Begroting 2026 Dinkelland definitief.pdf

Begroting 2026

Inhoudsopgave Inleiding begroting ......................................................................................................................................... 4 Leeswijzer ...................................................................................................................................................... 6 Van Perspectiefnota 2026 naar begroting 2026 ............................................................................................ 7 Inleiding ...................................................................................................................................................... 7 1. Meerjarig saldo Perspectiefnota 2026.................................................................................................... 7 2. Mutaties bestaand beleid ....................................................................................................................... 7 3. Herzien meerjarig saldo op basis van bestaand beleid ....................................................................... 15 4. Specifieke mutaties .............................................................................................................................. 16 5. Geactualiseerd herzien meerjarig saldo .............................................................................................. 22 6.

Incidenteel beschikbare algemene middelen waaronder de (belangrijkste) reserves ......................... 23 Inleiding ambitiebegroting............................................................................................................................ 28 Programma Buitengebied in Balans ............................................................................................................ 29 Actielijn 1

Naar een toekomstbestendige agrarische sector .............................................................. 29

Actielijn 2 Ons unieke landschap en natuur worden geborgd .................................................................. 30 Programma Iedereen Gezond ..................................................................................................................... 32 Actielijn 1 De zorg voor onze inwoners is op orde ................................................................................... 34 Actielijn 2 Gezond in je lijf en in je hoofd.................................................................................................. 34 Actielijn 3 Iedereen doet mee ................................................................................................................... 35 Programma Leefomgeving van de toekomst ............................................................................................... 37 Actielijn 1

Verduurzamen - Op weg naar energieneutraal en aardgasvrij wonen en werken ............ 39

Actielijn 2

Opwek - Duurzame energievoorziening ............................................................................ 40

Actielijn 3

Duurzame Mobiliteit ........................................................................................................... 42

Programma Leefbare kernen....................................................................................................................... 43 Actielijn 1

Voor iedereen een passende woning ................................................................................ 43

Actielijn 2

Voldoende ruimte voor de economie en voor maatschappelijk verantwoord ondernemen 44

Programma Gemeente en de samenleving................................................................................................. 47 Actielijn 1 Gemeente en inwoners staan dicht bij elkaar en werken samen ............................................ 47 Actielijn 2 Een sterk en toekomstbestendig Noaberkracht....................................................................... 48 Actielijn 3 Financieel gezond blijven ........................................................................................................ 50 Basisbegroting ............................................................................................................................................. 52 Programma Bestuur & middelen .............................................................................................................. 52 Programma Dienstverlening & burgerzaken ............................................................................................ 54 2

Programma Veiligheid .............................................................................................................................. 56 Programma Openbare ruimte & mobiliteit ................................................................................................ 60 Programma Economie.............................................................................................................................. 64 Programma Onderwijs.............................................................................................................................. 67 Programma Sport & accommodaties ....................................................................................................... 70 Programma Cultuur & recreatie ............................................................................................................... 72 Programma Sociaal domein ..................................................................................................................... 74 Programma Milieu .................................................................................................................................... 81 Programma Volkshuisvesting & ruimtelijke ordening ...............................................................................

83 Paragrafen ................................................................................................................................................... 88 Lokale heffingen ....................................................................................................................................... 88 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .............................................................................................. 97 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................................. 107 Financiering ............................................................................................................................................ 114 Verbonden partijen ................................................................................................................................. 117 Grondbeleid ............................................................................................................................................ 120 Bedrijfsvoering ........................................................................................................................................ 129 Wet Open Overheid (WOO) ...................................................................................................................

130 Financiële begroting .................................................................................................................................. 131 Overzicht baten en lasten ...................................................................................................................... 131 Overzicht van baten en lasten per programma ...................................................................................... 135 Overzicht algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien .......................................................................... 139 Staat van incidentele baten en lasten .................................................................................................... 139 Structureel begrotingssaldo Dinkelland.................................................................................................. 146 Meerjarenbalans ..................................................................................................................................... 146 Overzicht taakvelden .............................................................................................................................. 148 Bijlagen ......................................................................................................................................................

150 Bijlage 1: Overzicht reserves en voorzieningen ..................................................................................... 150 Bijlage 2: Vaststelling begroting ............................................................................................................. 158

3

Inleiding begroting Voor u ligt de begroting 2026 van de gemeente Dinkelland die door het college van Dinkelland aan u als raad aangeboden wordt. Een bijzondere begroting omdat dit de laatste begroting is van de huidige raadsperiode en daarmee ook de laatste begroting van het huidige college. Uiteraard is deze begroting 2026 evenals de vorige begrotingen uit de huidige college- en raadsperiode gebaseerd op het Collegeakkoord gemeente Dinkelland 2022-2026 met de naam "Vernieuwen, verbinden en versterken". Het zogenaamde ambitiedeel van deze begroting is gebaseerd op de volgende 5 opgaven uit dit collegeakkoord: •

Buitengebied in Balans

•

Iedereen gezond

•

Leefomgeving van de toekomst

•

Leefbare kernen

•

Gemeente en de Samenleving

Daarnaast heeft in deze begroting 2026 een nadere uitwerking van een aantal kaders en richtingen uit de Perspectiefnota 2026 plaatsgevonden. Gemeente Dinkelland heeft de financiën op orde De begroting 2026 markeert een bijzonder moment: het is de laatste begroting van de huidige raadsperiode en van het zittende college. Met tevredenheid kan het college constateren dat de begroting voor 2026 sluitend is en dat ook het meerjarenperspectief in evenwicht blijft. Dat is, gezien de lagere bijdragen vanuit het Rijk en de onzekerheid over de toekomstige omvang daarvan. Iets waar wij trots op zijn. Sterke en toekomstgerichte begroting Met deze begroting laat het college zien dat de gemeentelijke financiën op orde zijn en dat er ruimte blijft om te investeren in de toekomst van Dinkelland. Dat is een stevige prestatie, gezien de lagere bijdragen vanuit Den Haag en de blijvende onzekerheid over de omvang daarvan. De financiële onzekerheid speelt vooral vanaf 2028, omdat het Rijk met een tijdelijke maatregel de jaren 2026 en 2027 heeft gecompenseerd, maar de financiële uitdagingen – het zogenoemde ‘Ravijnjaar’ – naar achteren heeft geschoven. Gezonde financiën met ruimte voor ambities In de begroting zijn maatregelen opgenomen uit de Perspectiefnota 2026, die voor de zomer van dit jaar is vastgesteld.

Dit betekent dat de gemeente in 2026 ruim € 250.000 gaat besparen, oplopend tot bijna € 800.000 per jaar in 2029. Zo wordt voorkomen dat gezonde gemeentefinanciën alleen afhankelijk worden van een eventuele aanvullende bijdrage van het Rijk vanaf 2028. Tegelijkertijd heeft het college ruimte gevonden om belangrijke plannen uit het collegeakkoord Vernieuwen, verbinden en versterken te realiseren. Zo blijft de gemeente investeren in voorzieningen en projecten die direct bijdragen aan de leefbaarheid en het welzijn van inwoners.

4

Toekomstbestendige (meerjaren)begroting Met deze begroting zet het college in op een toekomstbestendige financiële huishouding. Nadat eerder dit jaar bij de Perspectiefnota 2026 extra structureel geld beschikbaar is gesteld voor onderhoud en vervanging van bruggen en voor toekomstige investeringen in de onderwijshuisvesting, wordt nu structureel ruimte gemaakt om in de exploitatie € 140.000 per jaar op te nemen voor onderhoud en vervanging van gemeentelijke accommodaties. Met deze structurele ruimte kunnen we afschrijvingslasten die nu nog ten laste van de reserves komen weer via de exploitatie laten lopen. Deze werkwijze (dus de afschrijvingen via de reserve) is in de afgelopen jaren vooral ingegeven door de beperkte structurele begrotingsruimte terwijl de incidentele ruimte via de reserves en dan met name de RIBAM voldoende mogelijkheden bood om investeringen te doen. Nu we weer wat meer structurele begrotingsruimte hebben willen we in het kader van een duurzaam en solide financieel beleid onze structurele uitgaven en inkomsten weer wat meer met elkaar in evenwicht brengen. Dit is een belangrijke stap om te voorkomen dat toekomstige gemeentebesturen worden geconfronteerd met financiële tegenvallers. Door dit bedrag structureel op te nemen in de meerjarenbegroting kunnen eerder gereserveerde middelen terugvloeien naar de ‘vrije reserves’.

Hiermee ontstaat investeringsruimte, ook voor de nieuwe gemeenteraad en het nieuwe college na de gemeenteraadsverkiezing in maart 2026. In de begroting 2026 worden bovendien alvast middelen gereserveerd voor toekomstige projecten die bijdragen aan verkeersveiligheid, mobiliteit en de kwaliteit van het samenleven. Beheersbare lokale lasten De stijgende kosten werken uiteraard ook door in de begroting van de gemeente Dinkelland. De hogere prijzen hebben gevolgen voor de inzameling en verwerking van afval en voor het onderhoud van het riool. Daarom stijgen de afvalstoffenheffing en het rioolrecht, omdat deze kostendekkend moeten zijn. Het tarief voor de onroerendezaakbelasting stijgt beperkt met 2%; dat is minder dan de inflatie en in lijn met de afspraak voor deze raads- en collegeperiode. Alles bij elkaar genomen gaat het dus om een beperkte stijging van de lokale lasten. De gemeente bevindt zich met de lokale lasten netjes in de middenmoot van Nederland. Een positie om trots op te zijn in deze tijd. Vooruitkijken met vertrouwen Met een sluitende begroting, gezonde financiële basis en ruimte voor toekomstgerichte investeringen kijkt Dinkelland met vertrouwen vooruit. De lange termijn uitdagingen zijn zeker niet weg, maar deze begroting zorgt ervoor dat we ook in de komende jaren kunnen blijven vernieuwen, verbinden en versterken – samen met en voor onze inwoners.

Al met al is het college van mening dat met deze begroting 2026 op een goede manier invulling wordt gegeven aan de gestelde richtingen en kaders uit de Perspectiefnota 2026.

5

Leeswijzer In deze leeswijzer wordt een aantal zaken toegelicht zodat u de begroting makkelijker kunt lezen. Allereerst een korte toelichting op de opbouw van de begroting. De begroting bestaat uit de volgende onderdelen: 1. De Ambitiebegroting: de programma's met de vertaling van het collegeakkoord. 2. Basisbegroting: hierin komen alle reguliere en jaarlijks terugkerende zaken aan de orde. 3. De verplichte paragrafen 4. De financiële begroting 5. Bijlagen Vanaf 2019 maken wij onderscheid tussen de basisbegroting dus feitelijk het structurele geld en de ambitiebegroting dus het incidentele geld dat gebruikt wordt om de ambities te realiseren. Tussen de basisbegroting en ambitiebegroting bestaat een wederzijdse relatie. Er zijn namelijk zaken vanuit de basisbegroting die een directe link met de ambitiebegroting hebben en vice versa. •

Projecten die voortkomen uit ambities kunnen na uitvoering en afronding structurele lasten met zich meebrengen in de beheerfase. De financiering van het project vindt plaats vanuit de ambitiebegroting (incidenteel), terwijl de structurele lasten afvloeien naar de basisbegroting en een plek krijgen onder één van de elf programma's.

•

Activiteiten en inspanningen (reguliere capaciteit en middelen) vanuit de basisbegroting kunnen bijdragen aan het bereiken van de doelen in de ambitiebegroting. Daarnaast kan ook (reguliere) capaciteit aan de basisbegroting worden onttrokken om te worden ingezet voor de ambities (projecten en processen).

Basisbegroting In de basisbegroting komen de reguliere, jaarlijks terugkerende zaken aan de orde. Deze basisbegroting is opgedeeld in de volgende elf programma’s: •

Programma Bestuur & middelen

•

Programma Dienstverlening & burgerzaken

•

Programma Veiligheid

•

Programma Openbare ruimte & mobiliteit

•

Programma Economie

•

Programma Onderwijs

•

Programma Sport & accommodaties

•

Programma Cultuur & recreatie

•

Programma Sociaal domein

•

Programma Milieu

•

Programma Volkshuisvesting & ruimtelijke ordening

6

Van Perspectiefnota 2026 naar begroting 2026 Inleiding Om een gestructureerd beeld te geven van de opbouw en het verloop van het meerjarige saldo volgen we onderstaande opzet: Allereerst ziet u in paragraaf 1 het beginsaldo van deze begroting 2026 weergegeven. Dit saldo vindt zijn oorsprong in de Perspectiefnota 2026 zoals vastgesteld in de raadsvergadering van juli 2025 en vormt de basis waarmee verder wordt gewerkt. In paragraaf 2 schetsen we het beeld van het ontstaan van het begrotingssaldo aan de hand van de zogenaamde mutaties op de uitvoering van het bestaande (dus vastgestelde) beleid. Dit ten opzichte van het saldo uit de vastgestelde Perspectiefnota 2026. In paragraaf 3 treft u het herziene meerjarige saldo op basis van bestaand beleid aan. In paragraaf 4 staan we stil bij een aantal specifieke mutaties. Deze specifieke mutaties hebben niet in alle gevallen financiële consequenties, maar ze herbergen wel een aantal mogelijke risico’s of zijn in politiekbestuurlijke zin zo relevant dat een nadere toelichting nodig is. Het hierna ontstane herziene meerjarig saldo treft u aan in paragraaf 5. Tot slot geven we in paragraaf 6 een overzicht van de beschikbare incidentele middelen waaronder de stand van zaken van de (belangrijkste) reserves.

1. Meerjarig saldo Perspectiefnota 2026 Zoals u van ons gewend bent, zoeken we in elk van de P&C-documenten in financiële zin aansluiting bij het laatst vastgestelde document. Voor de begroting 2026 betekent dit dat we aansluiting zoeken bij het saldo van de Perspectiefnota 2026. Herzien meerjarig saldo Dinkelland

2026

2027

2028

2029

Herzien meerjarig saldo Perspectiefnota 2026

691

986

95

178

In het herziene meerjarig saldo uit de Perspectiefnota 2026 is ook de financiële vertaling van de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk opgenomen. In deze Voorjaarsnota 2025 heeft het Rijk aangegeven dat ze budget heeft gevonden om de gemeenten enigszins tegemoet te komen op het gebied van de jeugdzorg. Het slechte nieuws was en is nog steeds dat dit de gemeenten voorlopig alleen lijkt te helpen voor de jaren 2025, 2026 en 2027. Vanaf 2028 gaat het Rijk ervan uit dat gemeenten aanzienlijke besparingen op de jeugdzorg kunnen realiseren en daarom worden gemeenten fors gekort vanaf 2028. Het zogenaamde “ravijnjaar” is dus niet opgelost maar verschoven van 2026 naar 2028. De exacte financiële gevolgen van de Voorjaarsnota van het Rijk zijn door het Rijk verwerkt in de meicirculaire 2025 van het gemeentefonds. Deze circulaire hebben wij niet meegenomen bij het opstellen van de Perspectiefnota 2026 maar betrekken we bij het opstellen van deze begroting 2026. Gezien de impact van de besluitvorming op het gebied van jeugd is het onderdeel uit de Voorjaarsnota 2025 van het rijk wat betrekking heeft op jeugd zoals eerder toegelicht wel meegenomen in de Perspectiefnota 2026.

De concrete maatregelen naar aanleiding van de in samenspraak met de raad, vastgestelde zoekrichtingen hebben al geleid tot een sluitende meerjarenbegroting (de zogenaamde stap 2) zijn volledig financieel vertaald in het herziene meerjarige saldo uit de Perspectiefnota 2026. Bij het herziene meerjarige saldo uit de Perspectiefnota 2026 is er dus van uitgegaan dat alle uitgewerkte zoekrichtingen naar concrete maatregelen volledig worden gerealiseerd.

2. Mutaties bestaand beleid

7

In deze paragraaf treft u een overzicht aan van de verschillende mutaties op basis van bestaand beleid. Dit kunnen autonome ontwikkelingen zijn of zaken waarover reeds besluitvorming heeft plaatsgevonden. Mutaties bestaand beleid

2026

2027

2028

2029

- Hogere algemene uitkering

2.931

2.493

1.204

1.260

- Te ramen (stel)posten

-2.535

-2.362

-1.086

-1.264

- Te ramen taakmutaties

-12

-8

-8

-8

Rente (schatkist bankieren)

190

100

100

100

-107

-107

-107

Meicirculaire 2025

Samen scholen - afboeken stelpost

650

- storting in reserve samen scholen (indexatie)

-650

Gas en elektra gemeentelijke gebouwen

-107

Hogere doorbelasting uren en rente

150

Sociaal Domein - inzet stelpost inkoop en reële tarieven

300

300

300

300

- Wmo

-92

-92

-92

-92

- inzet stelpost demografische ontwikkelingen Wmo

92

92

92

92

Bijkomende kosten aankoop grond

-30

Overige kleine(re) verschillen

-7

16

-17

19

730

432

386

450

Totaal mutaties bestaand beleid

8

Meicirculaire 2025 Jaarlijks verschijnen drie circulaires. In mei, september en december. Mei geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de Rijksoverheid, september van de vertaling van de Miljoenennota, december rondt het uitkeringsjaar zoveel mogelijk af. De meicirculaire heeft als basis de Voorjaarsnota van de Rijksoverheid en bevat ook de formele verwerking van het schrappen van de oploop van de opschalingskorting. We hanteren de lijn dat de meicirculaire van jaar T de basis is voor de begroting van jaar T+2 en dat de septembercirculaire van jaar T de basis is voor perspectiefnota van jaar T+1. Deze bestendige gedragslijn zijn we ook overeengekomen met onze toezichthouder, de provincie Overijssel. Vandaar dat de meicirculaire dus is meegenomen in de nu voorliggende begroting 2026. De hoogte en omvang van de algemene uitkering uit de meicirculaire 2025 laat het volgende meerjarige verloop zien: Gemeente Dinkelland

2026

2027

2028

2029

Stand december circulaire 2024

48.343

49.776

51.153

52.737

Stand meicirculaire 2025

51.274

52.269

52.357

53.997

Saldo

2.931

2.493

1.204

1.260

Algemeen Deze hogere algemene uitkering wordt naast het aanpassen van de volumeontwikkelingen op grond van de ontwikkeling van het Bruto Binnenlands product (BBP) over een 8-jaarsgemiddelde en het aanpassen van de loon- en prijsontwikkelingen vooral veroorzaakt door extra geld voor de jeugdzorg, de Omgevingswet en een hogere integratie-uitkering Participatie. Voor een aantal van deze zaken hadden we stelposten geraamd of moeten we nu stelposten ramen. Daarnaast is in de meicirculaire 2025 ook de integratie-uitkering participatie naar boven bijgesteld en zijn een aantal zogenaamde taakmutaties verwerkt.

Te ramen (stel)posten In onderstaande tabel wordt het effect van de meicirculaire op de diverse stelposten weergegeven:

Te ramen (stel)posten

2026

2027

2028

2029

- afboeken stelpost vergoeding jeugd

-1.807

-1.715

-681

-710

9

- ramen eigen bijdrage jeugd - stelpost

269

275

- ramen sturen op trajectduur jeugd - stelpost

70

72

-

-

- uitstel vervanging abonnementstarief Wmo

-274

- stelpost looncompensatie

52

-103

-186

-333

- stelpost prijscompensatie

-314

-340

-340

-340

-30

-60

-90

-192

-174

-158

-138

-2.535

-2.362

-1.086

-1.264

- stelpost verbonden partijen - participatie Totaal te ramen (stel)posten

(Afboeken stelpost) vergoeding jeugd In de meicirculaire 2025 zijn meerdere taakmutaties opgenomen waarvoor stelposten waren opgenomen. Het betreft de volgende taakmutaties: demping terugval gemeentefonds, tekorten voor rekening Rijk, Groeipad maatregelen Hervormingsagenda, indexeren opbrengst Hervormingsagenda en Hervormingsagenda Jeugd Aanvullende Post. We hadden hier al een stelpost voor opgenomen. Deze stelpost kan nu worden geschrapt omdat de algemene uitkering inderdaad is bijgesteld. Hieronder een korte toelichting op de taakmutaties vallend onder het cluster Jeugd die verband houden met de af te boeken stelpost, te beginnen met een tabel met bedragen die voortvloeien uit de meicirculaire 2025.

Voor Dinkelland

2026

2027

2028

2029

1. demping terugval gemeentefonds

424

457

457

470

2. tekorten voor rekening rijk

445

455

466

477

3. groeipad maatregelen HA

528

486

10

4. eigen bijdrage jeugdzorg

-269

-275

5. sturen op trajectduur jeugdzorg

-70

-72

6. indexeren opbrengst HA

-524

-536

7. HA jeugd - aanvullende post Totaal

353

272

320

358

1.750

1.670

380

422

11

Zoals uit de tabel valt af te lezen ontvangt de gemeente Dinkelland voor het jaar 2026 een extra bedrag voor "jeugd" via de algemene uitkering van € 1.750.000. Vooruitlopend op deze daadwerkelijke toevoeging aan de algemene uitkering via de meicirculaire 2025 hadden we reeds een stelpost opgenomen voor een totaalbedrag van € 1.807.000. Deze stelpost boeken we nu af wat voor het jaar 2026 een kleine tegenvaller oplevert van € 58.000 (€ 1.750.000 -/- € 1.807.000). Vanaf het jaar 2028 is er sprake van een kleine meerjarige meevaller. Hierbij moet echter wel worden opgemerkt dat de onzekerheid over de benoemde ramingen vanaf 2028 wel groot is. Zeker de voorgenomen invoering van de eigen bijdrage en het indexeren van de opbrengsten van de Hervormingsagenda Jeugd zijn met de nodige onzekerheden omgeven. Vandaar ook dat wij via de VNG aandacht bij het Rijk blijven vragen voor een rechtvaardige financiering van de Jeugdwet. Uitstel vervanging abonnementstarief WMO In de Voorjaarsnota 2023 is besloten dat het abonnementstarief in de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) 2015 wordt afgeschaft en dat in de plaats daarvan vanaf 2026 de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo opnieuw wordt ingevoerd. Hiervoor wordt het wetsvoorstel Vervanging abonnementstarief Wmo 2015 voorbereid.

De inwerkingtreding van deze wet is nu voorzien per 1 januari 2027 in plaats van per 1 januari 2026. Dat betekent dat de besparing van € 225 miljoen voor het jaar 2026, die in de Voorjaarsnota 2023 in het gemeentefonds is verwerkt, vervalt. Voor de gemeente Dinkelland komt dit neer op een bedrag van € 274.000 in 2026. De hiervoor opgenomen stelpost wordt aangepast. Stelposten loon- en prijscompensatie en verbonden partijen De indexcijfers uit de meicirculaire 2025 zijn licht hoger dan de cijfers uit de septembercirculaire 2024. Wij hebben onze (meerjarige) stelposten aangepast aan deze meest actuele cijfers. Participatie De omvang van de integratie-uitkering Participatie wijzigt als gevolg van de toekenning van de loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 102,4 miljoen in 2025, aflopend naar € 84,9 miljoen in 2030). Daarnaast zijn er twee beleidsmatige toevoegingen: een nieuw structureel budget voor de sociale infrastructuur en een incidentele compensatie voor de afschaffing van het lage-inkomensvoordeel voor gedetacheerden in de Wsw. Voor de gemeente Dinkelland gaat het om de volgende bedragen: € 204.000 in 2025 aflopend naar € 138.000 in 2029. Conform bestaand beleid voegen wij deze hogere uitkering met ingang van het jaar 2025 toe aan de raming voor participatie/sociale werkvoorziening. Taakmutaties In de meicirculaire zijn ook een aantal taakmutaties opgenomen.

Taakmutaties zijn middelen die met een bepaald oogmerk aan het gemeentefonds zijn toegevoegd of onttrokken, maar waar geen bestedingsverplichting aan ten grondslag ligt. Wanneer ze nieuw zijn worden ze eenmalig afzonderlijk benoemd om inzicht te creëren waaraan het Rijk meer of minder geld gaat besteden. Maar het uitgangspunt van de gehele algemene uitkering is en blijft dat de middelen vrij aanwendbaar zijn. Binnen de gemeente Dinkelland kennen we de lijn dat voor deze taakmutaties een stelpost wordt opgenomen in afwachting van te ontwikkelen beleid. Zodra door college en raad wordt ingestemd met het ontwikkelde beleid kan een beroep worden gedaan op deze stelpost(en). Indien ervoor wordt gekozen geen beleid te ontwikkelen dan kan de stelpost vrijvallen ten gunste van de algemene middelen. Er zijn een aantal kleine taakmutaties maar ook een aantal wat grotere die hierna worden benoemd en toegelicht.

Te ramen taakmutaties

2026

2027

2028

2029

12

Kinderopvang pleegouders

-4

-4

-4

-4

Aanpassing regeling dienstverlening aan huis

-2

-2

-2

-2

Voorschoolse voorziening peuters

-2

-2

-2

-2

Antidiscriminatie voorzieningen

-4

Totaal te ramen taakmutaties

-12

-8

-8

-8

Kinderopvang pleegouders Er is per 2025 structureel € 2,5 miljoen beschikbaar voor de vergoeding van bijzondere kosten aan pleegouders in het vrijwillig kader. Dit zal ook gepaard gaan met een wijziging van de Regeling Jeugdwet. Voor de gemeente Dinkelland komt dit neer op een bedrag van € 4.000 per jaar. Aanpassen regeling dienstverlening aan huis Vanaf 1 januari 2026 valt het persoonsgebonden budget (pgb) niet meer onder de Regeling dienstverlening aan huis (Rdah). Dit betekent dat pgb-budgethouders, afhankelijk van het type arbeidscontract, zowel de premieafdrachten als de doorbetalingen bij ziekte binnen hun pgb-budget moeten bekostigen. In sommige gevallen kan dit ertoe leiden dat het pgb-budget van de budgethouder niet toereikend is, en dat de budgethouder ook niet de ruimte ervaart om de zorgvraag aan te passen. Hiervoor is vanaf 2026 structureel € 1,8 miljoen beschikbaar. De bijbehorende middelen worden toegevoegd aan het cluster Individuele voorzieningen Wmo. Voor de gemeente Dinkelland komt dit neer op een bedrag van € 2.000 per jaar (vanaf 2026). Voorschoolse voorziening peuters De decentralisatie-uitkering voorschoolse voorzieningen peuters heeft als doel dat alle peuters, zonder recht op kinderopvangtoeslag of voorschoolse educatie, naar een voorschoolse voorziening kunnen gaan.

De decentralisatie-uitkering voorschoolse voorzieningen is voor 2025 geactualiseerd met de voluminastanden van uitkeringsjaar 2024. Voor de gemeente Dinkelland komt dit neer op een bedrag van € 2.000 per jaar. Antidiscriminatievoorzieningen Gemeenten en hun antidiscriminatievoorzieningen (ADV’s) werken samen als het gaat om de preventie van discriminatie op lokaal niveau. Voor de kerntaken van de ADV’s krijgen gemeenten sinds 2009 structureel geld via de algemene uitkering van het gemeentefonds. Net als in 2024 krijgen gemeenten in 2025 en 2026 middelen om méér aan preventie te kunnen doen. Hiervoor is in 2025 en 2026 jaarlijks € 2,5 miljoen beschikbaar. De middelen worden verdeeld op basis van een vast bedrag per inwoner van € 0,14. Voor de gemeente Dinkelland komt dit neer op een bedrag van € 4.000 in 2025 en 2026.

Rente De ontwikkeling op de kapitaalmarkt laat een daling/ minder sterke stijging van de verschillende rentetarieven zien dan waarmee we in meerjarig perspectief rekening hebben gehouden. Wij achten het verantwoord om hier rekening mee te houden en de toekomstige te verwachtten rentelast met € 100.000 te verlagen.

13

Naast een aanpassing van de verschillende rentetarieven ontvangt de gemeente Dinkelland ook weer een rentevergoeding op de tegoeden die in het kader van het zogenaamde "schatkistbankieren" bij het Rijk zijn gestald. Voor 2026 verwachtten we een voordeel op rente van € 90.000. Stelpost kapitaallasten Samen Scholen/ Onderwijshuisvesting Denekamp In de perspectiefnota 2024 en parallel daaraan ook via separaat raadsvoorstel heeft (financiële) besluitvorming plaatsgevonden over het plan Samen Scholen. Denekamp. Onderdeel van deze besluitvorming was ook het ophogen van de stelpost kapitaallasten onderwijshuisvesting. Deze stelpost loop gefaseerd op naar een structureel bedrag van € 650.000 vanaf 2026. Deze post wordt naar verwachting in 2026 niet aangesproken om de simpele reden dat de daadwerkelijke bouw nog niet is gestart en er dus ook geen kosten, en dus ook geen kapitaallasten zijn. Dit levert een incidentele meevaller op in 2026 die normaliter terugvloeit naar de algemene middelen. Het feit dat deze meevaller ontstaat doordat de bouw (nog) niet is gestart heeft ook een keerzijde, namelijk de inflatie die doorwerkt, Hoewel we op dit moment niet precies weten hoe de verschillende kostenstijgingen doorwerken in de eerdere raming is het voor de hand liggend dat we voor het onderdeel Samen Scholen geconfronteerd gaan worden met hogere kosten als gevolg van inflatie.

Vandaar dat wij voorstellen de vrijval van de stelpost Samen Scholen niet vrij te laten vallen ten gunste van de algemene middelen maar te storten in de reserve onderwijshuisvesting Denekamp als een eerste compensatie voor de inflatie. Gas en elektra gemeentelijke accommodaties Aan de hand van de meest recente verbruiksgegevens en de (gestegen) prijzen moeten de ramingen voor gas en elektra van de gemeentelijke accommodaties naar boven worden bijgesteld. Dit levert een extra kostenpost op van € 107.000. Hierbij moet wel worden opgemerkt dat de tarieven op energiemarkt met de nodige onzekerheden zijn omgeven. Wij proberen dit te ondervangen door meerjarig contracten af te sluiten. Zo gaan we voor elektra met ingang van 1 januari 2026 een 10-jarig contract aan met Twence. Voor wat betreft het gascontract dat bij Vattenfall willen we gebruik maken van de optiejaren 2027 en 2028. Hogere doorbelasting uren en rente Met het toevoegen van de jaarschijf 2029 aan de meerjarenbegroting bleek dat de door te belasten personeelskosten (uren) en rente aan e verschillende kostendekkende activiteiten, zoals de grondexploitaties, afval, riool en projecten te laag was ingeschat. Dit passen we nu aan wat leidt tot een voordeel voor het begrotingsjaar 2029 van € 150.000.

Sociaal Domein/ vrijval stelpost We hebben in aanloop naar de invoering van het nieuwe inkoopmodel dat op 1 januari 2025 effectief werd een stelpost opgenomen omdat we voorzagen dat door de nieuwe producten, productcodes, indexering, tariefswijzigingen en gebruik van oude codes (gezinshuizen) de nieuwe inkoop duurder zou kunnen uitvallen. De hogere kosten van dit nieuwe inkoopmodel kunnen we zoals het zich nu laat aanzien voor een groot deel opvangen binnen de bestaande ramingen. Vandaar dat we een deel van de beschikbare stelpost laten vrijvallen. Deze vrijval bedraagt € 300.000. Het hierna resterende deel van de stelpost ten bedrage van € 293.000 houden we nog achter de hand omdat we de volledige uitwerking van het nieuwe inkoopmodel pas op 1 januari 2026 volledig in beeld hebben. Vanaf die datum moeten alle betrokken personen zijn voorzien van een indicatie volgens het nieuwe inkoopmodel.

Sociaal domein - Wmo en stelpost De trend is dat (oudere) mensen langer thuis blijven wonen. Een gevolg hiervan is een stijging van het aantal cliënten dat gebruik maakt van Wmo voorzieningen en wat dus ook zorgt voor hogere kosten. Vooralsnog gaan we uit van een structurele kostenstijging vanaf het jaar 2026 van € 92.000. Dekking van deze meerkosten vinden we in de stelpost indexatie Wmo demografie. Dit is een stelpost die is gevormd vanuit de extra middelen die het rijk beschikbaar heeft gesteld omdat de kosten van de Wmo op grond van demografische ontwikkelingen (meer ouderen) sneller stijgt dan de compensatie via de algemene uitkering

14

Bijkomende kosten aankoop grond In mei 2025 heeft het college ingestemd met de aankoop van percelen grond en opstallen ter grootte van circa 101.335 m2 ten behoeve van toekomstige bedrijventerreinontwikkeling in Denekamp en de verkoop van percelen ruilgrond ter grootte van circa 65.175 m2. De totale transactie heeft geleid tot een afwaardering van de aangekochte gronden die in de Perspectiefnota 2026 ten laste is gebracht van de algemene reserve. We hebben echter ook te maken met zogenaamde bijkomende kosten (kosten kadaster, notariële kosten en kosten bodemonderzoek) van circa € 30.000. Deze bijkomende kosten moeten we (nog) ten laste van de algemene middelen brengen. Dat doen we nu. Overige kleine(re) verschillen Het betreft hier meerdere kleine(re)verschillen. 1. Voorgesteld wordt in te stemmen met de aangegeven mutaties op basis van bestaand beleid en deze te verwerken in het herziene meerjarige saldo.

3. Herzien meerjarig saldo op basis van bestaand beleid Rekening houdend met de mutaties op basis van bestaand beleid uit de vorige paragraaf ontstaat het volgende herziene meerjarige saldo:

Herzien meerjarig saldo Dinkelland begroting 2026

2026

2027

2028

2029

Herzien meerjarig saldo Perspectiefnota 2026

691

986

95

178

Totaal mutaties bestaand beleid

730

432

386

450

1.421

1.418

481

628

Herzien meerjarig saldo na mutaties bestaand beleid

Zoals bij de mutaties bestaand beleid reeds is toegelicht wordt de verbetering van het herziene meerjarige saldo vooral veroorzaakt door een voordelig effect vanuit de meicirculaire 2025, voordelige renteontwikkelingen en een vrijvallende stelpost binnen het Sociaal Domein. Deze mooie verbetering van het herzien meerjarig perspectief maakt dat wij als college nogmaals kritisch hebben gekeken naar ontwikkelingen die passen binnen de uitvoering van ons collegeakkoord maar ook hebben ingezoomd op (het verder verbeteren van) de toekomstbestendigheid van onze meerjarenbegroting. Deze beide punten hebben we nader uitgewerkt en toegelicht in het verdere verloop van deze begroting 2026, te beginnen bij de volgende paragraaf genaamd specifieke mutaties. 2. Voorgesteld wordt in te stemmen met het herziene meerjarige saldo na mutaties bestaand beleid.

15

4. Specifieke mutaties In deze paragraaf staan we stil bij ontwikkelingen die verder gaan dan het bestaande (dus vastgestelde) beleid maar wel degelijk omvangrijke financiële consequenties (kunnen) hebben en ook zeker gezien de politiek bestuurlijke impact de nodige toelichting behoeven. Met betrekking tot de begroting 2026 betreft het hier de volgende onderwerpen: •

Verder verbeteren toekomstbestendigheid (meerjaren)begroting

•

Fietspad Bornsestraat

•

Overbrengen archieven naar archiefbewaarplaats

•

Single Used Plastics (SUP) vergoeding en openbare prullenbakken vergoeding

•

Lokale lasten (druk).

Verder verbeteren toekomstbestendigheid (meerjaren) begroting Bij het verder verbeteren van de toekomstbestendigheid van onze (meerjaren)begroting hebben we in eerste instantie vooral gekeken of al onze structurele uitgaven ook structureel zijn gedekt. Voor de periode die in deze begroting 2026 (inclusief de meerjarenbegroting 2027-2029) wordt behandeld is dat uiteraard zo. Dit is namelijk het belangrijkste toetsingscriterium van de provincie vanuit haar toezichthoudende rol. Het gaat ons in dit kader vooral om de periode daarna, dus echt meerjarig. Als we dan wat dieper kijken komen we vooral op de onderwerpen onderhoud en vervanging. Hier hebben we tijdens deze raads- en collegeperiode al eerder op ingezet met onder andere het vaststellen en financieel vertalen van het gemeentelijk Water en Riool Plan (WRP) maar ook met het vaststellen en financieel vertalen van het beleidsplan civiele kunstwerken. Ook tijdens deze en vorige raadsperiodes zijn er besluiten genomen die enerzijds (uiteraard) de toets van de provincie kunnen doorstaan maar die een heroverweging verdienen vanuit de ambitie om de toekomstbestendigheid van onze (meerjaren)begroting te verbeteren. Zo is er in de afgelopen jaren voor bepaalde investeringen voor gekozen om dekking van de afschrijving via de reserves (vooral Reserve Incidenteel Beschikbare Algemene Middelen /RIBAM)).

Deze werkwijze was vooral ingegeven door de beperkte structurele begrotingsruimte terwijl de incidentele ruimte via de reserves en dan met name de RIBAM voldoende mogelijkheden bood om investeringen te doen. De gekozen werkwijze komt er simpel gezegd op neer dat het totale bedrag van de investering werd onttrokken aan de RIBAM en werd gestort in de reserve dekking afschrijvingslasten investeringen majeure projecten. Vanuit deze reserve worden de afschrijvingslasten van de betreffende investeringen jaarlijks gedekt. Dus een investering in bijvoorbeeld zonnepanelen wordt in porties van 15 jaar (de geldende afschrijvingstermijn voor zonnepanelen) ten laste van de reserve gebracht. Dit mag van de provincie maar heeft als nadeel dat na 15 jaar, als de zonnepanelen zijn afgeschreven en moeten worden vervangen er geen dekking aanwezig is. Beter en toekomstbestendiger is om de afschrijvingslast structureel ten laste van de begroting te brengen omdat er op die manier meerjarig ruimte is om na 15 jaar over te (kunnen) gaan tot vervanging. Waar hebben we het dan concreet over? Analyse van onze reserve dekking afschrijvingslasten investeringen majeure projecten wijst uit dat de afgelopen jaren investeringen zijn gedaan in ons eigen gemeentelijk vastgoed die beter structureel ten laste van onze begroting kunnen worden gebracht.

Te denken valt onder andere aan de aanleg van zonnepanelen op het gemeentehuis in Denekamp en de gemeentewerf in Ootmarsum maar ook aan de kosten van de revitalisering van de Schalm in Ootmarsum. In totaliteit gaat het hier om een boekwaarde (met daar tegenover een reservering in de genoemde reserve) voor een bedrag van € 1.740.000. De jaarlijkse afschrijvingslast die hierbij hoort bedraagt € 140.000. Het verder verbeteren van de toekomstbestendigheid van onze meerjarenbegroting langs de lijn die hiervoor is geschetst komt neer op een extra last voor de (meerjaren)begroting van € 140.000 en daaraan verbonden vrijval van € 1.740.000 vanuit de reserve dekking afschrijvingslasten investeringen majeure projecten ten gunste van de Reserve Incidenteel Beschikbare Algemene Middelen (RIBAM)

16

3. Voorgesteld wordt in te stemmen met het verder verbeteren van de toekomstbestendigheid van de (meerjaren)begroting en hiervoor een bedrag van structureel € 140.000 op te nemen in de (meerjaren)begroting en als gevolg daarvan een bedrag van € 1.740.000 te laten vrijvallen vanuit de reserve dekking afschrijvingslasten investeringen majeure projecten en dit bedrag toe te voegen aan de RIBAM.

Fietspad Bornsestraat Eind 2020 hebben bewoners bij de gemeente aandacht gevraagd voor de verkeersonveilige situatie op de Bornsestraat, veroorzaakt door ervaren van te hoge snelheden, het frequente vracht- en landbouwverkeer en onveilige oversteken. Na een handtekeningenactie en een informatiebijeenkomst in 2022 is de gemeente samen met de werkgroep een voorbereidingsproces gestart. In dat kader is ook het initiatief genomen tot een onderzoek naar een vrij liggend fietspad. Het college heeft € 30.000, - beschikbaar gesteld voor een haalbaarheidsonderzoek. Met de verkeerskundige uitgangspunten als basis is een knelpuntenanalyse gemaakt en zijn mogelijke oplossingen uitgezocht. Na deze tracéstudie, waarbij bleek dat een vrij liggend fietspad aan de zuidzijde mogelijk was. In 2024 is een bedrag van € 200.000, - beschikbaar gesteld voor het ontwerpen van een nieuw fietspad. Na de afgelopen engineeringsfase is nu een definitief tracé ontworpen. Het doel van het project is het wegnemen van risico's voor de verkeersveiligheid op de Bornsestraat conform de huidige SPV-werkwijze (Strategisch Plan Verkeersveiligheid). Door de aanleg van een vrij liggend fietspad wordt de ontbrekende verbinding tussen Borne en Weerselo gecompleteerd. De veiligheid langs en op de Bornsestraat zal verbeteren.

Naast sociale veiligheid, jong uitgaanspubliek naar Bruins en woon-werkverkeer, zal dit fietspad de recreatieve waarde in dit gebied versterken. Dit initiatief komt vanuit de samenleving en is door de gemeente omarmd. De veiligheid van het fietsverkeer langs de Bornsestraat moet verbeteren. Naast sociale veiligheid zal dit fietspad de vele recreatieve waarden in dit gebied vanuit Borne versterken. De Bornsestraat doorkruist 7 fietsroutes van het Knooppuntenroute Twente, verbetert het bestaande fietsnetwerk en stimuleert onze gemeente als uitloopgebied voor de Twentenaar. De uitvoering draagt bij aan duurzame mobiliteit en versterkt het gevoel van verbondenheid (‘wij-samen’) tussen gemeente en inwoners. Kosten De totale kosten van het Fietspad Bornsestraat bedragen volgens een actuele bijgestelde inschatting ruim € 4,1 miljoen en betekent voor de gemeente Dinkelland een bedrag aan (kapitaal)lasten van € 234.576. Fietspad Bornsestraat

afschrijving

25 jaar

- kosten vastgoed (o.a. grond) te activeren

617.135

- t.l.v. onderhoudsbudget wegen

100.000

rente (3%)

-

totale lasten

18.514

17

- Vastgestelde rijksbijdrage SPV

389.187

- Via algemene middelen

3.086.599

123.464

92.598

Totaal

4.192.921

123.464

111.112

234.576

Er volgt een separaat raadsvoorstel waarin de gemeenteraad wordt gevraagd om het benodigde krediet van € 4.192.921 beschikbaar te stellen en de lasten daarvan te dekken uit de bij de begroting 2026 beschikbaar gestelde stelpost. Dit in lijn met het (verder) verbeteren van de toekomstbestendigheid van onze (meerjaren)begroting. Het voorstel om deze stelpost inderdaad op te nemen doen we nu. Hier is bewust voor gekozen om u te laten zien dat de (meerjaren)begroting voldoende ruimte biedt om deze stelpost op te nemen. Deze werkwijze doet eveneens recht aan een integrale en zorgvuldige afweging, zeker waar het gaat om de beschikbare financiële ruimte. Uiteraard onder voorbehoud van separate besluitvorming in een later stadium. 4. Voorgesteld wordt in te stemmen met het opnemen van een stelpost kapitaallasten voor de aanleg van het fietspad Bornsestraat ten bedrage € 234.576 en dit te verwerken in het herziene meerjarige saldo.

(Verder) verbeteren toekomstbestendigheid (meerjaren)begroting Doordat we de volledige kapitaallasten ten bedrage van € 234.576 ten laste (willen) brengen van de (meerjaren)begroting kan de eerder gelegde claim van € 3 miljoen op de Reserve Incidenteel Beschikbare Algemene Middelen (RIBAM) komen te vervallen. Hiermee past de besluitvorming over de dekking van de lasten behorende bij de aanleg van het fietspad Bornsestraat binnen het (verder) verbeteren van de toekomstbestendigheid van de (meerjaren)begroting. De gevolgen hiervan voor de (omvang van de) Reserve Incidenteel Beschikbare Algemene Middelen betrekken we bij paragraaf 6 van dit hoofdstuk - incidenteel beschikbare middelen waaronder de (belangrijkste) reserves.

Overbrengen archieven naar archiefbewaarplaats De gemeente Dinkelland heeft circa 330 meter aan niet bewerkte archieven van de voormalige gemeenten Denekamp, Ootmarsum & Weerselo in huis. Dit betreft archieven over de periode 1940 tot aan de gemeentelijke herindeling van 1 januari 2001. De Provinciale Archiefinspectie heeft aangedrongen op de overbrenging van deze fysieke semi-statische archieven naar de Archiefbewaarplaats. Om te voldoen aan de eisen van overbrenging vanuit de Archiefwet dienen de archieven bewerkt te worden. Dit is arbeidsintensief werk: opschonen, bewerken en beschrijven van dossiers over 330 meter. Hiervoor is geen interne capaciteit, dus moeten we externe expertise inhuren, de verwachting is dat dit een meerjarig traject over zeker 3-4 jaar zal worden. Schatting kosten: Gemeente Denekamp 1940-2000:

ca. 150 meter ca. €150.000

Gemeente Ootmarsum 1940-2000:

ca. 70 meter

Gemeente Weerselo 1940-2000:

ca. 110 meter ca. €110.000

ca. €70.000

18

Schatting kosten totaal: €330.000 Gezien het eenmalige karakter van de werkzaamheden merken we de kosten ook aan als eenmalige (incidentele) kosten en stellen we voor deze kosten te dekken uit de Reserve Incidenteel Beschikbare Algemene Middelen.

5. Voorgesteld wordt in te stemmen met het overbrengen van de genoemde archieven naar de archiefbewaarplaats en hiervoor een budget van € 330.000 beschikbaar te stellen ten laste van de Reserve Incidenteel Beschikbare Algemene Middelen.

Single Use Plastic (SUP)-vergoeding en openbare prullenbakkenvergoeding Vanaf 1 januari 2023 geldt de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) voor de opruimkosten voor zwerfafval. De gemeenten ontvangen jaarlijks een vergoeding van producenten (via het Afvalfonds en Rijkswaterstaat) in het kader van de Richtlijn Single Use Plastics (SUP) én voor de verwerking van verpakkingsafval uit openbare prullenbakken (prullenbakvergoeding). Deze vergoedingen zijn bedoeld als compensatie voor de kosten die gemeenten maken voor het opruimen en verwerken van zwerfafval en verpakkingen in de openbare ruimte. Producenten van éénmalige plastic verpakkingen (SUP) zijn sinds 2023 verplicht om bij te dragen aan de kosten die gemeenten maken voor het opruimen van dit afval. Deze vergoeding bedraagt € 2,55 (2024) per inwoner. Voor het jaar 2026 gaan we uit van een vergoeding van € 68.200. Daarnaast ontvangen gemeenten een vergoeding voor de openbare prullenbakken. Deze bijdrage schatten we voor het jaar 2026 in op een bedrag van € 26.200. In totaliteit dus een extra inkomst van € 94.400 die we verantwoorden op het product straatreiniging. Het opruimen en verwerken van zwerfafval en verpakkingen in de openbare ruimte brengt echter ook extra werkzaamheden en kosten met zich mee.

Deze extra kosten schatten we als volgt in: - Straatreiniging €15.000 - Bermen en sloten €15.000 Voor het product straatreiniging kennen we de afspraak dat het saldo van dit product evenredig wordt verdeeld naar afval, riool en de algemene middelen. Dit houdt dat in dat het voordelige saldo op straatreiniging ten bedrage van € 79.400(€ 94,400 -/- € 15.000) voor 1/3 deel (€ 26.460) naar afval en voor 1/3 deel (€ 26.460) naar riool gaat. Dit betekent in beide gevallen een extra inkomst op zowel afval als riool wat leidt tot een positief effect op de hoogte van het tarief voor afval en het rioolrecht. In het onderdeel lokale lasten van deze paragraaf gaan we dieper in op de ontwikkeling van de lokale lasten (druk). Het resterende 1/3 deel (€ 26.400) komt ten gunste van de algemene middelen (de begroting) en staat feitelijk tegenover de extra kosten op bermen en sloten. 6. Voorgesteld wordt in te stemmen met het ramen van de SUP vergoeding, de openbare prullenbakkenvergoeding en de beide uitgavenramingen op straatreiniging en bermen en sloten en de gevolgen daarvan voor de afgesproken doorverdeling van het saldo op straatreiniging.

Lokale lasten (druk) In dit onderdeel 'Lokale lasten' geven we in het kort een overzicht van de gevolgen van de besluitvorming uit deze begroting voor de verschillende tarieven die van belang zijn voor de lokale lasten(druk). Voor het indexeren van de ozb tarieven gaan we op basis van bestaand beleid uit van een jaarlijkse meeropbrengst van 2%. Dit betekent dat de onroerendezaakbelasting voor een woning met een gemiddelde woningwaarde van € 336.000 stijgt van € 430,50 in 2025 naar een bedrag van € 439,00 in 2026.

19

7. Voorgesteld wordt de ozb tarieven voor het jaar 2026 te verhogen zodat een totale meeropbrengst wordt verkregen van 2% ten opzichte van het jaar 2025.

Voor de afvaltarieven hanteren we op basis van bestaand beleid 100% kostendekkendheid. Dat wil zeggen dat we de kosten die we maken voor de afvalinzameling en afvalverwerking doorberekenen in de tarieven. Voor het jaar 2026 worden de verschillende tarieven als volgt vastgesteld: Vastrecht

€ 180

Per lediging 240 liter restafval

€ 10,60

Per lediging 140 liter restafval

€ 6,50

Per aanbieding verzamelcontainer (met een vulopening geschikt voor zakken met maximaal 30 liter)

€ 1,35

Per aanbieding verzamelcontainer (met een vulopening geschikt voor zakken met maximaal 60 liter)

€ 2,70

Het voorgestelde tarief voor vastrecht voor het jaar 2026 is € 30,50 hoger dan het tarief voor 2025. Dit is voor een bedrage van € 17,50 een gevolg van het ingevoerde boxenmodel van ROVA en voor een bedrag van € 13,00 en gevolg van de hogere kosten van de papierinzameling. Met ingang van 1 januari 2024 heeft ROVA het boxenmodel ingevoerd. Dit is het financiële afrekenmodel tussen ROVA en haar gemeenten. Via dit model worden de verschillende typen dienstverlening verantwoord en in rekening gebracht. Het nieuwe boxenmodel kent een grotere transparantie qua kostenopbouw voor de dienstverlening die ROVA haar aandeelhoudende gemeenten biedt. Het financiële nadeel van het nieuwe boxenmodel is reeds vanaf 2024 structureel verwerkt in het tarief Afvalstoffenheffing. In de Algemene Vergadering van Aandeelhouders van december 2023 van ROVA is echter besloten om de financiële afwikkeling van het nieuwe boxenmodel pas in z’n geheel in 2026 door te berekenen aan de gemeenten. Bij de behandeling van de begroting 2025 heeft de gemeenteraad bij amendement besloten deze verhoging in 2025 nog niet door te voeren in het tarief. Omdat de doorberekening van ROVA niet in 2025 maar in 2026 wordt doorgevoerd. Voor het jaar 2026 vindt deze doorberekening van het (nieuwe) boxenmodel ROVA wel plaats.

Dit verklaart voor een bedrag van € 17,50 het hogere tarief Daarnaast werden we in 2025 geconfronteerd met de hogere kosten papier inzameling voor een bedrag van € 13 per aansluiting. Deze hogere last is over het jaar 2025 op incidentele basis ten laste gebracht van de voorziening afval. De geraamde stand van deze voorziening bedraagt per 1 januari 2026 € 360.000. Wij achten het verstandig deze voorziening "achter de hand te houden" gezien de ontwikkelingen en risico's die mogelijkerwijs op de gemeenten afkomen Hierbij valt te denken aan de CO2-heffing op verbranden afval en de plasticheffing (zie het basisprogramma milieu). Vandaar dat wij voorstellen de hogere structurele kosten van de papierinzameling door te berekenen in het tarief. Dit past uiteraard in ons beginsel om voor afval uit te gaan van 100% kostendekkendheid.

20

8. Voorgesteld wordt om voor het jaar 2026 in te stemmen met de verhoging van het vastrecht met € 30,50 per aansluiting.

De hoogte van het rioolrecht is gebaseerd op het Water en Rioleringsplan (WRP) 2025-2030. Belangrijke input voor dit nieuwe GRP zijn de gevolgen van klimaatadaptie en grondwaterproblematiek. De gestegen prijzen (de inflatie) en de hogere loonkosten (zowel intern als extern) werken ook door binnen in de ramingen voor onderhoud en vervanging Riool. In totaliteit stijgen de kosten voor het jaar 2026 met ongeveer € 415.000. Bij de berekening van deze meerkosten houden we rekening met een bedrag aan onderuitputting van € 150.000 omdat de ervaring leert dat niet alle projecten in het betreffende jaar volledig worden uitgevoerd. Dit heef te maken met de krapte op de arbeidsmarkt (zowel intern als extern) maar ook met de zorgvuldige voorbereiding van de grotere projecten waar we burgers inspraak geven. Gezien de hoogte van de voorziening riolering stellen we voor om een deel van de hogere kosten door te vertalen in het tarief maar ook een deel ten laste te brengen van de voorziening riolering. Een tariefstijging van 5% levert een bedrag aan extra inkomsten op van € 180.000. Hiermee komt het kostendekkingspercentage op 97,9% wat betekent dat we voor een bedrag van € 85.000 (komt overeen met ongeveer € 7 per aansluiting) een beroep moeten doen op de voorziening.

De stijging van de verschillende tarieven met 5% betekent voor het belangrijkste tarief - het rioolrecht voor gebruikers een stijging van 13,90 naar een bedrag van € 312,20.

9. Voorgesteld wordt de hoogte van het rioolrecht voor het jaar 2026 te verhogen met een percentage van 5% en een bedrag van € 83.000 te onttrekken aan de voorziening riolering.

Samenvattend ontstaat het volgende beeld van de verschillende tarieven en de lokale lastendruk voor het jaar 2026: Begroting 2026 Dinkelland

2024

2025

2026

Verschil 2025-2026 in €

in %

OZB (woning € 336.000)

€ 422,25

€ 430,50

€ 439,00

€ 8,50

2,0%

Rioolrecht eigenaar

€ 280,60

€ 298,30

€ 312,20

€ 14,90

5,0%

- vastrecht

€ 158,00

€ 149,50

€ 180,00

€ 30,50

19,3%

- 4 ledigingen restafval (240 liter)

€ 42,40

€ 42,40

€ 42,40

€ 0,00

0,0%

Totaal

€ 903,25

€ 920,70

€ 974,60

€ 53,90

6,0%

Lastenverlichting

€ -26,00

€ 0,00

€ 0,00

€ 0,00

Afval

21

Totaal

€ 877,25

€ 920,70

€ 974,60

€ 53,90

6,0%

Zoals uit vorenstaande tabel blijkt neemt de lokale lastendruk voor een meerpersoonshuishouden met een eigen woning (gemiddelde waarde € 336.000) toe met ongeveer € 54.

Samenvatting De doorwerking van de aangegeven en toegelichte specifieke mutaties uit deze paragraaf geven in financiële zin het volgende meerjarige beeld: Specifieke mutaties

2026

2027

2028

2029

Fietspad Bornsestraat - kapitaallasten

-235

-235

-235

-235

- vrijval

235

(Verder) verbeteren toekomstbestendigheid

-140

-140

-140

-140

Totaal specifieke mutaties

-140

-375

-375

-375

10. Voorgesteld wordt in te stemmen met de aangegeven en toegelichte specifieke mutaties en deze te verwerken in het herziene meerjarige saldo

5. Geactualiseerd herzien meerjarig saldo Geactualiseerd herzien meerjarig saldo Rekening houdend met de aangegeven en toegelichte maatregelen uit de vorige paragraaf - specifieke mutaties - ontstaat het volgende herziene meerjarige saldo: Herzien meerjarig saldo Dinkelland begroting 2026

2026

2027

2028

2029

Herzien meerjarig saldo Perspectiefnota 2026

691

986

95

178

Totaal mutaties bestaand beleid

730

432

386

450

Totaal specifieke mutaties

-140

-375

-375

-375

Herzien meerjarig saldo na specifieke mutaties

1.281

1.043

106

253

Een blik op het herziene meerjarige saldo ook na specifieke mutaties wijst uit dat we de gemeenteraad een structureel sluitende meerjarenbegroting voor leggen. 22

Dit betekent dat we met deze begroting 2025 inclusief de (geoptimaliseerde) meerjarenbegroting 2026-2029 en een realistische manier binnen de gestelde kaders en regels blijven en dus naar verwachting onder het reguliere (repressieve) toezicht blijven vallen. In het kader van het InterBestuurlijk Toezicht (IBT) verwachten we gezien de, op termijn, sluitende meerjarenbegroting op de kleur groen uit te komen. We realiseren ons dat in deze meerjarige financiële opzet de verschillende zoekrichtingen naar concrete maatregelen die moeten leiden tot een sluitende meerjarenbegroting volledig financieel zijn vertaald. Bij dit nu voorliggende herziene meerjarige saldo is er dus van uitgegaan dat alle concrete maatregelen volledig worden gerealiseerd en dus taakstellend zijn. Eventuele afwijkingen of aanpassingen met mogelijke besparingsverliezen zorgen in dat geval voor een verslechtering van het herziene meerjarige saldo. We hebben een stevige toets gedaan op de uitvoerbaarheid maar zullen de komende jaren "scherp aan de wind moeten zeilen" zeker in de context van het naar 2028 verschoven ravijnjaar.

11. Voorgesteld wordt in te stemmen met het herziene meerjarige saldo en het voordelige saldo van het begrotingsjaar 2026 ten bedrage van € 1.281 .000 te storten in de algemene reserve.

6. Incidenteel beschikbare algemene middelen waaronder de (belangrijkste) reserves Incidenteel beschikbare algemene middelen waaronder de (belangrijkste) reserves Inleiding In deze paragraaf zoeken we aansluiting bij de gepresenteerde cijfers uit de Perspectiefnota 2026. Met deze cijfers als uitgangspunt gaan we daarna de mutaties benoemen en toelichten zodat het meest recente beeld van de incidenteel beschikbare algemene middelen, waaronder de (belangrijkste) reserves ontstaat. Zoals aangegeven nemen we cijfers uit de Perspectiefnota 2026 als vertrekpunt.

Beschikbare algemene incidentele middelen

€

Algemene reserve - weerstandscapaciteit 1,4

5.320.000

Reserve Incidenteel Beschikbare Algemene Middelen

1.597.500

Reserve collegeakkoord 2022-2026

4.706.000

Totaal Beschikbare algemene incidentele middelen perspectiefnota 2026

11.623.500

Algemene reserve Rekening houdend met een aantal mutaties op grond van bestaand beleid en een aantal specifieke raadsbesluiten ontstaat het volgende beeld van de algemeen reserve:

23

Algemene reserve

€

Stand P-nota 2026

5.320.000

Programmajournaal 2025 - reguliere mutaties

984.000

- actieve grondexploitaties

51.000

Begroting 2026 - jaarschijf 2026

1.281.000

Herziene stand algemene reserve

7.636.000

De beide positieve mutaties uit het programmajournaal 2025 spreken voor zich en zijn terug te vinden in het betreffende programmajournaal 2025 wat in de raadsvergadering van oktober 2025 is vastgesteld. De positieve mutatie betreffende de begroting 2026 is het voordeel van de jaarschijf 2026 zoals dat in deze begroting is opgenomen. De berekening van de benodigde weerstandscapaciteit komt uit op een bedrag van € 4 miljoen. Uitgaande van de vastgestelde ratio van 1,4 komt dit neer op een benodigd bedrag aan weerstandsvermogen van € 5.600.000. Voor een toelichting op de benodigde weerstandscapaciteit wordt verwezen naar de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Uitgaande van de, in deze begroting bepaalde, weerstandscapaciteit en de daaraan gekoppelde ratio van 1,4 moet de stand van de algemene reserve ten minste € 5.600.000 zijn. Conform bestaand beleid wordt het meerdere (het zogenaamde surplus) “afgeroomd” en gestort in de reserve incidenteel beschikbare algemene middelen. 12. Voorgesteld wordt in te stemmen met het verloop en de opzet van de algemene reserve en het surplus op de algemene reserve ten bedrage van € 2.036.000 “af te romen” en te storten in de reserve incidenteel beschikbare algemene middelen.

Reserve Incidenteel Beschikbare Algemene Middelen (RIBAM) In de Perspectiefnota 2026 is weergegeven dat de vrije ruimte in deze reserve € 1.597.500 bedraagt. Bij de bepaling van dit bedrag aan vrije ruimte is rekening gehouden met de zogenaamde claims. Indien we deze stand in eerste instantie even "schonen" van deze claims dan komt de stand van RIBAM uit op €7.347.500. De claims komen verderop uiteraard weer in beeld. Het betreft hier de zogenaamde claims betreffende de fietsverbinding Bornsestraat en de moties betreffende de Legtenbergstraat en de Itterberstraat. Inmiddels is een aantal besluiten genomen, dat maakt dat de reserve incidenteel beschikbare algemene middelen op dit moment het volgende beeld laat zien: