Begroting 2025 Dinkelland.pdf
Tekst van het document
Begroting 2025
Inhoudsopgave Inleiding begroting ......................................................................................................................................... 5 Leeswijzer ...................................................................................................................................................... 7 Van perspectiefnota 2025 naar begroting 2025 ............................................................................................ 8 Inleiding ...................................................................................................................................................... 8 1. Meerjarig saldo perspectiefnota 2025 .................................................................................................... 8 2. Mutaties bestaand beleid ....................................................................................................................... 9 3. Herzien meerjarig saldo op basis van bestaand beleid ....................................................................... 17 4. Stap 1: Materieel en structureel sluitend maken van de meerjarenbegroting ..................................... 19 5. Geactualiseerd herzien meerjarig saldo .............................................................................................. 21 6.
Stap 2 creëren (financiële) ruimte ruimte voor nieuwe ambities, nieuw beleid en intensiveringen van beleid ........................................................................................................................................................ 22 7. Specifieke mutaties .............................................................................................................................. 23 8. Incidenteel beschikbare algemene middelen waaronder de (belangrijkste) reserves ......................... 25 Inleiding ambitiebegroting............................................................................................................................ 28 Programma Buitengebied in Balans ............................................................................................................ 29 Actielijn 1
Naar een toekomstbestendige agrarische sector ................................................................. 29
Actielijn 2 Ons unieke landschap en natuur worden geborgd .................................................................. 31 Financiën Buitengebied in Balans ............................................................................................................ 33 Programma Iedereen Gezond ..................................................................................................................... 34 Actielijn 1 De zorg voor onze inwoners is op orde ................................................................................... 35 Actielijn 2 Gezond in je lijf en in je hoofd.................................................................................................. 36 Actielijn 3 Iedereen doet mee ................................................................................................................... 36 Actielijn 4 Iedereen is veilig ...................................................................................................................... 37 Financiën Iedereen Gezond ..................................................................................................................... 38 Programma Leefomgeving van de toekomst ............................................................................................... 39 Actielijn 1
Verduurzamen - Op weg naar energieneutraal en aardgasvrij wonen en werken ............... 43
Actielijn 2
Opwek - Duurzame energievoorziening ............................................................................... 44
Actielijn 3
Duurzame Mobiliteit .............................................................................................................. 45
Financiën Leefomgeving van de toekomst............................................................................................... 46 Programma Leefbare kernen....................................................................................................................... 49 Actielijn 1
Voor iedereen een passende woning ................................................................................... 49 2
Actielijn 2
Voldoende ruimte voor de economie en voor maatschappelijk verantwoord ondernemen . 51
Financiën Leefbare kernen ...................................................................................................................... 53 Programma Gemeente en de samenleving................................................................................................. 59 Actielijn 1 Gemeente en inwoners staan dicht bij elkaar en werken samen ............................................ 59 Actielijn 2 Een sterk en toekomstbestendig Noaberkracht....................................................................... 61 Actielijn 3 Financieel gezond blijven ........................................................................................................ 63 Financiën Gemeente en de samenleving................................................................................................. 64 Basisbegroting ............................................................................................................................................. 65 Programma Bestuur & middelen .............................................................................................................. 65 Programma Dienstverlening & burgerzaken ............................................................................................
68 Programma Veiligheid .............................................................................................................................. 70 Programma Openbare ruimte & mobiliteit ................................................................................................ 74 Programma Economie.............................................................................................................................. 77 Programma Onderwijs.............................................................................................................................. 80 Programma Sport & accommodaties ....................................................................................................... 82 Programma Cultuur & recreatie ............................................................................................................... 84 Programma Sociaal domein ..................................................................................................................... 86 Programma Milieu .................................................................................................................................... 92 Programma Volkshuisvesting & ruimtelijke ordening ...............................................................................
95 Paragrafen ................................................................................................................................................... 98 Lokale heffingen ....................................................................................................................................... 98 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................................ 108 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................................. 117 Financiering ............................................................................................................................................ 123 Verbonden partijen ................................................................................................................................. 126 Grondbeleid ............................................................................................................................................ 142 Bedrijfsvoering ........................................................................................................................................ 145 Wet Open Overheid (WOO) ...................................................................................................................
145 Financiële begroting .................................................................................................................................. 147 Overzicht baten en lasten ...................................................................................................................... 147 Overzicht van baten en lasten per programma ...................................................................................... 148 Overzicht algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien .......................................................................... 152 Staat van incidentele baten en lasten .................................................................................................... 152
3
Structureel begrotingssaldo Dinkelland.................................................................................................. 157 Meerjarenbalans ..................................................................................................................................... 157 Overzicht taakvelden .............................................................................................................................. 158 Bijlagen ...................................................................................................................................................... 161 Bijlage 1: Overzicht reserves en voorzieningen ..................................................................................... 161 Bijlage 2: Vaststelling begroting ............................................................................................................. 170
4
Inleiding begroting Voor u ligt de begroting 2025 van de gemeente Dinkelland die door het college van Dinkelland aan u als raad aangeboden wordt. Deze begroting heeft als basis het collegeakkoord gemeente Dinkelland 20222026 met de naam "Vernieuwen, verbinden en versterken". Het zogenaamde ambitiedeel van deze begroting is gebaseerd op de volgende 5 opgaven uit dit collegeakkoord: •
Buitengebied in Balans
•
Iedereen gezond
•
Leefomgeving van de toekomst
•
Leefbare kernen
•
Gemeente en de Samenleving
In de perspectiefnota 2025 heeft een inhoudelijke en financiële actualisatie plaatsgevonden. Rode draad in deze perspectiefnota was de niet sluitende meerjarenbegroting van de gemeente Dinkelland. Vanaf het jaar 2026 wordt de gemeente Dinkelland namelijk geconfronteerd met structureel minder gelden vanuit Den Haag waardoor een niet sluitende meerjarenbegroting ontstaat. Om hierop te kunnen anticiperen heeft het college in de perspectiefnota 2025 aangegeven in de begroting 2025 te komen met een eerste uitwerking van mogelijke oplossingen die moeten leiden tot concrete maatregelen die bijdragen aan een materieel en structureel sluitende meerjarenbegroting met wellicht (financiële) ruimte voor nieuwe ambities, nieuw beleid en intensiveringen van beleid. Deze eerste uitwerking en het benoemen van concrete maatregelen kan op een zorgvuldige manier geschieden omdat de jaarschijf 2025 ten tijde van de perspectiefnota 2025 en ook bij deze begroting 2025 keurig sluit. Dit komt overeen met de lijn die we in de perspectiefnota 2025 hebben aangegeven. Aangezien ook de jaarschijf 2025 nog steeds sluit hebben we tijd en ruimte voor een zorgvuldige afweging om te komen tot de invulling van deze beide uitdagingen. Het college kiest in deze wel voor een zogenaamde oplossing in twee stappen.
Stap 1 is gericht op een materieel en structureel sluitende meerjarenbegroting Stap 2 is gericht op het creëren van (financiële) ruimte voor nieuwe ambities, nieuw beleid en intensiveringen van beleid Stap 1 is voor het college de eerste prioriteit vandaar dat het college In deze begroting 2025 komt met concrete maatregelen om een eerste aanzet te geven tot een sluitende meerjarenbegroting . Het college neemt hiervoor verantwoordelijkheid om zodoende te voldoen aan de eisen van het financieel toezicht van onze toezichthouder , de provincie Overijssel. Aan de andere kant wil het college op deze manier tijd en ruimte creëren voor een zorgvuldige afweging van de verschillende zoekrichtingen die moeten leiden tot (financiële) ruimte voor nieuwe ambities, nieuw beleid, en intensiveringen van beleid. Deze zorgvuldigheid is naar de mening van het college noodzakelijk om te voorkomen dat te overhaastte en niet terug te draaien besluiten met ongewenste en onontkoombare effecten worden genomen. Daarnaast heeft de gemeenteraad aangegeven in het voortraject betrokken te willen worden bij (het bepalen van) de nader uit te werken zoekrichtingen. Door te kiezen voor de oplossing in twee stappen ontstaat ruimte voor de zorgvuldige afweging en ontstaat ook ruimte om de gemeenteraad in het voortraject te betrekken bij het vervolg, stap 2 .
De (meerjaren)begroting van de gemeente Dinkelland laat rekening houdend met de verschillende voorstellen uit de begroting 2025 het volgende meerjarige financiële beeld zien.
5
2025: € 1.257.000V 2026: € 452.000 N 2027: € 66.000 V 2028: € 210.000 V Dit betekent dat we voor het jaar 2025 een bedrag van € 1.257.000 storten in de algemene reserve. De saldi van de overige jaren betrekken we bij de op te stellen perspectiefnota's en begrotingen van de betreffende jaren. Voorafgaand aan het opstellen van het eerstvolgende P&C document, te weten de perspectiefnota 2026, vindt in januari 2025 een werksessie met de gemeenteraad plaats. Het idee is dat de gemeenteraad tijdens deze werksessie(s) wordt meegenomen in de uitwerking van de zoekrichtingen tot op het niveau van concrete maatregelen en aangeeft welke van deze maatregelen in beeld zijn voor stap 2. Uiteraard staat het de gemeenteraad vrij om tijdens deze werksessie ook met eigen ideeën en maatregelen te komen. De uitkomsten van deze werksessie worden door het college geanalyseerd en beoordeeld op haalbaarheid en vertaald naar concrete maatregelen die worden betrokken bij het opstellen van de perspectiefnota 2026 waar verdere besluitvorming plaatsvindt. Ter voorbereiding op de (eerste) werksessie in januari 2025 stelt het college een (werk)document op met een verdere uitwerking van de verschillende zoekrichtingen zodat de raadsleden zich ook gericht kunnen voorbereiden op de (eerste) werksessie in januari 2025.
6
Leeswijzer In deze leeswijzer worden een aantal zaken toegelicht zodat u de begroting makkelijker kunt lezen. Allereerst een korte toelichting op de opbouw van de begroting. De begroting bestaat uit de volgende onderdelen: 1. De Ambitiebegroting: de programma's met de vertaling van het collegakkoord. 2. Basisbegroting: hierin komen alle reguliere en jaarlijks terugkerende zaken aan de orde. 3. De verplichte paragrafen 4. De financiële begroting 5. Bijlagen Vanaf 2019 maken wij onderscheid tussen de basisbegroting dus feitelijk het structurele geld en de ambitiebegroting dus het incidentele geld dat gebruikt wordt om de ambities te realiseren. Tussen de basisbegroting en ambitiebegroting bestaat een wederzijdse relatie. Er zijn namelijk zaken vanuit de basisbegroting die een directe link met de ambitiebegroting hebben en vice versa. •
Projecten die voortkomen uit ambities kunnen na uitvoering en afronding structurele lasten met zich meebrengen in de beheerfase. De financiering van het project vindt plaats vanuit de ambitiebegroting (incidenteel), terwijl de structurele lasten afvloeien naar de basisbegroting en een plek krijgen onder één van de elf programma's.
•
Activiteiten en inspanningen (reguliere capaciteit en middelen) vanuit de basisbegroting kunnen bijdragen aan het bereiken van de doelen in de ambitiebegroting. Daarnaast kan ook (reguliere) capaciteit aan de basisbegroting worden onttrokken om te worden ingezet voor de ambities (projecten en processen).
Basisbegroting In de basisbegroting komen de reguliere, jaarlijks terugkerende zaken aan de orde. Deze basisbegroting is opgedeeld in de volgende elf programma’s: •
Programma Bestuur & middelen
•
Programma Dienstverlening & burgerzaken
•
Programma Veiligheid
•
Programma Openbare ruimte & mobiliteit
•
Programma Economie
•
Programma Onderwijs
•
Programma Sport & accommodaties
•
Programma Cultuur & recreatie
•
Programma Sociaal domein
•
Programma Milieu
•
Programma Volkshuisvesting & ruimtelijke ordening
7
Van perspectiefnota 2025 naar begroting 2025 Inleiding Om een gestructureerd beeld te geven van de opbouw en het verloop van het meerjarige saldo volgen we onderstaande opzet: Allereerst ziet u in paragraaf 1 het beginsaldo van deze begroting 2025 weergegeven. Dit saldo vindt zijn oorsprong in de perspectiefnota 2025 zoals vastgesteld in de raadsvergadering van juli 2024 en vormt de basis waarmee verder wordt gewerkt. In paragraaf 2 schetsen we het beeld van het ontstaan van het begrotingssaldo aan de hand van de zogenaamde mutaties op de uitvoering van het bestaande (dus vastgestelde) beleid. In paragraaf 3 treft u het herziene meerjarige saldo op basis van bestaand beleid aan. In deze paragraaf is ook de zogenaame oplossing in twee opgenomen en toegelicht De uitwerking van stap 1 - materieel en structureel sluitend maken van de meerjarenbegroting- is opgenomen in paragraaf 4. In paragraaf 5 is het herziene meerjarige saldo na verwerking van de maatregelen uit stap 1 opgenomen. De uitleg en werkwijze over stap 2 - creëren (financiële) ruimte voor nieuwe ambities, nieuw beleid en intensiveringen van beleid is opgenomen in paragraaf 6 In paragraaf 7 staan we stil bij een aantal specifieke mutaties.
Deze specifieke mutaties hebben niet in alle gevallen financiële consequenties, maar ze herbergen wel een aantal mogelijke risico’s of zijn in politiek-bestuurlijke zin zo relevant dat een nadere toelichting nodig is. Tot slot geven we in paragraaf 8 een overzicht van de beschikbare incidentele middelen waaronder de stand van zaken van de (belangrijkste) reserves.
1. Meerjarig saldo perspectiefnota 2025 Zoals u van ons gewend bent, zoeken we in elk van de P&C-documenten in financiële zin aansluiting bij het laatst vastgestelde document. Voor de begroting 2025 betekent dit dat we aansluiting zoeken bij het saldo van de perspectiefnota 2025. Herzien meerjarig saldo Dinkelland
2025
2026
2027
2028
Herzien meerjarig saldo perspectiefnota 2025
995
-1.030
-396
-286
In het herziene meerjarig saldo uit de perspectiefnota 2025 is ook de zogenaamde "deal met het Rijk" opgenomen zoals die is verwerkt in de voorjaarsnota van het demissionaire kabinet. Deze deal geeft meerjarig een stuk zekerheid voor de financiële toekomst. Dat is mooi maar om nu te zeggen dat er sprake is van een goede deal gaat te ver. De totale korting op de omvang van het gemeentefonds was immers € 3 miljard waarvan nu een bedrag van ongeveer 1 miljard wordt opgelost. De overige 2 miljard aan korting(en) laat het demissionaire kabinet een het nieuwe kabinet. In het hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet staat deze korting op het gemeentefonds nog gewoon ingeboekt. Dat geeft dus niet echt hoop en het college is dan ook van mening dat samen met de VNG blijvend aandacht moet worden gevraagd voor een financieringssystematiek die recht doet aan het takenpakket van gemeenten. Tijdens de Algemene Leden Vergadering van de VNG zal hier blijvend aandacht voor worden gevraagd. Er gaan zelfs geluiden op dat het aantal taken van gemeenten verminderd moeten worden als er geen geld bijkomt en zullen de ambities van het rijk op bijvoorbeeld woningbouw en duurzaamheid omlaag moeten.
8
Ondanks de blijvende lobby via de VNG voor meer geld ontkomen we er niet aan om ook na te denken over en ons voor te bereiden op oplossingen om onze meerjarenbegroting weer sluitend te krijgen. Het advies van de VNG hierin is "hope for the best, prepare for the worst". Dit nadenken over en voorbereiden op kunnen we op een zorgvuldige manier doen omdat de jaarschijf 2025 van onze meerjarenbegroting nog keurig sluit. We beseffen ons dat deze aanpak in schril contrast staat tot de oproep om tekorten te laten zien. Het appèl is steeds geweest om de meerjarige tekorten te laten zien zodat duidelijk blijft dat het Rijk nog aan zet is. Anderzijds hebben we een eigen verantwoordelijkheid om een sluitende meerjarenbegroting te presenteren. In de perspectiefnota 2025 hebben we daarom aangegeven dat we als onderdeel van de begroting 2025 komen met een eerste aanzet om te komen tot een sluitende meerjarenbegroting. In het vervolg van deze begroting 2025 komen we terug op deze zoekrichtingen In het geactualiseerde herziene meerjarige saldo zoals dat met de kennis van nu kan worden weergegeven is geen (financiële) ruimte opgenomen voor nieuwe ambities, nieuw beleid of verdere intensiveringen van beleid, Mogelijke ruimte hiervoor zal gevonden moeten worden door bestaand beleid te schrappen of te extensiveren.
Dus er is pas ruimte voor nieuw beleid als oud beleid wordt geschrapt / geëxtensiveerd (nieuw voor oud).
2. Mutaties bestaand beleid In deze paragraaf treft u een overzicht aan van de verschillende mutaties op basis van bestaand beleid. Dit kunnen autonome ontwikkelingen zijn of zaken waarover reeds besluitvorming heeft plaatsgevonden. Mutaties bestaand beleid
2025
2026
2027
2028
- hogere algemene uitkering
0
917
792
841
- totaal te ramen (stel)posten
-185
-1.451
-1.556
-1.663
- compensatie aanpak armoede en schulden
28
28
28
28
- totaal te ramen taakmutaties
-87
-87
-87
-87
Meicirculaire 2024
- hervormingsagenda jeugd
42
Aanwenden stelpost kapitaallasten Samen Scholen voor indexatie OZB
80
73
66
60
Toeristenbelasting
70
70
70
70
-83
-100
-100
Vervallen huur pand Heupink Ootmarsum
9
Sociaal Domein
-200
-200
-200
-200
410
410
410
23
23
23
72
72
72
Hervormingsagenda jeugd Rente
130
Areaalaanpassing
23
Vervanging ziekte Dorper Esch
-127
Vergoeding BTW sport
96
Leges reisdocumenten
119
Verkoop groenstroken
15
15
15
15
Overige kleine(re)verschillen
-2
-4
2
8
Totaal mutaties bestaand beleid
-40
-217
-465
-481
Meicirculaire 2023 Meestal verschijnen jaarlijks drie circulaires. In mei, september en december. Mei geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de rijksoverheid, september van de vertaling van de Miljoenennota, december rondt het uitkeringsjaar zoveel mogelijk af. De meicirculaire heeft als basis de voorjaarsnota van de Rijksoverheid en bevat ook de formele verwerking van het schrapen van de oploop van de opschalingskorting. We hanteren de lijn dat de meicirculaire van jaar T de basis is voor de begroting van jaar T+1 en dat de septembercirculaire van jaar T de basis is voor perspectiefnota van jaar T+1. Deze bestendige gedragslijn zijn we ook overeengekomen met onze toezichthouder, de provincie Overijssel. De hoogte en omvang van de algemene uitkering uit de meicirculaire 2024 laat het volgende meerjarige verloop zien: Gemeente Dinkelland
2025
2026
2027
2028
Stand decembercirculaire 2023
49.105
46.471
48.018
49.331
Stand mei circulaire 2024
49.105
47.388
48.810
50.172
-
917
792
841
Saldo
10
Uit de meicirculaire 2024 blijkt een hogere algemene uitkering uit het gemeentefonds. Deze hogere algemene uitkering wordt naast een aantal positieve bijstellingen van de (hoeveelheids)maatstaven en het aanpassen van de loon- en prijscompensatie vooral veroorzaakt door het schrappen van de oploop van de opschalingskorting met in gang van het 2026 voor een bedrag van structureel € 650 miljoen en het laten vervallen van de takstelling op de jeugdzorg ten bedrage van € 500 miljoen voor het jaar 2025, omdat de maatregelen die tot besparing moeten leiden nog niet zijn gerealiseerd. Onderdeel van de zogenaamde "deal met rijk"" over het schrapen van de oploop van de opschalingskorting is de afspraak dat gemeenten voor een bedrag van € 650 miljoen bijdragen in het oplossen van de begrotingsproblematiek bij het rijk over het jaar 2025. Daarnaast is in de meicirculaire 2024 ook de integratie uitkering participatie naar boven bijgesteld en zijn een aantal zogenaamde taakmutaties verwerkt. Te ramen (stel)posten In onderstaande tabel wordt het effect van de meicirculaire op de diverse stelposten weergegeven: Te ramen (stel)posten
2025
2026
2027
2028
- schrappen stelpost opschalingskorting
800
-800
-800
-800
- afboeken stelpost nadeel lage inkomens
344
325
336
345
- afboeken stelpost vergoeding jeugd
-540
- stelpost looncompensatie
-47
43
13
-17
- stelpost prijscompensatie
-595
-790
-831
-871
-
-85
-145
-205
- participatie
-147
-144
-129
-115
Totaal te ramen (stel)posten
-185
-1.451
-1.556
-1.663
- stelpost loon en prijs verbonden partijen
(schrappen stelpost) Opschalingskorting Sinds 2015 worden gemeenten geconfronteerd met een korting op het gemeentefonds, die oploopt tot € 975 miljoen in 2026. Deze korting is opgelegd omdat gemeenten door gedwongen opschaling kosten zouden besparen. Sinds 2019 is een stand van de opschalingskorting bereikt van € 300 miljoen. In de meicirculaire 2024 is de oploop van de opschalingskorting vanaf 2026, een structurele uitname van € 675 miljoen, geschrapt. Dit betekent voor de gemeente Dinkelland een hogere algemene uitkering vanaf het jaar 2026 van ongeveer € 800.000. Met deze hogere algemene uitkering hadden we in de perspectiefnota 2025 al rekening gehouden door een stelpost te ramen. Met het nadeel van € 800.000 voor het jaar 2025 hadden we ook reeds rekening gehouden in de perspectiefnota 2025. Onderdeel van de zogenaamde “deal met het rijk” was namelijk dat de gemeenten voor een bedrag van € 675 miljoen (voor Dinkelland € 800.000) zouden bijdragen aan het oplossen van de begrotingstekort 2025 bij het Rijk. 11
(afboeken stelpost) lage inkomens In de perspectiefnota 2025 hebben we gemeld dat in de decembercirculaire 2023 een actualisatie heeft plaatsgevonden van de maatstaf huishoudens met een laag inkomen met drempel. Waar we tijdens het analyseren en berekenen van decembercirculaire 2023 nog uitgingen van alleen een incidenteel effect in het jaar 2024 heeft het rijk inmiddels laten weten dat deze actualisatie een structureel karakter heeft en dus meerjarig doorwerkt. De daadwerkelijke verwerking en aanpassing zit in deze meicirculaire 2024. Vooruitlopend daarop hebben wij in de perspectiefnota 2025 al rekening gehouden met deze tegenvaller en ramen daarom een stelpost. Nu de algemene uitkering daadwerkelijk is aangepast kan de geraamde stelpost komen te vervallen. (afboeken stelpost) vergoeding jeugd In de meicirculaire 2024 is opgenomen dat de geraamde extra besparing van het Rijk van € 500 miljoen voor 2025 komt te vervallen, omdat de maatregelen die tot besparing moeten leiden nog niet zijn gerealiseerd. Uitgangspunt is dat het vervallen van de extra korting geen budgettair effect heeft. Het verloopt budgettair neutraal, omdat gemeenten in de begroting voor Jeugdzorg rekening mochten houden met de voorgenomen besparing en een lagere raming van de uitgaven. Wij hebben hier een stelpost voor opgenomen voor een bedrag van € 540.000.
Deze stelpost kan nu worden geschrapt omdat de algemene uitkering inderdaad is bijgesteld. Stelposten loon- en prijscompensatie De indexcijfers uit de meicirculaire 2024 zijn licht hoger dan de cijfers uit de vorige circulaires. Wij hebben onze (meerjarige) stelposten aangepast aan deze meest actuele cijfers. Participatie De omvang van de integratie uitkering participatie is vanaf het jaar 2024 gestegen door een loon – en prijsbijstelling. Daarnaast heeft in de meicirculaire 2024 een actualisatie van de verdeelsystematiek voor het onderdeel sociale werkvoorziening plaatsgevonden. Dit alles betekent voor de gemeente Dinkelland met ingang van het jaar 2024 een hogere uitkering participatie. Conform bestaand beleid voegen wij deze hogere uitkering met ingang van het jaar 2024 toe aan de raming voor participatie / sociale werkvoorziening. Taakmutaties In de meicirculaire zijn ook een aantal taakmutaties opgenomen. Taakmutaties zijn middelen die met een bepaald oogmerk aan het gemeentefonds zijn toegevoegd of onttrokken, maar waar geen bestedingsverplichting aan ten grondslag ligt. Wanneer ze nieuw zijn worden ze eenmalig afzonderlijk benoemd om inzicht te creëren waaraan het rijk meer of minder geld gaat besteden. Maar het uitgangspunt van de gehele algemene uitkering is en blijft dat de middelen vrij aanwendbaar zijn.
Binnen de gemeente Dinkelland kennen we de lijn dat voor deze taakmutaties een stelpost wordt opgenomen in afwachting van te ontwikkelen beleid. Zodra door college en raad wordt ingestemd met het ontwikkelde beleid kan een beroep worden gedaan op deze stelpost(en). Indien ervoor wordt gekozen geen beleid te ontwikkelen dan kan de stelpost vrijvallen ten gunste van de algemene middelen. Voor 2024 zijn er een aantal kleine taakmutaties maar ook een aantal wat grotere die hierna worden benoemd en toegelicht. Te ramen taakmutaties
2025
2026
2027
2028
Dienstverlening aanpak armoede en schulden
-28
-28
-28
-28
Werkdrukverlaging jeugdbescherming
-33
-33
-33
-33
12
Vrijval compensatieregelingen Voogdij 18+
-37
-37
-37
-37
Armoedebestrijding kinderen
11
11
11
11
Totaal te ramen taakmutaties
-87
-87
-87
-87
Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Vanuit de Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden, die in juli 2022 aan de Tweede Kamer is gepresenteerd, heeft het kabinet via het gemeentefonds € 40 miljoen aan structurele middelen voor betere dienstverlening door gemeenten op het gebied van armoede en schulden beschikbaar gesteld. Deze middelen zijn voor 2023 incidenteel aan gemeenten beschikbaar gesteld. De toekenning vanaf 2024 zal structureel plaatsvinden om gemeenten verder in staat te stellen om strategisch en doelgericht te handelen en hun activiteiten uit te breiden zoals het verdubbelen van het gebruik van schuldhulpverlening en het bevorderen van activiteiten om armoede onder kinderen te bestrijden. Voor de gemeente Dinkelland gaat het om structureel bedrag van € 28.000. Hierbij dient wel te worden opgemerkt dat de gemeente Dinkelland met ingang van het jaar 2024 via de algemene middelen aanvullend heeft ingezet op extra preventie binnen het sociaal domein. Als onderdeel hiervan is een algemeen preventiebudget van € 100.000 beschikbaar gesteld voor onder andere armoedebeleid. Wij merken de middelen die we nu ontvangen via de algemene uitkering aan als compensatie voor de reeds gepleegde inzet via de algemene middelen.
Werkdrukverlaging jeugdbescherming In oktober 2023 hebben het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) en de VNG een bestuurlijk akkoord gesloten over het verlagen van de werkdruk in de uitvoering van de jeugdbescherming en jeugdreclassering door de gecertificeerde instellingen (GI’s). Hiervoor is € 60 miljoen benodigd. In het bestuurlijk akkoord is afgesproken dat het ministerie van JenV vanaf 2024 structureel jaarlijks € 30 miljoen bijdraagt aan deze werkdrukverlaging. Het bestuurlijk akkoord is van kracht, tot het moment dat een wettelijke regeling voor het Toekomstscenario of een wettelijke regeling voor een landelijk tarief voor maatregelen van jeugdbescherming en jeugdreclassering in werking treedt, al dan niet als onderdeel van een wettelijke regeling ter implementatie van de Hervormingsagenda. Met het bestuurlijk akkoord zijn afspraken gemaakt hoe gemeenten en GI’s aan de hand van het inlooppad stapsgewijs toewerken naar het landelijk tarief. Met dit inlooppad wordt het landelijk tarief en de daarbij passende werkdruk zo spoedig mogelijk, doch uiterlijk 1 januari 2026 gerealiseerd. Voor de gemeente Dinkelland gaat het om structureel bedrag van € 33.000 waarvoor in eerste instantie een stelpost wordt geraamd in afwachting van meer duidelijkheid.
Vrijval reservering compensatieregelingen Voogdij 18+ In de meicirculaire 2022 is het budget van de integratie-uitkering Voogdij 18+ overgeheveld naar de algemene uitkering. Op de integratie-uitkering is een reservering achtergebleven voor eventueel nog toe te kennen compensatieregelingen. Dit restbudget (€ 32,1 miljoen) wordt nu voor 2025 en verder overgeheveld naar de algemene uitkering. Voor de gemeente Dinkelland gaat het om structureel bedrag van € 37.000 waarvoor in eerste instantie een stelpost wordt geraamd in afwachting van meer duidelijkheid. Armoedebestrijding kinderen In de decembercirculaire 2016 zijn gemeenten geïnformeerd over de € 85 miljoen die vanaf 2017 structureel beschikbaar is gesteld voor de bestrijding van de gevolgen van armoede onder kinderen. Jaarlijks vindt in de meicirculaire actualisatie plaats van de verdeling.
13
De middelen worden verdeeld op basis van CBS-gegevens over kinderen met een kans op armoede. De verdeling over de gemeenten voor 2025 en verder is gebaseerd op gegevens over het jaar 2021. Dit betekent voor de gemeente Dinkelland en lagere bijdrage van € 11,000 die we in mindering brengen op de eerder ontvangen en functioneel geraamde post in onze meerjarenbegroting. Stelpost kapitaallasten Samen Scholen In de perspectiefnota 2024 en parallel daaraan ook via separaat raadsvoorstel heeft (financiële) besluitvorming plaatsgevonden over het plan Samen Scholen. Denekamp. Onderdeel van deze besluitvorming was ook het ophogen van de stelpost kapitaallasten onderwijshuisvesting. Deze stelpost loop gefaseerd op naar een structureel bedrag van € 650.000 vanaf 2026. Voor het jaar 2025 bedraagt de raming € 600.000. Deze post wordt in 2025 niet aangesproken om de simpele reden dat de daadwerkelijke bouw nog niet is gestart en er dus ook geen kosten, en dus ook geen kapitaallasten zijn. Dit levert een incidentele meevaller op in 2025 die normaliter terugvloeit naar de algemene middelen.
Het feit dat deze meevaller ontstaat doordat de bouw (nog) niet is gestart heeft ook een keerzijde, namelijk de inflatie die doorwerkt, Hoewel we op dit moment niet precies weten hoe de verschillende kostenstijgingen doorwerken in de eerdere raming weten we al wel dat we voor het onderdeel Samen Scholen geconfronteerd gaan worden met hogere kosten als gevolg van inflatie. Vandaar dat wij voorstellen de vrijval van de stelpost Samen Scholen niet vrij te laten vallen ten gunste van de algemene middelen maar te storten in de reserve onderwijshuisvesting Denekamp als een eerste compensatie voor de inflatie. Onroerende zaakbelasting Door een hogere groei van het aantal woningen pakt de opbrengst Onroerende Zaak Belasting hoger uit dan eerder werd aangenomen Toeristenbelasting Het aantal overnachtingen over 2023, die worden verantwoord in 2024, blijken hoger te zijn dan eerder werd aangenomen. We gaan er vanuit dat dit een structurele ontwikkeling is. Vervallen huur pand Heutink Ootmarsum Per 1 maart 2026 is voor het pand, dat gehuurd wordt door Heupink&Bloemen aan de Denekamperstraat in Ootmarsum, de huur opgezegd in verband met planontwikkeling op die locatie en het aansluitende stuk land. Sociaal Domein Sociaal Domein
2025
2026
2027
2028
- HO
20
20
20
20
- voorzieningen
-92
-92
-92
-92
- ondersteuning individueel
-144
-144
-144
-144
- ondersteuning groep
45
45
45
45
- verblijf
-31
-31
-31
-31
WMO
14
Jeugd - ondersteuning individueel
-160
-160
-160
-160
-
-
-
-
- verblijf jeugd
100
100
100
100
- pleegzorg en gezinshuizen
50
50
50
50
- jeugdbescherming en reclassering
-35
-35
-35
-35
- diganostiek bijzondere situaties Spoedhulp
47
47
47
47
-200
-200
-200
-200
- ondersteuning groep
Totaal
Wmo Trapliften en woonvoorzieningen De afgelopen jaren zien we een stijging in de kosten voor trapliften en woonvoorzieningen. De kosten voor deze voorzieningen waren in 2023 fors hoger dan begroot. Inwoners blijven langer thuis waardoor er meer voorzieningen in een woning nodig zijn. De bijstelling van het budget in het programmajournaal van 2024 met € 92.000 trekken we daarom meerjarig door. Ondersteuning individueel Op individuele ondersteuning zagen we in 2024 een toename van het aantal cliënten. Daarnaast is het verzilveringspercentage hoger en zijn de kosten per client dus ook toegenomen. We verwachten dat deze stijging een structureel karakter heeft. Dit veroorzaakt het verwachte tekort van € 144.000. Ondersteuning groep We zien de afgelopen jaren een daling in het aantal cliënten op ondersteuning groep. In 2024 is het aantal cliënten verder gedaald waardoor we het budget bijgesteld hebben in het programmajournaal. We verwachten dat de daling die in 2024 plaats heeft gevonden structureel is en stellen daarom het budget ook structureel bij. Dit betekent een structureel voordeel van € 45.000. Verblijf In 2024 zagen we een hogere indicatie per client en een stijging van het aantal cliënten. De verwachting is dat dit doorzet in 2025 en stellen daarom het budget structureel naar boven bij met € 31.000. Jeugd Ondersteuning individueel – nadeel € 160.000 •
In de lichtste vorm van individuele ondersteuning zien we geen opvallendheden.
15
•
In de op één na lichtste vorm van individuele ondersteuning verwachten we op basis van ervaringscijfers een lichte daling van het aantal cliënten, maar wel een stijging van de kosten per cliënt (meer/duurdere ondersteuning per cliënt).
•
In de op één na zwaarste vorm van individuele ondersteuning verwachten we op basis van ervaringscijfers een stijging van het aantal cliënten, maar een daling van de kosten per cliënt (minder/ minder dure ondersteuning per cliënt).
•
In de zwaarste vorm van individuele ondersteuning verwachten we op basis van ervaringscijfers een stijging van het aantal cliënten en een stijging van de kosten per cliënt (meer/duurdere ondersteuning per cliënt).
Verblijf We verwachten dat de afname van het aantal cliënten in de twee duurdere verblijfsvormen die we zagen in 2024 grotendeels structureel is. Hierdoor verwachten we een structureel voordeel van € 100.000 op het budget voor verblijf jeugdzorg. Pleegzorg en gezinshuizen In 2023 zagen we een voordeel op het budget voor pleegzorg. Toen was nog niet duidelijk of dit een structureel voordeel zou zijn. Meerjarig is het budget daarom ongewijzigd gebleven. In 2024 zien we nagenoeg hetzelfde voordeel op het budget voor pleegzorg. Dit budget is in 2024 afgeraamd met € 100.000. We verwachten dat dit budget structureel verlaagd kan worden. Daarentegen zagen we in 2024 een nadeel op het budget voor gezinshuizen. Het aantal cliënten is hier toegenomen waardoor het budget naar boven is bijgesteld met € 50.000. We verwachten dat deze stijging blijft in 2025 en verder, waardoor we dit budget structureel verhogen met € 50.000. Per saldo een aframing van € 50.000 op pleegzorg en gezinshuizen. Hervormingsagenda jeugd De Hervormingsagenda Jeugd bevat een omvangrijk pakket afspraken met als doel de jeugdzorg te verbeteren en financieel gezond te maken. Dit vraagt inzet van en samenwerking tussen alle betrokken partijen uit de zogeheten vijfhoek. Gemeenten en het rijk gaan structureel investeren in de landelijke kwaliteit en effectiviteit van jeugdhulp.
Daarnaast wordt de Jeugdwet aangepast, waardoor duidelijker wordt waarvoor kinderen en ouders hulp kunnen krijgen. Aan het aanpassen van de (reikwijdte van de) jeugdwet is op landelijk niveau een bedrage gekoppeld van € 380 miljoen. In financiële houdt dit in dat het aanpassen van de (reikwijdte) van de jeugdwet moet leiden tot een besparing van de kosten van de jeugdzorg met € 380 miljoen vanaf het jaar 2026. Voor de gemeente Dinkelland gaat het om een bedrage van € 410.000 vanaf het jaar 2026. We zijn hiervoor echter wel afhankelijk van de besluitvorming door het rijk. Het rijk moet immers de (reikwijdte van de) jeugdwet aanpassen. Mocht de besluitvorming door het rijk onvolledig zijn of later in de tijd plaatsvinden dan worden gemeenten, conform de afspraken over de hervormingsagenda, gecompenseerd via de algemene uitkering. Rente Door de hoogte van de verschillende rentetarieven ontvangt de gemeente Dinkelland ook weer een rentevergoeding op de tegoeden die in het kader van het zogenaamde "schatkistbankieren" bij het Rijk zijn gestald. Voor 2025 verwachtten we een bedrag van € 175.000. Areaalaanpassing / volumeontwikkeling In onze (meerjaren)begroting houden we rekening met een jaarlijkse structurele stelpost voor areaalaanpassing (volumeontwikkelingen) van € 60.000.
Voor het jaar 2025 bedragen de kosten als gevolg van de groei van het areaal op het gebied van vooral groen en grijs (wegen) bijna € 37.000. Dit betekent dat een bedrag van € 23.000 kan terugvloeien naar de algemene middelen.
16
Vervanging ziekte Dorper Esch De Dorper Esch heeft te maken met een aantal ziektegevallen op cruciale functies, waardoor extra inhuur noodzakelijk is. Deze extra inhuurkosten kunnen we niet opvangen binnen het reguliere inhuurbudget vandaar dat voor het jaar 2025 een aanvullende raming noodzakelijk is. We gaan vooralsnog uit van een incidentele kostenpost in 2025. Vergoeding BTW sport In 2024 heeft het ministerie de aanvraagprocedure voor de Specifieke uitkering stimulering sport gewijzigd. In het verleden kregen de gemeenten een voorschot op basis van alle ingediende sportbegrotingen. Voor 2023 betekende dit dat de voorlopige toekenning van 68,81% (voor alle gemeenten gelijk) is meegenomen in de meerjarige begroting. Vanaf 2024 krijgen alle gemeenten een 100% voorschot op basis van het verleende bedrag in het verleden. Met de SISA verantwoording in de jaarrekening zullen de werkelijke uitgaven berekend worden en zal dit verrekend worden met het verleende voorschot, waarbij in het geval van meerkosten onzeker is of deze volledig vergoed gaan worden. Voorzichtigheidshalve is er daarom in de begroting rekening gehouden met een percentage van 80% van het te verlenen bedrag. Per saldo levert dit een voordeel op. Leges reisdocumenten Vanaf 9 maart 2014 zijn paspoorten en de identiteitskaart (ID kaart) voor personen vanaf 18 jaar 10 jaar geldig.
Dit heeft in 2014 (10 jaar geleden) geleid tot een ware piek in het aantal verstrekkingen van paspoorten en ID-kaarten. Dit betekent dat al deze verstrekte documenten vanaf 2024 moeten worden vervangen. Naar verwachting gaat het om ruim 3.000 documenten. Rekening houdend met de af te dragen leges aan het rijk en de extra inzet van personeel levert dit in 2025 een extra inkomst op van ongeveer € 119.000. Verkoop groenstroken / reststroken De laatste jaren blijkt de belangstelling voor (kleine) groenstroken en reststroken groter dan eerder werd aangenomen. Dit levert een meevaller op van € 15.000. Overige kleine(re) verschillen Het betreft hier meerder kleine(re)verschillen. 1. Voorgesteld wordt in te stemmen met de aangegeven mutaties op basis van bestaand beleid en deze te verwerken in het herziene meerjarige saldo.
3. Herzien meerjarig saldo op basis van bestaand beleid Rekening houdend met de mutaties op basis van bestaand beleid uit de vorige paragraaf ontstaat het volgende herziene meerjarige saldo: Herzien meerjarig saldo Dinkelland
2025
2026
2027
2028
Herzien meerjarig saldo perspectiefnota 2025
995
-1.030
-396
-286
Totaal mutaties bestaand beleid
-40
-217
-465
-481
Herzien meerjarig saldo na mutaties bestaand beleid
955
-1.247
-861
-767
17
Zoals bij de mutaties bestaand beleid reeds is toegelicht wordt de verslechtering van het herziene meerjarige saldo vooral veroorzaakt door een nadelig effect vanuit de meicirculaire 2024 en de hogere lasten binnen het Sociaal Domein. In het geactualiseerde herziene meerjarige saldo zoals dat met de kennis van nu kan worden weergegeven is geen (financiële) ruimte opgenomen voor nieuwe ambities, nieuw beleid of verdere intensiveringen van beleid, Mogelijke ruimte hiervoor zal, als een oplossing vanuit Den Haag uitblijft, gevonden moeten worden door bestaand beleid te schrappen of te extensiveren. Dus er is pas ruimte voor nieuw beleid als oud beleid wordt geschrapt / geëxtensiveerd (nieuw voor oud). Feitelijk spreken we dus nog steeds over de volgende twee meerjarige uitdagingen waar oplossingen voor gevonden moeten worden: 6. Sluitende meerjarenbegroting 7. Ruimte creëren voor nieuwe ambities, nieuw beleid, verdere intensivering van bestaand beleid Dit komt overeen met de lijn die we in de perspectiefnota 2025 hebben aangegeven. Aangezien ook de jaarschijf 2025 nog steeds sluit hebben we tijd en ruimte voor een zorgvuldige afweging om te komen tot de invulling van deze beide uitdagingen.
We melden hier nogmaals dat de oorzaak voor de financiële problematiek en de noodzaak om hier oplossingen voor te vinden ligt bij het feit dat gemeenten vanaf 2026 fors minder geld vanuit den Haag krijgen zonder het takenpakket te reduceren. Het college kiest in deze voor een zogenaamde oplossing in twee stappen. •
Stap 1 is gericht op een materieel en structureel sluitende meerjarenbegroting
•
Stap 2 is gericht op het creëren van (financiële) ruimte voor nieuwe ambities, nieuw beleid en intensiveringen van beleid
Stap 1 - materieel en structureel sluitend maken van de meerjarenbegroting Deze stap is voor het college de eerste prioriteit vandaar dat het college In deze begroting 2025 komt met concrete maatregelen om een eerste aanzet te geven om de te komen tot een sluitende meerjarenbegroting . Het college neemt hiervoor verantwoordelijkheid om zodoende te voldoen aan de eisen van het financieel toezicht van onze toezichthouder , de provincie Overijssel. Aan de andere kant wil het college op deze manier tijd en ruimte creëren voor een zorgvuldige afweging van de verschillende zoekrichtingen die moeten leiden tot (financiële) ruimte voor nieuwe ambities, nieuw beleid, en intensiveringen van beleid. Deze zorgvuldigheid is naar de mening van het college noodzakelijk om te voorkomen dat te overhaastte en niet terug te draaien, besluiten met ongewenste en onontkoombare effecten worden genomen. Daarnaast heeft de gemeenteraad aangegeven in het voortraject betrokken te willen worden bij (het bepalen van) de nader uit te werken zoekrichtingen. Door te kiezen voor de oplossing in twee stappen ontstaat ruimte voor de zorgvuldige afweging en ontstaat ook ruimte om de gemeenteraad in het voortraject te betrekken bij het vervolg, stap 2 .
Stap 2 - creëren van (financiële) ruimte voor nieuwe ambities, nieuw beleid en intensiveringen van beleid Zoals hiervoor is aangegeven zorgt de uitwerking van stap 1 - materieel en structureel sluitend maken van de meerjarenbegroting - ervoor dat er tijd en ruimte is om stap 2 - creëren van (financiële) ruimte voor nieuwe ambities, nieuw beleid en intensiveringen van beleid - zorgvuldig aan te vliegen. Voorgesteld wordt in te stemmen met het herziene meerjarige saldo na mutaties bestaand beleid en akkoord te gaan met de oplossing in twee stappen.
18
4. Stap 1: Materieel en structureel sluitend maken van de meerjarenbegroting Maatregelen stap 1 Inleiding Zoals in de vorige paragraaf is aangegeven, is het sluitend maken van de meerjarenbegroting de eerste prioriteit voor ons college. Enerzijds om te voldoen aan de eisen van onze toezichthouder, de provincie Overijssel, maar ook om tijd en ruimte te creëren voor een zorgvuldige afweging in het kader van stap 2. Tijdens een eerste inventarisatie en uitwerking van mogelijke maatregelen om te komen ter invulling van de stappen 1 en 2, kwamen een aantal maatregelen naar voren die naar onze mening kunnen worden ingezet voor het materieel en structureel sluitend maken van de meerjarenbegroting. Ons uitgangspunt hierbij is dat deze gekozen maatregelen niet leiden tot niet terug te draaien en onontkoombare effecten. Het college ziet de volgende mogelijke maatregelen die kunnen leiden tot een materieel en structureel sluitende jaarschijf 2025: Maatregelen
2025
Hervormingsagenda jeugd SPN taakstellend subsidiëren tot maximaal de rijksvergoeding
89
Herijken ondersteuningsnetwerk
2026
2027
2028
224
298
298
71
23
23
50
100
150
Noaberkracht
113
169
225
225
Leges en vergunningskosten kabels en leidingen
20
20
20
20
Leges omgevings- en bestemmingsplannen aantallen
50
50
50
50
Leges bestemmingsplannen - index
5
5
5
5
Leges omgevingsvergunningen - index
25
25
25
25
Indexeren toeristenbelasting
145
145
145
Indexeren forensenbelasting
36
36
36
795
927
977
Totaal maatregelen
302
19
Hervormingsagenda jeugd De Hervormingsagenda Jeugd bevat een omvangrijk pakket afspraken met als doel de jeugdzorg te verbeteren en financieel gezond te maken. Dit vraagt inzet van en samenwerking tussen alle betrokken partijen uit de zogeheten vijfhoek. Gemeenten en het rijk gaan structureel investeren in de landelijke kwaliteit en effectiviteit van jeugdhulp. Voor een deel van de afspraken uit de hervormingsagenda moeten gemeenten maatregelen uitwerken die moeten leiden tot een verlaging van de kosten. Rekening houdend met een aantal maatregelen die al zijn doorgevoerd zoals de POH GGZ is hier binnen de hervormingsagenda een bedrag aan gekoppeld van € 207 miljoen in 2026 oplopend naar een structureel bedrag van € 276 miljoen vanaf 2027. Dit levert voor de gemeente Dinkelland een mogelijk besparingspotentieel op van € 224.000 in 2026 oplopend naar een structureel bedrag van € 298.000 vanaf 2027. Het college stelt voor de afspraken uit de hervormingsagenda jeugd te volgen en hier een taakstelling voor op te nemen in de meerjarenbegroting. In de komende P&C documenten doen wij verslag van de inhoudelijke uitwerking van de concrete maatregelen en het financiële effect daarvan.
SPN taakstellend subsidiëren tot maximaal de rijksvergoeding De jaarstukken 2023 en de tussenrapportages over 2024 van Stichting Participatie Noaberkracht (SPN) wijzen, samen met de hogere rijksvergoeding participatie uit dat de jaarlijkse bijdrage aan (SPN) gedekt kan worden uit de rijksbijdrage participatie. De gemeentelijke bijdrage kan komen te vervallen. Dit levert meerjarig een meevaller op voor de algemene middelen Herijken ondersteuningsnetwerk In het coalitieakkoord is tot doel gesteld om de zorg en ondersteuning beter in te richten vanuit het perspectief van inwoner(s), dichtbij en met de menselijke maat als uitgangspunt. Dat gebeurt door de algemene voorzieningen dichtbij, gebiedsgericht en integraal organiseren. Naast de toevoeging van de dorpsondersteuner zijn er diverse functies ingericht die gebiedsgericht inwoners en organisaties/verenigingen ondersteunen op verschillende onderwerpen. Denk aan de sport- en preventiecoördinator, maar ook aan de buurtman/vrouw en cultuurmakelaar. Met het vaststellen van nieuw beleid o.a. op het gebied van gezondheid, sport en cultuur en het aanstellen van meerdere dorpsondersteuners lijkt het raadzaam om ook opnieuw naar de uitvoering te kijken.
Welke functies worden door onszelf of partners in de kernen uitgevoerd? Wat doen zij en hoe wordt er samengewerkt zijn daarbij vragen die periodiek moeten worden gesteld om de werkzaamheden optimaal af te kunnen stemmen op de wensen en behoeften van inwoners en overlap te voorkomen. Een eerste inventarisatie wijst uit dat er inderdaad overlap is ontstaan. Wij zijn van mening dat het haalbaar is een taakstelling te koppelen aan de (verdere) herijking van het ondersteuningsnetwerk. Noaberkracht Door verder in te zetten op het optimaliseren van de processen binnen Noaberkracht in samenhang met het verder digitaliseren van de systemen (onder andere MS teams) zien directie en bestuur van Noaberkracht kans om op termijn een bedrag van structureel € 400.000 te besparen op de bedrijfsvoering. Dit betekent voor de gemeente Dinkelland een besparing van € 113.000 in 2025 oplopend naar een structureel bedrage van € 225.000 vanaf 2027. Leges en vergunningskosten kabels en leidingen Netbeheerders en telecombedrijven zijn bezig met een enorme energietransitie, dit brengt veel werkzaamheden met zich mee. Gemeenten houden toezicht op deze werkzaamheden indien het gemeentelijk eigendom betreft. Om de kosten van gemeente te kunnen drukken dienen de tarieven voor het aanvragen en controleren van leges en vergunningen door netbeheerders en telecom verhoogd te worden.
Door deze verhoging kan gemeente voldoende toezicht houden op de eigendommen in de openbare ruimte. Daarnaast willen we ook een tarief invoeren op zogenaamde werkmeldingen, om hierop ook toezicht te kunnen houden. Rekening houdend met benodigde extra inzet van personeel ontstaat hierdoor een structurele meeropbrengst van € 20.000.
20
Leges omgevings- en bestemmingsplannen We hebben kritisch gekeken naar de kostendekkendheid van onze leges in relatie tot de meerjarig opgenomen ramingen. In eerste instantie zijn we van mening dat het past binnen het begrip kostendekkendheid om de hoogte van de leges ook voor het (komende) jaar 2025 te indexeren. Daarnaast laat het aantal bestemmingsplannen op verzoek al enkele jaren een stijging zien die het wat ons betreft aannemelijk maakt dit als een structurele ontwikkeling aan te merken. Al met al een structurele verhoging van de legesinkomsten met € 80.000. Toeristen- en Forensenbelasting De tarieven voor de toeristen- en de forensen belasting zijn vanaf het jaar 2016 niet meer aangepast aan de inflatie of anderzijds verhoogd. Indien het consumenten prijsindexcijfer (CPI) van het CBS wordt gevolgd over de periode 2016-2024 zou dat een verhoging van de tarieven hebben betekent van 30%. Aangezien al onze uitgaven in die periode ook zijn gestegeen en wetende dat ook verschillende andere inkomstenbronnen zoals de OZB en de overige leges zijn aangepast stellen wij voor om dat ook te doen voor zowel de toeristen- als de forensenbelasting. Uitgaande van de ontwikkeling van het CPI over de periode 2016-2024 (stijging 30%) betekent dit een hogere opbrengst toeristenbelasting van € 145.000 en een hogere opbrengst forensenbelasting van € 36.000.
Om alle betrokkenen hierover op een zorgvuldige te informeren kiezen we voor het doorvoeren per 1 januari 2026. De hogere opbrengst toeristenbelasting merken wij als algemeen dekkingsmiddel omdat ook de uitgaven die wij doen op het gebied van recreatie en toerisme de afgelopen jaren zijn gestegen en uitgebreid. Voorgesteld wordt in te stemmen met de maatregelen die zorgen voor een materieel en structureel sluitende meerjarenbegroting en deze te verwerken in het herziene meerjarige saldo.
5. Geactualiseerd herzien meerjarig saldo Rekening houdend met de aangegeven en toegelichte maatregelen uit de vorige paragraaf - stap 1 materieel en structureel sluitend maken van de meerjarenbegroting - ontstaat het volgende herziene meerjarige saldo: Herzien meerjarig saldo Dinkelland
2025
2026
2027
2028
Herzien meerjarig saldo perspectiefnota 2025
995
-1.030
-396
-286
Totaal mutaties bestaand beleid
-40
-217
-465
-481
Totaal maatregelen stap 1
302
795
927
977
1.257
-452
66
210
Herzien meerjarig saldo na maatregelen stap 1
Puur cijfermatig wijst een eerste blik op het herziene meerjarige saldo uit dat er sprake is van een sluitende begroting 2025 met vanaf het jaar 2027 een sluitende meerjarenbegroting. Alleen het jaar 2026 sluit niet. Belangrijk om te weten is dat de provincie als toezichthouder bij een sluitende begroting 2025 niet verder kijkt naar meerjarige saldi. Dit betekent dat we met deze begroting 2025 inclusief de meerjarenbegroting 2025-2028 keurig binnen de gestelde kaders en regels blijven en dus naar verwachting onder het reguliere (repressieve) toezicht blijven vallen.
21
In het kader van het InterBestuurlijk Toezicht (IBT) verwachten we gezien de, op termijn, sluitende meerjarenbegroting op de kleur groen uit te komen. Ook kunnen we concluderen dat de opzet van de zogenaamde oplossing in twee stappen is gelukt. We hebben immers een sluitende meerjarenbegroting begroting met een sluitende jaarschijf 2025 waardoor tijd en ruimte is gecreerd voor een zorgvuldige afweging van maatregelen om te komen tot (financiële) ruimte voor nieuwe ambities, nieuw beleid en intensiveringen van beleid. Voorgesteld wordt in te stemmen met het herziene meerjarige saldo en het voordelige saldo van het begrotingsjaar 2025 ten bedrage van € 1.257 .000 te storten in de algemene reserve.
6. Stap 2 creëren (financiële) ruimte ruimte voor nieuwe ambities, nieuw beleid en intensiveringen van beleid Inleiding In de paragraaf herzien meerjarig saldo op basis van bestaand beleid hebben wij onze voorgestelde oplossing in twee stappen globaal weergegeven. Stap 1 - het materieel en structureel sluitend maken van de eerjarenbegroting is in de vorige paragraaf beschreven en toegelicht. In deze paragraaf treft u een verdere uitwerking aan van stap 2 . Dee stap is gericht op het creëren van (financiële) ruimte voor nieuwe ambities, nieuw beleid en intensiveringen van beleid. Gezien de magere omvang van de meerjarige voordelige saldi kunnen we wel stellen dat gesneden moet worden in het bestaande beleid om (financiële) ruimte voor nieuwe ambities, nieuw beleid en intensiveringen van beleid te creëren. Uit te werken zoekrichtingen het idee van ons college is dat we willen werken met zogenaamde uit te werken zoekrichtingen. Het gaat hier om de volgende uit te werken zoekrichtingen: •
Inzicht in beïnvloedbaarheid kosten o
•
Overzicht van en inzicht in de beïnvloedbaarheid van de verschillende kosten. Wat is wettelijk verplicht en wat niet. Wat ligt (meerjarig) vast en wat niet, Waar hebben we direct invloed op en waar slechts indirect, enz
Brede kritische blik op alle uitvoeringstaken o
Kunnen we taken op een andere manier uitvoeren uitbesteden/inbesteden). Zijn wachtlijsten/wachttijden acceptabel
•
Medebewindstaken op wettelijk minimum
•
Noaberkracht
•
Uitvoeringskosten ten laste van specifieke uitkeringen
•
Verbonden partijen - Twentebrede zienswijze
•
Actualiseren (reserve) coalitieakkoord
•
Overige inkomsten
(samenwerken,
Een eerste uitwerking van deze zoekrichtingen heeft uitgewezen dat er wel degelijk mogelijkheden zijn die betrokken kunnen worden bij de stappen 1 en 2. Een aantal maatregelen heeft u kunnen aantreffen onder de beschrijving van stap 1 - materieel en structureel sluitend maken van de meerjarenbegroting. Tegelijkertijd hebben wij geconstateerd dat deze mogelijkheden in veel gevallen ook gevolgen hebben voor het voorzieningenniveau in onze gemeente danwel de dienstverlening aan onze inwoners raakt of onze inwoners op andere manieren treft. Om nu te voorkomen dat te overhaastte besluiten of onontkoombare besluiten met ongewenste effecten worden genomen hebben wij stap 1 ingebouwd. 22
Dit geeft ruimte om te komen tot een zorgvuldige afweging van maatregelen waarbij wij ook de gemeenteraad willen betrekken. Ons voorstel is om hiervoor 1 zogenaamde werksessie met de voltallige gemeenteraad te beleggen. Het idee is dat de gemeenteraad tijdens deze werksessie wordt meegenomen in de uitwerking van de zoekrichtingen tot op het niveau van concrete maatregelen en aangeeft welke van deze maatregelen in beeld zijn voor stap 2. Uiteraard staat het de gemeenteraad vrij om tijdens deze werksessie ook met eigen ideeën en maatregelen te komen. De uitkomsten van deze werksessie worden door het college vertaald naar concrete maatregelen die worden betrokken bij het opstellen van de perspectiefnota 2026 waar verdere besluitvorming plaatsvindt. Ter voorbereiding op de werksessie begin maart 2025 stelt het college een (werk)document op met een verdere uitwerking van de verschillende zoekrichtingen zodat de raadsleden zich kunnen voorbereiden op de werksessie begin maart 2025. In tijd kan het proces als volgt worden weergegeven •
12 november 2024 - raadsvergadering over begroting 2025 met daarin de mogelijke oplossing in twee stappen
•
Medio november 2024 - college concretiseert de nader uit te werken zoekrichtingen bereidt de uitwerking naar de stap 2 voor
•
Medio januari 2025 - verzenden (werk)document aan gemeenteraad
•
Begin maart 2025 - werksessie gemeenteraad
•
Maart / mei 2025 - college stelt perspectiefnota 2026 op
•
Juni 2025 - college stelt perspectiefnota 2026 vast
•
8 juli 2025 - behandeling perspectiefnota 2026 in gemeenteraad
Voorgesteld wordt in te stemmen met de uitwerking en het (vervolg)proces van stap 2.
7. Specifieke mutaties In deze paragraaf staan we stil bij ontwikkelingen die verder gaan dan het bestaande (dus vastgestelde) beleid maar wel degelijk omvangrijke financiële consequenties (kunnen) hebben en ook zeker gezien de politiek bestuurlijke impact de nodige toelichting behoeven. Met betrekking tot de begroting 2025 betreft dit de lokale lasten.
Lokale lasten In dit onderdeel 'Lokale lasten' geven we in het kort een overzicht van de gevolgen van de besluitvorming uit deze begroting voor de verschillende tarieven die van belang zijn voor de lokale lasten(druk). Voor het indexeren van de ozb tarieven gaan we op basis van bestaand beleid uit van een jaarlijkse meeropbrengst van 2%. Dit betekent dat de onroerendezaakbelasting voor een woning met een gemiddelde woningwaarde van € 336.000 stijgt van € 422,25 in 2024 naar een bedrag van € 430,50 in 2024. Voorgesteld wordt de ozb tarieven voor het jaar 2025 te verhogen zodat een totale meeropbrengst wordt verkregen van 2 % ten opzichte van het jaar 2024.