Bijlage 1 Woonzorgvisie gemeente Dinkelland.pdf
Tekst van het document
hebben. De verwachting is dat groep zich ontwikkelt van 32 jongeren in
ondersteuningsvraag:
2023 naar 28 jongeren in 2035.
•
druk op het gezin toe. •
HE/24/0988/wzvnoa
Wachttijden zijn lang voor zowel behandeling als zorg. Hierdoor neemt de Jeugd met LVB en psychische problematiek komt snel in de knel. Woonzorgvisie gemeente Dinkelland | © bureau HHM 2024 | 25
• •
Voor probleemjongeren ontbreekt een laatste schakel in de keten naar
betekenen voor het aantal jeugdigen met een hulpvraag. Echter ziet de
zelfstandigheid: op kamer training i.c.m. een jobcoach.
gemeente regelmatig nieuwe principeverzoeken binnenkomen voor deze doelgroep, waarbij wordt aangeven dat er een behoefte/wachtlijst is.
Sommige partijen ervaren een tekort aan sociale/goedkope huurwoningen voor de groep die uitstroomt uit de Jeugdzorg.
•
Er is te veel wet- en regelgeving waardoor het komen tot creatieve oplossingen en ondernemerschap wordt geremd.
•
Er is een ervaren tekort (noodzaak) aan logeerhuizen/respijtzorg.
•
Families moeten hun kind nu vaak buiten hun eigen sociale woonomgeving laten wonen, werken en recreëren.
•
Krapte op de arbeidsmarkt.
Naast de geconstateerde knelpunten signaleren de partijen ook verschillende oplossingsrichtingen. Partijen roepen op om: • • •
Vaak is onduidelijk of dit een lokale of regionale behoefte is en ook is niet inzichtelijk in hoeverre inwoners op verschillende wachtlijsten terugkomen. Vanuit die invalshoek om de opgaven voor deze doelgroep op regionaal verband goed af te stemmen en, waar nodig, afspraken te maken. Daarbij uiteraard ook rekening houdend met landelijk beleid, zoals opgetekend in de Hervormingsagenda Jeugd. Advies Op basis van de verwachte vraagontwikkeling adviseren we om terughoudend te zijn met het kwantitatief toevoegen van extra woonplekken voor kwetsbare
Ruimte te bieden voor alternatieve woonvormen waar jongeren en
jongeren. We adviseren om vooral kwalitatief te kijken wat er in het huidige
ouderen samenwonen.
aanbod ontbreekt. Denk hierbij aan het huidige aanbod passend maken voor
In beleid, maar ook in de uitvoering hiervan rekening te houden met
de doorstroom van jongeren om zelfstandig te wonen, kamertrainingen voor
kinderen die opgroeien in moeilijke thuissituaties.
jongeren om te oefenen om zelfstandig te wonen en woonzorgvormen voor
De implementatie van op-kamer-training te stimuleren bij het vinden van
kinderen met een complexe zorgvraag.
passende werkplek (jobcoach). •
•
Te komen tot wijken waar elke (doel)groep vertegenwoordigd is, met als
Ook is het belangrijk om oog te hebben voor de beoogde beddenafbouw
doel de leefbaarheid in deze wijken op peil te houden. Dit vraagt ook om
binnen de residentiële vormen van Jeugdzorg, zoals opgenomen in de
een mix aan koop en huur woningen, in verschillende prijsklassen.
Hervormingsagenda Jeugd. De jeugdigen die hier gebruik van maakten zijn
Meer samen te werken, om zo efficiënt en effectief met de inzet van
niet van de een op de andere dag verdwenen, wat maakt dat er andere
personeel om te gaan, bijv. door de nachtdiensten samen in te richten.
vormen van ondersteuning moeten worden opgetuigd om deze groep goed te kunnen helpen.
Tot slot is het belangrijk om te benadrukken dat vanuit lokaal jeugdzorgbeleid er een discrepantie wordt waargenomen tussen de cijfermatige behoefteraming en praktische waarnemingen. Concreet wordt er gekeken naar de verwachte ontwikkelingen in de bevolking, waarin dus wordt verwacht dat het aantal jongeren daalt in beide gemeenten. Dit zou dan ook een daling HE/24/0988/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Dinkelland | © bureau HHM 2024 | 26
Op regionaal niveau is vastgesteld dat de regio Twente boven het landelijk
Opvang in een andere gemeente verblijft is niet in beeld gebracht. Dit komt
gemiddelde zit wat betreft het uit huis plaatsen van jongeren. Er zijn veel
omdat de herkomstgemeente van deze personen veelal niet is vastgelegd.
woon- en verblijfplekken in de regio. De bezettingsgraad van deze plekken is hoog. Daarbij wordt door partijen aangegeven dat in dit geval aanbod ook
Wel is op basis van het objectief verdeelmodel voor Beschermd Wonen een
vraag creëert. De regio wil de komende jaren focussen op het verminderen
inschatting gemaakt van het aantal inwoners uit de gemeente Dinkelland aan
van het aantal uithuisplaatsingen en het terugdringen van het aantal
Beschermd Wonen. Het gaat daarbij om in totaal 61 inwoners (waarvan 17
beschikbare bedden door de ontwikkeling van alternatieve ambulante zorg en
plekken BW-Wmo en 44 GGZ-Wonen (Wlz) plekken).
andere financieringsvormen. Dit sluit aan op de landelijke Hervormingsagenda Jeugd en de regionale Samenwerkingsagenda Jeugd. Hierin wordt ingezet op minder uithuisplaatsingen en afbouw van residentiële
Huidig aanbod
In de gemeente Dinkelland zijn er 10 plekken waar intramurale zorg wordt
gunste van kleinschalige woongroepen en meer ambulante zorg.
verleend op basis van GGZ-Wonen (Wlz) indicatie. Er zijn geen verblijfsvoorzieningen voor Beschermd Wonen (Wmo), Maatschappelijke Opvang of
3.4
Ontbrekende aanbod
voorzieningen, zoals de Jeugdzorg Plus en de 3 milieuvoorzieningen, ten
Inwoners met een psychiatrische en/of
verslavingsachtergrond
GGZ-Behandeling.
Deze doelgroep is voor verblijfszorg primair aangewezen op aanbod in omliggende gemeenten. Lokaal aanbod ontbreekt. In afstemming met de
3.4.1 Kwantitatieve ontwikkelingen en advies
centrumgemeente kan worden gekeken naar de mogelijkheden om het
Vraagontwikkeling (kwantitatief)
bestaande aanbod in de regio meer te spreiden. Ook als regionaal wordt
In Dinkelland heeft circa 0,55% van de bevolking een ernstige psychiatrische aandoening, wat voor Dinkelland neerkomt op 147 inwoners. Het aantal inwoners blijft de komende jaren vrij stabiel. Er wordt verondersteld dat de het genoemde percentage niet significant zal wijzigen, wat betekent dat omvang van de groep inwoners die te maken heeft met ernstige psychiatrische aandoeningen de komende jaren nagenoeg gelijk zal blijven.
afgesproken om extra aanbod te realiseren kan worden overwogen om eerst te kijken naar gemeenten, waar nu relatief weinig aanbod is. Het gaat daarbij niet noodzakelijkerwijs om intramurale verblijfsvoorzieningen. Een deel van deze groep kan zelfstandig (geclusterd) in de wijk wonen. Voor Beschermd Wonen Wmo gaat het om 50 tot 60% van de doelgroep.
Deze inwoners zijn voor verblijfszorg primair aangewezen op aanbod in
Te realiseren aanbod
omliggende gemeenten.
De voorzieningen waarover wordt gesproken hebben veelal een regionaal, soms zelf bovenregionaal karakter. Het realiseren van aanbod is dan ook iets
Het aantal inwoners uit de gemeente Dinkelland dat op basis van een psychia-
wat primair in regionaal (centrum gemeentelijk) verband moet worden
trische aandoening in het Beschermd Wonen of in de Maatschappelijke
afgestemd.
HE/24/0988/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Dinkelland | © bureau HHM 2024 | 27
3.4.2 Zienswijze partijen
•
welke problematiek er speelt, zodat de inwoner wordt doorverwezen naar
De partijen erkennen de gekwantificeerde opgave. Hieruit komen direct een
de juiste partij.
aantal knelpunten naar voren: •
•
•
•
Er zijn geen verblijfsvoorzieningen voor de doelgroep GGZ/MO/BW in de
Te blijven investeren in een goede straat-triage. Breng zorgvuldig in kaart
•
Niet alleen naar verblijfsvoorzieningen/woonoplossingen te kijken voor
gemeente Dinkelland. De gemeente leunt voor verblijfsvoorzieningen op
deze doelgroep, maar dit ook breder te trekken. Neem ook mobiliteit en
andere gemeenten. Dat betekent dat inwoners buiten hun eigen
het hebben van een zinvolle daginvulling mee in de zoektocht naar
gemeente en netwerk moeten worden geplaatst.
passende oplossingen.
Met name voor de doelgroep 18 tot 25 jaar worden verblijfsvoorzieningen gemist. Het gaat daarbij om groepen die te maken hebben met de
Advies
volgende problematiek:
Het aantal inwoners met een psychiatrische en/of verslavingsachtergrond in
— Opvoed- opgroeiproblemen
de gemeente Dinkelland, dat op basis van deze problematiek in een instelling
— Autisme Spectrum Stoornis (ASS)
verblijft is beperkt. In de praktijk gaat het om circa 61 inwoners. Zij zijn primair
— Multiproblematiek
aangewezen op woonplekken in omliggende gemeenten. Het gaat hier deels
Partijen zien daarnaast in toenemende mate een groep die tussen wal en
om intramurale woonplekken, maar voor circa 50 tot 60% ook om
schip valt. Het gaat om een groep inwoners die te licht zijn voor 24-
zelfstandige (geclusterde) woonplekken. Het al dan niet toevoegen van
uurszorg, maar het ook zelfstandig thuis (net) niet redden.
nieuwe woonzorgplekken voor deze doelgroep in de gemeente Dinkelland
De aard van de problematiek wordt daarnaast ook forser en complexer.
moet in afstemming en overleg plaatsvinden met de gemeenten in de regio.
Met name op het vlak van verslavingsproblematiek in combinatie met
Dit omdat voor een deel van de voorzieningen geldt dat het om
psychiatrische problematiek maken de partijen zich ernstige zorgen.
(boven)regionale voorzieningen gaat en het van belang is om een regionaal afgestemd en dekkend netwerk van voorzieningen te hebben. Daarbij is het
Naast de geconstateerde knelpunten signaleren de partijen ook verschillende
belangrijk om oog te hebben voor de mogelijkheden en onmogelijkheden om
oplossingsrichtingen. Partijen roepen op om: • Gezamenlijk een plan te ontwikkelen hoe woonvoorzieningen voor 18 tot
verschillende doelgroepen te combineren.
25-jarigen kunnen worden gerealiseerd, zodat kwetsbare jongvolwassenen toch dicht bij hun sociale netwerk kunnen blijven wonen. •
Wijk- en buurtgericht beleid te ontwikkelen. In de verschillende kernen is de problematiek net weer wat anders, speel daar op in.
•
Acties te ondernemen om alcohol- en middelengebruik onder de jeugd te minderen. HE/24/0988/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Dinkelland | © bureau HHM 2024 | 28
Woonzorgopgaven doelgroepoverstijgend In voorgaande paragrafen zijn we ingegaan op doelgroep-specifieke opgaven. Meer doelgroepoverstijgend zijn er een drietal speerpunten naar voren gekomen, waar de meer algemene woonzorgopgaven aan zijn gekoppeld. Deze opgaven zijn voor een groot deel gebaseerd op andere reeds bestaande lokale en regionale beleidsdocumenten en visiedocumenten.
3.5
Passend woon(zorg)aanbod voor inwoners
Aan dit speerpunt zijn de volgende opgaven gekoppeld: •
Betaalbare huur- en koopwoningen
•
Nieuwe woonvormen
•
Levensloopbestendige woningen
•
Langer zelfstandig wonen
3.5.1 Betaalbare huur- en koopwoningen In nieuwe plannen op basis van de woondeal is afgesproken dat gemeenten in Twente streven naar 30% sociale huur binnen de nieuwbouw, waarbij er wel sprake is van lokaal maatwerk, ook omdat dit streven voor de ene gemeenten eenvoudiger te realiseren is, dan voor de andere gemeente. Aanvullend op dit streven constateren de gemeenten dat aan de andere kant de krapte op de koopwoningmarkt toeneemt. Om deze onbalans tussen vraag en aanbod van passende woningen te doorbreken ligt er een opgave om meer betaalbare huur- en koopwoningen te bouwen. Een belangrijke randvoorwaarde hierbij is dat er voldoende bouwgrond beschikbaar moet zijn om deze woningen ook daadwerkelijk te realiseren. Ook specifieke
3.5.2 Nieuwe woonvormen De gemeente Dinkelland beslaat een groot geografisch gebied, met daarin veel verschillende kernen en buurtschappen. Veel kernen en buurtschappen zijn relatief klein, waardoor het realiseren van nieuwe woonvormen een uitdaging is. Zorgaanbieders geven aan dat om een nieuwe woonvorm te realiseren en te exploiteren er een bepaald volume aan cliënten nodig is. In veel kernen en buurtschappen zijn de benodigde aantallen dusdanig klein en dat het lastig is om dit van de grond te krijgen. Wel wordt in reeds bestaande beleidsplannen de behoefte aan nieuwe woonvormen nadrukkelijk benoemd. Het gaat daarbij om verschillende varianten, van geclusterde woonvormen, knarrenhofjes of tiny houses. Dit kan per doelgroep verschillen.
3.5.3 Levensloopbestendige woningen Op het moment dat een aandoening leidt tot een beperking in de alledaagse levensverrichtingen, stelt dit andere voorwaarden aan de (huidige) woning. Deze groep groeit tot 2035 met circa 253 inwoners. Dit aantal kan worden beschouwd als het maximaal aantal toe te voegen levensloopbestendige woningen. In de praktijk zal een deel van de groep immers al in een levensloopbestendige woning verblijven of (tijdig) verhuizen naar een levensloopbestendige woning. Bij het realiseren van levensloopbestendige woningen is het belangrijk dat partijen faciliteren dat mensen in hun vertrouwde omgeving kunnen blijven
zorgdoelgroepen doen in toenemende mate een beroep op een betaalbare
wonen wanneer ze ouder worden. In combinatie met deze levensloopbestendige woningen moet er ook ruimte zijn voor inloop en
wooneenheden. Het gaat daarbij om een deel van de ouderen die kleiner wil
ontmoeting.
gaan wonen, maar ook om jongvolwassenen met een ondersteuningsvraag die op zoek zijn naar een zelfstandige woonplek. HE/24/0988/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Dinkelland | © bureau HHM 2024 | 29
3.5.4 Langer zelfstandig wonen
3.6.1 Inclusieve samenleving
In de gemeente Dinkelland is vergeleken met het landelijk en regionaal
De gemeente Dinkelland heeft zich als doel gesteld om ervoor te zorgen dat
gemiddelde sprake van een sterkere vergrijzing. Niet al deze ouderen kunnen
alle inwoners de mogelijkheid hebben om mee te doen en zich te ontwikkelen
intramuraal wonen. Daarnaast speelt ook mee dat veel van deze ouderen het
zoals zij dit willen. Dit wordt ook door de partijen omarmd. Om dit doel te
liefst zo lang mogelijk in hun eigen vertrouwde omgeving en woning willen
behalen ligt er voornamelijk een opgave om eerder zicht te krijgen op
blijven wonen. Ook andere zorgdoelgroepen blijven vaak langer thuis door de
(dreigende) armoede, eenzaamheid, uitsluiting en isolatie. Hierbij wordt ook
extramuralisering van de zorg (het leveren van zorg gelijkwaardig aan
specifiek aandacht gevraagd voor het inrichten van een dementievriendelijke
intramurale zorg, bijvoorbeeld in de eigen woning van inwoners). Dit stelt ook
woonomgeving en samenleving.
weer andere voorwaarden aan de organisatie van de zorg en de inzet van
3.6.2 Positieve Gezondheid
zorgpersoneel.
Een belangrijke opgave is het bevorderen van de bredere gezondheid van Daarnaast is een sterk gevoel van noaberschap kenmerkend voor een
inwoners. Dat vraagt om een bredere kijk op gezondheid dan het alleen niet
plattelandsgemeente als Dinkelland. Inwoners zijn gewend om naar elkaar om
ziek zijn. Het gaat ook om het kunnen omgaan met fysieke, emotionele en
te kijken en elkaar te ondersteunen. Dit maakt dat de mogelijkheden om
sociale uitdagingen. Bij deze brede definitie van gezondheid dragen
langer zelfstandig te wonen ook groter zijn, dan in gebieden waar geen of
onderwijs, sport, cultuur, huisvesting, financiële zekerheid en de leefomgeving
minder sprake is van noaberschap. Aan de andere kant heeft het zijn van een
bij aan de Positieve Gezondheid van inwoners.
plattelandsgemeente ook nadelen, denk daarbij aan de relatief grote afstanden tussen de verspreid liggende kernen. Het organiseren van zorg en
3.6.3 Toegankelijkheid en spreiding van voorzieningen
ondersteuning kent daardoor de nodigde uitdagingen, die anders zijn dan in
De gemeente Dinkelland bestaat uit een verscheidenheid aan kleine,
bijvoorbeeld meer stedelijk gebied.
verspreid gelegen kernen. De belangrijkste voorzieningen zijn gericht op de grotere kernen. Om ervoor te zorgen dat mensen langer in hun woning en
3.6
Draagkrachtige en leefbare woonomgeving
Aan dit speerpunt zijn de volgende opgaven gekoppeld: • Inclusieve samenleving
vertrouwde omgeving kunnen blijven wonen is het van belang dat inwoners niet geïsoleerd raken, maar toegang hebben tot voorzieningen in de buurt, zoals ontmoetingsplekken en activiteiten. Naast de beschikbaarheid van
•
Positieve gezondheid
voorzieningen, moet ook de toegankelijkheid van deze voorzieningen
•
Toegankelijkheid en spreiding voorzieningen
laagdrempelig worden ingericht. Er ligt een opgave om een stevige sociale
•
Initiatieven in verschillende kernen
basis te creëren in de verschillende kernen, waarbij ontmoetingen en actieve deelname aan de samenleving als kernwaarden worden beschouwd. Een dementievriendelijke woonomgeving draagt hier ook aan bij.
HE/24/0988/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Dinkelland | © bureau HHM 2024 | 30
3.6.4 Initiatieven in verschillende kernen
woonvoorzieningen. Dit is een belangrijk aandachtspunt bij de uitvoering van
De gemeente Dinkelland bestaat uit veel kleine kernen. In veel van deze
deze woonzorgvisie.
kernen staat het voorzieningenniveau reeds onder druk. Hierdoor nemen de mogelijkheden om met een zorg- of ondersteuningsvraag in de kern te blijven
3.7.3 Samenwerking tussen zorgaanbieders
wonen af. Er ligt een gezamenlijke opdracht voor inwoners en partijen om
In de grotere kernen van de gemeente Dinkelland bevinden verschillende
daar waar mogelijk het voorzieningenniveau op te krikken en initiatieven die
zorgaanbieders zich geografisch gezien dicht bij elkaar. In de kleinere kernen
hier aan bijdragen van de grond te krijgen. De gemeente kan hierin een
is het zorgaanbod schaars. De arbeidskrapte in de zorgsector leidt er toe dat
faciliteren rol vervullen.
zorgaanbieders voor uitdagingen staan om ook in kernen waar relatief weinig zorg vragende inwoners wonen, zorg te kunnen (blijven) leveren. Om efficiënt
3.7
Succesvolle samenwerking
Aan dit speerpunt zijn de volgende opgaven gekoppeld:
en effectief met schaars zorgpersoneel om te gaan, ligt er een opgave om de onderlinge samenwerking tussen zorgaanbieders te versterken. Daarbij gaat
•
Samenwerking formele en informele ondersteuning
het in essentie om (zorg)domein-overstijgende samenwerking, zowel op
•
Samenwerking gemeente en inwoners
lokaal, als op regionaal niveau. Het regioplan wat in het kader van het
•
Samenwerking tussen zorgaanbieders
Integraal Zorg Akkoord (IZA) is opgesteld raakt deze thematiek. Het is daarom
•
Bewustwording inwoners
belangrijk om de uitvoering van deze woonzorgvisie en de domein-
•
Samenwerking gemeente, zorgaanbieders, woningcorporaties en
overstijgende samenwerking die daarvoor nodig is ook nadrukkelijk te
kernraden
koppelen aan de acties uit dit regioplan.
3.7.1 Samenwerking formele en informele ondersteuning
3.7.4 Bewustwording inwoners
Om een zo stevig mogelijke sociale basis te creëren is het van belang dat
Het is van belang dat inwoners zich meer bewust worden van keuzes die ze
informele en formele ondersteuningsnetwerken met elkaar samenwerken.
hebben in waar en hoe ze willen wonen wanneer een zorgvraag zich aandient.
Hier ligt een gezamenlijke opgave voor de gemeente, zorgaanbieders,
Ook hebben mensen nog vaak het beeld dat op dat moment alles wel voor
maatschappelijke organisaties, woningcorporaties en vrijwillige initiatieven.
hen geregeld wordt. Er ligt dan ook een opgave om inwoners tijdig te
Vooral in het verbinden van kleine, lokale, informele initiatieven met andere,
informeren over mogelijkheden in aanpassingen en woonvormen, zodat
grotere zorgpartijen vraagt aandacht.
vooruit gedacht wordt en ook de doorstroom op de woningmarkt wordt gestimuleerd.
3.7.2 Samenwerking gemeente en inwoners De gemeente Dinkelland wil transparant, betrouwbaar en proactief zijn naar haar inwoners. Vanuit dit perspectief ligt er een opgave om inwoners (nog) meer te betrekken bij het vormgeven van toekomstige zorg- en HE/24/0988/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Dinkelland | © bureau HHM 2024 | 31
3.7.5 Samenwerking gemeente, zorgaanbieders,
•
Ook specifieke woonvoorzieningen voor de andere zorgdoelgroepen
woningcorporaties en kernraden
hebben in veel gevallen meer baat bij het voorzieningenniveau in de
Samenwerking met de partners die meewerkten aan deze woonzorgvisie is
grotere kernen, waarbij ook meespeelt dat de bereikbaarheid van de
belang bij het doorontwikkelen van de uitvoeringsagenda. Samen met hen
grotere kernen vaak beter is.
moet het gesprek worden gevoerd over de concrete invulling van wonen, zorg en welzijn, rekening houdend met de verschillende doelgroepen en de opgaven per kern.
3.8
Opgaven per kern
Kleine kernen (Agelo, Deurningen, Lattrop-Breklenkamp, Noord Deurningen, Rossum, Saasveld, Tilligte) •
Het voorzieningenniveau in deze kernen staat onder druk.
•
Voor kwetsbare inwoners zijn niet of nauwelijks specifiek woonzorgvormen aanwezig. Inwoners zijn daarom eigenlijk altijd aangewezen op de
In deze paragraaf gaan we dieper in hoe de geconstateerde opgaven zich
omliggende grotere kernen, waardoor de toegankelijkheid van zorg voor
doorvertalen naar de ‘grote’ en ‘ kleine kernen’ in de gemeente. De indeling in groot en klein is gebaseerd op het aantal inwoners.
deze inwoners onder druk staat. •
kleine kernen groeit tot 2035 met 48 inwoners. Per kern gaat het om
Grote kernen (Denekamp, Ootmarsum, Weerselo) • •
relatief kleine aantallen.
De woonzorgvormen voor kwetsbare inwoners in de gemeente Dinkelland zijn gecentraliseerd in de grote kernen.
•
lastig om woonzorgvoorzieningen te realiseren wanneer de schaal hiervoor te klein is. Dit betekent niet dat het onmogelijk is voor
In de grote kernen is er meer schaalvoordeel dan in de kleine kernen.
initiatiefnemers in de kleine kernen, maar dit betekent wel dat het
Daarnaast kan het voorkomen dat inwoners uit omliggende kleine kernen
vanwege exploitatie voor sommige zorgaanbieders moeilijker is. De
ook van dergelijke woonzorgvoorzieningen gebruikmaken in de grote
uitdaging hier ligt om initiatiefnemers te faciliteren en om de leefbaarheid
kernen.
kernen. •
hoog te houden.
Dit betekent onder andere dat de realisatie van voldoende plekken voor verpleeghuiswaardige zorg voornamelijk plaats zal vinden in de grote Het aantal kwetsbare ouderen met een behoefte aan verpleegzorg in de
Elke kern heeft zijn eigen specifieke uitdagingen. In relatie tot woonzorgvoorzieningen is het voor zorgaanbieders over het algemeen
Het is beter gesteld met het bredere voorzieningenniveau in de grote kernen, maar ook hier vraagt het behoud van voorzieningen aandacht.
•
Het aantal kwetsbare ouderen met een behoefte aan verpleegzorg in de
•
Het verbinden van doelgroepen en ontschotten van financiering kan daarbij helpen. Hierdoor ontstaan meer mogelijkheden om geclusterd wonen en ontmoeten te integreren.
grote kernen groeit tot 2035 met 98 inwoners. Deze aantallen bieden de nodige mogelijkheden om in deze kernen geclusterde zorggeschikte woningen te realiseren.
HE/24/0988/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Dinkelland | © bureau HHM 2024 | 32
3.9
Lokale of regionale opgaven
gemeente Dinkelland loopt er een regionaal (Twente-breed) proces om te
Voor de gemeente Dinkelland zou dit een forse groei van het aantal sociale huurwoningen met zich meebrengen, er van uitgaande dat ook regulier
komen tot een regionale woonzorgvisie. Dit proces komt voor uit de woondealafspraken die in de regio Twente zijn gemaakt, tussen gemeenten,
woningzoekende een kans moeten blijven maken op een passende woning en niet worden weggedrukt op de woningmarkt. Binnen de bredere
corporaties en de provincie Overijssel, maar heeft ook raakvlakken met het programma ‘Een thuis voor iedereen’. Vanuit dit programma wordt verlangd
woningbouwopgave van de gemeente wordt daarom bij nieuwprojecten gestreefd naar een percentage van circa 30% sociale huurwoningen.
Parallel aan het proces om te komen tot een lokale woonzorgvisie voor de
dat gemeenten een regionaal afgestemde woonzorgvisie opstellen waarin de woon-, zorg- en ondersteuningsbehoefte en -opgaven van aandachtsgroepen in kaart worden gebracht. In de woonzorgvisie moet ook aandacht worden
In de regio Twente loopt er een traject om te komen tot een regionale urgentieregeling. Vanuit de Wet regie op de Volkshuisvesting is het verplicht
besteed aan de wijze waarop de gemeente invulling wil geven aan de huisvestingsopgave van mensen uit aandachtsgroepen en ouderen en de
een aantal doelgroepen, zoals uitstroom BW/MO, mantelzorgers etc. met urgentie ruimte te bieden op de woningmarkt. Daarbij wordt ook gekeken of
wijze waarop de gemeente de huisvestingsverordening wil inzetten voor de
er een mogelijkheid is om de verdeling van urgentiegroepen eerlijker over de
toewijzing van woonruimte voor deze groepen.
gemeenten te verdelen.
In de centrumregio Enschede is cijfermatig in kaart gebracht hoe de verwachte huisvestingsopgave van aandachtsgroepen eruit ziet. Ook is daarbij
Voor de gemeente Dinkelland is het belangrijk om bij het maken van afspraken ook het belang te benadrukken dat het huisvesten van
inzichtelijk gemaakt wat de omvang is van de zogeheten urgentie categorieën. Het gaat hier om kwetsbare mensen die wegens het gebrek aan huisvesting
aandachtsgroepen niet alleen vraagt om aandacht voor de woning, maar ook
ook op andere levensgebieden in de knel komen of hierdoor langer dan nodig
om aandacht voor de omgeving en voorzieningen. Een lokaal, passend voorzieningenaanbod is randvoorwaardelijk om de huisvestingsopgave van
in een instelling of de opvang verblijven. Deze doelgroepen worden beschouwd als urgentie categorieën, waarmee zij voorrang krijgen bij de
deze groepen duurzaam te laten verlopen.
toewijzing van woonruimte.
In de regionale woonzorgvisie worden daarnaast ramingen gegeven van het
Voor de gemeente Dinkelland gaat het naar verwachting om circa 42
benodigd aantal woningen voor de doelgroep ouderen en inwoners met een beperking. Een kanttekening die daarbij moet worden gemaakt is dat in het
personen per jaar9. Waarbij de huisvestingsopgave van deze doelgroep voornamelijk in de sociale sector zal landen. Voor Dinkelland zou dit
regionale traject het huidige aanbod niet geactualiseerd is, waardoor een zuivere vergelijking tussen (toekomstige) vraag en het (benodigde) aanbod
betekenen dat circa 40% van het jaarlijks aantal vrijkomende woningen aan urgenten zou moeten worden toegewezen.
lastig te maken is. De gepresenteerde aantallen in deze lokale woonzorgvisie geven daarmee een betrouwbaarder en vollediger beeld van de opgave.
9
Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de ‘Rapportage huisvesting aandachtsgroepen koplopersregio Enschede’ (Bron: Bureau HHM, november 2023) HE/24/0988/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Dinkelland | © bureau HHM 2024 | 33
3.10 Huisvestingopgave voor ouderen
•
Het realiseren van nieuwe geclusterde woonvormen.
In de regio Twente zijn richtinggevende afspraken gemaakt over de wijze
•
Het aanpassen van bestaande woningen naar nul-tredenwoningen.
waarop invulling wordt gegeven aan de huisvestingsopgave voor ouderen.
•
Realiseren van kleine woningen voor 1 en 2 persoonshuishoudens.
In dit kader wordt onderscheid gemaakt naar zorggeschikte, geclusterde en nul-treden woningen. In de gemeente Dinkelland zijn we voornemens om de
Uitgangspunt hierbij is dat ook in kleinere kernen wordt ingezet op kleine
komende jaren:
clusters van levensloopgeschikte woningen voor ouderen, vanuit de gedachte
•
90 zorggeschikte woningen te realiseren tot en met 2030, onder andere
dat iedereen oud zou moeten kunnen worden in zijn eigen kern.
door in de bestaande woningvoorraad wooneenheden geschikt te maken, •
•
zodat daar verpleegzorg kan worden geboden.
3.11 Van opgaven naar oplossingen
40 geclusterde woningen te realiseren tot en met 2030, onder andere door meer ruimte te bieden aan burgerinitiatieven die geclusterde
De benoemde ontwikkelingen en opgaven tonen nut en noodzaak aan van een integrale visie op wonen met zorg. Deze ontwikkelingen en opgaven
woonvormen willen realiseren.
bieden in veel gevallen vanuit zichzelf al een oplossingsrichting. Oplossingen
145 nul-tredenwoningen te realiseren, deels door nieuwbouw, deels door
op individuele uitdagingen zorgen echter niet voor een duurzame en toekomstbestendige transformatie. Een visie geeft kaders en handvatten voor
het aanpassen van de bestaande woningvoorraad. Voor de groep inwoners met mobiliteitsbeperkingen verwachten we tot 2035 een groei van circa 253 inwoners. Voor deze groep is een nul-tredenwoning een
de ontwikkeling van beleid. In het volgende hoofdstuk beschrijven we deze visie en bijbehorende doelen.
belangrijke voorwaarde om zelfstandig te kunnen blijven wonen. We proberen daarbij naar vermogen aan te sluiten bij de landelijke en regionale afspraken, maar passen daarbij wel lokaal maatwerk toe. Bijvoorbeeld daar waar het gaat om de exacte verdeling van de opgave naar sociale huur, particuliere huur en koop. Dit hangt immers samen met onze bredere woningbouwopgave als gemeente. Ook de spreiding van deze woningen over de verschillende kernen van onze gemeente vraagt om nog om een nadere uitwerking. Daarmee wordt beoogd om de juiste woningen op de juiste plaats te realiseren, om zodoende voldoende passende woningen voor ouderen te realiseren. Daarbij wordt gedacht aan: •
Het transformeren van bestaande geclusterde woningen. HE/24/0988/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Dinkelland | © bureau HHM 2024 | 34
Een lokale en een regionale woonzorgvisie. Hoe zit dat? Parallel aan het traject om te komen tot een lokale woonzorgvisie voor de gemeente Dinkelland loopt er in de een traject om te komen tot een regionale woonzorgvisie. In de in december ’22 ondertekende woondeal is genoemd dat de provincie Overijssel een regionale woonzorgvisie voor aandachtsgroepen en ouderen gaat opstellen die aansluit bij de regionale programmering. Deze regionale woonzorgvisie vormt de basis voor gemeenten om concreet aan de slag te gaan met het ontwikkelen van een lokale woonzorgvisie als onderdeel van de volkshuisvestelijke opgave. Hoewel de geïdentificeerde kwalitatieve uitdagingen en doelstellingen in de regionale visie zijn van toepassing op de gehele regio, ligt nadere uitwerking en specifieke invulling in handen van de individuele gemeenten. Dit biedt gemeenten de flexibiliteit om een lokaal uitvoeringsprogramma aan te passen aan de lokale context en de eigen kleur te geven, rekening houdend met de behoeften en kenmerken van elke gemeenschap. De opgaven die in de regionale visie worden benoemd zijn: •
Opgave 1: Bevorderen eigen kracht en sociale netwerk
•
Opgave 2: Ontwikkeling woonleefconcepten
•
Opgave 3: Zorgen voor spreiding en goed aarden in de wijk
•
Opgave 4: Zorgzame gemeenschappen creëren
•
Opgave 5: Voldoende ambulante begeleiding in de thuissituatie
•
Opgave 6: Structurele (domeinoverstijgende) samenwerking voor en met inwoners
•
Opgave 7: Inzet op ruimtelijk ontwerp van de woonomgeving
•
Opgave 8: Beter faciliteren van burger- of ouderinitiatieven
•
Opgave 9: Ook in kleine dorpen moeten mensen zo veel mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen
•
Opgave 10: Ondersteunen mantelzorg en vrijwilligers
Hoewel soms in net wat andere woorden of combinaties genoemd komen ook deze opgaven terug in de lokale woonzorgvisie. In de uitvoeringsagenda worden hier ook acties aan gekoppeld om de verschillende opgaven aan de slag te aan. In het verlengde van de regionale woonzorgvisie is er een afsprakenkader ontwikkeld voor de ouderenhuisvesting in Twente. Voor de gemeente Dinkelland wordt voor de huisvesting van ouderen aangesloten op de cijfers (het basisscenario) uit het afsprakenkader. Wat wordt benadrukt in dit afsprakenkader is dat een deel van de opgave ouderenhuisvesting ook in de bestaande voorraad worden gerealiseerd door reguliere woningen aan te passen naar de drie woningtypes voor ouderen. Hier wordt ook in deze lokale woonzorgvisie op ingestoken. Indien een deel van deze opgave in bestaande bouw wordt gerealiseerd, dan kan de beoogde nieuwbouw ook voor andere doelgroepen worden ingezet. De netto opgave uit de woondeals blijft daarmee onveranderd ten opzichte van de gemaakte afspraken in de woondeal, maar geeft wel ruimere mogelijkheden voor lokale invulling.
HE/24/0988/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Dinkelland | © bureau HHM 2024 | 35
4. Visie: perspectief op de toekomst De woonzorgvisie heeft als doel om een beleidskader te bieden waarmee sectoren (gemeente, organisaties die actief zijn op het gebied van wonen in relatie tot welzijn en zorg en inwoners) de komende jaren aan de slag gaan.
4.1
De stip op de horizon – visie en doelen
In de gemeente Dinkelland wordt met deze woonzorgvisie toegewerkt naar een passend woon(zorg)aanbod, in een draagkrachtige en leefbare woonomgeving, waarbij partijen op een succesvolle manier samenwerken om dit te realiseren. Om hiertoe te komen worden verschillende doelen geformuleerd. In tabel 11 worden de doelen samengevat weergegeven. De doelen beschrijven vooral ‘wat we gaan doen’. In hoofdstuk 5 wordt een vertaalslag gemaakt naar ‘hoe we dat gaan doen’. De doelen zijn opgesteld vanuit de verantwoordelijkheden en mogelijkheden van de gemeente en moeten ook als zodanig worden gelezen. Daarbij maken we onderscheid naar de volgende niveaus: •
Enthousiasmeren – het gaat hierbij om activiteiten die als doel hebben om partijen aan te moedigen of te motiveren. De gemeente doet niet zelf het werk, maar inspireert anderen om aan het werk te gaan.
•
Faciliteren – het gaat hierbij om activiteiten waarbij voorzieningen worden getroffen voor anderen. De gemeente doet niet zelf het werk, maar maakt het voor anderen mogelijk.
•
Stimuleren – het gaat hierbij om activiteiten om iets te bevorderen. De gemeente neemt het voortouw en neemt maatregelen, maar zal daar ook de inzet van andere partijen voor nodig hebben. Dit vraagt om de inzet van tijd en/of middelen.
HE/24/0988/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Dinkelland | © bureau HHM 2024 | 36
Zorgdoelgroep
Doelen
Doelgroep overstijgend
Doelen
A.
1.
E.
1.
Kwetsbare ouderen (65+)
2.
Faciliteren van de ontwikkeling van nieuwe geclusterde
Passend
woonzorgvormen die de lacune tussen zelfstandig thuis en
woon(zorg)aanbod
de intramurale setting opvullen.
voor onze inwoners
koopwoningen voor kwetsbare inwoners. 2.
Faciliteren van de mogelijkheden om langer zelfstandig 3.
Enthousiasmeren van de samenwerking bij de organisatie
Inwoners met
1.
kwetsbare inwoners. 4.
Faciliteren van initiatieven die een bijdrage leveren aan een
(blijven) wonen.
of dagbestedingsvoorzieningen voor specifieke doelgroepen. 2.
F.
Draagkrachtige en
Faciliteren van het monitoren van de kwalitatieve
leefbare
vraagontwikkeling van deze doelgroep. Partijen stemmen af
woonomgeving
1.
1.
Kwetsbare
2.
Faciliteren van de overgang van 18- naar 18+ door tijdig woonruimte en het in kaart brengen van het netwerk.
2.
Faciliteren van de doorstroom naar zelfstandig wonen,
G.
Succesvolle
1.
samenwerking
psychiatrische problematiek
1.
Faciliteren van specifieke (woonzorg)initiatieven, in het
3.
Stimuleren van samenwerking tussen zorgaanbieders om o.a. samen het personeelstekort aan te pakken.
Stimuleren van preventie en een sluitende lokale
4.
basisinfrastructuur. 2.
Faciliteren dat inwoners worden betrokken bij de uitvoering van de visie in de praktijk.
bijzonder voor jongvolwassenen van 18 tot 25. Inwoners met
Faciliteren van de samenwerking tussen formele en informele ondersteuning.
2.
trainingshuizen, etc.
D.
Faciliteren van (burger)initiatieven voor kwetsbare inwoners in de verschillende kernen.
bijvoorbeeld door het bieden van kamertrainingen, 3.
Stimuleren van de toegankelijkheid, bereikbaarheid en spreiding van voorzieningen.
3.
hulp te bieden bij het vinden van een passende
jongeren
Faciliteren van de bevordering van de gezondheid, vanuit de principes van positieve gezondheid.
hoe hierop te handelen, indien nodig. C.
Faciliteren van de mogelijkheden voor kwetsbare inwoners om langer (of sneller) zelfstandig te
inclusieve samenleving, zoals het ontwikkelen van woon- en
een beperking
Faciliteren van initiatieven om te komen tot voldoende levensloopbestendige woningen voor
van 24-uurs bereik- en oproepbaarheid van zorg B.
Faciliteren van de ontwikkeling van nieuwe woonvormen voor kwetsbare inwoners.
thuis te wonen, ook met een zorgvraag. 3.
Sturen op voldoende betaalbare huur- en
Stimuleren van samenwerking tussen gemeente, zorgaanbieders, corporaties, welzijn en inwoners-
Faciliteren van de mogelijkheden (waar mogelijk) voor de
vertegenwoording.
doelgroep om zo lokaal mogelijk in eigen woning
5.
zelfstandig te laten wonen.
Faciliteren van de bewustwording van inwoners van wonen met een kwetsbaarheid/zorgvraag.
Tabel 11. Samenvatting doelen.
HE/24/0988/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Dinkelland | © bureau HHM 2024 | 37
4.2
dat monitoring in de komende jaren een belangrijk aspect is om de
Randvoorwaarden en aandachtspunten voor de uitvoering
invulling van de opgave te borgen.
van de visie en doelen Voor het uitvoeren van deze visie en het realiseren van de gestelde doelen
e) Deze woonzorgvisie is opgesteld met behulp van lokale partijen. Het is
moet aan een aantal randvoorwaarden worden voldaan en rekening worden
belangrijk om deze partijen nauw te betrekken bij de uitvoering van de
gehouden met een aantal aandachtspunten.
visie. Daarbij is het belangrijk dat de urgentie om aan de slag te gaan door alle partijen wordt gevoeld en dat dat er commitment is om met de doelen uit deze visie aan de slag te gaan.
Randvoorwaarden:
a) De gemeente Dinkelland ligt in een landelijke regio waar afstanden tussen
f) Bij realisatie van nieuwe woonzorgvormen moet rekening gehouden
kernen aanzienlijk kunnen zijn. Met de afname van voorzieningen uit
worden met specifieke eigenschappen die worden gesteld aan de woning,
bepaalde kernen, ontstaat er een mobiliteitsopgave. Dat deze
woonomgeving en voorziening. Daarbij hebben we ook aandacht voor
voorzieningen, voor alle doelgroepen, bereikbaar blijven (via OV of lokale
dementievriendelijk bouwen.
vervoersvormen) is daarom een van de randvoorwaarden voor de
g) De arbeidsmarktproblematiek kan niet los worden gezien van de opgaven die in deze visie worden beschreven. De aanpak van de
uitvoering van deze visie.
arbeidsmarktproblematiek is een belangrijk onderdeel van het regioplan,
b) In deze woonzorgvisie wordt vaak gesproken over doorstroming en
wat in het kader van IZA is opgesteld.
zelfstandig (blijven) wonen. Deze ontwikkelingen kunnen alleen plaatsvinden wanneer er voldoende woningen beschikbaar zijn om naar door te stromen en/of zelfstandig te kunnen wonen. Dit is een randvoorwaarde
Aandachtspunten
die snijdt aan de huidige woningmarktproblematiek. Een integrale aanpak,
a)
woonzorgvisie is Positieve gezondheid.
afgestemd om de regionale woonvisie en woningmarktprogrammering is b)
essentieel.
Een aandachtspunt dat nog weinig aandacht heeft gehad in deze Tijdens de bijeenkomsten van de totstandkoming van deze woonzorgvisie
c) Aanvullend op bovenstaand punt is het van belang om te investeren in
hebben we gemerkt dat vrijwilligers en mantelzorgers gezien worden als
leefbare kernen en een veerkrachtige samenleving. Dit betekent dat het
een essentieel onderdeel van de gemeenschap. Hierbij werd aangegeven
ook voor jongvolwassenen mogelijk moet zijn om in de eigen kern te
dat er meer aandacht moet komen voor de rol van vrijwilligers en
blijven wonen. Vanuit deze woonzorgvisie wordt de oproep gedaan om
mantelzorgers. Zij dragen in belangrijke mate bij aan een aantrekkelijke
hier in het bredere woningmarktbeleid van de gemeente nadrukkelijk
leefomgeving. Zij zijn en blijven nodig bij het organiseren van activiteiten die de leefbaarheid van de diverse kernen verhogen.
aandacht voor te hebben. d) De inventarisatie van de woonzorgopgave is uitgevoerd middels een
c)
Door de groeiende vraag naar zorg terwijl de beschikbaarheid van zorg
uitvraag. De capaciteit en de daaruit voorvloeiende opgave is daarom een
afneemt wordt het gebruik van zorgtechnologie als een belangrijke en
momentopname. Voor de uitvoering van de visie is het daarom van belang
wellicht noodzakelijke ontwikkeling gezien. In het Programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO) wordt gesproken over een
HE/24/0988/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Dinkelland | © bureau HHM 2024 | 38
nieuwe norm ‘Digitaal als het kan’. Hierbij worden zoveel mogelijk zorgvragen beantwoord met een digitale oplossing. d)
Bij de uitvoering van deze visie is het belangrijk om aanpalende beleidsterreinen/afdelingen binnen de gemeentelijke organisatie goed mee te nemen. Denk daarbij aan zaken als vergunningverlening en bestemmingsplanwijzigingen die nodig zijn om het beoogd type woningen / voorzieningen te kunnen realiseren.
HE/24/0988/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Dinkelland | © bureau HHM 2024 | 39
5. Van visie naar uitvoering
5.1
Borgen samenhang met aanpalend beleid
Deze woonzorgvisie raakt op veel onderwerpen aanpalend beleid, op zowel lokaal, als regionaal niveau. Denk bijvoorbeeld aan beleid op de domeinen
Deze woonzorgvisie biedt het kader van waaruit de gemeente,
wonen, ruimtelijke ordening, sociaal domein, participatie, mobiliteit en
samen met inwoners en partijen aan de slag gaat. Met als doel om
onderwijs. In deze woonzorgvisie is geprobeerd zoveel mogelijk aan te sluiten
voor kwetsbare inwoners een passend woon(zorg)aanbod te realiseren, in een draagkrachtige en leefbare woonomgeving, waarbij partijen op een succesvolle manier samenwerken. In hoofdstuk 4 is beschreven ‘wat we gaan doen’ om dit doel te realiseren. In dit hoofdstuk beschrijven we ‘hoe we dat gaan doen’.
op al bestaand beleid en dat specifiek op het vlak van wonen met zorg en welzijn te verdiepen. Daarbij is het goed om te benoemen dat de gemeente aan de slag gaat met het actualiseren van het beleidsplan sociaal domein. Daarmee wordt beoogd om de verbinding tussen de huisvestingopgave en de ondersteuningsopgave nog beter met elkaar te verbinden.
5.2
Uitvoering
De woonzorgvisie biedt het kader van waaruit de verschillende partijen die actief zijn in de gemeente Dinkelland de komende jaren werken aan de geformuleerde doelen. De volgende stap is om deze visie uit te werken tot een uitvoeringsagenda. De ambities uit hoofdstuk 4 bieden het kader voor het opstellen van de uitvoeringsagenda. In de tabel op de volgende pagina wordt deze uitvoeringsagenda verder uitgewerkt. De beoogde resultaten en bijbehorende acties zijn door middel van cijfers gekoppeld aan de ambities uit hoofdstuk 4. Hierdoor wordt ook inzichtelijk dat verschillende acties een doelgroep-overstijgend effect hebben (acties aangeduid met E., F. en G.). De geformuleerde opgaven en cijfermatige onderbouwing bieden een onderlegger voor de uitvoering van het beleid, maar zijn niet in beton gegoten. Veel cijfers veranderen immers met de tijd. De uitvoeringsagenda biedt de ruimte om daar waar nodig acties bij te stellen of toe te voegen.
HE/24/0902/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Dinkelland | © bureau HHM 2023 | 40
Ouderenzorg Resultaat - wat willen we?
Actie - hoe gaan we dat doen?
Niveau
1. Realiseren van 90 zorggeschikte woningen, 40 geclusterde woningen en
Omzetten x-aantal woningen in St. Lucia (Denekamp) naar zorggeschikte
Lokaal
145 nul-treden woningen tot 2031 met voorzieningen in de nabijheid (A1,
woningen (VPT)
A2, E3).
Beoordelen bestaande complexen op potentie gebruik als zorggeschikte
Indien er sprake is van nieuwbouw worden deze woningen bij voorkeur levensloopgeschikt ontwikkeld, zodat ze voldoen aan de voorwaarden voor rollatorgeschikte woningen.
Lokaal
woning en/of geclusterde (nul-treden) woning Uitwerken spreiding opgave over verschillende kernen en maken van
Lokaal
bijbehorende afspraken met woningcorporaties over aandeel van de opgave dat door hen wordt gerealiseerd.
2. Stimuleren investeren in voorliggende sociale voorzieningen
In kaart brengen gemeenschappelijke ruimtes binnen het corporatiebezit en
(A2, E4, F2)
overige vastgoedobjecten (die niet in het bezit zijn van corporaties) t.b.v. inzet
Lokaal
als sociale voorziening 3. Bevorderen langer zelfstandig thuis wonen, zelfredzaamheid
Opstellen plan van aanpak gericht op samenbrengen informele en formele
(A2, A3, E4, G1, G4)
ondersteuning/zorg (sociale basis op orde)
4. Ontlasten van mantelzorgers (A2, E2, F2, G1)
Afhankelijk en op basis van de ervaringen aansluiten en verbreden van de
Lokaal Regionaal
regionale pilot ‘Logeerzorg’. 5. Stimuleren burgerinitiatieven en hierin faciliteren (A1, E2, F3, G2)
Ondersteunen burgerinitiatieven, bijvoorbeeld burgerinitiatief Deurningen
Lokaal
(ZOED), met als doel om de opgave aan geclusterde woningen te realiseren. 6. Betere verbinding tussen informele en formele zorg (A2, E4, G1)
Verbreden inzet dorpsondersteuners naar alle kernen
Lokaal
7. Verbeteren van de informatievoorziening (voor diverse stakeholders)
Inventariseren beschikbare bronnen (websites, folders, etc.) en samenvoegen
Lokaal
(E4, F2, G4)
(waar mogelijk) op één plek. Aansluiten/gebruik maken van (bestaande) voorlichting/-bewustwordingscampagnes (bijvoorbeeld ‘praat vandaag over morgen’.
8. Faciliteren in creatieve oplossingen voor het combineren van de
Benutten van de mogelijkheden tot erfdelen en kangoeroewoningen
Lokaal
huisvesting van en mantelzorg voor kwetsbare ouderen (A1, A2, E2, E3, F3) Tabel 12. Uitvoeringsagenda ouderenzorg.
HE/24/0902/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Dinkelland | © bureau HHM 2023 | 41
Inwoners met een beperking Resultaat - wat willen we?
Actie – hoe gaan we dat doen?
Niveau
9. Woonvorm, dagbesteding, logeerzorg en respijtzorg voor mensen met
Regionaal wordt er gezocht naar potentieel geschikte locaties voor passende
Regionaal
een ernstige meervoudige beperking opzetten (B2, E2, F2)
woonvormen. Regionaal wordt er gezocht naar potentieel geschikte locaties voor passende
Regionaal
dagbesteding. Hierbij wordt ook gekeken naar de mogelijkheden om verschillende dagbestedingslocaties en vormen van dagbesteding te integreren/combineren. 10. Bevorderen van de doorstroom naar zelfstandig wonen (bijv. voor
Verkennen mogelijkheden om procesafspraken WoonStap/Transferpunt te
mensen met een Wlz-indicatie die zich ontwikkelen) (B2, E1, E4, F2, G3)
verruimen voor deze doelgroep
Regionaal
Tabel 13. Uitvoeringsagenda inwoners met een beperking.
Inwoners met een psychiatrische en/of verslavingsachtergrond Resultaat - wat willen we?
Actie – hoe gaan we dat doen?
Niveau
11. Inzetten op preventie en een sluitende lokale basisinfrastructuur
Met partijen uitwerken wat wordt verstaan onder de lokale
Lokaal
(D1, D2 E4, F1)
basisinfrastructuur, zodat een plan kan worden opgesteld hoe deze lokale basisinfrastructuur kan worden versterkt. Het gaat daarbij om een infrastructuur van voorzieningen die nodig zijn om mensen met een psychische kwetsbaarheid zo gewoon mogelijk in de wijk te kunnen laten wonen. Denk aan voorzieningen op het vlak van: 1.
Individuele ondersteuning op verschillende levensdomeinen
2.
Sociale contacten, leefbaarheid en veiligheid
3.
Preventie en vroegsignalering
Verkennen van de mogelijkheden om beter passende dagbesteding/invulling (gericht op zingeving en samenkomen) mogelijk te maken
HE/24/0902/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Dinkelland | © bureau HHM 2023 | 42
Inwoners met een psychiatrische en/of verslavingsachtergrond 12. Vergroten van de mogelijkheden (waar mogelijk) voor de doelgroep
Continue evalueren en doorontwikkelen van de procesafspraken
om zo lokaal mogelijk in eigen woning zelfstandig te laten wonen (D2, E1)
WoonStap/Transferpunt
Regionaal
Uitwerken voorwaarden tweede kans mogelijkheid bij dreigende uithuiszetting
Regionaal
13. Ruimte bieden voor specifieke (woonzorg)initiatieven, in het
In kaart brengen welke partijen hiermee aan de slag willen en wat zij nodig
Lokaal
bijzonder voor jongvolwassenen in de leeftijdscategorie 18-25 (D3, E1,
hebben om dit verder uit te werken.
E2, F3, G3) Tabel 14. Uitvoeringsagenda inwoners met een psychiatrische en/of verslavingsachtergrond.
Kwetsbare jongeren Resultaat - wat willen we?
Actie – hoe gaan we dat doen?
Niveau
14. Bevorderen de doorstroom naar zelfstandig wonen. (C1, E1, E4)
Uitwerken voorwaarden (tijdelijke) contracten voor jongerenverhuur (tot 23 jaar)
Lokaal
(doel doorstroom vanuit kamers/studio’s, naar andere woningen) 15. Bevorderen van de overgang van 18- naar 18+ door tijdig hulp te
Gericht onderzoek uitvoeren naar de behoefte aan jongerenhuisvesting in
bieden bij het vinden van een passende woonruimte en het in kaart
geclusterde tussenvormen: geclusterde woonvormen in combinatie met reguliere
brengen van het netwerk (C2, E2, E4, F2)
(jongeren)bewoning. Daarbij hebben we ook aandacht voor de eventuele
Lokaal
gevolgen van het afbouwen van bedden binnen de residentiële Jeugdzorg. Plan van aanpak opstellen gericht op het verbeteren van de overgang van de
Regionaal
Jeugdwet naar de Wmo om zorgcontinuïteit te waarborgen. Samen met buurgemeenten kijken naar de mogelijkheden voor een trainingshuis
Sub-
voor jongeren (met een ondersteuningsvraag) voor wie de stap naar zelfstandig
regionaal
wonen (nog) te groot is Vergroten bewustzijn zodat jongeren zich tijdig inschrijven bij een
Lokaal
woningcorporatie, waardoor de kans op het vinden van een woning (bij uitstroom) vergroot wordt. Tabel 15. Uitvoeringsagenda kwetsbare jongeren. HE/24/0902/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Dinkelland | © bureau HHM 2023 | 43
Doelgroep-overstijgend Resultaat - wat willen we?
Actie – hoe gaan we dat doen?
Niveau
16. Ontwikkelen afwegingskader t.b.v. het beoordelen van nieuwe
De domeinen wonen, sociaal en ruimtelijke ordening binnen de gemeente
Lokaal
woonzorg-initiatieven. (E2, E4)
ontwikkeling in afstemming met elkaar een integraal afwegingskader om nieuwe woonzorginitiatieven te beoordelen. Dit afwegingskader wordt getoetst bij enkele partners op haalbaarheid en toepasbaarheid. Eventueel wordt dit afwegingskader opgenomen in een lokale huisvestingsverordening.
17. Inrichten regietafel wonen, welzijn en zorg (G1, G4)
De gemeente neemt initiatief om een regietafel wonen, welzijn en zorg in te
Lokaal
richten. Met deze regietafel wordt beoogd om succesvolle samenwerking te partijen te faciliteren en aan te jagen. 18. Realiseren van voldoende passende woningen voor urgente groepen
Binnen nieuwprojecten zoeken we naar lokaal maatwerk om sociale
(E1, E3)
huurwoningen toe te voegen aan de woningvoorraad. We verkennen de mogelijkheden om te komen tot een regionaal afgestemde
Lokaal
Regionaal
urgentieverordening. Tabel 16. Uitvoeringsagenda doelgroep-overstijgend.
5.3
Hoe nu verder?
De gemeente is voornemens om een regietafel wonen, welzijn en zorg op te
Ook wordt deze regietafel gebruikt om de acties te monitoren en daar waar
richten, om samen met partijen de visie en bijbehorende uitvoeringsagenda
nodig bij te stellen op basis van voortschrijdende inzichten.
nader te concretiseren. Dit gebeurt nadat de visie is vastgesteld. De cyclus waarin deze regietafel bij elkaar komt wordt in overleg met de partners nader
Daarnaast wordt met de woningcorporaties gekeken hoe de doelen en acties
bepaald.
uit deze visie kunnen worden opgenomen in de jaarlijks te maken prestatieafspraken.
Met deze regietafel wordt beoogd om de domein-overstijgende samenwerking die nodig is om uitvoering te geven aan deze woonzorgvisie op gang te brengen.
HE/24/0902/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Dinkelland | © bureau HHM 2023 | 44
Bijlage 1.
Overzicht van de geïnventariseerde voorzieningen
Intramuraal
Organisatie
Naam voorziening
Plaats
Doelgroep
Aveleijn
Amaliahof
Denekamp
Gehandicaptenzorg
51
Aveleijn
Gravenalle
Denekamp
Gehandicaptenzorg
30
Zorggroep Sint Maarten
Woonzorgcentrum Sint Jozef
Weerselo
Ouderenzorg
67
Zorggroep Sint Maarten
Woonzorgcentrum Franciscus
Ootmarsum
Ouderenzorg
51
Zorggroep Sint Maarten
Woonzorgcentrum Gerardus Majella
Denekamp
Ouderenzorg
89
Zorggroep Sint Maarten
Woonzorgcentrum Gravenstate
Denekamp
Ouderenzorg
61
Erve ZoKlein
Erve ZoKlein
Denekamp
Gehandicaptenzorg
9
Huize Edgar
Huize Edgar
Deurningen
Jeugdzorg
9
Jarabee
Gezinshuis Saasveld
Saasveld
Jeugdzorg
6
Boerderijcampus erve Meinders
Boerderijcampus erve Meinders
Tilligte
Gehandicaptenzorg
12
Boerderijcampus erve Remerman
Boerderijcampus erve Remerman
Denekamp
Jeugdzorg
12
Gezinshuis Hestia Hoeve
Gezinshuis Hestia Hoeve
Lattrop
Jeugdzorg
5
Carintreggeland
Dokter Eekmanhof
Denekamp
Ouderenzorg
9
HE/24/0902/wzvnoa
Capaciteit
Woonzorgvisie gemeente Dinkelland | © bureau HHM 2023 | 45
Extramuraal
Organisatie
Naam voorziening
Plaats
Doelgroep
Capaciteit
Aveleijn
WMO ambulant
Denekamp
Gehandicaptenzorg
10
Amanshoeve
Amanshoeve Agelo
Agelo
Ouderenzorg
52
Welstee
Huize den Oostenborgh
Ootmarsum
Ouderenzorg
16
Zorghuis Twente
De Huiskamer
Denekamp
Ouderenzorg
15
Organisatie
Naam voorziening
Plaats
Doelgroep
Capaciteit
Het Huis van de Straat
Wonen en begeleiding voor jongeren
Denekamp
Jeugdzorg
10
Het Huis van de Straat
Wonen en begeleiding voor jongeren
Denekamp
Jeugdzorg
9
Zorggroep Sint Maarten
Woonzorgcentrum Gerardus Majella
Denekamp
Ouderenzorg
3
Boerderijcampus erve Meinders
Boerderijcampus erve Meinders
Tilligte
Gehandicaptenzorg
1
Boerderijcampus erve Remerman
Boerderijcampus erve Remerman
Denekamp
Jeugdzorg
6
Tijdelijk verblijf
Zonder verblijf
Organisatie
Naam voorziening
Plaats
Doelgroep
Vorm van zorg
Zorggroep Sint Maarten
Dagvoorziening De Ontmoeting
Weerselo
Ouderenzorg
Dagbesteding
30
Zorggroep Sint Maarten
Dagvoorziening Gerardus Majrella
Denekamp
Ouderenzorg
Dagbesteding
36
Zorggroep Sint Maarten
Dagvoorziening Gravenstate
Denekamp
Ouderenzorg
Dagbesteding
90
Terra Nova
Terra Nova
Tilligte
Ouderenzorg
Inloop en ontmoeting
15
HE/24/0902/wzvnoa
Capaciteit
Woonzorgvisie gemeente Dinkelland | © bureau HHM 2023 | 46
Organisatie
Naam voorziening
Plaats
Doelgroep
Vorm van zorg
Villa Volthe
Villa Volthe
Rossum
Ouderenzorg
Dagbesteding
Boerderijcampus erve Remerman
Boerderijcampus erve Remerman
Denekamp
Jeugdzorg
Dagbesteding
Boerderijcampus erve Meinders
Boerderijcampus erve Meinders
Tilligte
Brede doelgroep
Dagbesteding
Kulturhus 't Peerke
Kulturhus 't Peerke
Denekamp
Gehandicaptenzorg
Dagbesteding
Realcovery inloophuis
Realcovery inloophuis
Weerselo
Brede doelgroep
Inloop en ontmoeting
Carintreggeland
De Dinkelhof
Denekamp
Ouderen
Dagbesteding
HE/24/0902/wzvnoa
Capaciteit 10
20
Woonzorgvisie gemeente Dinkelland | © bureau HHM 2023 | 47
Bijlage 2.
Bronnen (niet limitatief)
Bij de totstandkoming van deze visie zijn de volgen bronnen geraadpleegd: •
Raadsakkoord Dinkelland 2022-2026
•
Collegeakkoord Dinkelland 2022-2026
•
Omgevingsvisie Dinkelland
•
Woonvisie Dinkelland
•
Regiobeeld Twente 2023
•
Eindrapportage aanpak wachtlijst Beschermd Wonen regio Enschede
•
Rapportage huisvesting aandachtsgroepen koplopersregio Enschede
•
Regionale woonzorgvisie Twente 2024-2026
•
Afsprakenkader ouderenhuisvesting Twente
HE/24/0902/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Dinkelland | © bureau HHM 2023 | 48
Bijlage 3.
Definities doelgroepen en woonvormen
Doelgroepen
Woonvormen In het onderzoek maken we onderscheid tussen de volgende typen
Zorgdoelgroep Kwetsbare ouderen (65+)
Omschrijving
1.
Voorzieningen met langdurig verblijf
Ouderen die in mobiliteit of psychische vermogens
2.
Voorzieningen met kortdurend verblijf
achteruitgaan:
3.
Voorzieningen zonder verblijf
• •
Inwoners met een beperking
voorzieningen die we meenemen in de woonzorgvisie:
Ouderen met een zorg- of ondersteuningsvraag. Ouderen met psychogeriatrische zorgvraag.
Voorzieningen met langdurig verblijf
Ouderen met een somatische zorgvraag.
Bij ‘langdurig verblijf’ gaat het om voorzieningen waar de persoon in kwestie
Mensen met een beperking: waaronder lichamelijke beperking, verstandelijke beperking, zintuiglijke beperking, in alle leeftijden.
voor een langere periode, soms voor de rest van zijn of haar leven woont, vanwege de ondersteuningsbehoefte die hij of zij heeft. De (woon)voorziening is in die gevallen ook de primaire verblijfplaats van de persoon in kwestie. In dit onderzoek richten we ons op intramurale en extramurale woonvoorzieningen. In onderstaande tabel hebben we deze woonvoorzieningen
Kwetsbare jongeren
Kwetsbare jongeren: kwetsbare jongeren in de
beschreven. Ook hebben we een derde categorie toegevoegd, namelijk
leeftijd 0 tot 18 en de groep jongeren die uitstromen
‘Regulier wonen’, om daarmee het onderscheid tussen een woonvoorziening
uit de Jeugdzorg en de verlengde jeugdzorg (tot 23 jaar). Inwoners met een
Mensen met een psychiatrische en/of
psychiatrische en/of
verslavingsachtergrond of complexe psychosociale
verslavingsachtergrond
(zoals wij deze definiëren in de woonzorganalyse) en regulier wonen.
problemen.
HE/24/0902/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Dinkelland | © bureau HHM 2023 | 49
Intramurale woonvoorziening
Extramurale woonvoorziening
Regulier wonen
Wonen bij accommodatie in instelling Onzelfstandig wonen
Wonen bij accommodatie Zelfstandig wonen
Zelfstandig wonen
Geen scheiden van wonen en zorg
Scheiden van wonen en zorg
Scheiden van wonen en zorg
Zorgaanbieder ontvangt vergoeding voor verblijfscomponent
Cliënt betaalt zelf huur aan: • Corporatie • Vastgoedeigenaar • Zorgaanbieder
Cliënt betaalt zelf huur/ hypotheek aan: • Corporatie • Vastgoedeigenaar • Hypotheekverstrekker
Geclusterd10 wonen: • Geclusterd op/in één verdieping, afdeling, woonvorm met geclusterde woonruimten. • Gespikkeld/gespreid in de wijk, maar waarbij wel sprake is van clustering. • Gespikkeld/gespreid in één complex.
Niet geclusterd wonen
24- uurs bereikbaarheid en op afroep beschikbaar11.
Geen specifieke eisen aan toezicht.
Geclusterd wonen
Permanent toezicht of 24 uur per dag zorg in de nabijheid.
10 11
Voorzieningen met kortdurend verblijf
Bij ‘kortdurend verblijf gaat het om voorzieningen waar de persoon tijdelijk verblijft. De primaire verblijfplaats van de persoon in kwestie is elders. Bij ‘kortdurend verblijf’ is het de bedoeling dat de persoon weer terug keert naar de primaire verblijfplaats. Bij ‘kortdurend verblijf’ onderscheiden we drie categorieën, gebaseerd op de reden waarom de persoon tijdelijk woont. Per categorie onderscheiden we een aantal vormen die hierop van toepassing zijn. Kortdurend verblijf
Vormen
Vanuit crisissituatie
•
Noodopvang
•
Crisisopname
•
Time- out plek
•
Eerstelijnsverblijf
•
Revalidatiezorg
•
Herstelcentra
•
Logeren
Vanuit herstelsituatie
Vanuit respijtzorg
— Logeerhuis — Zorghotel — Gastgezin
Voorstel operationalisering clustering: minimaal drie cliënten binnen een straal van 400 meter vanaf een steunpunt (bijvoorbeeld een kantoor, gezamenlijke ontmoetingsruimte of inloop). Dit is mogelijk niet op iedereen die extramuraal woont van toepassing. Er zullen ook personen zijn die met een lichtere vorm van toezicht (bijvoorbeeld waakvlamcontact) extramuraal kunnen wonen.
HE/24/0902/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Dinkelland | © bureau HHM 2023 | 50
Voorzieningen zonder verblijf
Bij voorzieningen zonder verblijf gaat het om voorzieningen waar inwoners gebruik van maken die beslag leggen op de fysieke ruimte, maar waar zij niet verblijven. Hierbij onderscheiden we onderstaande categorieën: Voorzieningen zonder
Vormen
verblijf Inloop en ontmoeting
Dag- weekendopvang
Eerstelijnsvoorzieningen
•
Buurthuizen
•
Wijkcentra
•
Loketten
•
Dagbesteding
•
Dagactiviteiten
•
Huisarts(en)-praktijk
•
Apotheek
•
Gezondheidscentrum
•
Zorgposten
HE/24/0902/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Dinkelland | © bureau HHM 2023 | 51
HE/24/0902/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Dinkelland | © bureau HHM 2023 | 52
Bijlage 4.
Begrippenlijst
Aanpasbare woning
zorginstelling hoeven. Ze ontvangen de benodigde zorg dan thuis of een
Aanpasbaar zijn alle woningen waarvoor geldt dat de situatie van toe- en
andere externe locatie.
doorgankelijkheid met een redelijke investering (maximaal€ 10.000) gecreëerd kan worden. In de praktijk zijn dat alle gezinswoningen, waarin
Geclusterd wonen
voldoende ruimte is om een traplift te plaatsen.
Een woonvorm van een aantal (tussen de 6 en 10) woningen/appartementen, waarin mensen zelfstandig wonen en waarbij er een gezamenlijke ruimte is
BW
waar deze mensen elkaar kunnen ontmoeten. Zij kunnen indien nodig
Beschermd wonen. ‘Gecontroleerde’ omgeving waar inwoners een bepaalde
ondersteuning krijgen.
tijd wonen die door omstandigheden (tijdelijk) niet zelfstandig kunnen wonen. Geschikte woning CPO
Geschikt zijn alle toe- en doorgankelijke woningen. Woningen waar alle
Collectief Particulier Opdrachtgeverschap. Een vorm van sociale
primaire functies (badkamer, keuken en minimaal één slaapkamer) zonder
projectontwikkeling waarbij toekomstige bewoners gezamenlijk
traplopen te bereiken zijn. Het gaat dan om appartementen met lift,
opdrachtgever zijn voor hun eigen nieuwbouwproject.
appartementen op de begane grond en bungalows.
Eerstelijnszorg
GRZ
Zorg waar mensen terecht kunnen zonder verwijzing, zoals huisartsenzorg en
Geriatrische revalidatiezorg. Dit is bedoeld voor kwetsbare ouderen. Doel is
verpleging.
om hen te helpen terugkeren naar de thuissituatie om zo goed mogelijk deel te kunnen blijven nemen aan het maatschappelijk leven.
ELV
Eerstelijnsverblijf. Dit is een kortdurend verblijf in een zorginstelling. Hiervan kan een cliënt gebruikmaken als de cliënt om medische reden niet thuis kunnen wonen.
Intramuraal
Wonen bij een accommodatie in een instelling. Men woont niet zelfstandig, waarbij geen scheiden van wonen en zorg is. Zorgaanbieder ontvangt vergoeding voor verblijfscomponent.
Extramuraal
Extramuraal wonen houdt in dat cliënten die zorg nodig hebben, in een reguliere woning kunnen blijven (of gaan) wonen, en daarvoor niet naar een
HE/24/0902/wzvnoa
LVB
Een inwoner met een licht verstandelijke beperking.
Woonzorgvisie gemeente Dinkelland | © bureau HHM 2023 | 53