Bestemmingsplan buitengebied, Frensdorferweg nabij 22 Lattrop-Breklenkamp.pdf

Bestemmingsplan

Buitengebied, Frensdorferweg Nabij 22 Lattrop-Breklenkamp

Status: vastgesteld

Status: Datum: IMRO-Code: Auteur(s):

vastgesteld NL.IMRO.1774.BUIBPFRENSDWEG22-VG01

Buitengebied, Frensdorferweg nabij 22 Lattrop-Breklenkamp

Inhoudsopgave Toelichting

5

Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Aanleiding 1.2 Ligging en begrenzing plangebied 1.3 Vigerend bestemmingsplan 1.4 De bij het plan behorende stukken 1.5 Leeswijzer

7 7 7 8 8 8

Hoofdstuk 2 Het plan 2.1 Huidige situatie 2.2 Toekomstige situatie

9 9 10

Hoofdstuk 3 Beleid 3.1 Rijksbeleid 3.2 Provinciaal beleid Overijssel 3.3 Gemeentelijk beleid

15 15 18 30

Hoofdstuk 4 Omgevingsaspecten 4.1 Vormvrije m.e.r.-beoordeling 4.2 Milieuzonering 4.3 Bodem 4.4 Geluid

37 37 37 38 40

4.5 4.6 4.7 4.8 4.9 4.10

40 42 43 45 48 49

Luchtkwaliteit Externe veiligheid Water Ecologie Archeologie en Cultuurhistorie Verkeer en parkeren

Hoofdstuk 5 Juridische toelichting 5.1 Planopzet en systematiek 5.2 Toelichting op de regels

53 53 53

Hoofdstuk 6

57

Economische uitvoerbaarheid

Hoofdstuk 7 Maatschappelijke uitvoerbaarheid 7.1 Vooroverleg 7.2 Zienswijzen

59 59 59

Bijlagen bij toelichting

61

Bijlage 1

ruimtelijk kwaliteitsplan

62

Bijlage 2

KGO-plan

89

Bijlage 3

aanmeldnotitie m.e.r.

105

Bijlage 4

besluit aanmeldnotitie m.e.r.

114

Bijlage 5

verkennend bodemonderzoek - west

122

2

bestemmingsplan Buitengebied, Frensdorferweg nabij 22 Lattrop-Breklenkamp

Bijlage 6

verkennend bodemonderzoek - oost

168

Bijlage 7

watertoets

212

Bijlage 8

quickscan natuurwaarden

215

Bijlage 9

effectbeoordeling NNN

249

Bijlage 10

stikstofdepositieberekening

266

Bijlage 11

reactienota zienswijzen

341

Regels

359

Hoofdstuk 1 Artikel 1 Artikel 2

Inleidende regels Begrippen Wijze van meten

361 361 367

Hoofdstuk 2 Artikel 3 Artikel 4 Artikel 5 Artikel 6 Artikel 7

Bestemmingsregels Agrarisch - 1 Bos - Natuur Recreatie - Verblijfsrecreatie Water - 2 Waarde - Ecologie

369 369 371 373 376 378

Hoofdstuk 3 Artikel 8

Algemene regels Anti-dubbeltelregel

379 379

Artikel 9 Artikel 10 Artikel 11 Artikel 12

Algemene gebruiksregels Algemene aanduidingsregels Algemene afwijkingsregels Overige regels

380 381 382 383

Hoofdstuk 4 Artikel 13 Artikel 14

Overgangs- en slotregels Overgangsrecht Slotregel

385 385 386

Bijlagen bij regels

387

Bijlage 1

inrichtingsplan

388

Bijlage 2

beschermingzone molenbiotoop

390

bestemmingsplan Buitengebied, Frensdorferweg nabij 22 Lattrop-B reklenkamp

3

4

bestemmingsplan Buitengebied, Frensdorferweg nabij 22 Lattrop-Breklenkamp

Toelichting

bestemmingsplan Buitengebied, Frensdorferweg nabij 22 Lattrop-B reklenkamp

5

6

bestemmingsplan Buitengebied, Frensdorferweg nabij 22 Lattrop-Breklenkamp

Hoofdstuk 1

Inleiding

1.1 Aanleiding Initiatiefnemers zijn eigenaren van de sterrenwacht en Erfgoed Bossem te Lattrop. Samen hebben deze partijen een plan ontwikkeld ter vernieuwing en verbetering voor de omgeving Sterrenwacht in Lattrop. De beide ondernemingen liggen in het buitengebied van Lattrop. Deze recreatieve voorzieningen hebben allebei een aantrekkende functie op (verblijfs)recreanten in de omgeving van Lattrop en zien samenwerkingsmogelijkheden om de aantrekkelijkheid en het recreatieve klimaat in dit gebied verder te bevorderen. Op de thuislocatie van Erfgoed Bossem, aan de Dorpsstraat 7 in Lattrop, wordt onder meer verblijfsrecreatie aangeboden in de vorm van verblijf in sterrenkubussen. De recreant kan 's nachts in deze 'tiny houses' verblijven en daarbij naar de sterren kijken door een groot venster in het dak. Veel van deze gasten brengen tevens een bezoek aan het nabij gelegen Cosmos sterrenwacht. Om deze activiteit voor de gasten echt aantrekkelijk te maken is het noodzakelijk te investeren in Cosmos op verschillende vlakken, vooral qua programmering en uitstraling van de locatie. Het nu voorliggende plan bestaat daarom uit het realiseren van 28 sterrenkubussen, een zonnetempel (informatiecentrum en theeschenkerij), brug over de Dinkel en bijbehorende voorzieningen nabij de Sterrenwacht.

Door middel van deze ontwikkeling wordt een impuls gegeven aan de Cosmos sterrenwacht en directe omgeving, worden landschapsmaatregelen uitgevoerd en vindt een verbetering van ruimtelijke kwaliteit plaats. Deze ontwikkeling past niet binnen het geldende bestemmingsplan, waardoor een herziening van het bestemmingsplan noodzakelijk is. Voorliggend bestemmingsplan is opgesteld om deze ontwikkeling mogelijk te maken.

1.2 Ligging en begrenzing plangebied Het plangebied bestaat uit de omgeving van de Cosmos Sterrenwacht in Lattrop-Breklenkamp. Het plangebied ligt in het buitengebied van Dinkelland tussen de kernen Tilligte en Lattrop. De locatie staat kadastraal bekend als gemeente Denekamp, sectie M, perceelsnummers 29, 620, 1025 en 1224. In figuur 1.1 is de ligging van het plangebied weergegeven.

Figuur 1.1: Ligging plangebied (rood) tussen Tilligte en Lattrop (bron: opentopo, Esri Nederland) De begrenzing van het plangebied is bepaald aan de hand van kadastrale grenzen en de gronden waarop concrete ontwikkelingen gaan plaatsvinden. Zie de digitale verbeelding voor de exacte begrenzing van het bestemmingsplan Buitengebied, Frensdorferweg nabij 22 Lattrop-B reklenkamp

7

plangebied.

1.3 Vigerend bestemmingsplan Voor de planlocatie geldt het bestemmingsplan 'Buitengebied 2010' en het facetbestemmingsplan parkeren Dinkelland. In figuur 1.2 is een fragment uit de huidige verbeelding van het bestemmingsplan Buitengebied 2010 opgenomen.

Figuur 1.2: Uitsnede verbeelding huidig bestemmingsplan (bron: ruimtelijkeplannen.nl) Aan het plangebied zijn in de huidige situatie de bestemmingen 'Bos en Natuur', 'Water -2' en 'Waarde Ecologie' toegekend. Daarnaast geldt over een deel van het plangebied de gebiedsaanduiding 'vrijwaringszone molenbiotoop'. De gronden zijn daarmee in eerste instantie bestemd voor natuur, bosbouw en houtproductie (Bos en Natuur), beken, sloten, en daarmee gelijk te stellen waterlopen ten behoeve van het behoud van de natuurlijke en landschappelijke waarden en de waterberging (Water - 2) en het behoud, het herstel en de ontwikkeling van gronden ten behoeve van Natuurnetwerk Nederland (voorheen de ecologische hoofdstructuur). Het geldende bestemmingsplan biedt daarmee geen mogelijkheden om de recreatieve ontwikkeling mogelijk te maken. Een herziening van het geldende bestemmingsplan is noodzakelijk.

1.4 De bij het plan behorende stukken Het onderhavige bestemmingsplan 'Buitengebied, Frensdorferweg nabij 22 Lattrop-Breklenkamp' bestaat naast deze toelichting uit de volgende stukken. Verbeelding (identificatie NL.IMRO.1774.BUIBPFRENSDWEG22-VG01); Bijlagen bij de toelichting; Regels; Bijlagen bij de regels.

1.5 Leeswijzer De toelichting van het bestemmingsplan kent de volgende opbouw. In hoofdstuk 2 worden de huidige situatie en het te realiseren plan beschreven. Hoofdstuk 3 schetst het beleidskader. In hoofdstuk 4 worden de resultaten van de uitgevoerde omgevingsonderzoeken behandeld. In hoofdstuk 5 wordt het bestemmingsplan in juridisch opzicht toegelicht. In hoofdstuk 6 wordt ingegaan op de economische uitvoerbaarheid en in hoofdstuk 7 wordt ten slotte de maatschappelijke uitvoerbaarheid belicht.

8

bestemmingsplan Buitengebied, Frensdorferweg nabij 22 Lattrop-Breklenkamp

Hoofdstuk 2

Het plan

2.1 Huidige situatie In de huidige situatie is aan de Frensdorferweg 22 in Lattrop de sterrenwacht gevestigd. Al meer dan twintig jaar is Sterrenwacht Cosmos gehuisvest op deze locatie in het (zeer geschikte) donkere buitengebied van Noordoost Twente tussen de woonkernen Tilligte en Lattrop. Cosmos heeft een erkende plaats verworven op de Twentse onderwijsmarkt, de regionale toeristische markt en bij bewoners en bezoekers van de regio. Het is de plek in Twente om het heelal en haar mysteries te beleven. Cosmos richt zich op scholieren, bewoners en bezoekers van Twente met als doel om hun nieuwsgierigheid en verbazing op te wekken over het heelal dat zich (hier nog zichtbaar) boven hen uitstrekt. Met interactieve presentaties en zelfwerkzaamheid in observatorium, planetarium, filmzaal, doe-zalen en buiteninstallaties wordt de belangstelling gewekt voor wetenschap en techniek. Het gebied kenmerkt zich in de huidige situatie als het terrein van Cosmos Sterrenwacht met omliggend natuurterrein en de Dinkel die door het plangebied stroomt. Onderstaand zijn diverse weergaven van het plangebied zichtbaar.

Figuur 2.1: huidige situatie luchtfoto plangebied (bron: ruimtelijkeplannen.nl)

bestemmingsplan Buitengebied, Frensdorferweg nabij 22 Lattrop-B reklenkamp

9

Figuur 2.2: straataanzicht Cosmos sterrenwacht uit 2019 (bron: Google Maps)

Figuur 2.3: straataanzicht plangebied westzijde Dinkel uit 2019 (bron: Google Maps)

2.2 Toekomstige situatie Initiatiefnemers willen gezamenlijk het project 'Sterrenkubussen aan de Dinkel' ontwikkelen. Daarmee wil men bezoekers verwondering, begrip en kennis over sterrenkunde meegeven en de positie van Cosmos sterrenwacht - en de toeristische aantrekkingskracht van de omgeving in zijn algemeenheid - versterken. Het plan bestaat uit diverse elementen die onderstaand in figuur 2.4 zijn weergegeven. Het totaalplan is ook opgenomen in Bijlage 1.

10

bestemmingsplan Buitengebied, Frensdorferweg nabij 22 Lattrop-Breklenkamp

Figuur 2.4: Toekomstige situatie omgeving sterrenwacht (bron: Bijkerk c.s) De meest in het oog springende elementen zijn de plaatsing van enkele groeperingen aan sterrenkubussen, de realisatie van een voetgangersbrug over de Dinkel voor een directe verbinding met de sterrenwacht en de realisatie van de zonnetempel nabij de vijver. Het plan omvat echter veel meer dan dat; het betreft namelijk een volwaardige kwaliteitslag voor het gebied, ook als het gaat om natuurwaarden. Dit wordt onder meer gedaan door het opschonen van het huidig perceel, waarop diverse uitheemse plantsoorten aanwezig zijn, het saneren van een gebouwtje centraal in het gebied en het verwijderen van overbodige paden. Daarnaast wordt aanplant van beplanting en bebossing met de juiste inheemse soorten gerealiseerd en wordt het huidig viswater gereconstrueerd zodat een geschikter waterhabitat ontstaat voor flora en fauna. De bestaande (agrarisch beheerde) weide wordt omgevormd tot kruidenrijk grasland. Het plan moet daarmee ook qua natuurwaarden een impuls betekenen. Deze ingrepen zorgen tevens voor een betere recreatieve beleving van het gebied en zorgt daarmee voor een win-win situatie. Onderstaand wordt puntsgewijs op de verschillende zones en ontwikkelingen ingegaan. De zonnetempel De zonnetempel wordt het centrale gebouw aan de westzijde van het plangebied.

In dit duurzaam gebouwde object wordt een informatiecentrum voorzien, is ruimte voor een terras aan het water, kunnen groepsessies en/of vergaderingen gehouden worden en wordt de centrale techniek en facilitaire ruimte ondergebracht. Het is daarmee een kleinschalig maar multifunctioneel object met een toegevoegde waarde voor de sterrenwacht. De huidige sterrenwacht wordt hiermee versterkt door ook de dagcomponent toe te voegen en hiermee dag-/nachtnatuur beter tot uiting te laten komen in de collectie en activiteiten van de sterrenwacht. Het gebouw heeft een maximale oppervlakte van 250 m2 waarvan de volgende onderverdeling gemaakt kan worden: 50 m2 facilitair t.b.v. recreatieverblijven: opslag schoonmaakmateriaal, bedlinnen/badtextiel, techniek e.d.; 100 m2 museum/educatief: tentoonstellingen en informatiecentrum, educatieruimte 100 m2 horeca: ondergeschikte horeca in de vorm van een theeschenkerij.

bestemmingsplan Buitengebied, Frensdorferweg nabij 22 Lattrop-B reklenkamp

11

Figuur 2.5: impressie Zonnetempel (bron:Architom architecten) Kubussen De bosrand en kubussen Dit gebied bestaat uit opslag van berk, lijsterbes en (ratel?-)populier. Er bevindt zich een ondergroei van adelaarsvaren. Het betreft ca. 2.000 m2. De aanwezige beplanting bestaat uit berg en ratelwilg. Dit is in elk geval geen duurzaam bos met enige toekomstverwachting. Het is een pioniersvegetatie. Er vinden een zestal kubussen een plek. Het rooien van de pioniersvegetatie kan als grondwerk worden gezien. De aanleg van het pad zal bestaan uit het aanleggen van een eenvoudig zandcunet met daarop een lichte halfverharding. De zonneweide Dit gebied is vrijwel onbegroeid en bestaat vnl. uit weide. Er wordt gespit tot een diepte van ca. 40 cm. De kubussen worden geplaatst en het pad kan worden aangelegd. De kubussen worden zonder fundering geplaatst. In het gehele gebied kan passend bosplantsoen worden geplant. De kubussen zijn in het groen ingebed. De weide wordt beheerd conform het beheersadvies zoals beschreven in het provinciaal beleid conform N12.02 Bloem en kruidenrijke graslanden. Houtwalkubussen Dit gebied bestaat uit een langgerekte laagte die op gezette momenten zelfs onder water staat. Het uitgangspunt is dat de kubussen benaderd worden vanaf een extensief pad zo dicht mogelijk bij de entrees. Er worden struwelen aangeplant tussen dit pad en de oevers van de Dinkel.

Het oplichten van de aanwezige laagte is gewenst t.b.v. nieuwe beplanting. De kubussen worden met een verstrooing in de houtwal geplaatst. Overige gebieden Het moeras en vijver De waterkwaliteit van de huidige vijver is slecht als gevolg van de aanwezigheid van te veel vis. De bergen grond ten oosten van de vijver worden uitgevlakt in samenhang met het flauwer maken van de oevers en het minder diep maken van de situatie. Een deel van de vijver wordt daarnaast als ondieper moerasgebied ontwikkeld. In dit moeras, aan de zuidzijde, krijgen enkele sterrenkubussen een bijzondere plek. Deze kubussen worden op palen in het vijvergebied gebouwd. De vloerhoogte wordt bepaald aan de hand van de maximale waterstand van de Dinkel. De diepte van de vijver is op deze plek en op de laagste stand ca. 50 cm. De waterdiepte wordt in de zone van de kubussen verminderd naar ca. 30 cm, zodat er een moerassituatie kan ontstaan. Aan de noordzijde wordt in de oever een watertheater ontwikkeld. De waterpartij wordt hiermee gereconstrueerd om een betere ecologische waarde te bewerkstelligen. Oeverzone Dinkel Deze zone is beoogd voor natuurontwikkeling. Dit gebied bestaat voornamelijk uit eiken. Er is een grote verscheidenheid aan diktes en kwaliteiten. Om onduidelijke redenen zijn er bergen grond gestort in dit gebied, daar waar de oever van de vijver begint.

Langs de beek loopt een zandpad dat als ontsluitingspad heeft gediend. Het bos wordt gedund op toekomstbomen zodat er meer licht en lucht t.b.v. een gevarieerde bosvegetatie kan ontstaan. De bergen grond worden uitgevlakt (zie vorige alinea) en er wordt inheems bos- en oeverplantsoen in 12

bestemmingsplan Buitengebied, Frensdorferweg nabij 22 Lattrop-Breklenkamp

het gehele gebied aangeplant. Het zandpad wordt geminimaliseerd. Het maanbos Het betreft een gemengd bos met voornamelijk eik, es, grove den, els, berk, hazelaar, meidoorn, lijsterbes, vuilboom. Het bos wordt enigszins geschoond, met behoud van de kroonlaag. Er wordt op toekomstbomen geselecteerd. Alle bestaande soorten verdienen het te worden gehandhaafd. In de kroonlaag zijn de gewenste hoofdsoorten eik, grove den, berk en els. Els kan waar nodig worden afgezet en kan weer uitstoelen. Na de werkzaamheden kan er natuurlijke verjonging plaats vinden. Het beheer bestaat, indien nodig, uit het bestrijden van amerikaanse vogelkers. Brug Over de Dinkel wordt een voetgangersbrug aangelegd om een veilige en duidelijke verbinding te creëren met de sterrenwacht. Parkeren Het parkeren voor de ontwikkeling gaat plaatsvinden op een open terrein aan de noordzijde van het plangebied. Er is van oudsher een open ruimte daar waar de inrit het terrein ontsluit. Hier kan op eenvoudige wijze een extensief opgezette parkeersituatie worden aangelegd voor in totaal 43 parkeerplekken. Dit onderdeel wordt ook nader toegelicht in paragraaf 4.10.2. Het parkeerterrein is toegankelijk voor bezoekers van de zonnetempel en de sterrenkubussen waarbij middels online tecknieken, online check-in en toegang middels een code of nummerbordherkenning wordt verschaft tot het terrein.

Op afstand kan de slagboom bediend worden in geval de teckniek niet werkt. Daarnaast kan er altijd geparkeerd worden op het parkeerterrein bij de sterrenwacht. Wandelpad Erfgoed Bossem Zoals er een directe relatie bestaat tussen het recreatieve terrein van de zonnetempel en de sterrenkubussen met de Cosmos, is de relatie tussen het recreatieve terrein en Erfgoed Bossem niet als zodanig geïnitieerd. De bezoekers van het recreatieterrein kunnen gebruik maken van de faciliteiten van omliggende horeca voorzieningen, zo ook van de ondergeschikte horeca gelegenheid van Erfgoed Bossum. Bezoekers van het recreatieterrein zijn niet afhankelijk van erfgoed Bossem, maar zijn uiteraard vrij in het bezoeken van het boerenerf. Het wandelpad zorgt voor een goede verbinding tussen erfgoed Bossem, de Cosmos met naastgelegen recreatieterrein. Naastgelegen wegen (voor groot verkeer) zullen worden ontlast van voetgangers.

bestemmingsplan Buitengebied, Frensdorferweg nabij 22 Lattrop-B reklenkamp

13

14

bestemmingsplan Buitengebied, Frensdorferweg nabij 22 Lattrop-Breklenkamp

Hoofdstuk 3

Beleid

3.1 Rijksbeleid 3.1.1

Nationale Omgevingsvisie (NOVI)

De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) biedt een duurzaam perspectief voor de Nederlandse leefomgeving. Hiermee kunnen we inspelen op de grote uitdagingen die voor ons liggen. De NOVI biedt een kader, geeft richting en maakt keuzes waar dat kan. Tegelijkertijd is er ruimte voor regionaal maatwerk en gebiedsgerichte uitwerking. Omdat de verantwoordelijkheid voor het omgevingsbeleid voor een groot deel bij provincies, gemeenten en waterschappen ligt, kunnen inhoudelijke keuzes in veel gevallen het beste regionaal worden gemaakt. Met de NOVI zet de Rijksoverheid een proces in gang waarmee keuzes voor onze leefomgeving sneller en beter gemaakt kunnen worden. Aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 brengt de NOVI de langetermijnvisie in beeld. Op nationale belangen wil het Rijk sturen en richting geven. Die komen samen in vier prioriteiten: Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie; Duurzaam economisch groeipotentieel; Sterke en gezonde steden en regio's; Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. De druk op de fysieke leefomgeving in Nederland is zo groot, dat belangen soms botsen. Het streven vanuit de NOVI is combinaties te maken en win-win situaties te creëren. Soms zijn er scherpe keuzes nodig en moeten belangen worden afgewogen.

Hiertoe gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies: In het verleden is scheiding van functies vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI wordt gezocht naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van de ruimte; Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal: wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling, tussen concurrentiekracht en leefbaarheid, verschilt van gebied tot gebied. Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere; Afwentelen wordt voorkomen: het is van belang dat de leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie van inwoners zonder dat dit ten koste gaat van die van toekomstige generaties. Conclusie De voorgenomen ontwikkeling voorziet in een toekomstbestendige ontwikkeling in het landelijk gebied. De bestaande recreatieve functie van de sterrenwacht in het buitengebied van Lattrop wordt met het plan versterkt. Het plan past daarmee binnen de prioriteiten van de NOVI. 3.1.2

Ladder voor duurzame verstedelijking

Artikel 3.1.6 van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) schrijft voor dat van een nieuwe 'stedelijke ontwikkeling' die in een bestemmingsplan wordt mogelijk gemaakt moet worden aangetoond dat er sprake is van een behoefte. De toelichting bij het bestemmingsplan bevat daartoe een beschrijving van de behoefte aan die ontwikkeling. Indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, bevat een toelichting tevens een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien. Dit wordt de 'Ladder Duurzame Verstedelijking' genoemd. De beschrijving van de behoefte aan de betreffende, 'stedelijke ontwikkeling', moet inzichtelijk maken of, in relatie tot het bestaande aanbod, concreet behoefte bestaat aan de desbetreffende ontwikkeling. Die behoefte moet dan worden afgewogen tegen het bestaande aanbod, waarbij moet worden gemotiveerd dat rekening is gehouden met het voorkomen van leegstand. De stappen schrijven geen vooraf bepaald resultaat voor, omdat het optimale resultaat moet worden beoordeeld door het bevoegd gezag dat de regionale en lokale omstandigheden kent en de verantwoordelijkheid draagt voor de ruimtelijke afweging met betrekking tot die ontwikkeling.

Onderhavig plan Het voorliggend bestemmingsplan voorziet in een nieuw ruimtegebruik voor de aanleg van een brug over de Dinkel, de plaatsing van 28 sterrenkubussen voor nachtrecreatief verblijf en de realisatie van een zonnetempel bestemmingsplan Buitengebied, Frensdorferweg nabij 22 Lattrop-B reklenkamp

15

nabij Cosmos sterrenwacht in Lattrop. Daarbij worden bijbehorende voorzieningen zoals voldoende parkeergelegenheid en voetpaden aangelegd. Het gaat hierbij om een hoogwaardige invulling van het totaalconcept voor (verblijfs)recreatie. In de huidige situatie kent het plangebied de enkelbestemmingen 'Bos en Natuur' en 'Water'. Dat wordt voor het terrein waarop de recreatieve functie wordt uitgeoefend omgezet naar 'Recreatie - Verblijfsrecreatie' met bouwmogelijkheden voor 28 sterrenkubussen en de zonnetempel. De totale maximale oppervlakte aan gebouwen wordt daarmee in de toekomst 1.090 m2 in het plangebied. Derhalve is er sprake van een nieuwe stedelijke functie. Het al dan niet toenemen van het ruimtebeslag is daarnaast een belangrijk criterium voor het aanmerken van een ontwikkeling als een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Indien er wel sprake is van een (geringe) toename van bouwmogelijkheden, dan is doorgaans sprake van een nieuwe stedelijke ontwikkeling.

Ruimtelijk verzorgingsgebied Het ruimtelijk verzorgingsgebied van een dergelijke (verblijfs)recreatieve ontwikkeling is niet concreet vast te leggen. Er bestaat immers geen standaardmethodiek om het verzorgingsgebied van verblijfsrecreatie te bepalen, waar dit voor andere sectoren goed te bepalen is middels bijvoorbeeld verhuisbewegingen of uniciteit. Het verzorgingsgebied lijkt zich voornamelijk toe te splitsen op Nederland, maar het is echter niet ondenkbaar dat ook buitenlandse toeristen (uit bijvoorbeeld Duitsland en/of België) de sterrenkubussen en/of de Sterrenwacht komen bezoeken. Het totaalconcept van de Cosmos gekoppeld aan bijpassende voorzieningen maakt de ontwikkeling uniek en het concept zal naar verwachting een ruime reikwijdte hebben. De regio waarbinnen de uitbreiding van bedden en de zonnetempel merkbaar is, is kleiner dan de regio waar de gasten vandaan zullen komen. Omdat potentiële gasten bij het zoeken van een verblijfsrecreatieve functie meestal zoeken naar een voorziening in een bepaalde regio en de verblijfsrecreatieve voorzieningen in die regio in die zin tot op zekere hoogte met elkaar concurreren, wordt de behoefte en het aanbod aan dergelijke functies in Noordoost Twente hierna nader beschouwd. Binnen het hiervoor afgebakende verzorgingsgebied liggen de gemeenten Dinkelland, Tubbergen, Oldenzaal en Losser.

De betreffende gemeenten hebben afspraken gemaakt over de ontwikkeling van verschillende vormen van verblijfsrecreatie. Deze afspraken zijn opgenomen in de Nota Verblijfsrecreatie Noordoost Twente.

Verblijfsrecreatie in Noordoost Twente Vanuit de beleidsnota Verblijfsrecreatie in Noordoost Twente uit 2018 (zie ook paragraaf 3.3.3) is gekeken naar de verblijfsrecreatieve sector in het gebied Noordoost Twente, waarbinnen het plangebied ook valt. Om adequaat te kunnen inspelen op trends en ontwikkelingen in de sector is het van belang geacht om te beschikken over actuele beleidskaders. Dit om in beeld te brengen hoe de verblijfsrecreatieve sector zich ontwikkelt en waar kansen en behoefte ligt om de vitaliteit van de sector te versterken. De vier Noordoost Twentse gemeenten (Dinkelland, Tubbergen, Losser en Oldenzaal) hebben samen met de sector (Koninklijke Horeca Nederland en de Recron) een verdiepingsslag gemaakt met het onderzoek 'Verblijfsrecreatie in Noordoost Twente. Onderzoek naar de vitaliteit van de sector' (juni 2015), dat is opgenomen als bijlage bij Nota Verblijfsrecreatie Noordoost Twente. Inmiddels is een meer recente versie beschikbaar, omdat de provincie Overijssel in 2020 een onderzoek heeft laten uitvoeren door het Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd: 'Vitaliteitsonderzoek Verblijfsrecreatie Overijssel'. Dit onderzoek wordt vanwege de leefstijlvinder gebruikt voor de kwalitatieve onderbouwing van de behoefte.

Voor de kwantitatieve en kwalitatieve onderbouwing wordt gebruikt maakt van het door het Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd opgestelde onderzoeksrapport 'Verblijfsrecreatie in Noordoost Twente, 2023'.

Kwantitatieve behoefte Het rapport 'Verblijfsrecreatie in Noordoost Twente, 2023' is tot stand gekomen door een analyse met ontvangen cijfers van gemeenten en MartketingOost, aangevuld met landelijke data. Daarnaast is online een vragenlijst uitgezet (online leefstijlscan) onder de verblijfsrecreatieve ondernemers, aangevuld met bedrijfsbezoeken. Ondanks impactvolle coronajaren en verschillende tegenslagen waar de sector mee te maken heeft – waaronder de hoge brandstof- en energieprijzen, dalende koopkracht en krapte op de arbeidsmarkt – wordt naar de toekomst toe een verdere groei van toerisme in Twente verwacht. De prognoses voor Twente geven een flinke, verwachtte groei weer tot 2030, namelijk een groei van 27% tot 44% van het aantal overnachtingen (2019-2030, zie toelichting verderop in dit hoofdstuk). Noordoost Twente ligt hiermee dus op een gunstige plek. In het onderzoek zijn verschillende sectoren van de verblijfsrecreatie afgebakend. Voorliggende ontwikkeling van 16

bestemmingsplan Buitengebied, Frensdorferweg nabij 22 Lattrop-Breklenkamp

28 sterrenkubussen valt vanwege de beperkte capaciteit per recreatiewoning (maximaal 2 personen) niet 1:1 in de sector bungalowparken (georganiseerde vakantiewoningen op één terrein) in te passen. Hierbij wordt eerder verwezen naar de grootschalige bungalowparken met een aanbod recreatiewoningen die in type en omvang verschillen. Als een vergelijking wordt gemaakt van het andere recreatief verblijfsconcept van initiatiefnemers waar ook sterrenkubussen geëxploiteerd worden, Erfgoed Bossem, dan is deze gecategoriseerd binnen de sector camping (:26 of meer staanplaatsen) (Bijlage 1 bij het hiervoor genoemd onderzoeksrapport). In genoemd onderzoeksrapport wordt geconcludeerd dat er voor campings een positieve marktruimte is voor aanvullend kampeeraanbod. Bij de Trends is aangegeven het traditionele kamperen in Nederland in een tent of (sta)caravan jarenlang terugliep in Nederland. In dat opzicht heeft de coronapandemie voor een trendbreuk gezorgd. Er is nu een sterk toenemende vraag van kamperen in eigen land te zien, met name in de bijzondere kampeerconcepten en verhuurobjecten.

Uitgaande van de verder groei voor kampeerovernachtingen en rekening houden met de (meer) concrete planvoorraad, wordt er een positieve marktruimte voorzien voor meerdere kleine campings of een grote camping, mist er sprake is van een aanvullende, of vernieuwende initiatieven, die een verrijking zijn voor het bestaande aanbod. Voorliggend plan voor de realisatie van 28 kleinschalige sterrenkubussen betreft een aanvullend en vernieuwend verblijfsconcept en het plan voorziet daarmee in een kwantitatieve behoefte.

Kwalitatieve behoefte Zoals bij de onderbouwing van de kwantitatieve behoefte reeds is aangegeven is er in Noordoost Twente behoefte aan diversificatie van aanbod. Er dient sprake te zijn van een aanvulling op huidig aanbod en niet teveel van hetzelfde ontstaan. Het voorliggend plan voorziet in een ontwikkeling nabij Cosmos Sterrenwacht. De sterrenwacht is al jaren een dagrecreatieve bestemming voor bezoekers en inwoners van de regio. De wens bestaat om het bestaande concept van de sterrenwacht te versterken en daarmee toekomstperspectief te behouden. Inkomsten zijn namelijk in afgelopen jaren gedaald als gevolg van vermindering van bijdragen door bijvoorbeeld de overheid. In de nabijheid van de sterrenwacht is Erfgoed Bossem gevestigd. Aldaar wordt sinds een aantal jaar op kleine schaal het verblijf in sterrenkubussen aangeboden. Dit relatief nieuwe en unieke concept werpt zijn vruchten af voor Erfgoed Bossem en gemerkt wordt dat daardoor ook de sterrenwacht meer bezoekers kan verwachten, omdat nu al veel gasten bij Erfgoed Bossem tevens een bezoek brengen aan de Sterrenwacht. Er worden daarom kansen gezien voor verdere samenwerking tussen de twee partijen. De sterrenkubussen voorzien namelijk in een aangenaam, maar kleinschalige verblijfsmogelijkheid. Zo is een complete keuken, douche en wc, zithoek en tweepersoonsbed in de kubus aanwezig.

Bovendien zijn de sterrenkubussen voorzien van een transparante koepel boven de slaapruimte om te kunnen genieten van de nachtelijke sterrenhemel. Lattrop is één van de donkerste plekken in Nederland en dit biedt een unieke meerwaarde voor de sterrenkubus en draagt bij aan de beleving van het verblijf. Het concept sluit dan ook perfect aan bij de activiteiten van Cosmos Sterrenwacht. Zo kan de gast - bij het genieten van het verblijf in de sterrenkubus - ook een nadere kennismaking en verdieping maken door een bezoek aan het museum en bijvoorbeeld het planetarium. Het levert daarmee een welkome aanvulling aan het plattelandstoerisme in het gebied en versterkt een bestaande recreatieve voorziening. In het vitaliteitsonderzoek wordt gebruikt gemaakt van de zgn. leefstijlvinder. De leefstijlen geven inzicht in het gedrag, waarden en behoeften van recreanten en toeristen op basis van psychologische en sociologische kenmerken. De leefstijlsegmentatie onderscheidt zeven doelgroepen, ook wel leefstijlen genoemd, met allemaal een eigen vrijetijdsprofiel. Dit zijn de volgende zeven leefstijlen: Avontuur-, Plezier- Harmonie-, Verbindings-, Rust-, Inzicht en Stijlzoekers. In dit geval wordt er met het plan met name ingespeeld op de inzichtzoeker en de avontuurzoeker. Dit zijn de stijlen waar nog ruimte voor ontwikkeling is in Noordoost Twente.

De inzichtzoeker wordt verwelkomd op een kleinschalige voorziening waar alle rust en ruimte is voor zelfontplooiing en ontwikkeling. En waar in de omgeving voldoende te doen is qua cultuur en natuur. De avontuurzoeker wordt de mogelijkheid geboden om te overnachten op een bijzondere en kleinschalige locatie waar sportieve en culturele mogelijkheden zijn. Met het initiatief wordt er een specifieke vorm van verblijfsrecreatie toegevoegd. Het gaat immers om recreatie gericht op rust, meditatie en natuur in een unieke setting met zicht op de sterren. Hiermee sluit men aan bij de doelstelling om productvernieuwing en differentiatie na te streven. Daarnaast wordt ingespeeld op de groepen waar nog marktruimte voor is, namelijk de inzichtzoeker en avontuurzoeker. Hiermee voorziet het plan in een kwalitatieve behoefte. bestemmingsplan Buitengebied, Frensdorferweg nabij 22 Lattrop-B reklenkamp

17

Daarnaast voorziet de voorliggende ontwikkeling in de realisatie van een zonnetempel op het terrein. De bedoeling hierbij is dat rondom Cosmos sterrenwacht ook meer wordt ingestoken op beleving van dag-/nachtnatuur, waarmee de collectie up-to-date gehouden wordt en er ook overdag meer activiteiten te beleven zijn bij Cosmos. Daarnaast wil het museum uitbreiden met een expositie over Mars en een weerstation om metingen te verrichten. De uitbreiding van de collectie geeft een boost aan de toeristische sector en kan tevens ingezet worden voor educatieve doeleinden voor leerlingen in Noordoost Twente. De verbinding over de Dinkel zorgt voor een verbeterde en veilige verbinding voor langzaam verkeer en beleving rondom de Dinkel. Het plan gaat vergezeld van ecologische en landschappelijke ingrepen in en rondom het plangebied. Hiermee wordt een kwaliteitsslag gemaakt voor het landschap en de ecologische meerwaarde van het bosperceel met waterpartij. De kwalitatieve behoefte aan de plannen is daarmee aanwezig.

Bestaand stedelijk gebied Vervolgens dient beoordeeld te worden of, indien er een behoefte aan een stedelijke ontwikkeling is, de beoogde ontwikkeling binnen het bestaand stedelijk gebied in de betreffende regio kan worden gerealiseerd. Onder bestaand stedelijk gebied wordt verstaan: het bestaande stedenbouwkundig samenstel van bebouwing ten behoeve van wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel of horeca, alsmede de daarbij behorende openbare of sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur. Ook onbebouwd gebied kan onderdeel zijn van het bestaand stedelijk gebied. Het plangebied ligt in het buitengebied van de gemeente Dinkelland. De locatie ligt tussen de kernen Tilligte en Lattrop. De gronden zijn momenteel grotendeels onbebouwd. De gronden liggen in de nabijheid van de locatie van Cosmos Sterrenwacht. Het initiatief voorziet in het oprichten van een zonnetempel, 28 sterrenkubussen en een brug ter verbinding van de gebieden rondom de Dinkel. Het plan voorziet juist in een versterking van plattelandtoersime in Dinkelland. Onderhavig plan behelst namelijk recreëren op het platteland van Twente, waarbij zowel qua ruimtelijke inrichting als thematiek aansluiting wordt gezocht bij de al bestaande recreatievoorzieningen van de sterrenwacht en de groene omgeving rondom de Dinkel.

Daarom wordt met deze inrichting invulling gegeven aan de verhoging van beleving en authenciteit. De gast kan verblijven onder de donkere sterrenhemel in Lattrop, in een kleinschalige en karakteristieke Twentse omgeving. Door de aansluiting bij de sterrenwacht is er sprake van een zorgvuldig ruimtegebruik nabij bestaand stedelijk gebied. Het onderhavig plan kan niet binnen bestaand stedelijk gebied gerealiseerd worden.

Resumerend Met het initiatief wordt er een specifieke vorm van verblijfsrecreatie toegevoegd, waardoor er conform de Nota Verblijfsrecreatie Noordoost Twente sprake is van een aantoonbare meerwaarde. Het gaat immers om recreatie gericht op rust, meditatie en natuur in een unieke setting met zicht op de sterren. Hiermee sluit men aan bij de doelstelling om productvernieuwing en differentiatie na te streven. Daarnaast wordt ingespeeld op de groepen waar nog marktruimte voor is, namelijk de inzichtzoeker en avontuurzoeker. Voor zover het voorliggend plan niet zou voorzien in een kwantitatieve behoefte voorziet het plan een in een kwalitatieve behoefte. Gelet op voorliggend kleinschalige (28 verblijfsobjecten, bedoeld voor maximaal 2 personen per object) en bijzondere concept (sterrenkubussen met een duidelijke koppeling met Cosmos Sterrenwacht) is er momenteel geen vergelijkbaar onbebouwd vastgoed beschikbaar. Hiermee wordt voldaan aan de verantwoordingsplicht van artikel 3.1.6 lid 2 van het Bro.

3.2 Provinciaal beleid Overijssel 3.2.1

Omgevingsvisie Overijssel

De Omgevingsvisie Overijssel geeft de provinciale visie op de fysieke leefomgeving van Overijssel weer. Hierin worden onderwerpen als ruimtelijke ordening, milieu, water, verkeer en vervoer, ondergrond en natuur aangehaald in samenhang voor een duurzame ontwikkeling van de leefomgeving. De Omgevingsvisie is onder andere een structuurvisie onder de Wet ruimtelijke ordening. Duurzaamheid, ruimtelijke kwaliteit en sociale kwaliteit zijn de leidende principes of 'rode draden' bij alle initiatieven in de fysieke leefomgeving in de provincie Overijssel. 18

bestemmingsplan Buitengebied, Frensdorferweg nabij 22 Lattrop-Breklenkamp

3.2.2

Omgevingsverordening Overijssel

De provincie beschikt over een palet aan instrumenten waarmee zij haar ambities realiseert. Het gaat er daarbij om steeds de meest optimale mix van instrumenten toe te passen, zodat effectief en efficiënt resultaat wordt geboekt voor alle ambities en doelstellingen van de Omgevingsvisie. De keuze voor inzet van deze instrumenten is bepaald aan de hand van een aantal criteria. In de Omgevingsvisie is bij elke beleidsambitie een realisatieschema opgenomen waarin is aangegeven welke instrumenten de provincie zal inzetten om de verschillende onderwerpen van provinciaal belang te realiseren. Eén van de instrumenten om het beleid uit de Omgevingsvisie te laten doorwerken is de Omgevingsverordening Overijssel van de provincie Overijssel. De Omgevingsverordening is het provinciaal juridisch instrument dat wordt ingezet voor die onderwerpen waarvoor de provincie eraan hecht dat de doorwerking van het beleid van de Omgevingsvisie juridisch geborgd is. 3.2.3

Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel

De opgaven, kansen, beleidsambities en ruimtelijke kwaliteitsambities voor de provincie zijn in de Omgevingsvisie Overijssel geschetst in ontwikkelingsperspectieven voor de groene omgeving en stedelijke omgeving. Om de ambities van de provincie waar te maken, bevat de Omgevingsvisie een uitvoeringsmodel. Dit model is gebaseerd op drie niveaus, te weten: generieke beleidskeuzes; ontwikkelingsperspectieven; gebiedskenmerken. Deze begrippen worden hieronder nader toegelicht. Generieke beleidskeuzes Generieke beleidskeuzes zijn keuzes die bepalend zijn voor de vraag of ontwikkelingen mogelijk zijn. In deze fase wordt beoordeeld of er sprake is van een behoefte aan een bepaalde voorziening. Ook wordt in deze fase het zgn. principe van zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik gehanteerd. Hierin komt er kort gezegd op neer dat eerst bestaand bebouwd gebied wordt benut, voordat er uitbreiding in de groene omgeving kan plaatsvinden. Andere generieke beleidskeuzes betreffen de reserveringen voor waterveiligheid, randvoorwaarden voor externe veiligheid, grondwaterbeschermingsgebieden, bescherming van de ondergrond (aardkundige en archeologische waarden), landbouwontwikkelingsgebieden voor intensieve veehouderij, begrenzing van Nationale Landschappen, Natura 2000-gebieden, Natuurnetwerk Nederland en verbindingszones enzovoorts.

De generieke beleidskeuzes zijn veelal normstellend en verankerd in de Omgevingsverordening Overijssel. Ontwikkelingsperspectieven Als uit de beoordeling in het kader van de generieke beleidskeuzes blijkt dat de voorgenomen ruimtelijke ontwikkeling aanvaardbaar is, vindt een toets plaats aan de ontwikkelingsperspectieven. In de Omgevingsvisie is een spectrum van zes ontwikkelingsperspectieven beschreven voor de groene en stedelijke omgeving. Met dit spectrum geeft de provincie ruimte voor het realiseren van de in de visie beschreven beleids- en kwaliteitsambities. De ontwikkelingsperspectieven geven richting aan wat waar ontwikkeld zou kunnen worden. Daar waar generieke beleidskeuzes een geografische begrenzing hebben, zijn ze consistent doorvertaald in de ontwikkelingsperspectieven. Gebiedskenmerken Op basis van gebiedskenmerken in vier lagen (natuurlijke laag, laag van het agrarisch cultuurlandschap, stedelijke laag en lust- en leisurelaag) gelden specifieke kwaliteitsvoorwaarden en –opgaven voor ruimtelijke ontwikkelingen. Het is de vraag 'hoe' een ontwikkeling invulling krijgt. Aan de hand van de drie genoemde niveaus kan worden bezien of een ruimtelijke ontwikkeling mogelijk is en er behoefte aan is, waar het past in de ontwikkelingsvisie en hoe het uitgevoerd kan worden.

bestemmingsplan Buitengebied, Frensdorferweg nabij 22 Lattrop-B reklenkamp

19

Figuur 3.4: Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel (Bron: provincie Overijssel) Toetsing van het initiatief aan de uitgangspunten Omgevingsvisie Overijssel Indien het concrete initiatief wordt getoetst aan de Omgevingsvisie Overijssel ontstaat globaal het volgende beeld. Generieke beleidskeuzes Of een ontwikkeling mogelijk is, wordt bepaald op basis van generieke beleidskeuzes. Hierbij is onder andere het principe van 'zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik' (artikel 2.1.3) van belang die er voor staat dat in eerste instantie bestaande bebouwing en stedelijk gebied wordt benut, voordat er nieuwbouw in de groene omgeving plaatsvindt. artikel 2.1.3 Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik lid 1 Bestemmingsplannen voorzien uitsluitend in stedelijke ontwikkelingen die een extra ruimtebeslag door bouwen en verharden leggen op de Groene Omgeving wanneer aannemelijk is gemaakt: dat er voor deze opgave in redelijkheid geen ruimte beschikbaar is binnen het bestaande bebouwd gebied en de ruimte binnen het bestaand bebouwd gebied ook niet geschikt te maken is door herstructurering en/of transformatie; dat mogelijkheden voor meervoudig ruimtegebruik binnen het bestaand bebouwd gebied optimaal zijn benut.

Doorwerking voor voorliggend plan: Het voorliggend bestemmingsplan voorziet in een nieuw ruimtegebruik voor de aanleg van een loopbrug over de Dinkel, de plaatsing van 28 sterrenkubussen voor nachtrecreatief verblijf en de realisatie van een zonnetempel nabij Cosmos sterrenwacht in Lattrop. Daarbij worden bijbehorende voorzieningen zoals voldoende parkeergelegenheid en paden aangelegd. In de huidige situatie kent het plangebied de enkelbestemmingen 'Bos en Natuur' en 'Water'. Dat wordt voor het terrein waarop de recreatieve functie wordt uitgeoefend omgezet naar 'Recreatie - Verblijfsrecreatie' met bouwmogelijkheden voor 28 sterrenkubussen en de zonnetempel. De totale maximale oppervlakte aan gebouwen wordt daarmee in de toekomst 1.200 m2 in het plangebied. In paragraaf 3.1.2 is gemotiveerd dat de ontwikkeling niet binnen bestaand stedelijk gebied kan worden gerealiseerd. Het onderhavig plan betreft een vorm van plattelandstoersime met een insteek op beleving van 20

bestemmingsplan Buitengebied, Frensdorferweg nabij 22 Lattrop-Breklenkamp

'donkerte'. Daarom is het onderhavig plangebied geschikt bevonden, in tegenstelling tot bijvoorbeeld realisatie in bestaand bebouwd gebied (waar lichtvervuiling mogelijk een rol speelt). De ontwikkeling kan eveneens niet worden gerealiseerd op de bestaande locatie van de sterrenwacht, omdat het voorliggend plan juist een aanvulling op de bestaande (en te behouden) faciliteiten en activiteiten van de sterrenwacht is. Op het perceel Frensdorerweg 22 zijn reeds dagrecreatieve mogelijkheden aanwezig. De planlocatie biedt goede en uitdagende mogelijkheden om een aanvulling op de verblijfsrecreatieve mogelijkheden te realiseren. Door optimaal gebruik te maken van de kwalitatieve waarden van het landschap, natuur en daarmee de bestemmingsvlakken van de sterrenkubussen te centreren op specifieke locaties in het gebied ontstaat een beeld waarbij sprake is van zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik. Natuurgronden worden zo min mogelijk aangetast en er wordt tevens areaal Natuurnetwerk Nederland toegevoegd. De investering in de ruimtelijke kwaliteit brengt met zich mee dat dat de aanwezige waarden worden benadrukt en versterkt. Hiermee wordt voldaan aan een zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik.

artikel 2.1.5 Ruimtelijke kwaliteit en 2.1.6 Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving In artikel 2.1.5 is bepaald dat in de toelichting op bestemmingsplannen wordt onderbouwd dat de nieuwe ontwikkelingen die het bestemmingsplan mogelijk maakt, bijdragen aan het versterken van de ruimtelijke kwaliteit conform de geldende gebiedskenmerken. Daarnaast is in artikel 2.1.6 bepaald dat bestemmingsplannen voor de Groene Omgeving kunnen – met in achtneming van het bepaalde in artikel 2.1.3 en artikel 2.1.4 en het bepaalde in artikel 2.1.5 – voorzien in nieuwvestiging en grootschalige uitbreidingen van bestaande functies in de Groene Omgeving, uitsluitend indien hier sociaal-economische en/of maatschappelijke redenen voor zijn én er is aangetoond dat het verlies aan ecologische en/of landschappelijke waarden in voldoende mate wordt gecompenseerd door investeringen ter versterking van ruimtelijke kwaliteit in de omgeving. Doorwerking voor voorliggend plan: Het plan voldoet aan de Kwaliteitsimpuls groene omgeving. Het kwaliteitsplan laat zien dat op veel plekken de natuurlijke en landschappelijke kwaliteit verbeterd zal worden. Door op de juiste plaatsen onderbegroeiing toe te voegen en de sterrenkubussen bescheiden vorm te geven, is de ruimtelijke impact gering. Het is positief dat het gebied beter beleefd kan worden door recreanten en bezoekers van de sterrenwacht.

Het plan voor de ontwikkeling van 28 sterrenkubussen, de zonnetempel en bijbehorende voorzieningen draagt bij aan de verbetering van de sociaal-economische structuur van Lattrop en de gemeente Dinkelland. De (verblijfs)recreatieve mogelijkheden in de gemeente en in de omgeving Lattrop worden vergroot. Daarbij zal het plan zorgen voor een positieve invloed op de voorzieningen in de omgeving en hierin samenhang creëren. In paragraaf 3.1.2 is specifiek ingegaan op de (sociaal-economische) meerwaarde van het plan. Door Bijkerk c.s. is een ruimtelijk kwaliteitsplan opgesteld, waarin de verschillende maatregelen ten aanzien van het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit zijn opgenomen. Het ruimtelijk kwaliteitsplan is als Bijlage 1 bij dit bestemmingsplan gevoegd. artikel 2.7.3. Beschermingsregime NNN, lid 4 Bestemmingsplannen die betrekking hebben op gebieden die op de kaart als bedoeld in artikel 2.7.2 zijn aangeduid als NNN (voorheen EHS) wijzen geen bestemmingen aan of stellen geen regels die activiteiten mogelijk maken die leiden tot een significante aantasting van de wezenlijke kenmerken en waarden, of tot een significante vermindering van de oppervlakte van die gebieden, of van de samenhang tussen die gebieden.

artikel 2.7.4 afwijkingsmogelijkheden NNN, lid 5 De gemeenteraad is bevoegd om bij de vaststelling van een bestemmingsplan voor relatief kleinschalige ontwikkelingen binnen het NNN (voorheen EHS) af te wijken van het beschermingsregime zoals vastgelegd in artikel 2.7.3. mits is aangetoond en verzekerd dat deze wijziging: a. de wezenlijke kenmerken en waarden slechts in beperkte mate aantast, b. per saldo gepaard gaat met een versterking van de wezenlijke kenmerken en waarden van het NNN (voorheen EHS), of een vergroting van de oppervlakte van het NNN (voorheen EHS), c. plaatsvindt na een zorgvuldige afweging van alternatieve locaties. Doorwerking voor voorliggend plan: Door Natuurbank Overijssel is een effectbeoordeling Natuurnetwerk Nederland opgesteld. Deze notitie is bijgevoegd in Bijlage 9. De bevindingen worden hier gepresenteerd. Er is als gevolg van onderhavig plan is sprake van een kleinschalige ruimtelijke ontwikkeling in het NNN waarbij kernkwaliteiten aangetast worden. Dergelijke ontwikkeling binnen het NNN, met gevolgen voor de kernkwaliteiten, zijn slechts onder voorwaarden mogelijk (zoals onder 2.7.4 van de omgevingsverordening bestemmingsplan Buitengebied, Frensdorferweg nabij 22 Lattrop-B reklenkamp

21

weergegeven). In de rapportage van Natuurbank Overijssel is het voornemen getoetst aan de gestelde voorwaarden. Mits nieuw areaal wordt toegevoegd aan het NNN, en dit gebied bestemd en beheerd wordt als natuur, wordt voldaan aan de voorwaarden. Daarnaast wordt geadviseerd de ecologische betekenis van de vijver in het plangebied te versterken, door deze fors te verontdiepen. Bij vaststelling van het bestemmingsplan, dient een uitgewerkt plan te zitten m.b.t. inrichting en beheer van de uitbreiding NNN. Het voorstel voor wat betreft NNN is in figuur 3.5 zichtbaar.

Figuur 3.5: bestaand NNN, afname en voorstel voor nieuw NNN in kaart (bron: Ad Fontem ) Uit bovenstaande afbeelding volgt dat er als gevolg van de plannen sprake is van een gebied van 3.745 m2 dat aan NNN onttrokken dient te worden, waarbij overigens wel de opmerking gemaakt wordt dat er sprake blijkt 22

bestemmingsplan Buitengebied, Frensdorferweg nabij 22 Lattrop-Breklenkamp

van een natuurlijke en groene setting binnen deze zone. Het betreffen gronden waarop de recreatieverblijven of bijbehorende voorzieningen ingepast kunnen worden conform de uitgangspunten van het ruimtelijk kwaliteitsplan in Bijlage 1. Een oppervlakte van 4.530 m2 wordt aan het NNN toegevoegd, waardoor per saldo sprake is van een vergroting van het areaal NNN van meer dan circa 800 m2. Er wordt met het plan voldaan aan deze voorwaarde. In het KGO-plan in Bijlage 2 is dit eveneens toegelicht. Voor wat betreft de alternatievenafweging wordt geconstateerd dat de gehele omgeving van Cosmos Sterrenwacht onderdeel uitmaakt van het Natuurnetwerk Nederland. Het onderhavig plangebied bevat delen die niet onder het Natuurnetwerk vallen en delen die wel in het Natuurnetwerk liggen. Het is daarmee wel de locatie direct nabij de Sterrenwacht die het minste inbreuk maakt op het Natuurnetwerk Nederland. Bovendien is de vijver in het gebied voorheen benut als visvijver door een hengelsportvereniging, waardoor de vijver (en oever) hoewel gelegen binnen het Natuurnetwerk - momenteel een matige ecologische betekenis heeft. De bedoeling is om de natuurwaarde te verbeteren. Het plan is ook om de Cosmos sterrenwacht en de (verblijfs)recreatieve positie van deze omgeving te versterken. Het is daarmee noodzakelijk om dit in directe aansluiting te doen bij de Cosmos Sterrenwacht.

Omliggende (in de openheid liggende) agrarische percelen zijn daarmee niet geschikt voor de ontwikkeling, vanwege de grotere afstand, waardoor de samenhang met Cosmos verdwijnt en er ook afbreuk is aan de beleving van het verblijf. Hierover is ook reeds in de ladderonderbouwing (paragraaf 3.1.2) aandacht besteed. Er is bewust gekozen voor een strooiing c.q. verspreiding van de sterrenkubussen in de bosrand, de weide, de oever van de Dinkel en de vijver. De sterrenkubus is een eenvoudig en compact verblijf waarbij juist de nadruk wordt gelegd op de beleving van de omgeving (natuurrijk en groen) en van de sterrenhemel (door de koepel in het dak van de kubus). Het verblijf dient dan ook op een rustige en donkere plek gesitueerd te zijn. Het plangebied leent zich daar uitstekend voor en de intensiteiten van gebruik worden daardoor beter verdeeld in bepaalde zones binnen het gebied. Daarnaast biedt het onderhavig plan de mogelijkheid om de mooie Dinkelomgeving meer beleefbaar te maken door onder andere de brug, dit voor bezoekers van zowel de sterrenkubussen, de Sterrenwacht en voor passanten. De afweging van alternatieven leidt niet tot een ander inzicht. Het onderhavig plangebied wordt het meest geschikt geacht voor de beoogde ontwikkeling nabij Cosmos Sterrenwacht.

Mits voldaan wordt aan voorgenoemde voorwaarden, is het realiseren van voorgenomen activiteit, niet strijdig met beleidsregels voor bescherming van het NNN. artikel 2.12.2 Verblijfsrecreatie, lid 1 In artikel 2.12.2 is bepaald dat bestemmingsplannen en projectbesluiten uitsluitend voorzien in de bouw van nieuwe recreatiewoningen indien en voor zover het betreft: a. de nieuwbouw van een complex van recreatiewoningen waarvan het recreatieve gebruik door middel van een op verhuur gerichte bedrijfsmatige exploitatie is verzekerd en tevens sprake is van een innovatief concept dan wel een kwaliteitsimpuls van bestaande recreatieterreinen waarvan de bouw van nieuwe recreatiewoningen onderdeel uitmaakt. b. de locaties voor verblijfsrecreatie als zodanig zijn aangegeven op de kaart 'Recreatie' waarbij geldt dat op locaties aangeduid met 'alleen kleinschalige complexen' zijn toegestaan, mits door middel van een op verhuur gerichte bedrijfsmatige exploitatie verzekerd is dat er sprake zal zijn van recreatief gebruik. Het bepaalde in 2.12.2, lid 1 is niet van toepassing op recreatiewoningen die worden gerealiseerd in het kader van de Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving, voor zover deze recreatiewoningen voldoen aan de eis van op de verhuur gerichte, bedrijfsmatige exploitatie.

In artikel 2.12.3 is bepaald dat de regels van bestemmingsplannen permanente bewoning van recreatiewoningen en recreatieverblijven uitsluiten. Doorwerking voor onderhavig plan: Het onderhavig plan heeft betrekking op verhuurgerichte bedrijfsmatige exploitatie die middels de Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving wordt mogeljk gemaakt. Er zal een zodanige exploitatie worden gevoerd dat er permanent wisselende recreatieve (nacht)verblijfsmogelijkheden geboden worden. Het bestaande recreatieterrein van Cosmos Sterrenwacht krijgt hiermee een aanvulling en krijgt een kwalitatieve impuls. Dit is ook reeds uitgebreid aan bod gekomen in paragraaf 3.1.2 voor wat betreft de bijdrage aan het bestaande aanbod verblijfsrecreatie. Dit wordt onderstaand nogmaals weergegeven: Het voorliggend plan voorziet in een ontwikkeling nabij Cosmos Sterrenwacht. De sterrenwacht is al jaren een dagrecreatieve bestemming voor bezoekers en inwoners van de regio. De wens bestaat om het bestaande concept van de sterrenwacht te versterken en daarmee toekomstperspectief te behouden. Inkomsten zijn bestemmingsplan Buitengebied, Frensdorferweg nabij 22 Lattrop-B reklenkamp

23

namelijk in afgelopen jaren gedaald als gevolg van vermindering van bijdragen door bijvoorbeeld de overheid. In de nabijheid van de sterrenwacht is Erfgoed Bossem gevestigd. Aldaar wordt sinds een aantal jaar op kleine schaal het verblijf in sterrenkubussen aangeboden. Dit relatief nieuwe en unieke concept werpt zijn vruchten af voor Erfgoed Bossem en gemerkt wordt dat daardoor ook de sterrenwacht meer bezoekers kan verwachten, omdat nu al veel gasten bij Erfgoed Bossem tevens een bezoek brengen aan de Sterrenwacht. Er worden daarom kansen gezien voor verdere samenwerking tussen de twee partijen. De sterrenkubussen voorzien namelijk in een aangenaam, maar kleinschalige verblijfsmogelijkheid. Zo is een complete keuken, douche en wc, zithoek en tweepersoonsbed in de kubus aanwezig. Bovendien zijn de sterrenkubussen voorzien van een transparante koepel boven de slaapruimte om te kunnen genieten van de nachtelijke sterrenhemel. Lattrop is één van de donkerste plekken in Nederland en dit biedt een unieke meerwaarde voor de sterrenkubus en draagt bij aan de beleving van het verblijf. Het concept sluit dan ook perfect aan bij de activiteiten van Cosmos Sterrenwacht. Zo kan de gast - bij het genieten van het verblijf in de sterrenkubus - ook een nadere kennismaking en verdieping maken door een bezoek aan het museum en bijvoorbeeld het planetarium.

Het levert daarmee een welkome aanvulling aan het plattelandstoerisme in het gebied en versterkt een bestaande recreatieve voorziening. In de regels van onderhavig bestemmingsplan is permanente bewoning specifiek uitgesloten, evenals andere vormen van niet-recreatief verblijf. Hiermee wordt voldaan aan de in de verordening gestelde voorschrfiten. Nationaal landschap Noodoost-Twente De Nationale Landschappen IJsseldelta en Noordoost-Twente zijn gebieden met (inter)nationaal zeldzame of unieke landschapskwaliteiten en in samenhang daarmee bijzondere natuurlijke en recreatieve kwaliteiten. In deze gebieden gaat het om het behouden, duurzaam beheren en waar mogelijk versterken van de bijzondere kwaliteiten. Ook de recreatieve toegankelijkheid moet worden vergroot. Voor grootschalige ruimtelijke ontwikkelingen die in strijd zijn met de doelstellingen van de kernkwaliteiten is geen plaats. Voor het Nationaal Landschap Noordoost-Twente geldt dat de bijzondere kwaliteiten juist in combinatie met ontwikkeling versterkt kunnen worden. Landbouw blijft de drager van dit landschap: grootschalig boeren in een kleinschalig landschap met kenmerkende beken.

Gemeenten maken met elkaar keuzes voor de ontwikkeling van woon- en werklocaties, waarbij de karakteristiek van het landschap, de toeristische routenetwerken en de veerkracht van het watersysteem worden versterkt en wordt gewerkt aan de realisatie van het Natuurnetwerk Nederland. De ontwikkelingsmogelijkheden in dit gebied worden verregaand bepaald door het zoeken naar en oplossingen ten aanzien van natuur, water en toerisme en vrije tijd. Het glooiende landschap van Noordoost-Twente is zeer gevarieerd door een fijnmazig samenstel van beken, essen, kampen en moderne ontginningen. Houtwallen, singels en bossen zorgen voor een kleinschalig en groen karakter. De specifieke landschappelijke (kern)kwaliteiten zijn: samenhangend complex van beken, essen, kampen en moderne ontginningen; de grote mate van kleinschaligheid; het groene karakter. Doorwerking voor onderhavig plan: Het voorliggende bestemmingsplan brengt met de beoogde ontwikkeling geen onaanvaardbare effecten voor het Nationaal Landschap Noord-Oost Twente met zich mee. Juist kan het voor een versterking zorgen van de beleefbaarheid van Noordoost-Twente. Er wordt op de locatie gezorgd voor een diversiteit aan landschapstypen in een kleinschalige setting. Bovendien wordt een versterking van het toeristisch perspectief beoogd door de sterrenwacht en haar activiteiten te versterken.

Bovendien wordt voldaan aan de Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving en wordt het landschap, mede gelet op de investering in de ruimtelijke kwaliteit, juist versterkt. Ontwikkelingsperspectieven De opgaven, kansen, beleidsambities en ruimtelijke kwaliteitsambities voor de provincie zijn geschetst in ontwikkelingsperspectieven voor de groene omgeving en stedelijke omgeving. In dit geval zijn uitsluitend de ontwikkelingsperspectieven voor de landelijke omgeving van belang. In figuur 3.6 zijn fragmenten van de kaart van de ontwikkelingsperspectieven behorende bij de Omgevingsvisie weergegeven.

24

bestemmingsplan Buitengebied, Frensdorferweg nabij 22 Lattrop-Breklenkamp

bestemmingsplan Buitengebied, Frensdorferweg nabij 22 Lattrop-B reklenkamp

25

Figuur 3.6: Fragmenten ontwikkelingsperspectievenkaart, Omgevingsvisie Overijssel, de locatie is aangekruisd (bron: provincie Overijssel) Met betrekking tot de ontwikkelingsperspectieven voor de groene omgeving is het plangebied deels gelegen in het gebied dat behoort tot het ontwikkelingsperspectief 'Wonen en werken in het kleinschalige mixlandschap'. Dat betekent dat diverse functies verweven kunnen worden. Het belangrijkste landgebruik blijft melkveehouderij en akkerbouw, maar aan de andere kant is er ruimte voor landschap, natuur, milieubescherming, cultuurhistorie, recreatie, wonen en andere bedrijvigheid. In elk geval staat de ambitie, 'voortbouwen op kenmerkende structuren van de agrarische cultuurlandschappen' voorop. De voorgenomen ontwikkeling past goed bij de gestelde ambitie. Tevens ligt de locatie binnen 'Natuurnetwerk Nederland (NNN)'. Binnen het Natuurnetwerk Nederland (NNN) staan in Overijssel de kwaliteitsambities Natuur als ruggengraat en Continu en Beleefbaar watersysteem voorop. Behoud en versterking van de natuurkwaliteit staat centraal binnen de bestaande natuur van het natuurnetwerk. Voor initiatieven die niet passen binnen de doelstelling van het Natuurnetwerk Nederland (NNN) is binnen het natuurnetwerk geen ruimte. Er zijn afwijkingsmogelijkheden waarbij de provincie de zogenaamde NNN-spelregels hanteert.

Voorwaarde is wel dat initiatieven actief bijdragen aan realisatie van het robuuste en samenhangende netwerk van gebieden met natuur-, water- en landschappelijke kwaliteit. Voor wat betreft het Natuurnetwerk Nederland is in de generieke beleidskeuzes reeds een verantwoording gegeven. Het plan wordt in samenhang met natuur gerealiseerd en er worden tegenpresaties geleverd om de kwaliteit van natuur te verbeteren. Het plan van initiatiefnemer doet geen afbreuk aan het karakter van het gebied en levert geen extra belemmeringen op voor (agrarische) bedrijven in de omgeving. Gebiedskenmerken Natuurlijke laag De natuurlijke laag geeft aan het gebied het kenmerk 'Beekdalen en natte laagtes' (zie figuur 3.7).

26

bestemmingsplan Buitengebied, Frensdorferweg nabij 22 Lattrop-Breklenkamp

Figuur 3.7: Natuurlijke laag, Omgevingsvisie Overijssel (bron: provincie Overijssel) De kenmerken van deze aanduiding zijn de afwisseling van opgewaaide ruggen en uitgesleten beekdalen en de daarbij horende hoogteverschillen. Opvallend is de overwegend oost-west georiënteerde richting van ruggen en dalen. Tussen de dekzandvlakte en ruggen liggen laagveengebieden. Dit zijn grote gebieden waar onder invloed van grondwater en kwel veenmoeras is ontstaan met afwisselend open water, rietmoeras, veenmoeras en opgaand bos. Het Overijsselse zandlandschap is van oorsprong kletsnat. In de laagtes van het zandgebied verzamelde zich het water. Hier ontwikkelden zich moerassen en broekbossen, waar het water in de loop van het seizoen geleidelijk uit weg sijpelde naar de lager gelegen delen, naar de beken en rivieren. De ambitie is de beekdalen als functionele en ruimtelijke dragende structuren van het landschap betekenis te geven. Ruimte voor water, continuïteit van het systeem zijn leidend. Uitgangpunten hiervoor zijn: Ontwikkelingen dragen bij aan extra ruimte voor de dynamiek van het stromende water en het vasthouden van water, aan versterking van de samenhang in het beeksysteem en aan vergroting van de zichtbaarheid, bereikbaarheid en beleefbaarheid van het water.