Bijlagen Toelichting_Bijlage 5 Ruimtelijke kwaliteit.pdf

veiligheid VERKLAAR Terrein van hoge archeologische waarde regionale gastransportleiding regionale gastransportleiding Luchtfoto regionale gastransportleiding Terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd overige buisleiding overige buisleiding overige buisleiding B6.buisleiding_arc B7.archeol_verwacht_polygon Stedelijke laag ( ! ( ! ( ! B7.archeol_verwacht_polygon

( !

! (

(! ! (

Beleidsinformatie, september 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_1

( !

( !

( ! ( !

B4.natlands_polygon Terrein van hoge archeologische waarde

WAARDE_OMSCHR kaart 6

( !

legenda (zie le

( !

sub-titel

legenda (zie legenda 150229_4)

B7.archeologisch_mon_polygon

( !

(! ! ( ! (

( !

( !

Terrein van archeologische betekenis

Waterlopen

( !

( !

aanduidingen

WAARDE_OMSCHR aanduidingen gebiedscan_plangebied1

( ! B4.natlands_polygon

Luchtfoto! (

Luchtfoto

B7.archeologisch_mon_polygon

( !

( !

( ! sub-titel

( ! ( !

Waterlopen

aanduidingen

( ! ( !

( !

( !

( ! ( !

gebiedscan_plangebied1

legenda (zie legenda 150229_4) gebiedscan_plangebied1

laag 1

aanduidingen

sub-titel

( !

( ! ( !

Luchtfoto

Agrarische cultuur

( ! ( !

( !

( ! aanduidingen

aanduidingen

( !

( ! ( (! !

( !

aanduidingen

( ! ( !

legenda (zie legenda 150229_4)

( !

( ! ( !

sub-titel

( ! ! (

sub-titel

( ! ( ! Agrarische cultuur

( !

( !

sub-titel

( ! ( ! ( !

4.3 Stedelijke laag

Stedelijke

( legenda (zie legenda 150229_4) ! ( ! ( ! Luchtfoto

( ! ( !

Het contrast tussen dynamische en luwe gebieden versterken. Achter de Voort ea behoort tot de luwe gebieden in de provincie. Daarom wordt hier vooral ingezet op het respecteren en voelbaar maken van de kenmerken van de landschappelijke structuur en de ondergrond en de historische en archeologische waarden. Daarnaast aandacht voor het

Gebiedsscan ruimtelijke kwaliteit Achter de Voort, Agelerbroek en Voltherbroek - november 2015

( (! ! ( !

Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_6

0

100 200 300 400Meters

Verspreide bebouwing

Kenmerken De agrarische erven hebben van oudsher een sterke binding met het landschap. Vanuit het erf werden de omliggende gronden in cultuur gebracht en vervolgens eeuwenlang bewerkt. Elke boer deed dit naar eigen inzicht en afgestemd op de plaatselijke omstandigheden, maar wel volgens de wetmatigheden van het toenmalig landbouwsysteem. Door deze ‘eenheid in handelen’ ontstonden er samenhangende landschappen, die nu nog steeds herkenbaar zijn. Elk landschap heeft zijn eigen erftype: opbouw, bebouwing, beplantingen en relatie met de omliggende gronden zijn specifiek, alsof in het erf de genen van het landschap besloten liggen. Naast erven kent het buitengebied losliggende ‘gewone’ burgerwoningen met veelal een eigen, individueel karakter en eigen verhaal van ontstaan.

Ambitie De ambitie is Levende erven! Opnieuw verbonden met het landschap, kunnen deze robuuste erfensembles een alternatief zijn voor - een deel van - de woningbouw en bedrijvenopgave elders, mits dit bijdraagt aan de lokale / regionale sociaal-economische ontwikkeling. Voortbouwen op de karakteristieken en kwaliteiten van de vaak eeuwenoude erven, ligt hier een kans om unieke, echt Overijsselse woon/werk-, recreatieen zorgmilieus te ontwikkelen: sterk verbonden met de historie, het omliggende landschap en met veel ruimte voor individuele invulling en expressie. Cultuurhistorisch waardevolle gebouwen en bouwwerken als identiteitsdrager van erftransformaties benut.

Sturing Norm • De ontwikkeling van nieuwe erven draagt bij aan behoud en ontwikkeling van de ruimtelijke kwaliteit overeenkomstig de Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving. Richting • Ontwikkelingen dragen bij aan behoud en versterking van de kenmerkende erfstructuur en volumematen, blijft er een duidelijk onderscheid voorkantachterkant en vindt koppeling van het erf aan landschap plaats. Toegankelijkheid wordt erdoor verbeterd. Inspiratie • Re-animatie agrarisch erfgoed wordt gestimuleerd. • Kwaliteitsbewaking van de transformatie van erven bijvoorbeeld via een ‘ervenconsulent’.

4 Gebiedskenmerken, ambities en sturing

23

Gebiedsontsluitings- en erftoegangswegen

Kenmerken De regionale gebiedsontsluitingswegen ontsluiten gebieden en verbinden dorpen en kernen met de hoofdinfrastructuur. De lokale erftoegangswegen ontsluiten de erven. Het is de weg van de mix: alle gebruikers verblijven in één profiel. De overgang publiek (weg) privaat (erf) is informeel. De gebiedsontsluitings- en erftoegangswegen volgen de patronen in het landschap. De erftoegangswegen lopen in Achter de Voort ea voornamelijk van noord naar zuid en gaan in het natuurgebied zelf over in onverharde paden. Deze paden komen uit op een pad evenwijdig aan het Kanaal AlmeloNordhorn. De wegen worden soms geflankeerd door bomen, met daartussen uitzicht over de weilanden, akkers en bossen. De weg vertelt waar je bent, doordat hij de kleur aanneemt van de omgeving.

24

Ambitie Het regionale en lokale wegenpatroon blijft zich voegen in de structuur van stad, dorp en landschap. Het blijft de weg van de mix van gebruikers. Heldere keuzen maken is geboden: of een weg schaalt op en wordt een autoweg, of hij blijft regionaal of lokaal en voegt zich naar het landschap. Dit kan bijvoorbeeld door het opnieuw uitvinden van de Overijsselse lanen. Bij ruimtelijke ontwikkelingen aan of nabij de Twentse lanen worden deze waar nodig hersteld. Nieuwe schakels in of verbeteringen van bestaande lokale wegen worden in deze gebieden als laan uitgevoerd. Bij aanpassingen van de wegen staat de goede relatie tussen weg, landschap, kernen en erven centraal. Er zijn duidelijke in- en uitgangen van kernen.

Sturing Richting • Bij herprofilering van regionale / lokale wegen en bij nieuwe aanleg is zorgvuldige ruimtelijke inpassing van het profiel in de omgeving een vereiste. • De weg voegt zich in het landschap en draagt bij aan accentuering van de kwaliteiten van het landschap. • Aandacht voor de mix van verkeerssoorten (snel, langzaam en zwaar verkeer) hoort daar bij.

Gebiedsscan ruimtelijke kwaliteit Achter de Voort, Agelerbroek en Voltherbroek - november 2015

Informele trage netwerk

Kenmerken Het informele trage netwerk is het langzame netwerk (wandelpaden, fietspaden, ruiterpaden, vaarroutes) dat delen van het agrarisch cultuurlandschap en de natuurlijke laag toegankelijk en ervaarbaar maakt. De oude zandwegen en paden vormen het basisstramien. Van oudsher verbonden deze routes de kernen met het ommeland en met elkaar. De maaswijdte van dit netwerk is sterk afhankelijk van het type landschap. Onderdelen van het langzame netwerk zijn opgenomen in de nationale en provinciale routes, waaronder het Naoberpad. Het informele trage netwerk in Achter de Voort ea is beperkt en bestaat voornamelijk uit een aantal zandpaden door de bossen. Ook het lange-afstands-wandelpad Noaberpad loopt door het gebied. Langs het Kanaal Almelo-Nordhorn ligt een recreatieve route die, zoals de naam al aangeeft, Almelo en Nordhorn met elkaar verbindt. Het kanaal wordt tevens gebruikt als kanoroute.

Ambitie Opheffen van de discontinuïteiten in het padennetwerk. Het fiets- en wandelpadennetwerk wordt op regionaal niveau geïntegreerd tot een compleet systeem. Daarom inzetten op het verbinden van kernen met het buitengebied en het creëren van ommetjes. Daarmee het landschap beleefbaar maken en het verknopen van dit netwerk aan overstapplaatsen en de hoofd- en regionale infrastructuur. De ligging en de dichtheid van het netwerk worden ingezet om de intensiteit van het gebruik te sturen. De inrichting van de percelen die grenzen aan het informele trage netwerk moet aansluiten bij de karakteristieken en kwaliteiten van dat netwerk.

Sturing Norm • De informele routes en routenetwerken worden in beeld gebracht en krijgen een beschermende bestemmingsregeling, gericht op de continuïteit van routes (vaarwegen, kleine paadjes, zandpaden, kerkepaden, fiets- en wandelpaden en -routes, etc). Bij ruimtelijke ontwikkelingen nabij doorgaande zandwegen, wandel- en fietsroutes worden discontinuïteiten in het netwerk van paden en vaarroutes voorkomen. Inspiratie • Langs informele routes worden de aardkundige, archeologische en cultuurhistorische waarden zichtbaar en kenbaar gemaakt.

4 Gebiedskenmerken, ambities en sturing

25

Kanalen en vaarten

Kenmerken Het Kanaal Almelo-Nordhorn werd gegraven aan het eind van de 19e eeuw. Aanleiding van de aanleg was een verdrag tussen de Nederlandse en Pruisische regering uit 1876. In die tijd had men hoge verwachtingen van verbindingen tussen waterwegen in Duitsland en Nederland. Oorspronkelijk beschikte het kanaal over zes sluizen en tien ophaalbruggen, maar de meeste daarvan zijn niet behouden. Tot drukke scheepvaart kwam het niet, omdat bij de voltooiing van het kanaal de schepen al te groot waren voor het ondiepe water. De aanleg van het Kanaal Almelo-Nordhorn heeft de waterhuishouding in het gebied verstoord en daarnaast ging de eenheid tussen Agelerbroek en Voltherbroek verloren. Tot in de jaren 1950 werd het gebied nog regelmatig geïnundeerd, maar

26

kanalisatie van de beken en de aanleg van het omleidingskanaal bij de Dinkel maakten hieraan een eind. Sinds de sluiting voor de scheepvaart in 1960 heeft het kanaal zich tot een natuurgebied ontwikkeld met vele soorten bloemen, vissen en vogels. De laatste jaren zijn er plannen om het kanaal geschikt te maken voor de grensoverschrijdende recreatievaart. Ambitie De hoofdvaarwegen krijgen de uitstraling van regionale landschappelijke dragers door de inrichting van de oevers door kaden, door begeleidende beplanting en door de vormgeving van de kruisende infrastructuur.

Sturing Richting • Ontwikkelingen dragen bij aan de functie van de kanalen en vaarten als dragers van verkeer over water. • Ontwikkelingen dragen bij aan behoud en versterking van het rustige en voorname karakter, het watererfgoed als identiteitsdragers en het herstel van continuïteit, ook van de begeleidende landschappelijke structuren, waar nodig. Inspiratie • Onderdelen van het watererfgoed (bruggen, sluizen, bedieningsgebouwen, dijken en paden) worden als ensembles beschouwd. • De vormgeving van nieuwe bruggen, sluizen en andere werken krijgt extra aandacht.

Gebiedsscan ruimtelijke kwaliteit Achter de Voort, Agelerbroek en Voltherbroek - november 2015

Luchtfoto

sub-titel

sub-titel sub-titel

gebiedscan_plangebied1

sub-titel

B4.natlands_polygon Waterlopen

aanduidingen

B7.archeologisch_mon_polygon

legenda (zie legenda 150229_4) gebiedscan_plangebied1

WAARDE_OMSCHR aanduidingen gebiedscan_plangebied1

Terrein van archeologische betekenis

B4.natlands_polygon

B4.natlands_polygon Terrein van hoge archeologische waarde

legenda (zie legenda 150229_4)

Waterlopen

! (

laag 2

! ( ! (

! ( ! (

( !! ! ( ( ! (

VERKLAAR

! ! ( (

^

! ( ! (

! ( ! (

! ( ! ( ! ( ! ! ( (

! ( ! (

! (

! ( ! ( (! ! (

! (

! ( ! (

! ( ! (

! ( ! (

! ( ! ( ! (

! ! ( ( ! (

! ( ! ( ! (! ( ! ( ! ( ( ! (!

! ( ! ( ! ( ! (

! (

! (

! (

! ( (

! (

^ ! (

! ( ! (

^

( !

! (

^

! (

! ( ! (

! ( ! ( (! ( ! (!

! (

( ! (!

! ( ! ( ( ! ( !

! ( ! ( (! ! (! ! (( ! ( ! ( ! (! ! ( ( ! ! (! ( ( ( (! ! ( ! ! ( ! ! ( (

! ( ! (

! (

! ( ( ! (! ! (

! ( ! ! ( ! ( ( ! ( ! (

! ( ! ( ! (

! ( ! ( ! ( ! (

! ( ! ( ! (

! ! (( ! ( ! ( ! ( ! ( ! (

aanduidingen

! (

Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_6

0

! ( ! ( ! (

! (

! (

0

! ( ! (! (

! (

( (! ! ( !

! (

! ( ! (

! ( ! (

! (

! (

! (

! ( ! (

! ( ! (

! (

0

100 200 300 400Meters

0

! ( ! (

! (

! ( ! (

De recreatieve waarde van Achter de Voort ea is beperkt en die waarde bestaat vooral uit het informele trage netwerk (zie Stedelijke laag) en de Hunenborg met bijbehorende brug als bakens in de tijd. Tot slot is de Donkerte een te koesteren kwaliteit.

Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_3

! (

! (

! ! ((

( ! (! ! (

100 200 300 400Meters

! (

0

( ! (! ! (

! ( ! (

! (

! (

! ! ( (

Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_4

! (

! ( ! (

( 0 100 200 300 400Meters ! (! ! (

Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_3

0

! (

! ! ( (

! (

! ! ( (

Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_4 Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_3

! ! ( (

( ! (! ! (

100 200 300 400Meters

! ( ! (

100 200 300 400Meters

100 200 300 400Meters

100 200 300 400Meters

^

Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_3

! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! (

Met de eerste drie lagen is het spectrum voor ruimtelijke kwaliteit ^ nog niet compleet. Aan de (relatieve) autonomie van de natuurlijke processen in de natuurlijke laag, het ‘nut’ van het agrarisch cultuurlandschap en de sociale en functionele dynamiek van de stedelijke laag voegt de laag van de lust- en leisure landschappen de dimensie van het welbehagen, het plezier, de trots en de beleving toe. Deze laag is het domein van de belevenis, betekenis en identiteit. De lust- en leisurelaag voegt eigen kenmerken toe, zoals landgoederen, recreatieparken en recreatieve routes. Het benut daarbij vooral de kwaliteiten van de andere drie lagen. Het stelt kwaliteiten zoals de natuur, de productielandschappen en de steden in een ander daglicht en maakt ze beleefbaar en tot een belevenis. ! (

^

! (

! ( ( (! ! ( !

! ! ( ! ( ( ! (

! (

! ( ! (

! ( ! (

! (

! (!

! ( ! (

! ( ! ( ! ( ! (

! ! ( (

! (

! (

! (

! (

! ( ! (

100 200 300 400Meters

B7.archeol_verwacht_polygon

! (

! (

! ( ! (! ! ( ( ( ! (! ! ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! (

! (

( ! (!

! (

! ( ! (

0

overige buisleiding

! ! ( (

! (

! ( ! ( ! ( ! (

! ( ! ( ! (

! ( ! ( ! (

! (

regionale gastransportleiding

! (legenda (zie legenda 150229_4)

! (

! ( ! ( ! ( ( ! ( ! ! ( ! ( ! ! ! ( ! ( ( ( ( ! ( ! (! ( (! (! ! ( ! ! (

! (

! ( ! (

! (

VERKLAAR

legenda (zie legenda 150229_4)

! (! ( ! (

! (

! (

Terrein van zeer hoge archeologische beschermd 0 100 200 waarde, 300 400Meters

donkerte ! ( ! (

! ( ! (

! ( ! (

! ( ! ( ! ( ! (! (

! ( ! (

( ! (!

G bakens in de tijd G!(!(!(

! ( ! (( ! (! ( GKenmerken ! ( ! ( ! (

G

! ( ! (

100 200 300 400Meters

Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_6

! (

! (

! (! ( ! ( ! (

0

B6.buisleiding_arc

! (

! (

! (

! ( ! ( ! (

100 200 300 400Meters Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_6

! ( (! ( ! (!

! (

! (

! ( ! (

! (

0

Lust leisure

sub-titel

! ( (! ( ! (!

! (! ! ( (

! (

! (

laag 4

! ( ! ( ! (

100 200 300 400Meters

aanduidingen

! (! (

! (! ! ((

! (

! (

^

( ! ( !

Beleidsinformatie, november 2015,waarde nr. 150246_Achter_de_Voort_6 Terrein van hoge archeologische

Beleidsinformatie, september 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_2

0

sub-titel

! ( ! ( ! ( ! (! ( Lust ! ! ( leisure (

! (

! (

! (

! (

! ( ! (

! (

! (

! ( ! ( ! ( ! (

! ( ! ( ! (

! (

! (! (

! ( ! (

! (

! (

Terrein van archeologische betekenis

100 200 300 400Meters Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_6

! (! ( ! ( ! ( ! (

! ( ! (

! (

! (! ( ( !

! (

! (

! (

! ( ! (! (

Waterlopen

WAARDE_OMSCHR

aanduidingen

legenda (zie legenda 150229_4) !

! (

! ( ! (

^

0

aanduidingen

! (

! (

! (

( ! ( !

B4.natlands_polygon

B7.archeologisch_mon_polygon

! (! (

! (! (

! (

gebiedscan_plangebied1

100 200 300 400Meters

Beleidsinformatie, september 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_2

Stedelijke laag !

! (

! ! ( (

! (

! (

! (

! ( ! (

0

! ( ! ( verspreide bebouwing ! legenda (zie ( legenda 150229_4) ! ( ! ( ! ( sub-titel gebiedsontsluitingsen erftoegangswegen ! ( ! ( ! (! ( ! ( informele trage netwerk ! (! ! ( ( ! ( ! kanalen ( en vaarten ! (! (

! ( ! ( ! (

! (

! (

! ( ! (legenda (zie legenda 150229_4) ! (

! (

! (

! (! (

laag 3!(!( !(

! (

! (

! (

! (

! (

! ! ( (

G

Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_6

! ( ! ( aanduidingen

sub-titel

! ( ! (

! (

! ! ( (

100 200 300 400Meters

Stedelijke !(laag

! (

! ( ! (

! (

! (

! (

0

! (

! ! ( (

! (

G

legenda (zie legenda Beleidsinformatie, september150229_4) 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_2

! (

! ( ! (

! (

! ! ( (

overige buisleiding

! (! (

! ! ( (

! (

sub-titel

regionale gastransportleiding

! (

! (

sub-titel

! ( ! ( ! (

! (

100 200 300 400Meters

aanduidingen

! ! ( (

! (

! ( ! ( ( ! (!

0

B7.archeol_verwacht_polygon

! (

! (

! (

! ! ( (

! (

100 200 300 400Meters

aanduidingen

! ( Stedelijke laag ! ( ! (

! ( ! (

0

sub-titel

! ( ! (

! (

! (

Beleidsinformatie, september 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_1 Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_6

oude ! ! ( ( hoevenlandschap ! ( ! ( ! ( maten- en flierenlandschap ! ( ! ( ! ( jong heide- en broekontginningslandschap

! ( ! ( ! ( ! (

sub-titel

aanduidingen

regionale gastransportleiding

Terreinoverige van archeologische betekenis buisleiding

^

! (

! (

^

VERKLAAR

WAARDE_OMSCHR

Beleidsinformatie, september 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_1

4.4 Lust- en leisurelaag

! ( ! (

aanduidingen

Terreinlandschap van archeologische betekenis gebiedscan_plangebied1 nationaal TerreinB7.archeol_verwacht_polygon van hoge archeologische waarde gebiedscan_plangebied1 B4.natlands_polygon Terrein van hoge archeologische waarde Twente nationaal Noordoost 0 100 200landschap 300 400Meters Terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd B4.natlands_polygon Waterlopen Terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd Waterlopen waterveiligheid B6.buisleiding_arc B7.archeologisch_mon_polygon VERKLAAR B7.archeologisch_mon_polygon essentiele waterloop B6.buisleiding_arc gebiedscan_plangebied1 WAARDE_OMSCHR regionale gastransportleiding WAARDE_OMSCHR archeologie VERKLAAR legenda B4.natlands_polygon Terrein van archeologische betekenis overige buisleiding Terrein van archeologische betekenis Waterlopen terrein van archeologische betekenis regionale gastransportleiding Terrein van hoge archeologische waarde Terrein van hoge archeologische waarde B7.archeol_verwacht_polygon B7.archeologisch_mon_polygon terreinbuisleiding van zeer hoge archeologische waarde, beschermd overige Terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd Terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd WAARDE_OMSCHR archeologische verwachting B7.archeol_verwacht_polygon B6.buisleiding_arc B6.buisleiding_arc Terrein van archeologische betekenis VERKLAAR externe veiligheid VERKLAAR Terrein van hoge

archeologische waarde regionale gastransportleiding regionale gastransportleiding regionale gastransportleiding Terrein van Luchtfoto zeer hoge archeologische waarde, beschermd overige buisleiding overige buisleiding overige buisleiding B6.buisleiding_arc B7.archeol_verwacht_polygon Stedelijke laag B7.archeol_verwacht_polygon

dekzandvlakte en ruggen beekdalen en natte laagtes

! (

Lust leis

sub-titel

B6.buisleiding_arc B7.archeologisch_mon_polygon

WAARDE_OMSCHR kaart 6

! (

aanduidingen

Terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd Waterlopen

B7.archeologisch_mon_polygon

laag 1

Luchtfoto

Ambitie Sterke ruimtelijke identiteiten als motor voor gebiedsontwikkeling: De ambitie is de beleving, betekenis en kwaliteit van de leefomgeving te versterken. Aardkundige, archeologische en cultuurhistorische waarden worden zoveel mogelijk behouden en beleefd door mensen dankzij informatie, gebruik en ontwikkeling en vertellen daarmee het verhaal van de ontstaansgeschiedenis van het Overijsselse landschap. Zichtbaar en beleefbaar, mooi landschap: Samenhang vergroten en discontinuïteiten in landschappelijke structuren herstellen. Gebiedskenmerken, monumentaliteit en ruimtelijke expressie van grote ensembles vergroten. Beleefbaarheid en toegankelijkheid van het landschap vergroten.

4 Gebiedskenmerken, ambities en sturing

27

Beleidsin

Bakens in de tijd

Kenmerken Bakens in de tijd zijn relicten van diverse aard uit verschillende perioden van de wordingsgeschiedenis van Overijssel. Van geologische monumenten, archeologische monumenten en vindplaatsen tot historische wegen en landschappelijke ensembles. De essentie van de bakens in de tijd is dat ze de verhalende laag toevoegen aan het landschap. Het zijn belangrijke ingrediënten in de opbouw van gebiedsidentiteit. De Hunenborg is een restant van een Middeleeuwse burcht en bestaat uit een kleine verhoging met een ringgracht. Het geheel bestaat uit de beboste restanten van een hoofdburcht en een voorburcht die nauwelijks nog zichtbaar is. Vlak daarbij De Hunebrug, één van de vier ophaalbruggen over het Kanaal Almelo-Nordhorn en genoemd naar de burcht.

28

Ambitie Bij het realiseren van de ontwikkelopgave is het vooral belangrijk om goed aan te sluiten op de bakens in de tijd. Dus bij de inpassing van de ontwikkelopgave verbindingen en verbanden creëren tussen bestaande bakens die onderdeel van een groter geheel zijn, maar nu verloren of geïsoleerd in het landschap liggen. Voeg bakens van deze tijd toe. Behoud monumenten, karakteristieke gebouwen en cultuurhistorische waarden door ze bewust in te zetten in gebiedsopgaven. Maak de bakens meer zichtbaar en ontwikkel recreatieve routes langs deze bakens met uitleg over de ontstaansgeschiedenis.

Sturing Richting • Inventariseer de bakens in de tijd (beeldbepalende cultuurhistorische elementen of objecten die het verhaal van de streek vertellen) behoud ze, benut en versterk ze, bijvoorbeeld met inrichtingsmaatregelen, wanneer ontwikkelingen in de nabijheid plaats vinden. Inspiratie • Voeg bij nieuwe ontwikkelingen bakens in de tijd toe en verbind ze met bestaande bakens.

Gebiedsscan ruimtelijke kwaliteit Achter de Voort, Agelerbroek en Voltherbroek - november 2015

Donkerte

Kenmerken Lichte gebieden geven een beeld van de economische dynamiek van de provincie: de steden en dorpen, de autosnelwegen, de kassengebieden, de attractieparken, de grote bedrijventerreinen en de gebieden met veel bebouwing. De donkere gebieden geven een indicatie van de ‘buitengebieden’ van Overijssel. De natuurcomplexen en de grote landbouwgebieden. De donkere gebieden zijn de gebieden waar het ‘s nachts nog echt donker is, waar je de sterrenhemel kunt waarnemen. Het zijn de relatief luwe, dun bewoonde gebieden met een lage gebruiksdruk. Achter de Voort ea ligt in de Donkerte. De stilte, weidsheid en de prachtige natuur zorgen ervoor dat je helemaal tot rust komt.

Ambitie Donkerte is een te koesteren kwaliteit. De ambitie is de huidige ‘donkere’ gebieden, ten minste zo donker te houden, maar bij ontwikkelingen ze liever nog wat donkerder te maken. Dit betekent op praktisch niveau terughoudend zijn met verlichting van bijvoorbeeld wegen en verkennen waar deze ‘s nachts uit kan of anders lichtbronnen selectiever richten. Structureel is het vrijwaren van donkere gebieden van verhoging van de dynamiek het perspectief. De ambitie is het rustige en onthaaste karakter te behouden. Bundeling van stedelijke functies en infrastructuur in de ‘lichte’ gebieden.

Sturing Richting • In de donkere gebieden alleen minimaal noodzakelijke toepassing van kunstlicht. Dit vereist het selectief inzetten en ‘richten’ van kunstlicht. • Veel aandacht voor vermijden van onnodig kunstlicht bij ontwikkelingen in het buitengebied. Inspiratie • Behoud van het rustige en onthaaste karakter van de ‘donkere’ gebieden.

4 Gebiedskenmerken, ambities en sturing

29

Normatieve uitspraken • Dekzandvlakten en ruggen krijgen een beschermende bestemmingsregeling, gericht op instandhouding van de hoofdlijnen het huidige reliëf. • Het waterpeil is niet lager dan voor graslandgebruik noodzakelijk is. • Essen krijgen beschermende bestemmingsregeling, gericht op instandhouding van karakteristieke openheid, bodemkwaliteit en reliëf. • Op de flanken krijgen de kleinschalige landschapselementen een beschermende bestemmingsregeling, gericht op instandhouding van dit kleinschalige patroon. • De essen en esjes krijgen een beschermende bestemmingsregeling, gericht op instandhouding van de karakteristieke openheid, de bodemkwaliteit en het reliëf. • Maten, flieren en beken krijgen een beschermende bestemmingsregeling, gericht op instandhouden onbebouwde karakter, continuïteit beekloop, ruimte voor water en lineaire landschap. • De ontwikkeling van nieuwe erven draagt bij aan behoud en ontwikkeling van de ruimtelijke kwaliteit overeenkomstig de Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving. • De informele routes en routenetwerken worden in beeld gebracht en krijgen een beschermende bestemmingsregeling, gericht op de continuïteit van routes (vaarwegen, kleine paadjes, zandpaden, kerkepaden, fiets- en wandelpaden en -routes, etc).

Bij ruimtelijke ontwikkelingen nabij doorgaande zandwegen, wandel- en fietsroutes worden discontinuïteiten in het netwerk van paden en vaarroutes voorkomen. Strijdigheden tussen maatregelen en normatieve uitspraken Er zijn geen strijdigheden tussen de voorgenomen maatregelen en de normatieve uitspraken uit de Omgevingsvisie en de Omgevingsverordening.

30

Gebiedsscan ruimtelijke kwaliteit Achter de Voort, Agelerbroek en Voltherbroek - november 2015

5 Kansen, inspiratie en ontwerpaanleidingen Dit hoofdstuk bevat een vrijere interpretatie van de gebiedskenmerken. Het zijn de kansen en ontwerpaanleidingen die als aanknopingspunt kunnen dienen voor de verdere uitwerking en het uiteindelijke ontwerp. Het is een eerste aanzet om te komen tot een inpassing met ruimtelijke kwaliteit.

Leesbaarheid van het cultuurlandschap Veranderende maatschappelijke inzichten en ontwikkelingen leidden er begin jaren ’60 van de vorige eeuw vrij abrupt toe dat met het ontginnen van woeste grond werd gestopt ten behoeve van natuurbescherming en openluchtrecreatie. Achter de Voort ea is een van de vele restanten woeste grond die gespaard bleven en als fragmenten verspreid in het jonge heide- en broekontginningslandschap liggen. De grillige randen van de gebieden, evenals de wegen die als zandpaden doodlopen in de huidige natuurgebieden, verraden het abrupt stoppen van de ontginning. De leesbaarheid van het landschap vergroten door: • Kenmerkend voor deze relicten woeste grond hier is de afwisseling tussen bos en grillig gevormde open weilanden op de overgang van ontginningslandschap naar essen- en oude hoevenlandschap, hetgeen de kleinschaligheid nog eens versterkt. Dit is met name het geval aan de zuidkant van het Kanaal Almelo-Nordhorn in het Oude Broek en Wiekermeden en het Voltherbroek. Ten noorden van het kanaal bestaat het Agelerbroek net als Achter de Voort vrijwel geheel uit aaneengesloten broekbos omgeven door grotere rechthoekige oppervlakten weiland, kenmerkend voor het ontginningslandschap. Houdt bij de herinrichting van het gebied rekening met de kleinschaligheid, probeer deze te behouden of te versterken.

• Hierbij is ook de inrichting van de randen van de gebieden van belang. Vooral aan de zuidzijde van het kanaal zijn de rafelranden duidelijk herkenbaar. Deze leveren ruimtelijk een zeer gevarieerd beeld op van bosranden, weilanden en af en toe een akker. De kenmerkende rafelranden respecteren en/of opnieuw vormen. Zodanig dat ‘woeste grond’ en jong ontginningslandschap in elkaar grijpen. Dit geldt met name voor de graslanden rond het gebied Agelerbroek. • Het rafelige van de randen wordt versterkt door wegen die vanuit de omgeving tot in het gebied doorlopen als onverhard pad en uiteindelijk vaak doodlopen. Ook de (onverharde) wegen en paden respecteren, aangezien dit bijdraagt aan het in elkaar grijpen van beide gebieden. • Sloten als kavelgrenzen dragen bij aan de kleinschaligheid van het gebied. Bij het dempen van de sloten de kavelgrenzen zichtbaar houden bijvoorbeeld d.m.v. greppels of beplanting.

5 Kansen, inspiratie en ontwerpaanleidingen

31

Hunenborg De Hunenborg is een ringwalburg langs het Kanaal Almelo-Nordhorn bij Volthe. Het geheel bestaat uit de beboste restanten van een hoofdburcht en een voorburcht die nauwelijks nog zichtbaar is. Onderzoekingen in 1919 hebben aangetoond dat er gebouwen hebben gestaan, omringd door een gracht. Waarschijnlijk is de bouwperiode de tweede helft van de negende eeuw. Deze gebouwen zijn later weer afgebroken met op de meeste plaatsen inclusief de fundering. Bij herinrichting van het gebied is het de moeite waard om dit cultuurhistorisch element beter beleefbaar te maken.

Kanaal Almelo-Nordhorn Het kanaal Almelo-Nordhorn met z’n begeleidende zandpaden, laanbeplanting en kunstwerken is een industrieel monument uit de tweede helft van de 19e eeuw. De vormgeving van het kanaal is sinds het in 1886 in gebruik werd genomen grotendeels ongewijzigd gebleven. Het kanaal doorsnijdt het gebied Agelervoort en Voltherbroek als een autonome rechte lijn en die van een grotere schaal is dan die van het natuurgebied. Het kanaal doorsnijdt zelfs de loop van de Tilligterbeek, die d.m.v een duiker onder het kanaal wordt doorgevoerd. Dit gegeven kan in de vormgeving van deze kruising wat meer woren benadrukt om zodoende het watersysteem te verhelderen.

32

Gebiedsscan ruimtelijke kwaliteit Achter de Voort, Agelerbroek en Voltherbroek - november 2015

Natuurlijke inrichting beeklopen en beekdalen Functioneel gezien wordt de Tilligterbeek omgeleid, ten westen van Achter de Voort. Ruimtelijk gezien blijft de huidige beekloop echter in tact en deze wordt, net als de Roelinksbeek, vormgegeven als een ‘natuurlijke’ beekloop en beekdal. Creëer daarbij ruimte voor de dynamiek van stromend water en het vasthouden daarvan, versterk het beeksysteem en verbeter de zichtbaarheid, bereikbaarheid en beleefbaarheid. Beken in dalen met beekdalvegetatie, broekbos op enige afstand en maten als overgang naar het agrarisch cultuurlandschap. De Voltherbeek die langs de oost- en noordzijde van Agelerbroek loopt, is in de loop van de tijd genormaliseerd en heeft het uiterlijk van een sloot. Ook hier liggen kansen om in combinatie met wijzigingen in de waterhuishouding de beek weer een natuurlijke uitstraling te geven.

Toegankelijkheid De wegen- en padenstructuur maken het natuurgebied beleefbaar. Voltherbroek is nauwelijks en Agelerbroek is eigenlijk niet toegankelijk voor wandelaars en fietsers. De toegankelijkheid vergroten door de aanleg van nieuwe paden en deze logisch aansluiten op landschappelijke structuren en het bestaande routenetwerk. Vooral vanaf de zandpaden die aan weerszijden van het kanaal liggen en een verbinding over lange afstand vormen, liggen kansen om het gebied beter toegankelijk te maken. Daarnaast variatie aanbrengen in de verschillende routes, dus zowel comfortabele fietsroutes als struinpaden. Daarnaast een ‘woud van paaltjes, borden en vlaggen’ voorkomen door een eenduidige, terughoudend vormgegeven bewegwijzering en de routes voorzien van informatie.

5 Kansen, inspiratie en ontwerpaanleidingen

33

Luchtfot Natuurlijke laag sub-titel sub-titel

6 Andere ruimtelijke beleidsaspecten aanduidingen

legenda (zie legenda 150229_4)

Natuurlijke laag

gebiedsca sub-titel

B4.natland

Waterlope

B7.archeolog

aanduidingen

Agrarische cultuur Luchtfoto

WAARDE_OM

legenda (zie legenda 150229_4)

Terrein va

Luchtfoto

sub-titel

Luchtfoto

sub-titel

Terrein va

sub-titel

Terrein va

B6.buisleidin

sub-titel aanduidingen

Agrarische cultuur

aanduidingen

aanduidingen

legenda (zie legenda 150229_4)

sub-titel

VERKLAAR

Luchtfoto

Agrarische cultuur

aanduidingen

regionale

Luchtfoto

overige bu

sub-titel sub-titel

gebiedscan_plangebied1 B4.natlands_polygon Waterlopen

aanduidingen

B7.archeologisch_mon_polygon

legenda (zie legenda 150229_4) gebiedscan_plangebied1

WAARDE_OMSCHR aanduidingen gebiedscan_plangebied1

Terrein van archeologische betekenis

B4.natlands_polygon

B4.natlands_polygon Terrein van hoge archeologische waarde

Luchtfoto aanduidingen

sub-titel

Terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd Waterlopen

B6.buisleiding_arc B7.archeologisch_mon_polygon

B7.archeologisch_mon_polygon

VERKLAAR

aanduidingen

WAARDE_OMSCHR

WAARDE_OMSCHR kaart 6

regionale gastransportleiding

Terreinoverige van archeologische betekenis buisleiding

Terreinlandschap van archeologische betekenis gebiedscan_plangebied1 nationaal TerreinB7.archeol_verwacht_polygon van hoge archeologische waarde gebiedscan_plangebied1 B4.natlands_polygon Terrein van hoge archeologische waarde Twente nationaal Noordoost 0 100 200landschap 300 400Meters Terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd B4.natlands_polygon Waterlopen Terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd Waterlopen waterveiligheid B6.buisleiding_arc B7.archeologisch_mon_polygon VERKLAAR B7.archeologisch_mon_polygon essentiele waterloop B6.buisleiding_arc gebiedscan_plangebied1 WAARDE_OMSCHR regionale gastransportleiding WAARDE_OMSCHR archeologie VERKLAAR B4.natlands_polygon Terrein van archeologische betekenis overige buisleiding Terrein van archeologische betekenis Waterlopen terrein van archeologische betekenis regionale gastransportleiding Terrein van hoge archeologische waarde Terrein van hoge archeologische waarde B7.archeol_verwacht_polygon B7.archeologisch_mon_polygon terreinbuisleiding van zeer hoge archeologische waarde, beschermd overige Terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd Terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd WAARDE_OMSCHR archeologische verwachting B7.archeol_verwacht_polygon B6.buisleiding_arc B6.buisleiding_arc Terrein van archeologische betekenis VERKLAAR externe veiligheid VERKLAAR Terrein van hoge

archeologische waarde regionale gastransportleiding regionale gastransportleiding regionale gastransportleiding Terrein van Luchtfoto zeer hoge archeologische waarde, beschermd overige buisleiding overige buisleiding overige buisleiding B6.buisleiding_arc B7.archeol_verwacht_polygon Stedelijke laag B7.archeol_verwacht_polygon

e en ruggen natte laagtes

Beleidsinformatie, september 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_1

VERKLAAR

Beleidsinformatie, september 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_1 Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_6

andschap ! ( ! ( ! ( erenlandschap ! ( ! ( ! ( n broekontginningslandschap

0

sub-titel

! ( ! (

aanduidingen

! (

! (

! (

legenda (zie legenda Beleidsinformatie, september150229_4) 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_2

! (

! (

0

100 200 300 400Meters

! (! (

sub-titel

! (

! ( ! ( aanduidingen

sub-titel

! (

! (! ( Beleidsinformatie, september 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_2

! (legenda (zie legenda 150229_4) ! (

0

100 200 300 400Meters

! legenda (zie ( legenda 150229_4) ! (! (

! (! (

! (! (

aanduidingen

! ( (

! (

! (! (

! (

! ! ( (

! (

Lust leisure

! ( (! ( ! (!

sub-titel

aanduidingen

! (legenda (zie legenda 150229_4)

! ( ! ( ! ( ! (! ( Lust ! ! ( leisure (

! (

! (

! ( ! ( ! ( ! (

sub-titel

! (

! ! ( (

! (

( (! ! ( !

! (

! ! ( ! ( ( ! (

! (

aanduidingen

! (

legenda (zie legenda 150229_4)

! ( ! (

! ( ! (

Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_3

! ( ! (

! (

0

! ( ! ! ((

! ( ! (

100 200 300 400Meters

! (

! (

! ( ! (

! (

! (

! ! ( (

! (

( ! (! ! (

! ( ! (

Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_4 Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_3

0

100 200 300 400Meters

0

100 200 300 400Meters

Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_3

0

( ! (! ! (

! (

Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_4

( 0 100 200 300 400Meters ! (! ! (

idsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_3

0

100 200 300 400Meters

gebiedscan_plangebied1 B4.natlands_polygon

100 200 300 400Meters

Waterlopen

Beleidsinformatie, november 2015,waarde nr. 150246_Achter_de_Voort_6 Terrein van hoge archeologische

Beleidsinformatie, september 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_2

0

! (

nda (zie legenda 150229_4) !

gegeven: geen verandering Binnen stroken van 100 meter van de grondwaterstand, geen aan weerszijden van de waterloop grondwerkzaamheden die dieper mogen geen ontwikkelingen reiken dan de huidige bouwvoor plaatsvinden die de waterafvoer B7.archeologisch_mon_polygon (zoals woelen, draineren, beperken of de toekomstige WAARDE_OMSCHR diepploegen) of grondverzet of verruiming van de waterloop aantasting van de reliëfkenmerken onmogelijk maken (titel 2.14). B6.buisleiding_arc VERKLAAR inhouden. Archeologie Externe veiligheid Aan de randen van het gebied Er loopt een buisleiding gevaarlijke Achter de Voort ea liggen stoffen dwars door het gebied, gebieden die zijn aangeduid langs Kanaal Almelo-Nordhorn. met hoge verwachting voor Ook lopen er buisleidingen langs de archeologische waarden. Wanneer noordwestzijde en aan de zuidkant hier vergravingen nodig zijn, is het van het gebied. Bij aanleg of bouw raadzaam om vroegtijdig in overleg van een kwetsbaar object moet hier te treden met de gemeente over rekening mee gehouden worden eventueel benodigd archeologisch (titel 2.18). onderzoek. Aan de Steenmatenweg in de noordwesthoek van het gebied Achter de Voort ea ligt een terrein van archeologische betekenis. Het terrein rond de Huneborg (zie ook Bakens in de tijd) is beschermd als archeologisch monument.

Voor deze terreinen wordt het volgende beheeradvies Terrein van archeologische betekenis

100 200 300 400Meters Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_6

aanduidingen

! (

Beleidsinfo

sub-titel

regionale gastransportleiding overige buisleiding

0

! (

! (

100 200 300 400Meters

Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_6

! (

! (

0

aanduidingen

Nationaal landschap Noordoost Stedelijke laag Twente Het gebied Achter de Voort ea ligt Stedelijke laag in Nationaal Landschap Noordoost Twente. Het Rijk heeft het beleid hiervoor gedelegeerd naar de lijke laag provincies. De kernkwaliteiten ebouwing uitings- en erftoegangswegen zijn door Provinciale Staten van ge netwerk aarten Overijssel vastgelegd in het Ontwikkelingsperspectief Noordoost Twente (2006). Dit zijn: • Het samenhangende complex van beken, essen, kampen en moderne ontginningen; • De grote mate van tijd kleinschaligheid; • Het groene karakter. In de Omgevingsverordening is bepaald dat nieuwe ontwikkelingen binnen het Nationaal landschap moeten bijdragen aan het behoud of de ontwikkeling van deze kernkwaliteiten (titel 2.6). ! (

100 200 300 400Meters

B7.archeol_verwacht_polygon

! ( ! (

! (

aanduidingen

legenda (zie legenda 150229_4)

Waterlopen

! ( ! (

B7.archeo

sub-titel

100 200 300 400Meters

Waterveiligheid Het Kanaal Almelo-Nordhorn is aangemerkt als essentiële watergang voor de waterafvoer.

0

100 200 300 400Meters Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_6

0

Terrein van zeer hoge archeologische beschermd 0 100 200 waarde, 300 400Meters

100 200 300 400Meters

Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_6

regionale gastransportleiding 0

100 200 300 400Meters

overige buisleiding

B7.archeol_verwacht_polygon

Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_6

0

100 200 300 400Meters

6 Andere ruimtelijke beleidsaspecten

35

2015 - 478