Bijlage 3 nota verblijfsrecreatie NOT 2018 (2).pdf

Productie D

Raadsvoorstel Zaaknummer: Datum vergadering: Datum voorstel: Nummer: Onderwerp:

23679 16 oktober 2018 18 september 2018 15 A Vaststellen nota Verblijfsrecreatie Noordoost Twente 2018

Voorgesteld raadsbesluit Wij stellen uw raad voor om te besluiten de nota Verblijfsrecreatie in Noordoost Twente 2018 inclusief de zienswijzennota vast te stellen en de nota Verblijfsrecreatie in Noordoost Twente 2014 in te trekken. Samenvatting van het voorstel De gemeenten Dinkelland, Losser, Oldenzaal en Tubbergen hebben in 2014 een gezamenlijke beleidsnota verblijfsrecreatie in Noordoost Twente opgesteld. Hierin is het beleid in de vier gemeenten op elkaar afgestemd, waardoor de gemeenten zich sterker kunnen profileren binnen Twente. Aangezien de ontwikkelingen in de vrijetijdssector snel gaan, hebben de vier gemeenten besloten de nota te actualiseren. De ontwerpnota heeft ter inzage gelegen. Hierop is één zienswijze binnen gekomen en deze is in bijgevoegde zienswijzennota weergegeven. De zienswijze heeft op onderdelen geleid tot aanpassing van de conceptnota (paragraaf 2.4.5 en 4.2). Wij stellen de raad voor te besluiten conform het bijgevoegde raadsbesluit. Aanleiding voor dit voorstel Met de gezamenlijke nota voor Noordoost Twente in 2014 zijn de ruimtelijke kaders in heel Noordoost Twente grotendeels gelijk getrokken. Als vervolg hierop hebben de vier Noordoost Twentse gemeenten samen met de sector (Koninklijke Horeca Nederland en de Recron) een verdiepingsslag gemaakt met het onderzoek ‘Verblijfsrecreatie in Noordoost Twente.

Onderzoek naar de vitaliteit van de sector’ (juni 2015)’. De uitkomsten van deze verdiepingsslag zijn verwerkt in deze nota. Daarnaast is de nota uit 2014 geactualiseerd in verband met de ontwikkelingen in de vrijetijdssector. Beoogd resultaat van te nemen voorstel Doel van de nota is kaders weergeven waarbinnen de verschillende vormen van verblijfsrecreatie zich in de toekomst kunnen blijven ontwikkelen zodat Noordoost Twente aantrekkelijk blijft en bezoekers blijft trekken. Dit heeft een positieve invloed op het aantal overnachtingen en daarmee de werkgelegenheid in Dinkelland en Noordoost Twente. Argumentatie Met de gezamenlijke nota voor Noordoost Twente in 2014 zijn de ruimtelijke kaders in heel Noordoost Twente grotendeels gelijk getrokken. Als vervolg hierop hebben de vier Noordoost Twentse gemeenten samen met de sector (Koninklijke Horeca Nederland en de Recron) een verdiepingsslag gemaakt met het onderzoek ‘Verblijfsrecreatie in Noordoost Twente. Onderzoek naar de vitaliteit van de sector’ (juni 2015)’. De uitkomsten van deze verdiepingsslag zijn verwerkt in deze nota. De belangrijkste aanpassingen ten opzichte van de Nota Verblijfsrecreatie Noordoost Twente 2014 zijn: Hoofdstuk 1: 1. Herschrijven paragraaf 'verdieping' n.a.v. de verdiepingsslag met het onderzoek 'Verblijfsrecreatie in Noordoost Twente'. 2. Onderzoek naar de vitaliteit van de sector (juni 2015).

De uitkomsten van deze verdiepingsslag zijn verwerkt in deze nota. 3. Toevoeging paragraaf 'wat hebben we bereikt'. 4. Aanscherpen van het doel van de nota. Hoofdstuk 2: 1. Cijfers en beschrijving van trends en ontwikkelingen aangepast naar huidige situatie. 2. Resultaten van genoemd onderzoek opgenomen en uitgewerkt. Hoofdstuk 3: 1. SWOT analyse is aangepast naar de situatie anno 2018. Hoofdstuk 5: 1. De diverse vormen van verblijfsrecreatie zijn onder de loep genomen; het onderdeel

natuurkampeerterrein is geschrapt omdat in 2014 reeds is vastgesteld geen nieuwe natuurkampeerterreinen meer toe te staan en er zijn uitgangspunten toegevoegd bij enkele verblijfsvormen. Hoofdstuk 6: 1. Paragraaf Economische en/of duurzame meerwaarde is toegevoegd. Bijlage 1 en 2 zijn toegevoegd. De voorschriften zijn in verband met leesbaarheid en doel van de nota verplaatst naar bijlage 3. Voor de gehele inhoud wordt verwezen naar de conceptnota in de bijlage. De ontwerpnota Verblijfsrecreatie in Noordoost Twente heeft van 29 juni 2018 tot en met 27 juli 2018 ter inzage gelegen. De RECRON heeft een zienswijze ingediend die is verwerkt in de zienswijzennota. Deze zienswijze gaf aanleiding tot een aanpassing in het ontwerp in paragraaf 2.4.5. en 4.2. Externe communicatie Na vaststelling door de NOT gemeenten vindt bekendmaking plaats op de gebruikelijke wijze. Financiele paragraaf n.v.t. Uitvoering Na vaststelling door de gemeenteraden treedt de nota in werking. Evaluatie In de toekomst zal de nota als de ontwikkelingen in de vrijetijdssector hier aanleiding toe geven wederom onder de loep genomen worden om te bekijken of actualisatie nodig is. Harmonisatie Dinkelland-Tubbergen Deze nota is zowel voor Tubbergen als voor Dinkelland van toepassing.

Burgemeester en wethouders van Dinkelland, de secretaris

de burgemeester

E.M. Grobben

J.G.J. Joosten

Raadsbesluit Datum: Nummer: Onderwerp:

16 oktober 2018 15 B Vaststellen nota Verblijfsrecreatie Noordoost Twente 2018

De raad van de gemeente Dinkelland, gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 18 september 2018, nr. 15 A; gelet op het advies van de commissie Omgeving en Economie van ; gelet op artikel 108 van de Gemeentewet 1. de Nota Verblijfsrecreatie Noordoost Twente 2014 in te trekken; 2. de Nota Verblijfsrecreatie Noordoost Twente 2018 inclusief zienswijzennota vast te stellen. Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 16 oktober 2018 De raadsgriffier,

De voorzitter,

GEMEENTEBLAD

Nr. 211952 5 oktober 2018

Officiële uitgave van de gemeente Dinkelland

Besluit van de gemeenteraad van de gemeente Dinkelland houdende regels omtrent Nota Verblijfsrecreatie in Noordoost Twente 2018 1. INLEIDING In dit hoofdstuk wordt concreet ingegaan op de aanleiding, doel en reikwijdte van de nota. Tevens worden de stappen beschreven hoe we uiteindelijk tot bepaalde beleidskeuzes zijn gekomen. Tot slot bevat dit hoofdstuk een leeswijzer.

1.1 Aanleiding De gemeenten Dinkelland, Losser, Oldenzaal en Tubbergen hebben in 2014 een gezamenlijke beleidsnota “Verblijfsrecreatie in Noordoost Twente” opgesteld. Met de gezamenlijke nota voor Noordoost Twente in 2014 zijn de ruimtelijke kaders in heel Noordoost Twente grotendeels gelijk getrokken en is het beleid in de vier gemeenten op elkaar afgestemd. Om adequaat te kunnen inspelen op trends in ontwikkelingen in de sector is het van belang om te beschikken over actuele beleidskaders. Dit om in beeld te brengen hoe de verblijfsrecreatieve sector zich ontwikkelt en waar kansen liggen om de vitaliteit van de sector te versterken. De vier Noordoost Twentse gemeenten hebben samen met de sector (Koninklijke Horeca Nederland en de Recron) een verdiepingsslag gemaakt met het onderzoek ‘Verblijfsrecreatie in Noordoost Twente. Onderzoek naar de vitaliteit van de sector’ (juni 2015). De uitkomsten van deze verdiepingsslag zijn verwerkt in deze nota (zie paragraaf 2.4). Met voorliggende beleidsnota beschikken de vier NOT-gemeenten over een actueel beleidskader, waarmee duidelijke kaders naar ondernemers worden geboden op welke wijze de verblijfsrecreatieve sector zich kan ontwikkelen.

1.2 Doel en reikwijdte van de nota Doel Doel van de nota is kaders weergeven waarbinnen de verschillende vormen van verblijfsrecreatie zich in de toekomst kunnen blijven ontwikkelen. Reikwijdte Deze beleidsnota beperkt zich tot de kaders voor toekomstige (met name fysieke) ontwikkelingen binnen de verblijfsrecreatieve sector in Noordoost Twente.

1.3 Werkwijze Voorliggende beleidsnota is op basis van onderstaande stappen tot stand gekomen. Deze stappen komen ook terug in de hoofdstukindeling van deze beleidsnota.

1.4 Leeswijzer Hoofdstuk 1 bevat de inleiding van de beleidsnota. Er wordt concreet ingegaan op de aanleiding, doel en reikwijdte van de nota. Tevens wordt de werkwijze beschreven hoe we uiteindelijk tot het uiteindelijke beleid zijn gekomen. Hoofdstuk 2 bevat een analyse van de verblijfsrecreatieve sector. In deze fase is de context van de beleidsopgave in beeld gebracht. De analyse is vanuit verschillende invalshoeken benaderd.

1

Gemeenteblad 2018 nr. 211952

5 oktober 2018

Op basis van de analyse volgt in Hoofdstuk 3 een uitwerking van de visie. De visie verwoordt de algemene (strategische) lijn hoe we willen omgaan met de toekomstige ontwikkeling van de verblijfsrecreatieve sector. Hoofdstuk 4 bevat de uitwerking van het beleid, waarbij onderscheid is gemaakt tussen de verschillende vormen van verblijfsrecreatie. In Hoofdstuk 5 is verwoord welke toetsingscriteria gehanteerd worden in geval van nieuwe ontwikkelingen.

2. ANALYSE In dit hoofdstuk wordt de verblijfsrecreatieve sector in Noordoost Twente geanalyseerd. De analyse is vanuit verschillende invalshoeken benaderd om de opgave (visie die volgt uit de analyse) zo concreet mogelijk in beeld te brengen.

2.1 Inleiding Noordoost Twente maakt met haar vier gemeenten deel uit van de regio Twente en heeft de toerist landschappelijk veel te bieden. Het unieke landschap is een grote trekpleister voor recreanten. Niet alleen de verblijfssector en de horeca profiteren van bezoekers aan de regio, maar ook een breed scala aan andere sectoren profiteren mee. Van detailhandel tot bouwondernemingen en van maakindustrie tot musea. De vrijetijdssector zorgt onder andere voor nieuwe investeringen, culturele uitwisselingen en een betere infrastructuur. Een gezond, divers en onderscheidend, toekomst- en vraaggericht (verblijfs)recreatief product is dan ook van groot belang voor de regio. Goede en kansrijke initiatieven die van toegevoegde waarde zijn voor het huidige verblijfsrecreatieve product worden daar waar mogelijk aangemoedigd. Hoe om te gaan met nieuwe initiatieven blijkt uit voorliggend beleidskader. Waarom beleidskeuzes zijn gemaakt blijkt uit de analyse in dit hoofdstuk.

2.2 Huidige situatie 2.2.1 Werkgelegenheid De vrijetijdssector is belangrijk voor de werkgelegenheid. De sector is voornamelijk van belang voor de werkgelegenheid onder lager opgeleiden. De banen binnen de sector zijn sinds 2014 van 17.310 banen toegenomen tot 19.553 banen in 2017. In 2017 bedroeg dit 6,6 % van de totale arbeidsmarkt van 1

Twente . In Noordoost Twente bedraagt het percentage 9,15 % van de totale arbeidsmarkt.

2.2.2 Bestedingen Naar schatting droeg de vrijetijdssector in 2015 in zijn totaliteit €1,34 miljard bij aan de Twentse economie. Hierbij ging het alleen al om € 160,5 miljoen aan verblijfsrecreatieve bestedingen. De bestedingen stegen in 2016 tot € 167,4 miljoen.

2.2.3 Overnachtingen In 2014 waren er in Twente 2.834.000 overnachtingen, in 2016 bedroeg het aantal 3.186.000. Dit betekent een toename van ca. 12,5%. Het aandeel in Overijssel van Twente als het gaat om overnachtingen is 47%. Cijfers die het bovengenoemde onderbouwen staan in bijlage 1. Tevens zijn in deze bijlage cijfers over het aandeel van toeristische verblijven in Twente binnen de Overijsselse markt opgenomen. Er zijn geen cijfers specifiek voor Noordoost Twente bekend. Wel zijn er cijfers van Twente beschikbaar waar Noordoost Twente een substantieel onderdeel van uitmaakt.

2.2.4 Huidig aanbod Het verblijfsrecreatief aanbod in Noordoost Twente wordt vooral gekenmerkt door een groot aanbod aan hotel- en kampeermogelijkheden en bed & breakfast aanbieders. Er is relatief weinig aanbod van groepsaccommodaties en huisjes op bungalowparken. Dinkelland

1 ) Bron: Marketing oost, provincie Overijssel.

2

Gemeenteblad 2018 nr. 211952

5 oktober 2018

Losser

Oldenzaal

Tubbergen

Totaal

Hotels/pensions

Aantal

Bed & Breakfast

Aantal

Campings

Aantal

Mini-campings inclusief camper campings

Aantal

Bungalowparken

Aantal

Groepsaccommodaties

Aantal

Appartementen/ vakantiewoningen

Aantal

11

8

4

8

31

12

15

5

11

43

12

4

2

11

29

5

10

1

4

20

4

0

1

6

1 8

2

1

8

19

34

30

0

20

84

2.3 Vraag-aanbod analyse 2.3.1 Kwantitatieve vraag-aanbodvergelijking De vraag die hierbij centraal staat is in hoeverre er in de regio sprake is van een verzadigde markt in de verblijfsrecreatie. Op basis van de cijfermatige analyse zoals samengevat in bijlage 2 van deze beleidsnota kunnen de volgende conclusies worden getrokken: Kampeer- en bungalowmarkt onder druk In de kampeermarkt is in Noordoost Twente het aanbod aan reguliere kampeerterreinen de afgelopen 5 tot 7 jaar licht gegroeid, terwijl het aantal minicampings afnam. Omdat het aantal overnachtingen daalt, zien we per saldo in de gehele regio Twente teruglopende bezettingsgraden. De kampeer- en bungalowmarkt staat dus onder druk. Hotelmarkt tevens onder druk, mogelijk met opgaande lijn De hotellerie in Noordoost Twente heeft de afgelopen jaren met een aantal faillissementen te maken gehad. Het aantal bedrijven in de regio is dan ook afgenomen en bezettingsgraden liepen ook terug. Toch lijkt sinds 2011 er weer een voorzichtig opgaande lijn te zien. Groepsaccommodaties doen het nog redelijk goed, maar voor hoe lang nog? Van alle sectoren in de verblijfsrecreatie hebben de groepsaccommodaties de afgelopen tien jaar het minste onder druk gestaan. De groepsaccommodaties in Overijssel laten in vergelijking tot het gemiddelde in Nederland goede bezettingsgraden zien de afgelopen tien jaar.

Experts uit de Overijsselse verblijfsector wijzen er ook op dat de markt voor groepsaccommodaties de laatste jaren redelijk stabiel was, maar dat deze sector nu meer onder druk komt te staan.

2.3.2 Kwalitatieve vraag-aanbodanalyse (‘leefstijlanalyse’) De vraag die hierbij centraal staat is in hoeverre het aanbod in kwalitatieve zin aansluit op de vraag. Dit geeft inzicht in de vraag voor welke doelgroepen de markt met name aantrekkelijk is en wat voor soort nieuwe initiatieven ook daadwerkelijk wat toevoegen aan het bestaande aanbod. Tegelijkertijd geeft het inzicht in welk bestaand aanbod er in relatie tot de vraag al relatief veel is. De Leisure Leefstijlen betreft een doelgroepsegmentatie op basis van intrinsieke wensen en motivaties van toeristen. In de segmentatie worden zeven groepen toeristen onderscheiden, met elk hun eigen profiel aan vrijetijdsvoorkeuren:

3

Gemeenteblad 2018 nr. 211952

5 oktober 2018

Figuur: Leisure Leefstijlen, waarbij zeven groepen toeristen worden onderscheiden De Leisure Leefstijlen kan dan ook dienen om vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen. Het onderzoek adviseert om in te zetten op een beoordelings- of uitnodigingskader dat kijkt naar toegevoegde waarde. In een relatief verzadigde markt is het namelijk vooral van belang om te kijken naar de toegevoegde waarde van een initiatief; het moet niet ‘meer van hetzelfde’ zijn, bijdragen aan diversificatie van het aanbod en/of beter inspringen op de wensen van de bestaande gasten (bijvoorbeeld meer luxe, ruimere staanplaatsen etc.). Het advies is doorvertaald in voorliggende beleidsnota door in Hoofdstuk 5 een nieuwe paragraaf toe te voegen; “Aantoonbare meerwaarde”. Op deze wijze is ten opzichte van de nota uit 2014 een beoordelingskader toegevoegd voor gewenste nieuwe ontwikkelingen of verbredingen bij bestaande bedrijven; niet als blauwdruk, maar als belangrijk aspect en aandachtspunt voor kansrijke ontwikkelingen. Het uitgevoerde leefstijlonderzoek laat zien dat er relatief veel aanbod voor de lime, groene, gele en aqua leefstijlgroepen is in Noordoost Twente. In verhouding tot de vraag lijkt er voor deze groepen sprake te zijn van een overaanbod, vooral bij de (mini)campings.

Voor de comfort en luxe blauwe, sportief en avontuurlijk paarse en cultureel en inspirerend rode leefstijlen lijkt er relatief juist weinig aanbod te zijn ten opzichte van de vraag. Dit zijn groepen die op zoek zijn naar een vernieuwend of luxe aanbod. De gemeenten staan daarom met name uitnodigend ten opzichte van plannen die zich richten op de leefstijlen ‘rood’, ‘paars’ en ‘blauw; en staan kritischer tegenover initiatieven voor andere doelgroepen, maar sluiten ze niet op voorhand uit.

2.4 Trends en ontwikkelingen De verschillende trends en ontwikkelingen zijn in kaart gebracht aan de hand van een DESTEP-analyse. DESTEP staat voor demografische, economische, sociaal/culturele, technologische, ecologische en politiek/juridische factoren. Hierbij wordt opgemerkt dat de vrijetijdssector een zeer dynamische sector is, waar de ontwikkelingen en innovaties elkaar snel opvolgen. De uitwerking hieronder is ten tijde van vaststelling van de beleidsnota actueel, maar kan door de hoge dynamiek in de sector na verloop van tijd niet meer ‘up to date’ zijn.

2.4.1 Demografische trends • • •

4

Vergrijzing: zorg en ontzorgen gaan een grotere rol spelen. Lichte toename meerpersoonhuishoudens zonder kinderen: een doelgroep die in verhouding veel te besteden heeft en behoefte heeft aan een bepaald type vrijetijdsactiviteit. Bevolking groeit onverwacht snel op basis van de CBS-prognose zal de Nederlandse bevolking in januari 2022 uit 17,5 miljoen mensen bestaan (Trendrapport Toerisme, recreatie en Vrije Tijd 2017). Dit betekent ook meer vraag.

Gemeenteblad 2018 nr. 211952

5 oktober 2018

2.4.2 Economische trends •

• •

Herstel Nederlandse economie: Het besteedbaar inkomen neemt toe, het consumentenvertrouwen is weer positief en de werkloosheid is gedaald. Het Centraal Planbureau verwacht dat het herstel van de economie de komende jaren doorzet. Dit betekent ook een verschuiving naar luxe en comfort (zie ook sociaal-culturele trends). Groei internationaal toerisme: Gelet op de groei van het wereldtoerisme wordt de internationale gast steeds belangrijker en is er sprake van een sterke groeimarkt. Stijging toeristenbelasting: de toeristenbelasting wordt in veel gevallen doorberekend aan de toerist. Soms nemen ondernemers de stijging voor eigen rekening. Er is veel om te doen: onvrede, vraag om transparantie en terugvloeien in sector.

2.4.3 Sociaal-culturele trends •

Opkomst van de deeleconomie: er is een verschuiving gaande van bezit naar gebruik. Het kunnen gebruiken van producten en diensten is belangrijker dan het daadwerkelijk bezitten ervan. Dit is 2

• •

•

ook terug te zien in concepten als AirBnB en couchsurfing. Meer behoefte aan ontstressen, relaxen en ontgiften: consumenten vinden een gezonde levensstijl steeds belangrijker. Daarnaast ontstaat door de drukke samenleving vraag naar rust en natuur. Zoektocht naar authenticiteit: De consument is op zoek naar authenticiteit en echtheid. Men wil beleven hoe een gebeurtenis vroeger heeft plaatsgevonden of wil zien hoe mensen leefden. Ook neemt de vraag naar pure, duurzame en biologische producten en diensten toe. Toenemende interesse van consumenten in beleving en unieke ervaringen: Beleving is steeds belangrijker voor de consument. Een bundeling van activiteiten op een bepaalde locatie, gecombineerd met een bepaald type accommodatie, aangevuld met meer zachte factoren als sfeer en 3

•

gevoel, dát maakt een beleving en creëert deze unieke belevenissen en ervaringen . Stijgende vraag naar luxe en comfort: de moderne recreant is steeds veeleisender. Gasten willen veelal niet inleveren op de luxe die ze thuis gewend zijn.

2.4.4 Technologische trends •

•

•

Data is het nieuwe goud: Door de digitalisering van de maatschappij wordt steeds meer (big) data gegenereerd. Ondernemers kunnen deze data gebruiken om inzicht te krijgen in profiel en gedrag van de (potentiële) klant en hierdoor vraag en aanbod beter op elkaar afstemmen. Mobiel internet is ‘vast’ internet inmiddels voorbij gestreefd. Vrijwel alle Nederlanders hebben toegang tot internet. Bijna 9 op de 10 internet gebruikers gebruikt internet dagelijks en veelal worden verschillende devices naast elkaar gebruikt. Tijdens het zoek- en boekgedrag wordt de smartphone steeds vaker gebruikt. Daarnaast worden steeds meer aankopen of reserveringen mobiel gedaan en is de consument kritisch: hij wil snel relevante informatie tot zich krijgen (NRIT Media). Er wordt volop gebruik gemaakt van sociale media: Bijna 100% van de Nederlanders tussen de 12 en 39 jaar maakt gebruik van sociale media. Door internet en social media vallen schakels weg, merken en bedrijven worden ‘benaderbaar’. Business en consumer kunnen meer één op één communiceren en verwachten dit ook. (Newcom Research en Consultancy).

2.4.5 Ecologische trends •

Duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen: Niet alleen winst maken, maar ook een maatschappelijke bijdrage leveren wordt door de consument steeds belangrijker gevonden. Het thema energietransitie is een hot item in de samenleving en dus ook bij recreatieondernemers. Het inspelen op duurzaamheidsaspecten verloopt via separate trajecten, waarbij de gemeente ondernemers faciliteert bij het verduurzamen van bedrijven.

2.4.6 Politieke trends •

Terugtredende overheid: de rol van de overheid wordt kleiner en de participatiemaatschappij doet haar intrede. Aandacht voor elkaar en zelfredzaamheid worden belangrijker. Het terugtrekken van de overheid heeft ook invloed op de hoogte en mate van subsidieverstrekkingen. Met stimuleringsregelingen worden partijen geacht (gedeeltelijk) zelf het heft in handen te nemen.

2 ) Waarbij wel opgemerkt dient te worden dat AirBnB de afgelopen jaren steeds vaker wordt beschouwd als onderdeel van de ‘normale’ economie, gezien de commerciële insteek, de omvang en de groei van het bedrijf. 3 ) Bron: NBTC Destinatie Holland toekomstperspectief 2025

5

Gemeenteblad 2018 nr. 211952

5 oktober 2018

•

Instabiele situaties aan de grens: De onzekere en instabiele situaties aan de grenzen van Europa en aanslagen in grote steden hebben invloed op de reisindustrie.

2.5 Beleidsanalyse 2.5.1 Nota Verblijfsrecreatie Noordoost Twente (2014) De Nota Verblijfsrecreatie Noordoost Twente (vastgesteld in 2014) wordt ingetrokken zodra de voorliggende beleidsnota is vastgesteld. De nota zoals vastgesteld in 2014 is een goed toepasbaar en werkbaar beleidsstuk gebleken. De richtlijnen zoals verwoord in de nota uit 2014 zijn planologisch doorvertaald in de relevante van toepassing zijnde bestemmingsplannen. Voor de duidelijkheid en helderheid richting ondernemers zijn de verschillende richtlijnen als bijlage opgenomen bij deze beleidsnota. Relevante wijzigingen tussen het oude en nieuwe beleid zijn opgenomen in een staat van wijzigingen, die is meegenomen in de besluitvorming.

2.5.2 De toekomstige Omgevingswet In 2021 treedt de Omgevingswet in werking. Met de nieuwe Omgevingswet wil de wetgever 26 bestaande wetten terugbrengen naar 1 wet, om het omgevingsrecht eenvoudiger en inzichtelijker te maken. De wet biedt ruimte voor particuliere ideeën / initiatieven. Er worden meer algemene regels geformuleerd in plaats van gedetailleerde vergunningen. Hiermee ontstaat meer ruimte voor maatwerk en flexibilisering. Gemeenten krijgen meer keuzevrijheid om op lokaal niveau in te spelen op de behoeften van initiatiefnemers en belanghebbenden. De houding bij het beoordelen van plannen verschuift van ‘nee, tenzij’ naar ‘ja, mits’. Zo ontstaat ruimte voor bijvoorbeeld bedrijven en organisaties om met ideeën te komen. Dit wordt uitnodigingsplanologie genoemd. De rol van de overheid verandert hiermee. De overheid is niet meer de almachtige bepaler of toetser van hetgeen kan en mag gebeuren, maar meer de regisseur en weegt belangen tegen elkaar af. Met de Omgevingswet worden vier verbeterdoelen beoogd: verbeteren inzichtelijkheid, voorspelbaarheid en gebruiksgemak; 1. komen tot samenhangende benadering beleid, besluitvorming en regelgeving; 2. versnellen en verbeteren besluitvorming; 3. vergroten bestuurlijke afwegingsruimte. 4. De ja, mits benadering en ruimte voor meer flexibiliteit en maatwerk vragen om een andere houding en gedrag van alle betrokken partijen.

Daarom is voor situaties die afwijken van de in Hoofdstuk 4 opgesomde beleidsuitgangspunten een separate afweging opgenomen (4.13). Hierbij is een maatwerkbeoordeling van toepassing, waarbij ‘ruimtelijke kwaliteit’, ‘flexibiliteit’ en ‘maatwerk’ leidende principes zijn. Past een voornemen niet direct in de regeling, dan kijken we vanuit de bedoeling of er toch redenen zijn om het plan mogelijk te maken. Onderscheidende en innovatieve ontwikkelingen die een meerwaarde hebben benaderen we in beginsel positief. We hanteren hiermee de ja, mits benadering en willen ruimte bieden aan lokaal maatwerk zoals de toekomstige Omgevingswet dit beoogt. Maatwerk betekent overigens niet dat alle situaties mogelijk worden gemaakt. Er mag geen sprake zijn van willekeur. Het principe van een goede ruimtelijke ordening en verbetering van de ruimtelijke kwaliteit zijn in alle gevallen leidende principes.

2.6 SWOT-analyse In onderstaand overzicht staan de sterke en zwakke punten van Noordoost Twente vermeld ten aanzien van de verblijfsrecreatie. Ook de kansen en bedreigingen zijn hierin weergegeven.

STERKE PUNTEN -

6

ZWAKKE PUNTEN

Kwalitatief goed productaanbod Combinatie levendige kernen en coulissenlandschap Ondernemerskracht Levensritme, nuchtere houding Noordoost Twente is authentiek NOT neemt een belangrijke positie in op het gebied van Vrijetijdseconomie binnen het Twents product Ligging van de verblijfsaccommodaties in veelal natuurrijk gebied Economische spin-off van het verblijfstoerisme

Gemeenteblad 2018 nr. 211952

5 oktober 2018

Traditioneel aanbod; weinig vernieuwing en innovatie binnen verblijfsaccommodaties Veelal kleinschalige accommodaties Kwaliteit van een aantal accommodaties Prijsniveau is lager dan gemiddeld Ontbreken van landmarks of spraakmakende activiteiten Weinig consistente samenwerking

KANSEN -

BEDREIGINGEN

Mogelijkheden voor herinvulling van voormalige agrarische bebouwing voor toeristische doeleinden Vergrijzing, toenemend aantal senioren met meer vrije tijd en middelen Toenemende vraag naar (luxe) verblijfsaccommo- daties in een natuurrijke omgeving Toenemende vraag naar vernieuwende agrotoeris- tische concepten (authentiek) Beleveniseconomie Trend gezondheid, onthaasten Toename aantal korte vakanties Opkomst Vlaamse en Duitse (Ruhrgebied) markt (groei inkomende toerisme) Online vindbaarheid en profilering Gebruik (big) data (gasten beter bedienen) Duurzaamheid Veilige bestemming Rijksbeleid stuurt op spreiding van toeristen Van aanbodgericht naar meer vraaggericht; gast staat centraal

Verdwijning van standplaatsen door de sanering van campings Minder gezinnen met kinderen Beperkte aanwas nieuwe doelgroepen Concurrentie met goedkope vliegbestemmingen Planologische belemmeringen bij evt. uitbreiding, herinrichting en nieuwvestiging van verblijfsaccommodaties (veel nieuwe wet- en regelgeving) Slagkracht van andere regio’s Beschikbaarheid kwalitatief goed personeel

2.7 Conclusies Uit de voorgaande analyse kunnen de volgende conclusies worden getrokken die van belang zijn voor het formuleren van de visie: •

•

•

De vrijetijdssector – in dit geval specifiek verblijfsrecreatie – is van groot economisch belang voor de regio Noordoost Twente. Een breed scala aan functies profiteert mee van een gezond, divers en onderscheidend, toekomst- en vraaggericht (verblijfs)recreatief product. In Noordoost Twente is sprake van de ‘verblijfsrecreatieparadox’. Er is een overaanbodsituatie ontstaan, waardoor de markt verzadigd is. Dit is met name het geval in de kampeersector. Het aanbod is in het laatste decennium sterker gegroeid dan de vraag. Met als resultaat teruglopende bezettingen, marges die onder druk staan en wisselend toekomstperspectief. Om de sector vitaal te houden is vernieuwing en innovatie nodig binnen de sector. In een relatief verzadigde markt is het daarom van belang om te kijken naar de toegevoegde waarde van een initiatief; het moet niet ‘meer van hetzelfde’ zijn, bijdragen aan diversificatie van het aanbod en/of beter inspringen op de wensen vanuit de markt. De markt vraagt om vernieuwend en luxe aanbod, waarbij beleving en authenticiteit centraal staan.

3. VISIE VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE In hoofdstuk 2 is een analyse uitgewerkt van de verblijfsrecreatieve sector in het algemeen en in Noordoost Twente. De verblijfssector is over het algemeen kleinschalig en traditioneel van karakter te noemen. Er is sprake van een verzadigde markt. Om de sector vitaal te houden is vernieuwing, differentiatie en innovatie nodig binnen de sector, waarbij vraag en aanbod op elkaar aansluiten. Het doel is een vitale en eigentijdse vrijetijdseconomie met een gezond, vraaggericht, onderscheidend en toekomstbestendig aanbod. Resumerend is de volgende visie geformuleerd:

4. BELEID PER VORM VAN VERBLIJFSRECREATIE In dit hoofdstuk worden kort per verblijfsvorm definities en uitgangspunten voor toekomstige ontwikkelingen weergegeven. Een opsomming van de belangrijkste richtlijnen is te vinden in bijlage 3. Een

7

Gemeenteblad 2018 nr. 211952

5 oktober 2018

exacte doorvertaling van de richtlijnen per vorm van verblijf heeft plaatsgevonden in bestemmingsplannen. De genoemde definities zijn zoals deze over het algemeen in de bestemmingsplannen zijn opgenomen en gelden voor deze nota.

4.1 Reguliere kampeerterreinen Definitie Een regulier kampeerterrein is een terrein of plaats, geheel of gedeeltelijk ingericht, en volgens die inrichting bestemd, om daarop gelegenheid te geven tot het plaatsen of geplaatst houden van kampeermiddelen ten behoeve van recreatief nachtverblijf. Uitgangspunten voor toekomstige ontwikkelingen Inzet op versterking van bestaande kampeerterreinen (uitbreiding, herinrichting etc.) boven nieuw • vestiging (=conform uitwerking provinciale omgevingsvisie); nieuwe ontwikkelingen worden getoetst aan de toetsingscriteria zoals omschreven in hoofdstuk 5. Grotere ruimtebehoefte kampeerterreinen om zodoende in te kunnen blijven spelen op de wens • vanuit de markt naar meer rust en privacy.

4.2 Kleinschalige kampeerterreinen Definitie Een kleinschalig kampeerterrein is een terrein of plaats, geheel of gedeeltelijk ingericht voor toeristisch kamperen. Blijkens die inrichting is het terrein bestemd, om daarop gelegenheid te geven tot het plaatsen of geplaatst houden van maximaal 25 kampeermiddelen ten behoeve van recreatief nachtverblijf. Uitgangspunten voor toekomstige ontwikkelingen Een kleinschalig kampeerterrein is mogelijk bij zowel bestaande agrarische bedrijven, maar ook • bij voormalige agrarische bedrijven als vervolgactiviteit. Inzet op de versterking van de bestaande kleinschalige kampeerterreinen boven nieuwvestiging • van kleinschalige kampeerterreinen. Aanvragen voor nieuwe kleinschalige kampeerterreinen worden afzonderlijk beoordeeld en • worden toegevoegd aan het verblijfsrecreatief aanbod als de aanvraag voldoet aan de de toetsingscriteria zoals omschreven in hoofdstuk 5.

4.3 Groepskamperen buiten kampeerterreinen Definitie Groepskamperen buiten kampeerterreinen betreft het incidenteel (maximaal 10 aaneengesloten dagen en maximaal vier keer per jaar) gelegenheid geven tot het plaatsen of geplaatst houden van kampeermiddelen buiten de reguliere-, kleinschalige- of natuurkampeerterreinen bestemd voor groepen of verenigingen. Uitgangspunt voor toekomstige ontwikkelingen Groepskamperen buiten kampeerterreinen is zodanig specifiek dat het maatwerk betreft.

4.4 Paalkampeerterrein Definitie Een paalkampeerterrein is een terrein of plaats, geheel of gedeeltelijk ingericht, om daarop gelegenheid te geven tot het plaatsen of geplaatst houden van maximaal drie tenten binnen een straal van 10 meter rond de paal, ten behoeve van recreatief nachtverblijf. Deze vorm van verblijf is vooral bestemd voor trekkers (ecologische toerist en lange afstand wandelaars). Uitgangspunt voor toekomstige ontwikkelingen Paalkamperen buiten kampeerterreinen is zodanig specifiek dat het maatwerk betreft.

4.5 Bed & Breakfast Definitie Bed & Breakfast is een kleinschalige vorm van verblijfsrecreatie en richt zich met name op toeristen, die voor één of enkele nachten een onderkomen zoeken.

8

Gemeenteblad 2018 nr. 211952

5 oktober 2018

Uitgangspunten voor toekomstige ontwikkelingen Bed & Breakfast is kleinschalig en ondergeschikt aan de woonfunctie. • Bed & Breakfast is gekoppeld aan de woonfunctie, dat betekent dat mede gebruik wordt gemaakt • van keuken en sanitair van de woning. Bij realisatie van Bed & Breakfast in een vrijstaand bijgebouw hiervan afgeweken worden, in die • zin dat sanitair in een vrijstaand bijgebouw ten dienste van de bed and breakfast is toegestaan. Een eigen kookgelegenheid is niet toegestaan. •

4.6 Plattelandskamers Definitie Onder plattelandskamers wordt verstaan: een (deel van) een (voormalig) agrarisch gebruikt gebouw dat blijvend bestemd is voor recreatief nachtverblijf. Hierbij wordt overnacht: In kamers waarin keuken en/of sanitair in een gemeenschappelijk ruimte worden ondergebracht of In zelfstandige eenheden al dan niet in combinatie met een dagverblijf. Het gaat om een vorm van verblijfsrecreatie waarbij beleving van het platteland centraal staat. Uitgangspunten voor toekomstige ontwikkelingen Toegestaan bij agrarische bedrijven als nevenactiviteit en op voormalige agrarische erven (VAB). • Plattelandskamers buiten het VAB-beleid (bijvoorbeeld bij gebouwen met een cultuurhistorische • waarde) worden ter specifieke beoordeling voorgelegd aan het college.

4.7 Bungalows/recreatiewoningen op recreatieterreinen Definitie Een complex bestaande uit een aantal vakantiebungalows/ recreatiewoningen voor zover deze verblijfseenheden hoofdzakelijk voor verhuur door de exploitant of beheerder van het complex beschikbaar zijn. Uitgangspunten voor toekomstige ontwikkelingen De provincie geeft in haar omgevingsverordening Titel 2.12 de kaders aan. • In de verordening is beperkt ruimte voor de bouw van nieuwe recreatiewoningen, te weten als er sprake is van: een innovatief concept dan wel o een kwaliteitsimpuls van bestaande recreatieterrein waarvan de bouw van nieuwe recreao tiewoningen onderdeel uitmaakt en als verzekerd is dat de vakantiebungalows voor de verhuur beschikbaar zijn en bedrijfsmatig o en centraal geëxploiteerd zullen worden. Geen permanente bewoning. •

•

Inzet op het versterken van het aanbod aan vakantiebungalows op vakantieparken, in eerste instantie op bestaande vakantieparken. De mogelijkheid moet behouden blijven voor nieuwvestiging van een bungalowpark als dit een duidelijke meerwaarde oplevert en een versterking en verbreding van het recreatief-toeristisch product Noordoost Twente. Nieuwe ontwikkelingen worden getoetst aan de toetsingscriteria zoals omschreven in hoofdstuk 5. Gezien de vraag naar grotere vakantiebungalows waar meerdere families in kunnen worden ondergebracht, wordt de mogelijkheid tot de bouw van een aantal grotere vakantiebungalows op vakantieparken toegestaan cq. gestimuleerd, mits dit leidt tot een duidelijke kwaliteitsverbetering. Door bestaande woningen aan elkaar te koppelen, kunnen ook grotere vakantiewoningen gerealiseerd worden.

4.8 Vakantiebungalows/recreatiewoningen buiten vakantieparken Definitie Een vakantiebungalow / recreatiewoning buiten een vakantiepark is een gebouw c.q. complex van ruimten dat naar de aard en inrichting is bedoeld voor recreatief verblijf, waarvan de gebruikers hun hoofdverblijf elders hebben. Uitgangspunten voor toekomstige ontwikkelingen

9

Gemeenteblad 2018 nr. 211952

5 oktober 2018

•

•

• •

•

Uitbreiding van het aantal vakantiebungalows/recreatiewoningen buiten vakantieparken is in Noordoost Twente niet toegestaan (conform Omgevingsverordening), met uitzondering van een innovatief concept en als verzekerd is dat de recreatiewoningen voor de verhuur beschikbaar zijn en bedrijfsmatig geëxploiteerd zullen worden. De inhoud van een bestaande vakantie/recreatiewoning mag maximaal 300m3 inclusief kelder bedragen. Aan verbouw of herbouw kan medewerking worden verleend als wordt voldaan aan de voorwaarden van de omgevingsvergunning. Permanente bewoning is niet toegestaan. Op basis van artikel 2.12.3 lid 2 en 3 van de Omgevingsverordening Overijssel 2017 kan permanente bewoning worden toegestaan een daarop gericht persoonsgebonden overgangsrecht, een persoonsgebonden gedoogbeschikking, een persoonsgebonden ontheffing of een objectgebonden ontheffing, voor zover deze recreatiewoningen vóór of op 31 oktober 2003 permanent werden bewoond en dat gebruik sindsdien onafgebroken is voortgezet.

Op basis van artikel 2.12.4 lid 2 van de Omgevingsverordening Overijssel 2017 kan aan een recreatiewoning een woonbestemming worden toegekend, indien wordt voldaan aan een van de volgende voorwaarden: de recreatiewoning werd vóór of op 31 oktober 2003 permanent bewoond en deze permao nente bewoning is sindsdien onafgebroken voortgezet, of op de gronden van de recreatiewoning rust krachtens een onherroepelijk bestemmingsplan o op 12 april 2017 objectgebonden overgangsrecht op grond waarvan de recreatiewoning voor permanente bewoning mag worden gebruikt;

en indien wordt voldaan wordt aan de volgende voorwaarden: er kan worden voldaan aan de eisen van het Bouwbesluit 2012 voor (bestaande) reguliere o woningen; er kan worden voldaan aan de relevante milieuregelgeving; en o de bouwmogelijkheden binnen de te realiseren woonbestemming zijn niet ruimer dan nodig o is voor de invulling van de huidige woonfunctie.

4.9 Hotels Definitie Een hotel is een accommodatie waarin logies wordt verstrekt en waar eventueel afzonderlijke maaltijden en/of dranken worden verstrekt aan gasten en mogelijk ook aan passanten. Uitgangspunt voor toekomstige ontwikkelingen Hotels zijn zodanig specifiek dat het maatwerk betreft.

4.10 Trekkershutten Definitie Een trekkershut is een houten blokhut met een maximale oppervlakte van 30 m2, waarvoor een vergunning ingevolge artikel 2.1, lid 1 onder a Wabo is vereist en dat dient als periodiek verblijf voor wisselende groepen van recreanten die hun hoofdverblijf elders hebben. Uitgangspunten voor toekomstige ontwikkelingen Trekkershutten zijn een welkome aanvulling op de differentiatie van het toeristisch kampeerproduct. • Bedrijfsmatige exploitatie is vereist. •

4.11 Campervoorzieningen Definitie Motorvoertuig dat is ingericht om te kunnen slapen en te verblijven. Uitgangspunt voor toekomstige ontwikkelingen Uitgangspunt is dat we op gemeentelijk initiatief geen nieuwe Gereguleerde Overnachtings • Plaatsen (GOP’s) realiseren.

4.12 Groepsaccommodaties

10

Gemeenteblad 2018 nr. 211952

5 oktober 2018

Definitie Een verblijf of meerdere verblijven met meer dan tien slaapplaatsen, niet zijnde kampeermiddelen of stacaravans, in hoofdzaak bestemd voor en gebezigd als (kort) verblijf voor vakantiedoeleinden en andere recreatieve doeleinden. Een kampeerboerderij valt onder het begrip groepsaccommodatie. Uitgangspunten voor toekomstige ontwikkelingen Tijdelijke kampeerboerderij:Gedurende een beperkt aantal weken per jaar worden in een agrarische • schuur of eendeel van het hoofdgebouw groepen personen opgenomen, zonder dat hiervoor veranderingen aan de behuizing zijn aangebracht. De eventueel benodigde kleinschalige voorzieningen (geen bouwwerken) worden getroffen op tijdelijke basis. Na gebruik is de ruimte weer geheel beschikbaar voor agrarische activiteiten; advies van de brandweer nodig in verband met gebruiksvergunning. Permanente kampeerboerderij/ groepsaccommodatie: • tot 500m2: via VAB-beleid in bestaande bebouwing groter dan 500m2: positieve recreatieve bestemming. -

4.13 Andere ontwikkelingen dan genoemd onder 4.1 tot en met 4.12 Definitie Het gaat hierbij om vormen van verblijfsrecreatie die niet te scharen zijn onder de vormen als bedoeld in 4.1. tot en met 4.12. Uitgangspunten voor toekomstige ontwikkelingen Innovatieve, unieke en onderscheidende verblijfsrecreatieve ontwikkelingen worden in beginsel • positief benaderd. Aangetoond dient te worden dat de ontwikkeling bijdraagt aan differentiatie en vernieuwing van • het bestaande aanbod en/of heeft een aantoonbare meerwaarde voor het toeristisch-recreatieve product.

5. TOETSINGSCRITERIA (NIEUWE) ONTWIKKELINGEN VERBLIJFSRECREATIE Centrale doelstelling vormt de versterking van de verblijfsrecreatieve sector. Plannen van ondernemers die hieraan bijdragen, worden met een positieve insteek behandeld. Bij de afweging van een verbreding, uitbreiding of nieuwvestiging wordt met een aantal aspecten rekening gehouden.

5.1 Aantoonbare meerwaarde -

Nieuwe initiatieven dragen bij voorkeur bij aan diversificatie van het aanbod en/of hebben een aantoonbare meerwaarde voor het toeristisch-recreatieve product. Nieuwe initiatieven springen in op de wensen van bestaande en toekomstige gasten. Bij het verzoek om medewerking wordt de doelgroepsegmentatie van de Leisure Leefstijlen als bedoeld in bijlage 2 betrokken. Initiatiefnemers kunnen het plan op basis van de Leisure Leefstijlen te (laten) onderbouwen door een vakkundig extern adviseur.

5.2 Brandveiligheid Elke plaats of wijziging van een gedeelte van een plaats met een verblijfsruimte (waaronder een kampeerterrein): waarin bedrijfsmatig of in het kader van verzorging aan meer dan 10 personen nachtverblijf wordt verschaft; waarin verzorging wordt geboden aan meer dan 10 personen jonger dan 12 jaar; waarin verzorging wordt geboden aan meer dan 10 lichamelijk verstandelijke gehandicapte personen; bestemd voor meer dan 150 personen of een verblijfsruimte waar op basis van artikel 1.4 toepassing is gegeven aan een voorschrift in hoofdstuk 3 tot en met 5 (gelijkwaardigheid) moet met een melding Brandveilig gebruik worden gemeld. Deze melding is niet nodig wanneer een vergunning brandveilig gebruik is vereist of een evenementenvergunning is vereist. In die situatie wordt het brandveiligheidsaspect geregeld in het spoor van die vergunning.

5.3 Ruimtelijke ordening Bestemmingsplan

11

Gemeenteblad 2018 nr. 211952

5 oktober 2018

Een bestemmingsplan bevat regels voor het gebruik van de in het plan begrepen gronden en bouwwerken. Dit betekent gebruik, nieuwbouw en verbouw is mogelijk als dit past in het bestemmingsplan. De uitgangspunten zoals opgenomen in voorliggende nota zijn zoveel mogelijk door vertaald in de van toepassing zijnde bestemmingsplannen. Kleinschalige nieuwe ontwikkelingen worden zoveel mogelijk via flexibiliteitsbepalingen (afwijkingsbevoegdheden, vroeger ontheffingen genoemd) geregeld in het bestemmingsplan. Dit betekent dat bepaalde ontwikkelingen – onder voorwaarden – via een relatief eenvoudige procedure geregeld kunnen worden. De bevoegdheid ligt hier bij het college. Bij afwijkende gevallen moet maatwerk worden geleverd en zal het bestemmingsplan herzien moeten worden. De bevoegdheid om het bestemmingsplan vast te stellen ligt in dat geval bij de gemeenteraad. In alle gevallen is het principe van een ‘goede ruimtelijke ordening’ leidend. Omgevingsvisie De Omgevingsvisie Overijssel schetst de provinciale visie op de fysieke leefruimte in Overijssel. Duurzaamheid, ruimtelijke kwaliteit en sociale kwaliteit zijn daarbij de leidende principes of ‘rode draden’. In de Omgevingsvisie zijn de onderwerpen benoemd die de provincie tot haar belang rekent en is per thema nader uitgewerkt wat de provinciale ambities zijn.

Eén van de instrumenten om het beleid uit de Omgevingsvisie Overijssel te laten doorwerken is de Omgevingsverordening Overijssel. De Omgevingsverordening is het provinciaal juridisch instrument dat wordt ingezet voor die onderwerpen waarvoor de provincie eraan hecht dat de doorwerking van het beleid van de Omgevingsvisie juridisch geborgd is. Ecologie / flora en fauna Afhankelijk van de aard en omvang van de ruimtelijke ingreep zal een ecologische quickscan gevraagd worden. Deze quickscan geeft een beeld of er aanvullend onderzoek nodig is, of dat er geen nadelige effecten zijn te verwachten. Dit kan onder meer tot gevolg hebben dat er compensatie moet plaatsvinden of in het ergste geval er geen medewerking kan worden verleend aan het initiatief. Archeologie Gezien het feit dat door de verblijfsrecreatie zoals in deze nota genoemd geen grootschalige bodemingrepen plaatsvinden, is er geen standaard verplichting van een verkennend archeologisch onderzoek. Als bij beoordeling van het verzoek blijkt dat er toch een sterke verstoring in een gebied plaatsvindt met een hoge of middelhoge archeologische verwachtingswaarde, zal alsnog een verkennend archeologisch onderzoek gevraagd worden. Landschappelijke inpassing Op het platteland vinden grote veranderingen plaats binnen en buiten de agrarische sector.

Naast bedrijfsuitbreidingen komen in toenemende mate bedrijfsbeëindigingen en functieveranderingen voor. Er wordt dan veranderd van agrarisch gebruik naar bijvoorbeeld wonen of niet agrarisch gebruik. Deze ontwikkelingen vragen om een landschappelijke inpassing om aantasting van het landschap te voorkomen. Doelstelling van de inpassing is het optimaal op elkaar afstemmen van bebouwing en beplanting, rekening houdend met de ter plaatse voorkomende landschappelijke en cultuurhistorische waarden om zo te komen tot een landschappelijke inpassing van nieuwe bebouwing die recht doet aan de kwaliteit en de beleving van het landschap. Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving Op basis van (met name provinciaal) beleid wordt ontwikkelingsruimte geboden aan differentiatie en kwaliteitsverbetering van het toeristisch-recreatieve aanbod. Deze initiatieven worden per afzonderlijke situatie bekeken. Het werkboek Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving wordt daarbij als leidraad gebruikt, bedoeld om kwalitatief te sturen vanuit de provincie.

5.4 Milieu Afhankelijk van de ontwikkeling zal een milieutoets plaatsvinden met betrekking tot geluid, bodem, geur, milieuzonering, externe veiligheid en lucht.

5.5 Infrastructuur en parkeren Ieder plan wordt in relatie tot de huidige infrastructuur bekeken. Er dienen afspraken te worden gemaakt met betrekking tot ontsluiting, parkeervoorzieningen, riolering, water en het deponeren van afval. Afhankelijk van de ontwikkeling kunnen extra eisen gesteld worden. Tevens wordt gekeken naar het feit of de bestaande wegen de (extra) belasting aankunnen en/of er wordt voorzien in voldoende parkeerplaatsen om de parkeerbehoefte op te vangen. Als extra maatregelen aan de wegen getroffen moeten worden dan komen deze in principe ten laste van de ondernemer.

shfvbbdsjondertkejjfnvd

12

Gemeenteblad 2018 nr. 211952

5 oktober 2018

13

Gemeenteblad 2018 nr. 211952

5 oktober 2018

Bijlage 1 – Cijfermateriaal behorende bij paragraaf 2.1 Toeristische overnachtingen in Twente en aandeel op Overijssel 1 X1000 Hotels/pensions/jeugdaccommodaties Kampeerterreinen Huisjesterreinen Groepsaccommodaties Totaal Aandeel op Overijssel % inkomend

2014 771 967 896 200 2.834 46% 11%

2015 956 927 1.023 194 3.101 47% 13%

2016 1162 841 1.022 161 3.186 47% 15%

2015 € 90.594 € 18.203 € 40.202 € 11.469 € 160.468 51% € 51,70

2016 € 105.810 € 16.175 € 37.402 € 8.060 € 167.447 52% € 52,60

Bestedingen in Twente en aandeel in Overijssel 2 X €1000 Hotels/pensions/jeugdaccommodaties Kampeerterreinen Huisjesterreinen Groepsaccommodaties Totaal Aandeel op Overijssel Per nacht

2014 € 71.738 € 19.492 € 35.686 € 13.523 € 140.439 50% € 49,50

Banen in recreatie en toerisme in Twente 3 2014 17.310 6%

2015 18.230 6%

2016 18.590 6%

Het aantal toeristische overnachtingen, het bedrag aan bestedingen en het aantal banen in de vrijetijdssector is de afgelopen jaren gestegen en zal naar verwachting blijven stijgen de komende jaren.

1

Bron: Regiomonitor 2016 Bron: Regiomonitor 2016 3 Bron: Regiomonitor 2016 2

Verbinding cultuur enintoerisme Verblijfsrecreatie NoordoostLeefstijlanalyse als basis voor het ´rijgen van parels´ Twente Samenvatting onderzoek naar de vitaliteit van de sector

1

Colofon  Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd, juni 2015 Opdrachtgever:

Regio Noordoost-Twente

Auteurs:

drs. Jan Jaap Thijs, senior adviseur & partner drs. Suzanne van de Laar, adviseur Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd Uilenkamp 8 3972 XR Driebergen-Rijsenburg T 06-51174193 e-mail: thijs@ruimteenvrijetijd.nl www.ruimteenvrijetijd.nl Foto’s: www.beleeftwente.nl en Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd

2

Inhoud 1 Inleiding ................................................................................................................................................ 4 2 Conclusies ............................................................................................................................................. 5 2.1 Conclusies cijfermatige analyse..................................................................................................... 5 2.2 Conclusies leefstijlanalyse ............................................................................................................. 6 2.3 Conclusies verdiepende gesprekken ........................................................................................... 11 2.4 Hoofdconclusie ............................................................................................................................ 13 3 Advies ................................................................................................................................................. 14 Bijlage 1 Illustraties ontwikkelrichtingen verblijfsrecreatie; kansrijke leefstijlen ................................. 18

3

1 Inleiding Noordoost-Twente heeft de toerist landschappelijk veel te bieden. Het unieke landschap is een grote trekpleister voor fietsers en wandelaars. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat het toerisme leidt tot een economische impuls voor het gebied tijdens het verblijf van de toeristen? Bovenstaande quote komt van de website van Gebiedsontwikkeling Noordoost-Twente. Voor die economische impuls is een gezond, divers, toekomst- en vraaggericht toeristisch product nodig. De samenwerkende gemeenten in de regio vragen zich af hoe om te gaan met nieuwe initiatieven vanuit de sector, met een focus op de verblijfsrecreatie, in een markt die over het algemeen veelal toch sterk verzadigd is. Deze elementen tezamen kenmerken het probleem dat in de verblijfsrecreatie ook wel wordt aangeduid als de verblijfsrecreatieparadox. De verblijfsrecreatieparadox Met de ‘paradox’ schetst RECRON het dilemma dat er in Nederland over het algemeen sprake is van een verzadigde markt in de verblijfsrecreatie. Anderzijds is er behoefte aan innovatie en kwaliteitsverbetering. Er zijn nog steeds ondernemers met goede initiatieven in de verblijfsrecreatie die kansrijk zijn en van toegevoegde waarde op het huidige toeristische product. De vraag is hoe om te gaan met deze paradox, waarbij de situatie ook nog per regio of provincie zal verschillen. Ook in Noordoost-Twente speelt bovenstaande discussie.

Dat is voor de regio de aanleiding voor een onderzoek naar de kwaliteit en het perspectief voor de verblijfsrecreatie in Noordoost-Twente. Het onderzoek De samenwerkende gemeenten hebben het Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd gevraagd een onderzoek uit te voeren naar de verblijfsrecreatie in Noordoost-Twente. Voor u ligt de samenvatting van het onderzoek, dat bestaat uit drie onderdelen: -

Kwantitatieve vraag-aanbodvergelijking. De vraag die hierbij centraal staat is in hoeverre er in de regio sprake is van een verzadigde markt in de verblijfsrecreatie. Kwalitatieve vraag-aanbodanalyse (‘leefstijlanalyse’). In hoeverre sluit het aanbod in kwalitatieve zin aan op de vraag? Dit geeft inzicht in de vraag voor welke doelgroepen de markt met name aantrekkelijk is en wat voor soort nieuwe initiatieven ook daadwerkelijk wat toevoegen aan het bestaande aanbod. Tegelijkertijd geeft het inzicht in van welk bestaand aanbod is er in relatie tot de vraag al relatief veel is. Verdiepende gesprekken. Hoe is de kwaliteit en het perspectief van ondernemers van de verblijfsrecreatie in Noordoost-Twente?

Voor wie meer informatie zoekt, is er ook een uitgebreide versie van het onderzoeksrapport beschikbaar.

4

2 Conclusies 2.1 Conclusies cijfermatige analyse Op basis van de cijfermatige analyse kunnen we de volgende conclusies trekken (waarbij we niet in alle gevallen over gegevens voor Noordoost-Twente beschikken en we ons soms op een groter schaalniveau moeten richten): 





Kampeer- en bungalowmarkt onder druk In de kampeermarkt is in Noordoost-Twente het aanbod aan reguliere kampeerterreinen de afgelopen 5 tot 7 jaar licht gegroeid, terwijl het aantal minicampings afnam. Het aantal bungalowparken is sterk gegroeid, maar daarbij moet gesteld worden dat Noordoost-Twente op dit moment ook maar 7 bungalowparken heeft. Omdat het aantal overnachtingen daalt, zien we per saldo in de gehele regio Twente teruglopende bezettingsgraden. De kampeer- en bungalowmarkt staat dus onder druk. Hotelmarkt tevens onder druk, mogelijk met opgaande lijn De hotellerie in Noordoost-Twente heeft de afgelopen jaren met een aantal faillissementen te maken gehad. Het aantal bedrijven in de regio is dan ook afgenomen en bezettingsgraden liepen ook terug. Toch lijkt sinds 2011 er weer een voorzichtig opgaande lijn te zien. Groepsaccommodaties doen het nog redelijk goed, maar voor hoe lang nog? Van alle sectoren in de verblijfsrecreatie hebben de groepsaccommodaties de afgelopen tien jaar het minste onder druk gestaan. De groepsaccommodaties in Overijssel laten in vergelijking tot het gemiddelde in Nederland goede bezettingsgraden zien de afgelopen tien jaar. Experts uit de Overijsselse verblijfsector wijzen er ook op dat de markt voor groepsaccommodaties de laatste jaren redelijk stabiel was, maar dat deze sector nu meer onder druk komt te staan.

5

2.2 Conclusies leefstijlanalyse De Leisure Leefstijlen betreft een doelgroepsegmentatie op basis van intrinsieke wensen en motivaties van toeristen. In de segmentatie worden zeven groepen toeristen onderscheiden, met elk hun eigen profiel aan vrijetijdsvoorkeuren (zie figuur 1).

Figuur 1 Leisure Leefstijlen, waarbij zeven groepen toeristen worden onderscheiden Op welke leefstijlen heeft het verblijfsrecreatieve aanbod in Noordoost-Twente de meeste aantrekkingskracht? Om hier achter te komen hebben we het aanbod in de regio ‘gekleurd’. De kleuring is gebaseerd op een werkwijze waarin we de volgende methoden hebben ingezet: 1. Leefstijlscan verblijfsrecreatie (uitgebreide online vragenlijst) met controle door websitebezoek; óf 2. Bezoek aan de voorziening, inclusief waar mogelijk een gesprek met de ondernemer en/of het personeel In veel gevallen hebben we een second opinion van de kleuringen door een collega laten uitvoeren, zodat we tot een betrouwbaardere kleuring konden komen. Het Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd heeft in totaal 111 verblijfsaccommodaties gekleurd1. We hebben daarmee ruim 50% van de bedrijven in Noordoost-Twente gekleurd; dit percentage geldt minimaal voor elk soort accommodatie in iedere gemeente, zodat we een zo betrouwbaar mogelijk beeld van de sector hebben gekregen. In figuur 2 vindt u het resultaat, waarbij we rekening hebben gehouden met het aantal slaapplaatsen (de capaciteit) per accommodatie:

1

Het gaat hier om mono-functies (dus: een camping, een bungalowpark, een hotel etc.), en omdat er ook een aantal multifunctionele bedrijven in Noordoost-Twente bestaan, gaat het in totaal om minder bedrijven (91).

6

Kleuring verblijfsaccommodaties Noordoost-Twente naar capaciteit 3% 5% 17%

4% 22%

21% 28%

Cultureel en inspirerend Rood

Uitbundig Geel

Gezellig Lime

Rustig Groen

Ingetogen Aqua

Comfort en luxe Blauw

Sportief en avontuurlijk Paars

Figuur 2 Het gekleurde verblijfsaanbod in Noordoost Twente, op capaciteit Vervolgens hebben we de beschikbare vraaggegevens en het aanbod in het onderzoek tegen elkaar afgezet. In figuur 3 vindt u daarvan het resultaat:

Vraag en aanbod verblijfsrecreatie naar leefstijlen in Noordoost-Twente op index 200 180 160 140 120 100 80 60 40 20 0 Cultureel en Uitbundig inspirerend Geel Rood

Gezellig Rustig Groen Ingetogen Comfort en Sportief en Lime Aqua luxe Blauw avontuurlijk Paars

Figuur 3 Vraag en aanbod leefstijlen tegen elkaar afgezet

7

Op basis van de leefstijlanalyse hebben we de volgende conclusies getrokken: 



Relatief veel aanbod voor de lime, groene, gele en aqua leefstijlgroepen We zien in Noordoost-Twente relatief vooral veel aanbod aan de rechterkant van het model: gezellig lime en rustig groen (dit zijn vooral de groepen die wat behoudender en groepsgericht zijn ingesteld). In verhouding tot de vraag lijkt er voor deze groepen sprake te zijn van een overaanbod, vooral bij de (mini-)campings. Relatief weinig aanbod voor de blauwe, paarse en rode leefstijlen Voor de comfort en luxe blauwe, sportief en avontuurlijk paarse en cultureel en inspirerend rode leefstijlen lijkt er relatief juist erg weinig aanbod te zijn ten opzichte van de vraag. Het gaat hierbij met name om de groepen die op zoek zijn naar vernieuwend of luxe aanbod. Er zit hierbij wel duidelijk verschil tussen de accommodatievormen.

Als we dat vervolgens relateren aan de accommodatievorm, kunnen we de volgende conclusies trekken2: Leefstijlen

Campings & minicampings

Bungalowparken

Hotels

B&B’s en losse vakantiewoningen

Cultureel en inspirerend rood

Onvoldoende voorzien3

Onvoldoende voorzien

Onvoldoende voorzien

Goed voorzien

Uitbundig geel Goed voorzien 4

Onvoldoende voorzien

Onvoldoende voorzien

Onvoldoende voorzien

Gezellig lime

Goed voorzien5

Onvoldoende voorzien

Onvoldoende voorzien

Niet voorzien

Rustig groen

Goed voorzien

Goed voorzien

In evenwicht

Goed voorzien

Ingetogen aqua

Goed voorzien

Goed voorzien

Goed voorzien

Goed voorzien

2

Hierbij hebben we rekening gehouden met het feit dat de verschillende leefstijlen ook nog verschillen in hun accommodatievoorkeur; we hebben daarvoor gekeken naar de landelijke cijfers, omdat deze uitsplitsing niet op het niveau van Overijssel beschikbaar is. Omdat de kleuring van het aanbod echter zeer bepalend is, zijn de conclusies naar onze verwachting zeker ook houdbaar voor Noordoost-Twente. 3 NB wel op minicampings 4 Niet op minicampings 5 Niet op minicampings

8

Leefstijlen

Campings & minicampings

Bungalowparken

Hotels

B&B’s en losse vakantiewoningen

Comfort en luxe blauw

Onvoldoende voorzien

In evenwicht

Goed voorzien

Onvoldoende voorzien

Sportief en avontuurlijk paars

Onvoldoende voorzien

Onvoldoende voorzien

In evenwicht

Goed voorzien

Kansrijke ontwikkelrichtingen op basis van leefstijlen Wat voor soort voorzieningen passen nu bij de leefstijlen waarbij we leemtes hebben geconstateerd? Over het algemeen kan men niet stellen dat een bepaald soort voorziening (bijv. hotel, camping, bungalowpark) past bij een bepaalde leefstijl. De leefstijlsegmentatie gaat uit van een ´beleving´, die past bij een bepaalde leefstijl, of dat nu gaat om een camping, een hotel of een bungalowpark6. We schetsten drie leefstijlen als ontwikkelrichting voor de verblijfsrecreatie, met verschillen per regio. Hoe kan er invulling worden gegeven aan de ontwikkelrichting? We zien hiervoor drie mogelijke strategieën, die in combinatie met elkaar zouden kunnen worden toegepast: 1. Het creëren van nieuw aanbod. Dit kan een goede strategie zijn om de ‘leemtes’ op te vullen en nieuw aanbod te creëren voor doelgroepen die nog onvoldoende aantrekkelijk aanbod kunnen vinden. Gezien de verzadiging in de markt die we constateerden dient hier in onze ogen echter voorzichtig mee te worden omgegaan. 2. Het verbreden van bestaande accommodaties. Bestaande bedrijven kunnen in sommige gevallen hun doelgroep verbreden door binnen het bestaande park aanvullend of aangepast aanbod te verzorgen. 3. Het transformeren van huidige accommodaties. Bestaande bedrijven kunnen ook een omslag maken, waarbij ze (op termijn) de focus leggen op een andere doelgroep.

Op de laatste twee opties gaan we hieronder nader in. Verbreden naar ‘buurkleuren’ Het verbreden van de doelgroep is waarschijnlijk het meest succesvol door te verbreden naar de ‘buurkleuren’ van de leefstijlen die nu het beste bij het bedrijf passen. Omdat ‘buurkleuren’ dicht bij elkaar in het leefstijlmodel staan, zijn ze mogelijk goed met elkaar te combineren. Belangrijk aandachtspunt daarbij is dat een té breed profiel juist kan zorgen voor te weinig focus en daarmee te weinig samenhang en/of herkenbaarheid voor de gast. Op de volgende pagina staan de meest voorkomende buurkleuren die goed bij elkaar kunnen passen:

6

Enige voorkeuren zijn overigens wel te ontdekken. Zo verblijft de blauwe consument (vanwege de wens tot luxe en comfort) graag in een hotel en zal deze doelgroep minder op een camping te vinden zijn. Maar ook campings kunnen een aantrekkelijk aanbod voor de blauwe consument bieden (privé-sanitair, full-service etc.).

9

Transformeren naar nieuwe doelgroepen Voor het transformeren naar nieuwe doelgroepen geldt dat het bedrijf in het leefstijlmodel over het algemeen niet te ver af moet liggen van de ‘kleur’ van het huidige bedrijf of de ondernemer zelf. We constateerden eerder al we in de regio voornamelijk een overaanbod bestaat voor de lime en groene leefstijlen. Daarom ligt met name bij deze groep bedrijven in onze ogen een transformatie-opgave naar geel en aqua. Belangrijk is echter om te beseffen dat we voor deze groepen ook al redelijk veel aanbod in de regio hebben.