continuiteitsscenario Natura Docet (raadsvoorstel-concept raadsbesluit)

Raadsvoorstel Zaaknummer: Datum vergadering: Datum voorstel: Nummer: Onderwerp:

1522357 23 juni 2026 26 mei 2026 A Continuïteitsscenario Natura Docet

Voorgesteld raadsbesluit 1. Op grond van art. 4:37 en art. 4:38 van de Awb en de bepalingen uit de Algemene Subsidieverordening Dinkelland 2018 garantiesubsidie te verlenen aan Natura Docet van €80.000 ter dekking van het te verwachten exploitatietekort 2026, onder de volgende voorwaarden: • Voor 1 september 2026 dient een herziene businesscase te worden ingediend bij de gemeente, waarbij wordt aangetoond dat sprake is van een realistische en financieel houdbare organisatie en exploitatie, onderbouwd met marktonderzoek, realistische bezoekers-, inkomsten- en kostenramingen, een transparante samenwerking tussen het museum en de externe partner, zonder het ontstaan van nieuwe structurele risico’s voor de exploitatie van het museum. • Bij notariële akte wordt vastgelegd dat de gemeente hypotheekrecht op het pand met ondergrond Oldenzaalsestraat 39 te Denekamp vestigt met een terugvorderingsgrondslag van €80.000; • Bij notariële akte wordt vastgelegd dat de gemeente bij sluiting van het museum eerste recht van koop op het pand met ondergrond Oldenzaalsestraat 39 te Denekamp heeft; • Natura Docet geeft maandelijks een update over de stand van zaken en overlegt hiertoe maandelijks een actueel overzicht van de exploitatie, op basis waarvan de garantiesubsidie in delen wordt uitgekeerd.

Deze verplichting geldt tot het moment waarop de subsidie over het boekjaar 2026 definitief is vastgesteld. 2. De nadere uitwerking, subsidieverlening met beschikking en -vaststelling, alsmede de ondertekening van de notariële akten, aan het college te mandateren. 3. De garantiesubsidie van €80.000 te dekken uit de RIBAM (Reserve Incidenteel Beschikbare Algemene Middelen). Samenvatting van het voorstel Door Natura Docet is een continuïteitsscenario voorgelegd inzake de doorontwikkeling van het museum om het voortbestaan te borgen. Om dit continuïteitsscenario te kunnen doorontwikkelen tot een businesscase heeft het bestuur van Natura Docet om een garantiesubsidie gevraagd van €80.000 in het te verwachten exploitatietekort 2026 van het museum. Aanleiding voor het voorstel Geconstateerd is dat de verwachte resultaten van de businesscase van Natura Docet uit 2024 achterblijven, waardoor een herziening van de businesscase noodzakelijk is om het voortbestaan van het museum te kunnen borgen. Om het museum tijdens deze periode open te kunnen houden is een garantiesubsidie van de gemeente van €80.000 in het te verwachten exploitatietekort in 2026 noodzakelijk.

Beoogd resultaat van het voorstel Door verlening van een garantiesubsidie van €80.000 in het te verwachten exploitatietekort 2026, Natura Docet in de gelegenheid te stellen om het voorgelegde continuïteitsscenario door te ontwikkelen tot een businesscase waarmee het voortbestaan van het museum geborgd kan worden. Argumentatie De gemeente wordt sinds 2020 geconfronteerd met een terugkerend vraagstuk rondom het museum Natura Docet. Na het terugtrekken van de structurele provinciale subsidie in 2021 heeft het museum gewerkt aan transitie en transformatie van de bedrijfsvoering. Er zijn meerdere businesscases gemaakt, met als doel om het museum financieel gezond en toekomstbestendig te krijgen. Op 15 juli 2024 heeft de raad op grond van de businesscase 2024 een aantal subsidies toegekend (zie bijlage raadsvoorstel en besluit 15 juli 2024). Het

is tot nu toe niet gelukt om de plannen blijvend waar te maken. Kostenreductie door samenwerking met andere partijen is onvoldoende gebleken. Verwachte groei in bezoekers en inkomsten is wel gerealiseerd, maar bijdragen en expertise van samenwerkingspartijen blijven achter, terwijl er elk jaar opnieuw een tekort ontstaat dat moet worden aangevuld vanuit de reserves. Dit is niet langer houdbaar. Er hebben inmiddels meerdere bestuurlijke overleggen plaatsgevonden met het bestuur van Natura Docet, waarbij door de gemeente is aangedrongen op een herziening van de businesscase uit 2024 met als doel een gezonde financiële exploitatie van het museum. Dit heeft ertoe geleid dat het bestuur van Natura Docet een continuïteitscenario heeft voorgelegd, waarbij het museum zich gaat verrijken tot een concept gericht op kennis, educatie en kinderen. Er wordt een tweede pijler (drager) aan het museum toegevoegd, zijnde DinoWorld Experience. Deze zelfstandige ontwikkeling is gebaseerd op buiten en binnen spelen voor kinderen, in een aparte BV. Deze externe drager moet leiden tot meer inkomsten voor het museum (verhuur + deling omzet) en daling van de kosten doordat personeel deels wordt overgenomen.

Om dit scenario verder uit te kunnen werken tot een businesscase verzoekt het bestuur van Natura Docet de gemeente om op voorhand een garantiesubsidie te verlenen van maximaal €80.000 in het te verwachten exploitatie tekort in 2026. Hierbij geeft men aan alle mogelijke inkomsten uit besparingen, extra inkomsten en subsidies te zullen verrekenen. Zonder de gevraagde garantiesubsidie ziet het bestuur van Natura Docet geen andere mogelijkheid dan op zeer korte termijn tot sluiting van het museum over te gaan. Dit is gelet op de maatschappelijke, toeristische, cultuurhistorische en educatieve functie van het museum niet wenselijk. Daarom wordt geadviseerd de gevraagde garantiesubsidie te verlenen en hieraan de volgende aanvullende voorwaarden te verbinden: 1. Het concept van DinoWorld kan in beginsel worden uitgewerkt, mits de onderliggende opgaven binnen de museumorganisatie gelijktijdig worden aangepakt. Een goed functionerende en realistische basis van de organisatie en exploitatie is daarbij een noodzakelijke voorwaarde. Uiterlijk 1 september 2026 dient het bestuur van Natura Docet hiertoe een herziene businesscase in, waarbij sprake dient te zijn van aantoonbaar marktonderzoek en realistische aannames over bezoekers, inkomsten en kosten. Ook dient de financiële en organisatorische relatie tussen het museum en de externe BV helder en transparant uitgewerkt te zijn.

Tenslotte mag er geen sprake zijn van het ontstaan van nieuwe structurele risico’s voor de exploitatie van het museum. 2. Voorwaarde voor de garantiesubsidie is hypotheekrecht op het pand en ondergrond. Daarnaast dient een recht van eerste koop overeengekomen te worden, zodat de gemeente bij een eventuele verkoop van het pand als eerste in de gelegenheid wordt gesteld het pand met ondergrond te verwerven. 3. De gemeente ontvangt maandelijks een update over de gang van zaken en een actueel exploitatieoverzicht van Natura Docet.

Governance Een stichting is een juridische entiteit. De gemeente heeft invloed via haar rol als subsidiegever en kan voorwaarden verbinden, afhankelijk van de afspraken die zijn gemaakt en de financiële of maatschappelijke relatie met de stichting. Die invloed is indirect, omdat een stichting juridisch zelfstandig is. Een gemeente mag niet zoveel directe invloed krijgen dat de stichting feitelijk geen zelfstandige organisatie meer is. Het bestuur van de stichting blijft uiteindelijk zelf verantwoordelijk voor de besluiten en het beleid. Bij de uitwerking van de nieuwe businesscase dient Natura Docent ook de eigen bestuurssamenstelling vanuit expertise en competenties te evalueren om daarmee goed aan te sluiten bij de nieuwe strategie en bedrijfsopzet. In de statuten van het museum staat bovendien opgenomen dat voor wijziging van de statuten de gemeente vooraf akkoord dient te geven. Gemeente handhaaft deze positie. De gemeente kan voorwaarden aanscherpen, betalingen opschorten of besluiten om minder of geen

subsidie meer te geven, waardoor een stichting kan worden aangezet tot het maken van keuzes. Als verbetering uitblijft, kan de gemeente aankondigen dat de subsidierelatie wordt beëindigd. Thans wordt geadviseerd om een constructieve, maar zakelijke en doelmatige lijn in te zetten. Er is voor gekozen om de eerder verleende subsidies met betrekking tot transformatie en verduurzaming niet definitief vast te stellen en terug te vorderen. Met de nu voorliggende aanpak laat het bestuur van Natura Docet zien dat zij bereid is een structurele en noodzakelijke koerswijziging in te zetten om te komen tot een toekomstbestendige organisatie. Het bestuur erkent daarmee dat veranderingen nodig zijn om de continuïteit van het museum op langere termijn te kunnen waarborgen. Met deze eerste uitwerking wordt in beginsel tegemoetgekomen aan het verzoek van de gemeente om een continuïteitsscenario op te stellen waarin inzichtelijk wordt gemaakt op welke wijze Natura Docet financieel en organisatorisch duurzaam kan voortbestaan. Om tot een volledig en zorgvuldig te beoordelen businesscase te komen, acht de gemeente het van belang dat het bestuur de ruimte krijgt om de voorgestelde koers verder uit te werken en te onderbouwen, onder de gestelde voorwaarden. Motie Op 15 juli 2024 is een motie aangenomen met als onderwerp "Transformatie Museum Natura Docet".

Onderdeel van deze motie is dat het college wordt verzocht om zich in te spannen om in het verlengde van subsidieverlening aanvullende zekerheden te bedingen in de vorm van recht van koop en een zekerheidshypotheek. Met het voorgenomen besluit worden deze zekerheden als voorwaarde gesteld om subsidie te verlenen. Participatie samenleving Het museum Natura Docet is maatschappelijk en cultuurhistorisch een begrip in Denekamp en de gemeente Dinkelland. Het museum heeft daarmee duidelijke meerwaarde voor de gemeente en haar inwoners, bijvoorbeeld op het gebied van educatie, erfgoed en toerisme. Externe communicatie In het najaar van 2025 is, op grond van de bepalingen in de Algemene Subsidieverordening Dinkelland 2018, door Natura Docet de jaarrekening over 2024 en de begroting voor 2026 ingediend. Ten gevolge van de conclusies die door de gemeente hierop zijn getrokken, hebben inmiddels meerdere bestuurlijke overleggen met het bestuur van Natura Docet plaatsgevonden en is hen opgedragen om in te zetten op een financieel verantwoorde exploitatie door actualisatie van de businesscase. Financiele paragraaf De uit dit voorstel voortvloeiende kosten van €80.000 kunnen worden gedekt uit de Reserve Incidentele Beschikbare Algemene Middelen. Uitvoering Voor de garantiesubsidie zijn artikel 4:37 en artikel 4:38, lid 1 van de Algemene wet bestuursrecht (hierna Awb) zijn van toepassing. • •

Art. 4:37 Awb vermeldt dat het bestuursorgaan de subsidieontvanger verplichtingen kan opleggen met betrekking tot het stellen van zekerheid voor verleende voorschotten. Art. 4:38, lid 1 Awb vermeldt dat het bestuursorgaan ook andere verplichtingen kan opleggen die strekken tot verwezenlijking van het doel van de subsidie.

De vestiging van hypotheekrecht en een eerste recht van koop kan hieraan worden verbonden. De vestiging van hypotheekrecht moet plaatsvinden met een terugvorderingsgrondslag want een hypotheekrecht kan enkel bestaan bij vordering (zogeheten zekerheidsrecht). De terugvorderingsgrondslag is dan: het niet voldoen aan de subsidievoorwaarden, einde van de activiteiten of vervreemding van het pand. E.e.a. zal voor opstellen en ondertekening van de notariële akten bij verleningsbeschikking van de garantiesubsidie als voorwaarde moeten worden opgenomen. In praktijk werkt dit als volgt. De gemeente verstrekt de subsidie onder voorwaarden. Zolang het museum zich aan deze afspraken houdt, gebeurt er niets. Wanneer blijkt dat een voorwaarde niet wordt nageleefd, bijvoorbeeld omdat het museum stopt, het pand verkoopt of de subsidie niet volgens de afspraken gebruikt, dan kan de gemeente besluiten de subsidie geheel of gedeeltelijk terug te vorderen. De gemeente stuurt dan eerst een besluit of brief waarin staat waarom de subsidie moet worden terugbetaald en om welk bedrag het gaat. Betaalt het museum dit bedrag niet terug, dan kan de gemeente gebruikmaken van het eerder gevestigde hypotheekrecht. Dat betekent dat de gemeente zich kan verhalen op het pand om de openstaande vordering alsnog betaald te krijgen.

Het hypotheekrecht is dus bedoeld als zekerheid dat de gemeente het terug te vorderen bedrag kan innen als dat nodig is.

Het bestuur van Natura Docet dient voor 1 september 2026 een herziene businesscase in. Op basis van deze businesscase vindt verdere besluitvorming plaats. Uw raad zal hierin worden meegenomen middels raadsbrieven en/of raadsvoorstellen. Toezicht Natura Docet dient maandelijks aan de gemeente te rapporteren over de voortgang van de businesscase richting het continuïteitsscenario. Daarbij dient telkens een actueel exploitatieoverzicht te worden aangeleverd, inclusief een toelichting op de gerealiseerde resultaten, de financiële stand van zaken en de voortgang ten opzichte van de in het continuïteitsscenario op te nemen doelstellingen en maatregelen. De garantiesubsidie wordt in termijnen uitgekeerd, afhankelijk van actuele exploitatieoverzichten. Indien sprake is van afwijkingen ten opzichte van de begroting, planning of afgesproken doelen, dient Natura Docet deze afwijkingen gemotiveerd toe te lichten en aan te geven welke aanvullende maatregelen worden genomen om bij te sturen. De gemeente behoudt zich daarbij het recht voor om aanvullende informatie op te vragen en het vervolg van de garantiesubsidie afhankelijk te stellen van de voortgang en naleving van de gemaakte afspraken. Op deze wijze houdt de gemeente toezicht totdat een besluit genomen kan worden over de businesscase.

Evaluatie In het najaar van 2026 zal monitoring en evaluatie plaatsvinden, waarbij de door uw raad gestelde randvoorwaarden leidend zijn. Uw raad zal hierbij betrokken of geïnformeerd worden door raadsbrieven en/of raadsvoorstellen. Harmonisatie Dinkelland-Tubbergen Er is geen sprake van harmonisatie Dinkelland-Tubbergen.

Burgemeester en wethouders van Dinkelland, de secretaris

de burgemeester

drs. C.H.A.A. Luttikhuis

J.G.J. Joosten

Raadsbesluit Datum: Nummer: Onderwerp:

23 juni 2026 B Continuïteitsscenario Natura Docet

De raad van de gemeente Dinkelland, gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 26 mei 2026, nr. A; gelet op het advies van de commissie Sociaal Domein en Bestuur van 16 juni 2026; gelet op artikel 147 van de Gemeentewet besluit: 1. Op grond van art. 4:37 en art. 4:38 van de Awb en de bepalingen uit de Algemene Subsidieverordening Dinkelland 2018 garantiesubsidie te verlenen aan Natura Docet van €80.000 ter dekking van het te verwachten exploitatietekort 2026, onder de volgende voorwaarden: • Voor 1 september 2026 dient een herziene businesscase te worden ingediend bij de gemeente, waarbij wordt aangetoond dat sprake is van een realistische en financieel houdbare organisatie en exploitatie, onderbouwd met marktonderzoek, realistische bezoekers-, inkomsten- en kostenramingen, een transparante samenwerking tussen het museum en de externe partner, zonder het ontstaan van nieuwe structurele risico’s voor de exploitatie van het museum.

• Bij notariële akte wordt vastgelegd dat de gemeente hypotheekrecht op het pand met ondergrond Oldenzaalsestraat 39 te Denekamp vestigt met een terugvorderingsgrondslag van €80.000; • Bij notariële akte wordt vastgelegd dat de gemeente bij sluiting van het museum eerste recht van koop op het pand met ondergrond Oldenzaalsestraat 39 te Denekamp heeft; • Natura Docet geeft maandelijks een update over de stand van zaken en overlegt hiertoe maandelijks een actueel overzicht van de exploitatie, op basis waarvan de garantiesubsidie in delen wordt uitgekeerd. Deze verplichting geldt tot het moment waarop de subsidie over het boekjaar 2026 definitief is vastgesteld. 2. De nadere uitwerking, subsidieverlening met beschikking en -vaststelling, alsmede de ondertekening van de notariële akten, aan het college te mandateren. 3. De garantiesubsidie van €80.000 te dekken uit de RIBAM (Reserve Incidenteel Beschikbare Algemene Middelen). Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 23 juni 2026 De raadsgriffier,

De voorzitter,