (reeds verwerkt)
0
Totale mutatie te bestemmen resultaat
214
Toelichting op de onderdelen uit de resultaatbestemming 1) Landelijke beëindigingsregeling veehouderijbedrijven (december circulaire) Sinds 3 juli 2023 zijn de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (Lbv) en de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties met piekbelasting (Lbv-plus) opengesteld, waarmee veehouders hun bedrijfslocaties tegen subsidie kunnen beëindigen. 2) Spreidingswet (december circulaire) Vanuit de Spreidingswet hebben gemeenten een nieuwe taak gekregen in het zoeken naar opvangplekken voor asielzoekers om zo tot een evenwichtigere spreiding van asielzoekers te komen over gemeenten en provincies. Voor 2024 ontvangen zij hiervoor een bijdrage van in totaal € 15,3 miljoen. Elke gemeente ontvangt een vast bedrag van € 20.000. Het resterende bedrag wordt verdeeld op basis van de verdeling van het aantal opvangplaatsen per gemeente. 3) Afwaardering grondexploitatie Aveskamp (reeds verwerkt) In de jaarrekening is reeds rekening gehouden met een afwaardering van de grondexploitatie Aveskamp. De raad heeft voorafgaand aan de raadsvergadering van juni 2025 hierover geen besluit genomen, waardoor de afwaardering van € 110.000 voor de grondexploitatie Aveskamp, bij deze, apart wordt benoemd in de resultaatbestemming. Omdat het reeds is meegenomen in de jaarrekening heeft het verder geen financiële consequenties.
Samenvatting Na besluit van de raad worden voorgenoemde bedragen gedoteerd aan de reserve incidenteel beschikbare algemene middelen. Het positieve saldo bedraagt dan €1.245.000 (€1.459.000 minus €214.000) en wordt conform bestendige gedragslijn gedoteerd aan de algemene reserve. In de perspectiefnota komen wij terug op de actuele stand van de reserves en het eventueel vrij te besteden bedrag in de reserves. Dit alles rekening houdend met de benodigde weerstandscapaciteit.
13
Reserves en voorzieningen In samenvattende vorm geven wij onderstaand een overzicht van de mutaties in de reserves en voorzieningen.
Saldo 1-1-2024
Saldo 31-12-2024
Mutatie
(Bedragen x € 1.000) Algemene reserve
6.855
8.708
1.148
Bestemmingsreserves
42.189
38.160
1.957
Totaal reserves
49.044
46.868
3.105
Voorzieningen algemeen
7.187
8.143
956
Totaal voorzieningen
7.187
8.143
956
ALGEHEEL TOTAAL
56.231
55.011
-1.220
De afname van de reserves en voorzieningen voor een bedrag van €1.220.000 wordt deels veroorzaakt door resultaatnemingen van de begroting en de tussentijdse rapportages voor een bedrag van €3.123.000. Ter dekking van de ambitiebegroting/collegeakkoord is een bedrag onttrokken van €1.178.000. Verdere onttrekkingen zijn o.a. winst- en verliesnemingen alsmede de mutatie op het vormen van verliesvoorzieningen en afwaarderingen binnen het grondbedrijf van €407.000, Uitvoeringsplan KOG €209.000, afschrijvingen majeure projecten €284.000, bijdrage bibliotheek Dinkelland €100.000, voortzetten groene en blauwe diensten € 461.000, bijdrage Natura Docet €353.000, aanvullende bijdrage sporthal 't Hoge Vonder €200.000, compensatie lokale heffingen €280.000 en samenhangende objectenregistratie van gemeenten €113.000. De vermeerderingen van de voorzieningen hebben vooral betrekking op het exploitatieoverschot riolering en afval van €367.000, voorziening groot onderhoud Dorper Esch van €199.000 en voorziening pensioenaanspraken en wachtgelden wethouders van €392.000. Voor een bedrag van €3.102.000 werd er nog geen beroep gedaan op de reserves (zie budgetoverheveling). In de toelichting op de jaarrekening is een overzicht van alle mutaties van reserves en voorzieningen opgenomen, met daaraan toegevoegd een overzicht van alle mutaties per reserve en voorziening.
Verder verwijzen wij tevens naar de paragraaf weerstandsvermogen. Voor de volledigheid moet worden opgemerkt dat in bovenstaande opstelling van de reserves en voorzieningen (nog) geen rekening is gehouden met de voorgestelde toevoegingen op grond van de resultaatbestemming 2024.
Financiële positie en resultaatbestemming Beoordeling financiële positie Bij het beoordelen van de financiële positie dienen wij ook te kijken naar financiële vooruitzichten, met daarin opgenomen een weging van de risico's van de gemeente. Verder is de reservepositie evenals de aanwendbaarheid daarvan van belang en speelt de hoogte en (onbenutte) belastingcapaciteit een belangrijke rol. De beoordeling op deze plek houden wij beperkt omdat ook in de separaat aan de orde zijnde meerjarenbegroting 2025-2028 wordt ingegaan op de vooruitzichten voor 2025 e.v. De jaarrekening kan met een batig saldo (voor bestemming) worden afgesloten. Zoals ook uit de rechtmatigheidsverklaring blijkt zijn de begrotingsposten niet substantieel en ontoelaatbaar overschreden. Zoals elk jaar is het vooral de onderuitputting op rente en afschrijving van uitgestelde investeringen geweest die een belangrijk aandeel heeft gehad in dit resultaat. Onderuitputting is in feite incidenteel omdat de niet uitgevoerde investeringen in volgende jaren toch op ons afkomen.
14
Bestemming resultaat Het positieve eindresultaat van deze jaarstukken 2024 bedraagt €2.905.000. Dit positieve eindresultaat is een resultante van de in deze nota van aanbieding genoemde voorstellen. Wij stellen uw raad voor om dit als volgt te bestemmen: a. toevoeging reserve verplichtingen voorgaand dienstjaar €1.446.000; b. toevoeging reserve incidenteel beschikbare algemene middelen €214.000. Uiteindelijk blijft het hiervoor genoemde positief resultaat over van €1.245.000. Conform bestaand beleid wordt dit bedrag gedoteerd aan de algemene reserve.
15
Inleiding ambitiebegroting Ambitiebegroting Zoals reeds is aangegeven in de algemene inleiding heeft deze begroting het collegeakkoord gemeente Dinkelland 2022-2026 met de naam "Vernieuwen, verbinden en versterken" als basis. Het zogenaamde ambitiedeel van deze begroting is gebaseerd op de volgende 5 opgaven uit dit collegeakkoord: •
Buitengebied in Balans
•
Iedereen gezond
•
Leefomgeving van de toekomst
•
Leefbare kernen
•
Gemeente en de Samenleving
Deze 5 opgaven zijn in eerste instantie verder beschreven en uitgewerkt in actielijnen en doelen waarna op hoofdlijnen wordt aangegeven hoe we hier een bijdrage aan denken te gaan leveren. Per opgave wordt afgesloten met een financieel overzicht. In dit overzicht zijn ook de beschikbare werkbudgetten opgenomen. Deze behoeven wat algemene toelichting. Binnen het programmabureau wordt een bijdrage geleverd aan het behalen van maatschappelijke effecten. Hier wordt sturing gegeven aan bestuurlijke ambities, veranderopgaven en strategische inspanningen. Dit komt samen in verschillende programma’s (ambities), waaraan werkbudget is gekoppeld. Het werkbudget wordt ingezet om (externe) advieskosten te dekken en (participatie)processen in de kernen te faciliteren. Daarnaast wordt het werkbudget ingezet voor bekostiging van evenementen, bijeenkomsten, sprekers (en alle bijkomende kosten die daarbij horen). Het werkbudget is in eerste aanleg niet bedoeld als uitvoeringsgeld om projecten zelf te bekostigen. Onder de 5 opgaven wordt indien mogelijk een nadere duiding en verdeling over de jaren gegeven. Dat is echter niet in alle gevallen op voorhand mogelijk om de simpele reden dat we ook afhankelijk zijn van initiatieven vanuit de samenleving en het tempo en enthousiasme waarmee deze initiatieven gaan spelen.
Het beschikbaar hebben van werkbudgetten is met name ook bedoeld om slagvaardig te kunnen inspelen op de genoemde initiatieven. Om de raad toch op de hoogte van de besteding en bestemming van de werkbudgetten zeggen we toe dat in elk van de komende P&C documenten (en met name het programmajournaal) verslag wordt gedaan van de bestemming en besteding van de werkbudgetten.
16
Programma Buitengebied in Balans Inleiding Buitengebied in balans Dinkelland We zetten in op een economisch sterk buitengebied vanuit de balans tussen agrarisch landgebruik, de kwaliteit van onze natuur en landschap, de groeimogelijkheden van de toeristische sector, de mogelijkheden voor economische activiteiten en de kwaliteit van leef- en werkomgeving voor onze inwoners. Dit in verbinding met bodem, water en lucht. Dat maakt ons buitengebied voor de toekomst sterker en is gunstig voor de leefbaarheid. Onze ambitie is uitdagend maar realistisch als het een samenspel is met onze inwoners, de partners en de gebruikers. We voorzien de ambitie en de hieraan verbonden Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) van een dynamische agenda. Frequent leiden nieuwe inzichten en regelgeving tot aanvullingen en wijzigingen op deze agenda. Indien noodzakelijk worden deze ook financieel vertaald. We realiseren ons dat de transitie van het buitengebied vele jaren, en dus meerdere raadsperioden, in beslag zal nemen. In de huidige 4 jaar zal vooral de veranderrichting worden bepaald en een start worden gemaakt met de concrete Uitvoeringsagenda. We vertalen onze ambities naar twee actielijnen: •
Naar een toekomstige agrarische sector
•
Ons unieke landschap en natuur worden geborgd
In dit programma maken we ook de afweging hoe om te gaan met de unaniem aangenomen verzamelmotie met betrekking tot het onderwerp: •
Stimuleren van innovatie in de agrarische sector
Actielijn 1 Naar een toekomstbestendige agrarische sector De toekomst van de agrarische sector en daarmee het landelijk gebied wordt voor een aanzienlijk deel gestuurd en bepaald door Europese wet- en regelgeving. Op nationaal niveau wordt dit uitgewerkt in het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) en door de provincie vertaald in het Provinciaal Programma Landelijk Gebied (concept versie bij het rijk ingediend juni 2023). Dinkelland maakt onderdeel uit van de Gebiedsgerichte aanpak Noordoost-Twente (GGA-NOT). Samen met de vier NOT gemeenten gaan we de transitie inhoud geven waarbij een realistisch perspectief voor de agrariërs een belangrijk uitgangspunt is met de kanttekening dat door bestaande en nieuwe regels de ligging van het agrarische bedrijf zowel een bedreiging als kansen kan opleveren. Stimuleren van innovatie in de agrarische sector staat hierbij centraal. Het kabinet investeert fors in de opgaven voor water, natuur en klimaat en in de verduurzaming van de landbouw. De keuzes en investeringen in de landbouw worden gekoppeld aan verduurzaming, kringlooplandbouw, nieuwe verdienmodellen en verbetering van de positie van de boer in de keten. We hebben daarbij nadrukkelijk aandacht voor de transitiekansen van agrariërs, zowel voor agrariërs die blijven als agrariërs die stoppen.
17
Ons doel We gaan als proactieve gebiedspartner een bijdrage leveren aan een economisch perspectief voor het buitengebied in zijn algemeenheid en de agrarische sector in het bijzonder. We richten ons vooral op het opstellen en uitvoeren van een Uitvoeringsagenda. In deze agenda wordt nadere richting gegeven aan het perspectief van het buitengebied. In 2026 hebben we de verkregen inzichten en de uitgewerkte plannen vanuit het NPLG en PPLG omgezet in operationeel beleid gericht op de transitie van de agrarische sector. En in 2026 zijn er in deelgebieden zichtbare stappen gezet met betrekking tot zowel het perspectief voor de landbouw als de natuur- en waterdoelen. Via de volgende inspanningen willen we ons doel bereiken: •
We zetten menskracht en middelen in om lokaal en bovenlokaal een voortrekkersrol te vervullen. We zijn partner in de NOT-Gebiedsprocessen.
•
Het agrarisch consulentschap zetten we voort, evenals de rol van de ervencoach voor de landbouw. Dat geldt ook voor onze betrokkenheid bij De Landbouwers (voorheen Mineral Valley Twente) en LEADER. Samen met de provincie, het waterschap, maatschappelijke partners en stakeholders stellen wij de NOT Gebiedsagenda 2023- 2030 op.
•
We brengen de uitgangspositie in kaart en ontwikkelen een gemeentelijke visie op toekomstige economische dragers voor ons buitengebied.
•
Bedrijfsbezoeken en persoonlijke contacten op het erf zijn een belangrijk onderdeel van onze (persoonlijke) inzet.
•
We hanteren een aanpak op doelgroepen. We richten ons vooral op transitiekansen van agrariërs en hebben daarbij ook oog voor de sociaal maatschappelijke impact.
Hoe leverden we een bijdrage aan een toekomstbestendige agrarische sector? Ook 2024 is een jaar van grote veranderingen geweest. In de eerste plaats door de vorming van een nieuw kabinet. Dit nieuwe kabinet heeft besloten het Transitiefonds op te heffen en daarmee ook een streep te zetten door het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). Dit betekende eveneens het einde voor het Provinciaal Programma Landelijk Gebied (PPLG), waaraan we met alle gebiedspartners een forse inhoudelijke bijdrage hebben geleverd. Daarmee is de gewenste zekerheid en richting nog altijd afwezig. We zijn in afwachting van nieuw rijksbeleid. Als gemeente hebben we geprobeerd zo goed mogelijk onze zorgen voor het voetlicht te brengen, te blijven samenwerken aan de opgaven en betrokken op de hoogte te houden van de ontwikkelingen en gevolgen daarvan. Knoppen bedienen In 2024 hebben we zowel ambtelijk als bestuurlijk weer aan veel verschillende tafels deelgenomen om de belangen van onze inwoners, agrariërs en landelijk gebied te behartigen. Denk daarbij aan de VNG, P10 en de gebiedstafels Noordoost-Twente (NOT). Ondanks dat het PPLG ten einde is gekomen hebben we geprobeerd de samenwerking in NoordoostTwente vast te houden door het gebiedsteam, de gebiedstafels NOT, de verkenning van gebiedsprocessen, de proeftuin beekdalen en de koploper projecten te continueren.
We hebben dit onder meer gedaan door: •
We hebben onze zienswijzen ingediend op het NPLG (voorjaar 2024) en de provinciale landbouwvisie (september 2024) en concrete suggesties gedaan voor de wijze waarop wij het graag zouden zien.
18
•
Na het wegvallen van het PPLG, hebben we een position paper Toekomst landelijk gebied Noordoost-Twente opgesteld en ingediend bij de provincie, samen met de drie andere gemeenten in Noordoost-Twente en met steun van onze gebiedspartners. De uitgevoerde agrarische gebiedsanalyse van onze gemeente vormt het fundament van deze position paper. We geven hierin onze zorgen aan over het gebrek aan voortgang en middelen en maken we kenbaar hoe wij graag integraal willen blijven samenwerken aan de doelen, die immers onveranderd zijn gebleven. Dit heeft veel aandacht op verschillende plekken gekregen.
In al onze contacten en documenten hebben we nadrukkelijk gepleit voor het belang van een perspectief voor de agrarische sector, de sociaaleconomische leefbaarheid van ons buitengebied en de behoefte aan maatwerk. Iedere gelegenheid grijpen we aan om aan te geven hoe ingrijpend de gevolgen van de bundeling van alle opgaven in Noordoost-Twente gaan zijn. We hebben expliciet in kaart gebracht dat generieke maatregelen niet alleen onwenselijk zijn maar door de stapeling van opgaves in onze regio de doodsteek kunnen zijn voor de agrarische sector en daarmee ook voor de leefbaarheid van ons buitengebied. Als gemeente Dinkelland werken we nadrukkelijk samen met Losser, Oldenzaal en Tubbergen op het thema buitengebied. Door meer massa te creëren hopen we meer aan invloed te winnen. Samenlevingsgerichtheid Onze samenlevingsgerichtheid uit zich onder meer in onze beschikbaar- en bereikbaarheid: we hebben oog voor wat er speelt in het buitengebied, we weten wat de verschillende belangen zijn en we nemen betrokkenen zo goed mogelijk mee en/of ondersteunen hen in ontwikkelingen. In 2024 zijn we door gegaan met het versterken en informeren van ons netwerk en partners in het landelijk gebied, door onder andere: •
inloopspreekuren voor inwoners die vragen hadden over het PPLG (1 e helft 2024). Dit hebben we samen met de andere NOT-gemeenten, provincie en waterschap gedaan. Zo’n 80 mensen hebben hiervan gebruik gemaakt.
•
Diverse ambtelijke en bestuurlijke keukentafelgesprekken.
•
Informatiebijeenkomsten voor agrariërs over onderwerpen als Agrarisch Landschapsbeheer, provinciale maatregelpakketten en biobased (ver)bouwen.
•
Bijeenkomst met erfbetreders en erfcoaches om de eersten goed te informeren over alle ontwikkelingen en de mogelijkheden van erfcoaches. Dit was nuttig en wordt herhaald in 2025.
•
Informeel gesprek met jonge, startende boeren. Doel was te horen hoe zij naar de toekomst kijken. Dit werd gewaardeerd en wordt dus herhaald.
•
Het versturen van een nieuwsbrief Buitengebied voor de gemeenteraad en een nieuwsbrief Buitengebied voor de inwoners van ons buitengebied. Deze laatste is gestart in het najaar van 2024.
•
Bijeenkomst met de vier gemeenteraden NOT over mestbeleid.
Natuur
en
Dit alles heeft ertoe geleid dat we steeds vaker te horen krijgen van onder meer de agrarische sector dat ze zien en waarderen welke inspanningen onze gemeente levert.
19
Sociaal maatschappelijke impact We blijven alert op de effecten van beleid en regelgeving die impact hebben op mens en maatschappij. In het bijzonder hebben we aandacht voor de transitiekansen van de “blijvers” en het bieden van een perspectief op de “stoppers”. Daarbij probeert de gemeente zo veel als mogelijk de betrokkenen goed te informeren en maatwerk te leveren. Een overzicht van enkele initiatieven: •
Oplevering van de agrarische gebiedsanalyse van onze gemeente. Deze is voor alle vier de gemeenten in NOT uitgevoerd. Met de analyse kunnen we ontwikkelingen in het agrarisch gebied beter duiden en sturen en de feitelijke uitgangssituatie beter in beeld brengen bij betrokkenen. Tevens kunnen deze gebiedsanalyses de gebiedsgerichte aanpak in NOT ondersteunen.
•
Inhuur en inzet van de erfcoaches in onze gemeente. Zij vervullen een belangrijke, onafhankelijke rol gezien de onzekerheid en spanningen op vele boerenerven.
Actielijn 2 Ons unieke landschap en natuur worden geborgd We willen de landschapskwaliteiten van Noordoost-Twente en dus ook van Dinkelland behouden en ontwikkelen. We maken ons sterk voor het behoud van ons veelzijdige cultuurlandschap, de natuur en de biodiversiteit.
Ons doel We gaan ons inzetten voor het behoud en vergroten van de kwantiteit en kwaliteit van ons unieke landschap, de natuurwaarden en biodiversiteit. Met verdienmodellen voor grondeigenaren als voorwaarde biedt vergroting van kwaliteit en kwantiteit van natuur, landschap en biodiversiteit een bijdrage aan toekomstperspectief. Dat doen we als gebiedspartner, als kartrekker, als beïnvloeder of als overheid die regels stelt. In 2026 hebben we reële stappen gezet voor het verbeteren van kwaliteit van landschapselementen, is de biodiversiteit op gemeentegronden toegenomen en gebruiken we onze netwerken om de waarde van natuur, landschap en biodiversiteit aandacht te geven en te versterken.
Hoe leverden we een bijdrage aan de borging van ons unieke landschap en natuur? Natura-2000 Als gemeente zijn we op meerdere vlakken vertegenwoordigd in de Natura2000 processen. We zijn tot 1 juli 2024 bestuurlijk trekker geweest van een aantal N2000 gebieden in Dinkelland. Daarnaast zijn we lid van de projectgroepen voor de N2000 ontwikkelopgave en van de technische werkgroepen om het gemeentelijk belang te verwoorden en te adviseren op vergunningsprocessen etc. Waar de ontwikkelopgave is afgerond zijn we betrokken bij de beheerfase van de N2000 gebieden. Bij de herziening van de beheerplannen is en wordt het gemeentelijk belang en dat van haar inwoners vertegenwoordigd in de klankbordgroepen.
20
Inpassen projecten Bij de ontwikkeling van projecten zaten we, waar mogelijk, vroegtijdig aan tafel als het gaat om ruimtelijke kwaliteit, biodiversiteit en landschapskwaliteit. We hebben gesprekken gehad met initiatiefnemers en ontwerpers en gebruiken daarbij onze landschapskwaliteiten en kenmerken als uitgangspunt voor het ontwerp. Onze landschapskwaliteit en de waardenkaart die gebaseerd is op de omgevingskwaliteit van het buitengebied is onze leidraad. We blijven ons continue inzetten op een duurzame, kwalitatieve landschappelijke inpassing die voor de toekomst bijdraagt aan landschapsherstel en/of bouw. Kennis en informatie We hebben dit jaar verschillende projecten ondersteund en mede gefinancierd zoals: •
de Boomdeeldagen
•
het Struweelhagen project
•
het Project Bosplantsoen van Stichting Behoud Twents Landschap
•
het project Streekeigen landschap in Lattrop-Brecklenkamp
•
diverse kleinschalige, lokale initiatieven voor aanleg van landschap/natuur (vanuit KGO fonds)
•
de landelijke campagne 1001 ha Kruidenrijk grasland. Dit stimuleerde agrariërs om kruidenrijk grasland in te zaaien waarbij ze ook met kennis werden ondersteund.
Door de deelname aan deze projecten is kennis en betrokkenheid over natuur, het landschap en biodiversiteit bij inwoners vergroot. Beleidsstrategie Voor de omgevings- en landschapskwaliteit zijn, naast de specifieke landschapskenmerken, de landgoederen in de gemeente van groot belang. Deze zijn echter beperkt in de waardenkaart en omgevingsvisie opgenomen. In samenwerking met de Provincie, het OPG en het Landschap Overijssel is gewerkt aan een methodiek (‘landgoedbiotopen’) om de samenhang en integrale kwaliteit van landgoederen beter in beeld te brengen en te beschermen. Daarvoor zijn in 2024 onderzoeken gestart naar de waarden en kwaliteiten van een aantal landgoederen. De methodiek en bijbehorende onderzoeken zijn in afrondende fase. Na afronding wordt dit vertaald naar de waardenkaart, omgevingsvisie en ruimtelijk beleid. Vervolgens wordt voor een volgend aantal landgoederen het onderzoek gestart, om uiteindelijk voor alle landgoederen bescherming van de kwaliteiten op peil te krijgen. Knoppen bedienen Net als in het vorige jaar hebben we in 2024 aan veel verschillende ambtelijke en bestuurlijke tafels gezeten om de belangen van onze natuur en landschap te behartigen en kenbaar te maken dat we agrariërs nodig hebben voor onder andere het beheer van ons landschap. Zo waren wij vertegenwoordigd bij diverse provinciale overlegstructuren, o.a.
over Natura2000, de Bossenstrategie, Ecosysteemdiensten en regelgeving over houtopstanden, wat onder andere geleid heeft tot invloed en input in landelijke, provinciale en regionale (Twente, NOT) beleidslijnen, projecten, evaluaties en visies. We hebben iedere kans aangegrepen om kenbaar te maken hoe belangrijk ons landschap en natuur zijn en dat het bepalend is voor de leefbaarheid van ons gebied en dat dit alleen succesvol kan samen zijn met (de kennis en inzet van) onze agrarische ondernemers. Ook met het Waterschap hebben we overleg gevoerd over projecten in Dinkelland. Daarnaast is er regelmatig overleg met verschillende partijen op gebied van natuur en landschap, ‘groene regelgeving’ en ontwikkelingen in het buitengebied. Dit zijn o.a. de terrein beherende organisaties, LNV, de WBE’s, landgoederen en het OPG, stichtingen zoals SNMO en SBTL, vrijwilligersgroepen die bezig zijn met streekeigen landschap en particulieren die een bijdrage willen leveren voor natuur en landschap.
21
Biodiversiteit Ter vergroting van de biodiversiteit is in 2024 ingezet op verbetering van de mogelijkheden voor de groene en blauwe diensten. Dit leidt tot kwalitatief beheer van landschap en verbetering van de biodiversiteit. In 2024 hebben we geld bijgestort in het fonds van de Stichting Groen Blauwe Diensten zodat achterstanden en de wachtlijst konden worden weggewerkt Ook is dat jaar verder gewerkt aan de uitvoering van het plan voor aanplant van extra bomen en struiken, conform een aangenomen motie van de raad. Dit is een doorlopend proces en gedaan door eigen uitvoering (buitendienst), maar ook door faciliteren van vrijwilligers en subsidieverstrekking aan particulieren, stichtingen voor uitvoering van projecten die bijdragen aan o.a. biodiversiteit. Met inzet van KGO-gelden zijn diverse initiatieven ondersteunt die bijdragen aan verbetering van de biodiversiteit, bijv. door het inzaaien van bloemenmengsels, het opsporen van weidevogelnesten en reekalveren en het aanplanten van landschapselementen met inheemse, streekeigen bomen en struiken.
Financiën Buitengebied in Balans Werkbudget buitengebied in balans In de begroting 2023 is voor de “Actielijn Agro” een bedrag van €400.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”. In dezelfde begroting is voor de “Actielijn Agro” €100.000 beschikbaar gesteld. Beide actielijnen zijn in 2024 samengevoegd tot het “Werkbudget buitengebied in balans”.
Voor de jaarschijf 2024 was €113.000 beschikbaar gesteld. In 2024 zijn onderstaande uitgaven onttrokken aan genoemde reserve.
22
Uitgaven 2024 Crowd funding 1001 hectare kruidenrijk grasland
10
Gebiedsanalyse
14
Bijdrage aan provincie Overijssel in “Toekomstgerichte Erven” (erfcoaches)
8
Geografische werkzaamheden
8
Boomdeeldagen
2
Column Boeren met Passie in “Dinkellandvisie”
1
Totaal uitgaven 2024
43
De verwachte uitgaven over de gehele coalitieperiode betreffen de “erfcoaches”, “onderzoek naar onze landgoederen”, “tijdelijke uitbreiding Buitengebied in balans”, het project “Twente bloeit”, column Boeren met Passie”, “boomdeeldagen”, “advisering landschap”, “kennissessies/informatiebijeenkomsten”, “spreekuren buitengebied”, “inhuur schrijfcapaciteit visie buitengebied”, “opzetten boerinnennetwerk” en “GEO capaciteit”. Groenblauwe diensten In de perspectiefnota 2025 is een bedrag van €461.000 beschikbaar gesteld voor de jaarschijf 2024.
Het volledige bedrag is in 2024 onttrokken aan de “Reserve College akkoord 2022–2026”.
23
Subsidies Hieronder een overzicht van de in 2024 lopende subsidie. Deze middelen lopen over meerdere jaarschijven.
•
Toegekend subsidiebedrag: Per verstrekker/project;
•
Toegezegde cofinanciering: Wat hebben we afgesproken minimaal bij te dragen per project.
•
(Cumulatieve) besteding: Subsidiabele uitgaven;
•
Welke subsidies zijn definitief vastgesteld.
De “IBP subsidie Kennissessie Kansrijk Ondernemen” was actief van 2022 t/m 2024. De definitieve afrekening volgt in 2025. Er is géén verplichting tot cofinanciering (“0”).
(Bedragen x € 1.000)
Raming begrotingsjaar voor wijziging
Raming begrotingsjaar na wijziging
Realisatie begrotingsjaar
Verschil realisatie versus begr. na wijz.
Baten
0
3
2
-1
Lasten
333
765
696
70
Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten
-333
-762
-693
69
Onttrekkingen aan reserves
145
632
562
-70
Toevoegingen aan reserves
0
58
58
0
-188
-188
-189
-1
Gerealiseerde totaal resultaat van baten en lasten
Hieronder wordt op hoofdlijnen aangegeven hoe de verschillen tussen de gerealiseerde bedragen en de begrote bedragen na wijziging zijn ontstaan. Mutaties reserves Het verschil op de mutaties van de reserves betreft voornamelijk een lagere onttrekking voor het werkbudget voor €70.000. Een gedetailleerde toelichting op de verschillen tussen gerealiseerde bedragen en begrote bedragen na wijziging is te vinden in de Jaarrekening 2024 onder "Toelichting en analyse op de baten en lasten".
24
Programma Iedereen Gezond Inleiding Iedereen Gezond Gezond zijn is veel meer dan niet ziek zijn. Gezondheid gaat over sociale, mentale, financiële (of economische) en fysieke gezondheid. Het doel is dat onze inwoners in 2026: •
Minimaal even gezond en gelukkig zijn (fysiek, mentaal, sociaal en economisch)
•
En het gevoel van veiligheid behouden ten opzichte van 2021
Wij ontwikkelen een actuele en vernieuwende visie op het sociaal domein. De beschikbare financiële middelen in het gemeentelijke sociale domein worden efficiënt en effectief ingezet, waarbij we prioriteiten stellen, keuzes maken en op zoek gaan naar slimme combinaties. We vertalen onze ambities naar vier actielijnen: •
De zorg voor onze inwoners is op orde
•
Gezond in je lijf en in je hoofd
•
Iedereen doet mee
•
Iedereen is veilig
In dit programma maken we ook de afweging hoe om te gaan met de unaniem aangenomen verzamelmotie met betrekking tot het onderwerp: •
Meer inzetten op vroegsignalering van armoede, eenzaamheid en jeugdhulp, bijvoorbeeld door de inzet van de buurtsportcoaches
•
Stimuleren van sportactiviteiten voor oud en jong, bijvoorbeeld door het (mede) realiseren van beweegtuinen
•
Toegankelijkheid van mensen met een beperking verbeteren
•
Voorkomen van jonge aanwas in de criminaliteit, bijvoorbeeld door een regionaal preventieprogramma
Actielijn 1 De zorg voor onze inwoners is op orde Onze ambitie is om pro-actiever en zo vroeg mogelijk met onze partners en inwoners (preventief) te werken aan gezondheid. Wij willen korte lijnen tussen de gemeente, zorgaanbieders en zorgontvangers. Met als doel: zorg menselijker, efficiënter, effectiever en dichtbij. Onze inzet richten we op het organiseren en verbeteren van de korte lijnen door middel van een gebiedsgerichte integrale aanpak van de zorg. We werken actief samen met alle partners in het zorgdomein. Bij deze ambitie past onze financiële inzet op de (areaal-)ontwikkelingen, de POH jeugd-GGZ en de coördinator externe verwijzer.