Begroting 2024 Dinkelland.pdf
Tekst van het document
Begroting 2024
Inhoudsopgave Begroting 2024 .............................................................................................................................................. 1 Inleiding begroting ......................................................................................................................................... 5 Leeswijzer ...................................................................................................................................................... 6 Van perspectiefnota 2024 naar begroting 2024 ............................................................................................ 7 Inleiding ...................................................................................................................................................... 7 1. Meerjarig saldo perspectiefnota 2024 .................................................................................................... 7 2. Mutaties bestaand beleid ....................................................................................................................... 8 3. Herzien meerjarig saldo op basis van bestaand beleid ....................................................................... 15 4. Uit te werken richtingen uit de perspectiefnota 2024 ........................................................................... 16 5.
Specifieke mutaties .............................................................................................................................. 26 6. Geactualiseerd herzien meerjarig saldo .............................................................................................. 30 7. Incidenteel beschikbare middelen waaronder de (belangrijkste) reserves .......................................... 32 Inleiding ambitiebegroting............................................................................................................................ 35 Programma Buitengebied in Balans ............................................................................................................ 36 Actielijn 1
Naar een toekomstbestendige agrarische sector ................................................................. 36
Actielijn 2 Ons unieke landschap en natuur worden geborgd .................................................................. 38 Financiën Buitengebied in Balans ............................................................................................................ 39 Programma Iedereen Gezond ..................................................................................................................... 41 Actielijn 1 De zorg voor onze inwoners is op orde ................................................................................... 43 Actielijn 2 Gezond in je lijf en in je hoofd.................................................................................................. 44 Actielijn 3 Iedereen doet mee ................................................................................................................... 44 Actielijn 4 Iedereen is veilig ...................................................................................................................... 45 Financiën Iedereen Gezond ..................................................................................................................... 46 Programma Leefomgeving van de toekomst............................................................................................... 47 Actielijn 1
Verduurzamen - Op weg naar energieneutraal en aardgasvrij wonen en werken ............... 52
Actielijn 2
Opwek - Duurzame energievoorziening ............................................................................... 53
Actielijn 3
Duurzame Mobiliteit .............................................................................................................. 54
Financiën Leefomgeving van de toekomst............................................................................................... 54 Programma Leefbare kernen....................................................................................................................... 56 Actielijn 1
Voor iedereen een passende woning ................................................................................... 56
Actielijn 2
Voldoende ruimte voor de economie en voor maatschappelijk verantwoord ondernemen . 58
2
Financiën Leefbare kernen ...................................................................................................................... 60 Programma Gemeente en de samenleving................................................................................................. 62 Actielijn 1 Gemeente en inwoners staan dicht bij elkaar en werken samen ............................................ 62 Actielijn 2 Een sterk en toekomstbestendig Noaberkracht....................................................................... 63 Actielijn 3 Financieel gezond blijven ........................................................................................................ 65 Financiën Gemeente en de samenleving................................................................................................. 66 Basisbegroting ............................................................................................................................................. 67 Programma Bestuur & middelen .............................................................................................................. 67 Programma Dienstverlening & burgerzaken ............................................................................................
71 Programma Veiligheid .............................................................................................................................. 73 Programma Openbare ruimte & mobiliteit ................................................................................................ 76 Programma Economie.............................................................................................................................. 80 Programma Onderwijs.............................................................................................................................. 83 Programma Sport & accommodaties ....................................................................................................... 85 Programma Cultuur & recreatie ............................................................................................................... 87 Programma Sociaal domein ..................................................................................................................... 90 Programma Milieu .................................................................................................................................... 96 Programma Volkshuisvesting & ruimtelijke ordening ...............................................................................
98 Paragrafen ................................................................................................................................................. 102 Lokale heffingen ..................................................................................................................................... 102 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................................ 111 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................................. 120 Financiering ............................................................................................................................................ 127 Verbonden partijen ................................................................................................................................. 130 Grondbeleid ............................................................................................................................................ 145 Bedrijfsvoering ........................................................................................................................................ 147 Wet Open Overheid (WOO) ...................................................................................................................
148 Financiële begroting .................................................................................................................................. 150 Overzicht baten en lasten ...................................................................................................................... 150 Overzicht van baten en lasten per programma ...................................................................................... 152 Overzicht algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien .......................................................................... 157 Staat van incidentele baten en lasten .................................................................................................... 158 Structureel begrotingssaldo Dinkelland.................................................................................................. 167 Meerjarenbalans ..................................................................................................................................... 167
3
Overzicht taakvelden .............................................................................................................................. 169 Bijlagen ...................................................................................................................................................... 172 Bijlage 1: Overzicht reserves en voorzieningen ..................................................................................... 172 Bijlage 2: Vaststelling begroting ............................................................................................................. 182
4
Inleiding begroting Voor u ligt de begroting 2024 van de gemeente Dinkelland die door het college van Dinkelland aan u als raad aangeboden wordt. Deze begroting heeft als basis het collegeakkoord gemeente Dinkelland 20222026 met de naam "Vernieuwen, verbinden en versterken". Het zogenaamde ambitiedeel van deze begroting is gebaseerd op de volgende 5 opgaven uit dit collegeakkoord:
Buitengebied in Balans
Iedereen gezond
Leefomgeving van de toekomst
Leefbare kernen
Gemeente en de Samenleving
In aanvulling hierop zijn in de perspectiefnota 2024 een aantal nader uit te werken richtingen benoemd en toegelicht. De opdracht vanuit de perspectiefnota 2024 is dat deze richtingen nader worden uitgewerkt en worden betrokken bij het opstellen van de begroting 2024 waar verdere besluitvorming plaatsvindt. Het gaat hier om de volgende uit te werken richtingen (waar ook middelen aan zijn gekoppeld):
Extra inzet op preventie binnen het sociaaldomein
Extra inzet en versnellingsacties binnen programma leefbare kernen
Versterken economische en toeristische positie
Extra reservering Samen Scholen
Onderhoud en vervanging openbare ruimte
Behouden en versterken cultuuraanbod
De nadere uitwerking van de richtingen is opgenomen in het "financiële" hoofdstuk van deze begroting 2024 waar ook de voorstellen voor besluitvorming zijn opgenomen. Daarnaast hebben we de nadere inhoudelijke uitwerking van de richtingen in termen van inspanningen en activiteiten ook opgenomen onder de betreffende ambitie/ basisprogramma. Naast deze nadere uitwerkingen van de richtingen uit de perspectiefnota 2024 wordt deze begroting 2024 ook gekenmerkt door een aantal ontwikkelingen die de nodige risico's en onzekerheden met zich meebrengen. Als eerste noemen we de druk op de migratieketen waarvan we de gevolgen, zowel op korte als ook op lange termijn, nog niet goed kunnen inschatten. Uiteraard houden we uw raad op de hoogte van (de gevolgen van) deze ontwikkeling. Daarnaast lopen ook de financiële gevolgen van de inflatie als een rode draad door deze begroting 2023. We hebben ruim € 0,95 miljoen moeten onttrekken aan de stelpost prijscompensatie om de gevolgen van de gestegen prijzen op te kunnen vangen. De inflatie en zeker ook de stijgende rente werkt ook door in de kostendekkende tarieven voor het riool en de afvalinzameling en -verwerking. Dit betekent een stijging van de lokale lastendruk. Met de val van het kabinet blijft de onzekerheid over de meerjarige financiële positie van de Nederlandse gemeenten naar verwachting nog wel enige tijd voortduren.
Het inmiddels demissionaire kabinet mag strikt formeel enkel nog lopende zaken afhandelen en geen omstreden zaken meer behandelen. De algemene lijn is dat zo'n kabinet zich moet beperken tot spoedeisende zaken en onderwerpen die politiek niet controversieel zijn. Het demissionaire kabinet heeft inmiddels aangegeven de besluitvorming over de financiering van gemeenten, de opschalingskorting over te laten aan een nieuw kabinet.
5
Leeswijzer In deze leeswijzer worden een aantal zaken toegelicht zodat u de begroting makkelijker kunt lezen. Allereerst een korte toelichting op de opbouw van de begroting. De begroting bestaat uit de volgende onderdelen: 1. De Ambitiebegroting: de programma's met de vertaling van het collegakkoord. 2. Basisbegroting: hierin komen alle reguliere en jaarlijks terugkerende zaken aan de orde. 3. De verplichte paragrafen 4. De financiële begroting 5. Bijlagen
Vanaf 2019 maken wij onderscheid tussen de basisbegroting dus feitelijk het structurele geld en de ambitiebegroting dus het incidentele geld dat gebruikt wordt om de ambities te realiseren. Tussen de basisbegroting en ambitiebegroting bestaat een wederzijdse relatie. Er zijn namelijk zaken vanuit de basisbegroting die een directe link met de ambitiebegroting hebben en vice versa.
Projecten die voortkomen uit ambities kunnen na uitvoering en afronding structurele lasten met zich meebrengen in de beheerfase. De financiering van het project vindt plaats vanuit de ambitiebegroting (incidenteel), terwijl de structurele lasten afvloeien naar de basisbegroting en een plek krijgen onder één van de elf programma's.
Activiteiten en inspanningen (reguliere capaciteit en middelen) vanuit de basisbegroting kunnen bijdragen aan het bereiken van de doelen in de ambitiebegroting. Daarnaast kan ook (reguliere) capaciteit aan de basisbegroting worden onttrokken om te worden ingezet voor de ambities (projecten en processen).
Basisbegroting In de basisbegroting komen de reguliere, jaarlijks terugkerende zaken aan de orde. Deze basisbegroting is opgedeeld in de volgende elf programma’s:
Programma Bestuur & middelen
Programma Dienstverlening & burgerzaken
Programma Veiligheid
Programma Openbare ruimte & mobiliteit
Programma Economie
Programma Onderwijs
Programma Sport & accommodaties
Programma Cultuur & recreatie
Programma Sociaal domein
Programma Milieu
Programma Volkshuisvesting & ruimtelijke ordening
6
Van perspectiefnota 2024 naar begroting 2024 Inleiding Om een gestructureerd beeld te geven van de opbouw en het verloop van het meerjarige saldo volgen we onderstaande opzet: Allereerst ziet u in paragraaf 1 het beginsaldo van deze begroting 2024 weergegeven. Dit saldo vindt zijn oorsprong in de perspectiefnota 2024 zoals vastgesteld in de raadsvergadering van 18 juli 2023 en vormt de basis waarmee verder wordt gewerkt. In paragraaf 2 schetsen we het beeld van het ontstaan van het begrotingssaldo aan de hand van de zogenaamde mutaties op de uitvoering van het bestaande (dus vastgestelde) beleid. In paragraaf 3 treft u het herziene meerjarige saldo op basis van bestaand beleid aan. De uitwerking van de nader uit te werken richtingen uit de perspectiefnota 2024 is opgenomen in paragraaf 4. In paragraaf 5 staan we stil bij een aantal specifieke mutaties. Deze specifieke mutaties hebben niet in alle gevallen financiële consequenties, maar ze herbergen wel een aantal mogelijke risico’s of zijn in politiek-bestuurlijke zin zo relevant dat een nadere toelichting nodig is. In paragraaf 6 geven we een beeld van het herziene meerjarige saldo rekening houdend met de (financiele consequenties van de ) nadere uitwerking van de uit te werken richtingen uit de perspectiefnota 2024.
Tot slot geven we in paragraaf 7 een overzicht van de beschikbare incidentele middelen waaronder de stand van zaken van de (belangrijkste) reserves.
1. Meerjarig saldo perspectiefnota 2024 Zoals u van ons gewend bent, zoeken we in elk van de P&C-documenten in financiële zin aansluiting bij het laatst vastgestelde document. Voor de begroting 2024 betekent dit dat we aansluiting zoeken bij het saldo van de perspectiefnota 2024. Gemeente Dinkelland
Herzien meerjarig saldo begroting 2023
Totaal mutaties bestaand beleid
Herzien meerjarig saldo uit perspectiefnota 2024
2024
2025
2026
2027
1.839
3.058
57
82
408
469
969
77
2.246
3.526
912
159
Uit dit herziene meerjarig uit de perspectiefnota 2024 saldo blijkt dat er vanaf het jaar 2026 sprake van een lager voordelig saldo. Dit wordt veroorzaakt door de onzekerheid op het gebied van de nieuwe financieringssytematiek. Het Rijk werkt met gemeenten aan een nieuwe financieringssytematiek vanaf 2026. In aanloop daarnaartoe heeft het kabinet eenmalig € 1 miljard extra in 2026 beschikbaar gesteld (zie mutaties bestaand beleid).. Voor de gemeente Dinkelland betreft dit een bedrag van € 1.100.000. Door de extra eenmalige toevoeging door het Rijk aan het gemeentefonds van € 1 miljard is de meerjarige financiële onzekerheid verschoven naar het jaar 2027. 7
Aangezien er nog steeds geen nieuws is over de nieuwe financieringssystematiek blijft de onzekerheid bij gemeenten over het financiële meerjarige beeld. Dit maakt het opstellen van een deugdelijke meerjarenbegroting bijzonder lastig. Zeker daar waar het gaat om lange termijn verplichtingen en investeringen waar structurele lasten uit voortvloeien. Via de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is hier aandacht voor gevraagd wat heeft geresulteerd in een toezegging van het Rijk dat de € 1 miljard vanaf 2027 structureel wordt toegevoegd aan het gemeentefonds. Inmiddels blijkt dat deze € 1 miljard inderdaad is opgenomen in de voorjaarnota 2023 van het Rijk. De verwerking hiervan is opgenomen in de meicirculaire 2023 . De financiële vertaling van deze meicirculaire hebben we opgenomen in de volgende paragraaf "mutaties bestaand beleid". Door de val van het kabinet blijft de benoemde onzekerheid over de meerjarige financiële positie van gemeenten naar verwachting nog wel enige tijd voortduren. Er is al aangegeven dat het inmiddels demissionaire kabinet besluitvorming over de VNG resolutie, de opschalingskorting en de nieuwe financieringssystematiek van gemeenten overlaat aan een nieuw kabinet.
2. Mutaties bestaand beleid In deze paragraaf treft u een overzicht aan van de verschillende mutaties op basis van bestaand beleid. Dit kunnen autonome ontwikkelingen zijn of zaken waarover reeds besluitvorming heeft plaatsgevonden. Mutaties bestaand beleid
2024
2025
2026
2027
3.382
3.508
2.227
3.460
- totaal te ramen (stel)posten
2.682
2.706
2.497
2.813
- totaal te ramen taakmutaties
3
3
264
267
Sociaal Domein
-485
-430
-430
-430
OZB
198
202
206
210
-
-
-
50
50
50
50
132
132
132
132
Meicirculaire 2023
- hogere algemeen uitkering
Hervormingsagenda jeugd
Reisdocumenten (10 jaarstermijn)
Areaalaanpassing
Uitvoeringskosten duurzaamheid t.l.v. rijksvergoeding
95
8
Aanpassen prijsgevoelige budgetten
Inzet stelpost prijscompensatie
Aanpassen loongevoelige budgetten
Inzet stelpost looncompensatie
956
939
939
939
956
939
939
939
22
22
22
22
22
22
22
22
7
38
16
12
694
791
32
888
Overige kleine(re) verschillen
Totaal mutaties bestaand beleid
Toelichtingen op mutaties bestaand beleid Meicirculaire 2023 Meestal verschijnen jaarlijks drie circulaires. In mei, september en december. Mei geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de rijksoverheid, september van de vertaling van de Miljoenennota, december rondt het uitkeringsjaar zoveel mogelijk af. De meicirculaire bevat informatie over de actualisatie van het accres op basis van de Voorjaarsnota van de Rijksoverheid en een eenmalige rijksbijdrage in 2027. De hoogte en omvang van de algemene uitkering uit de meicirculaire 2023 laat het volgende meerjarige verloop zien: Mei circulaire 2023
Hogere algemeen uitkering
2024
3.382
2025
2026
2027
3.508
2.227
3.460
Totaal te ramen (stel)posten
-2.682
-2.706
-2.497
-2.813
Totaal te ramen taakmutaties
-3
-3
264
267
697
799
-6
914
Totaal
9
Uit de meicirculaire blijkt een hogere algemene uitkering uit het gemeentefonds. Deze hogere algemene uitkering wordt naast een aantal positieve bijstellingen van de (hoeveelheids)maatstaven ook veroorzaakt door een geactualiseerd accres op basis van de Voorjaarsnota 2023. Voor het jaar 2023 is er sprake van een opwaartse bijstelling van het accres (de jaarlijkse toe- danwel afname van het gemeentefonds). Vanuit dit hogere accres moeten gemeenten ook de gevolgen van de loon- en prijsontwikkeling opvangen. Vandaar ook dat de bestaande stelposten voor loon- en prijscompensatie naar boven worden bijgesteld. In totaliteit moeten de stelposten voor loon- en prijscompensatie worden opgehoogd met een bedrag van € 1,7 miljoen in 2024 oplopend naar een bedrag van € 2,7 miljoen in 2027. In het vervolg van deze begroting 2024 komen we terug op de inzet van deze stelposten. Voor de jaren 2024 en 2025 spelen ook de middelen uit de hervormingsagenda jeugd een belangrijke rol. Met het uitblijven van daadwerkelijke besluitvorming over deze hervormingsagenda vindt compensatie plaats via de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Dat wil zeggen dat als bepaalde maatregelen uit de hervormingsagenda niet door het rijk worden omgezet in daadwerkelijke besluiten en er dus geen besparingen optreden, gemeenten worden gecompenseerd via de algemene uitkering.
Daar waar wij als gemeente Dinkelland meerjarig uitgingen van een compensatie via de algemene uitkering van € 850.000/€ 900.000 (75%) ontvangen we in 2024 € 1,495 miljoen en in 2025 € 1,471 miljoen via de algemene uitkering. Ook een belangrijke verklaring voor de hogere algemene uitkering zit in een eenmalige extra rijksbijdrage in 2027 en in een tweetal specifieke mutaties die zijn verwerkt in de vorm van stelposten. Eenmalige rijksbijdrage Het grootste positieve financiële effect uit de meirculaire wordt veroorzaakt door een eenmalige rijksbijdrage van het rijk voor het jaar 2027. Het Rijk werkt met gemeenten aan een nieuwe financieringssytematiek vanaf 2026. In aanloop daarnaartoe heeft het kabinet voor 2026 reeds eenmalig € 1 miljard extra beschikbaar gesteld. Dat gebeurt nu ook op incidentele basis voor het jaar 2027. Via de algemene uitkering komt € 924 miljoen beschikbaar. Voor de gemeente Dinkelland betreft dit een bedrag van ongeveer € 1,1 miljoen. Een bedrag van € 76 miljoen wordt toegevoegd aan het landelijke BTWcompensatiefonds. Inmiddels is bekend geworden dat dit bedrag van € 1 miljard vanaf het jaar 2028 structureel wordt toegevoegd aan het gemeentefonds en de gemeente Dinkelland dus ook voor het jaar 2028 kan blijven uitgaan van het genoemde bedrag van ongeveer € 1,1 miljoen.
Participatie De omvang van de integratie-uitkering Participatie wijzigt als gevolg van de toekenning van de loon- en prijsbijstelling 2023 (€ 114,97 miljoen in 2023, aflopend naar € 95,96 miljoen in 2028). De verdeling van de bedragen per gemeente wijzigt door actualisatie van de verdeling van de Wsw-middelen. Daarnaast is sprake van wijzigingen in de verdeling van de bedragen per gemeente door aanpassing van de drempelbedragen in de verdeling van de middelen beschut werk. Met de Voorjaarsnota heeft het kabinet besloten om gemeenten te compenseren voor de bijzondere verhoging van het wettelijk minimumloon voor medewerkers in de Wsw. Voor Dinkelland betekent dit een verhoging van IU participatie in 2023 van € 212.000. Deze mutatie wordt functioneel toegevoegd aan de bestaande raming op het product Sociale werkvoorziening. Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches Op 8 februari 2023 is de Regeling specifieke uitkering voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en sociale basis 2023-2026 (SPUK-SGCS, ook wel ‘brede SPUK”) gepubliceerd. Voor de bestaande Brede Regeling Combinatiefuncties betekent dit een wijziging van het type uitkering van een decentralisatie uitkering naar een specifieke uitkering. De inkomensoverdracht vindt niet meer plaats via het gemeentefonds, maar zal dus via de specifieke uitkering plaatsvinden.
Voor Dinkelland betekent dit een structurele verlaging van de algemene uitkering van € 126.000. Hier tegenover wordt met ingang van het jaar 2023 een lagere raming van de kosten van de buurtsportcoaches op het product beleid en uitvoering sportbeleid opgenomen van eenzelfde bedrag. Binnen het programma Iedereen gezond onder de noemer actuele ontwikkelingen is de "brede SPUK" van waaruit de buurtsportcoaches gefinancierd kunnen worden opgenomen. 10
Taakmutaties Het saldo van de hogere algemene uitkering is geen pure “winst”. We dienen rekening te houden met de taakmutaties die benoemd zijn door het rijk. Taakmutaties zijn middelen die met een bepaald oogmerk aan het gemeentefonds zijn toegevoegd of onttrokken, maar waar geen bestedingsverplichting aan ten grondslag ligt. Wanneer ze nieuw zijn worden ze eenmalig afzonderlijk benoemd om inzicht te creëren waaraan het rijk meer of minder geld gaat besteden. Maar het uitgangspunt van de gehele algemene uitkering is en blijft dat de middelen vrij aanwendbaar zijn. Binnen de gemeente Dinkelland kennen we de lijn dat voor deze taakmutaties een stelpost wordt opgenomen in afwachting van te ontwikkelen beleid. Zodra door college en raad wordt ingestemd met het ontwikkelde beleid kan een beroep worden gedaan op deze stelpost(en). Indien ervoor wordt gekozen geen beleid te ontwikkelen dan kan de stelpost vrijvallen ten gunste van de algemene middelen. Voor 2023 zijn er een aantal kleine taakmutaties maar ook een aantal wat grotere die hierna worden benoemd en toegelicht: Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslag Op 1 januari 2023 is de Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslagen in werking getreden.
Vanaf dit uitkeringsjaar is er structureel jaarlijks € 3,3 miljoen beschikbaar voor de financiële gevolgen die de uitvoering van deze wet met zich meebrengt voor gemeenten. Voor Dinkelland een bedrag van structureel € 6.000. Dit houdt in dat er geen koppeling is met het daadwerkelijk plaatsvinden van verkiezingen in een gegeven jaar. Dit bedrag is toegevoegd aan het product verkiezingen. Verdeling structurele middelen Wet goed Verhuurderschap In het Coalitieakkoord is afgesproken dat gemeenten meer mogelijkheden krijgen om malafide verhuurderschap en discriminatie op de huurmarkt gerichter aan te pakken. Deze afspraken worden uitgevoerd in de vorm van het wetsvoorstel Goed Verhuurderschap. Het wetsvoorstel introduceert een landelijke basisnorm voor goed verhuurderschap, in de vorm van algemene regels, waaraan verhuurders en verhuurbemiddelaars zich dienen te houden. Het Rijk stelt middelen ter beschikking om gemeenten financieel te ondersteunen bij de implementatie en uitvoering van het wetsvoorstel. De incidentele bijdrage (voor Dinkelland € 12.000) is opgenomen in 2023 . Daarnaast bestaat de financiering uit een structurele bijdrage die voor Dinkelland uitkomt op een bedrag van € 16.000, bedoeld voor de structurele kosten als gevolg van de handhaving van de landelijke algemene regels en het meldpunt.
Voor beide bedragen is een stelpost geraamd in afwachting van te ontwikkelen beleid. Eigen bijdrage huishoudelijke hulp WMO Het abonnementstarief in de Wmo 2015 wordt afgeschaft (geraamde opbrengst € 95 miljoen vanaf 2025 en in plaats daarvan wordt de inkomensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo 2015 heringevoerd (geraamde opbrengst € 225 miljoen vanaf 2026. Daarbij is het uitgangspunt dat zoveel mogelijk wordt aangesloten bij de vormgeving zoals die voorheen was met oog voor inkomenseffecten en het beroep dat wordt gedaan op de Wmo. Deze korting op de algemeen uitkering bedraagt voor de gemeente Dinkelland met ingang van het jaar 2026 structureel € 267.000. Hier tegenover wordt met ingang van het jaar 2026 een hogere raming eigen bijdrage WMO opgenomen van eenzelfde bedrag. Voorschoolse educatie Voor het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid ontvangen gemeenten geld via een specifieke uitkering. De voor- en vroegschoolse educatie (vve) maakt hier deel van uit. Daarnaast ontvangen gemeenten via de algemene uitkering een aanvullende bijdrage vanwege het (eerstelijns) toezicht dat de GGD’en houden. Gemeenten hebben vanaf 2020 in stappen extra middelen ontvangen voor het (eerstelijns) toezicht vanwege het extra toezicht en handhaving. In deze circulaire is € 1,9 miljoen aan het gemeentefonds toegevoegd.
Dit betreft de middelen voor het jaar 2022 (€ 1 miljoen) en 2023 (€ 0,9 miljoen). Het bedrag vanaf 2023 is structureel aangezien alle nieuwe maatregelen zijn ingevoerd. Voor Dinkelland een structureel bedrag van € 1.000. Dit bedrag is toegevoegd aan het product Kinderopvang / Sociaal Medische Indicatie (SMI).
11
Armoedebestrijding kinderen In de decembercirculaire 2016 zijn gemeenten geïnformeerd over de € 85 miljoen die vanaf 2017 structureel beschikbaar is gesteld voor de bestrijding van de gevolgen van armoede onder kinderen. Jaarlijks vindt in de meicirculaire actualisatie plaats van de verdeling voor het jaar t+1 en verder. Dit betekent voor de gemeente Dinkelland een verhoging van het budget met structureel € 8.000. Dit bedrag is toegevoegd aan het product minimabeleid. Sociaal Domein De hogere lasten binnen het Sociaal Domein kunnen als volgt worden gespecificeerd: Sociaal Domein
2024
2025
2026
2027
Vervoer
-490
-490
-490
-490
Inzet inkoop wmo
-28
-
-
-
Bemoeizorg
-12
-12
-12
-12
KIT
-28
-
-
-
Huishoudelijke Ondersteuning (HO)
-403
-403
-403
-403
Jeugd
475
475
475
475
Totaal
-485
-430
-430
-430
Vervoer Het totale nadeel op vervoer ten bedrage van € 490.000 kan als volgt worden gespecificeerd: Vervoer – dagbesteding WMO (€160.000) Vervoer – leerlingenvervoer (€215.000 ) Vervoer – regiotaxi €121.600 (€115.000) De aanbesteding van het doelgroepenvervoer (van en naar dagbesteding, jeugdhulplocaties, leerlingenvervoer en incidenteel vervoer (regiotaxi)) is inmiddels afgerond. Ontwikkelingen van de afgelopen jaren hebben in deze aanbesteding geleid tot hogere tarieven voor alle vormen van vervoer. Ontwikkelingen die van invloed zijn, zijn o.a. de oorlog in Oekraïne, dat aanbieders moeten voldoen aan de gestelde duurzaamheidseisen (aansluiting bij het landelijk convenant voor zero-emissie vervoer) en er een toenemende druk is op de vervoerders door enerzijds een tekort aan chauffeurs en anderzijds een toenemende vraag voor vervoer. Daarnaast zijn de ramingen met € 33.000 verhoogd aan de hand van de geldende NEA (de Nederlandse Emissieautoriteit) index (specifieke index voor vervoer waar loonkosten, brandstof, filedruk e.d. worden gewogen). Deze meerkosten zijn ten laste gebracht van de stelpost prijscompensatie.
12
Inzet inkoop WMO De voorbereidingen voor de nieuwe inkoop van Wmo begeleiding, dagbesteding en verblijf per 2025 zijn van start gegaan. In een projectgroep werken twaalf Twentse gemeenten samen aan een strategisch inkoopdocument voor de gezamenlijke inkoop. Om het inkoopproces goed in te richten huren we gezamenlijk van een externe projectleider in en laten we een kostprijsonderzoek uitvoeren door een extern onafhankelijk bureau voor reële tarieven voor de maatwerkvoorzieningen begeleiding, dagbesteding en verblijf. Daarnaast nemen we deel aan de projectgroep Inkoop Wmo 2025 via een financiële bijdrage voor tijdelijke inhuur ambtelijke capaciteit. De bijdrage vanuit de gemeente Dinkelland bedraagt €27.699. Bemoeizorg Er is een stijging in de personen met multiproblematiek waar echt bemoeizorg voor ingezet moet worden. Het houdt op dit moment in dat we voor 2024 naar verwachting tien trajecten inzetten à €1.900 per traject. De extra kosten bedragen €12.000 per jaar. Kwaliteit en Integriteitsinstrument Twente (KIT) Met het Kwaliteit en Integriteitsinstrument Twente (KIT) wordt de kwaliteit en integriteit van de zorgaanbieders tijdens de inkoop Jeugd en Wmo 2025 beoordeeld voorafgaand op de gunning. De beoordeling vindt plaats op basis van de door de zorgaanbieders aangeleverde informatie, de uitvoering van de Bibob toets en de risicoscan.
KIT vervangt het barrière model dat tot nu toe door Twentse gemeenten werd gebruikt. Met KIT toetsen de gemeenten de aanbieders vooraf op kwaliteitseisen waarmee een juiste besteding van de zorggelden wordt bereikt. Tevens wordt KIT op alle segmenten van de inkoop Jeugd en Wmo (onderdelen begeleiding, dagbesteding en verblijf) integraal ingezet. Hiermee wordt voorkomen dat malafide aanbieders naar een ander segment, met een mindere controle, kunnen overstappen. Op alle segmenten van de inkoop Jeugd en Wmo (begeleiding, dagbesteding en verblijf) zijn naar verwachting in totaal 25 Fte beoordelaars nodig vanuit alle Twentse gemeenten. De benodigde inzet van mensen en middelen zijn verdeeld volgens de gebruikelijke verdeelsleutel van aantal inwoners per gemeente. De totale benodigde extra inzet van ambtelijke capaciteit KIT is voor Noaberkracht 1,84 Fte. Voor gemeente Dinkelland gaat het om inzet van 1,02 Fte voor een periode van 6 tot 8 weken, oftewel een bedrag van € 27.706,-. Deze aanbesteding loopt tot de zomer 2024. Huishoudelijke ondersteuning De stijging voor Huishoudelijke Ondersteuning is te verklaren door de nieuwe tarieven per 2024 vanwege een nieuwe inkoop. Daarnaast houden we op basis van historische aantallen rekening van een stijging van het aantal cliënten in 2024. Dit levert structureel hogere kosten op van € 403.000.
Daarnaast nemen we een indexatiepercentage van 5,6% mee (volgens de CPI index). De kosten hiervan ten bedrage van ruim € 140.000 dekken we via de stelpost prijscompensatie. Mocht de werkelijke index hoger of lager uitvallen, dan stellen we die bij in het programmajournaal. Wet Maatschappelijke Ondersteuning De te verwachten kosten binnen de WMO verwachten we op te kunnen vangen binnen de bestaande ramingen. Wel nemen we een indexatiepercentage van 5,6% mee (volgens de CPI index). De kosten hiervan ten bedrage van ruim € 125.000 dekken we via de stelpost prijscompensatie. Mocht de werkelijke index hoger of lager uitvallen, dan stellen we die bij in het programmajournaal Jeugd Aan de hand van de cijfers over het jaar 2022 (bijstelling in het programmajournaal 2022) en het jaar 2023 (bijstelling in het programmajournaal 2023) kan ook de (meerjaren) naar beneden worden bijgesteld. De reden hiervoor is hetzelfde als in 2022 en 2023: een nadere analyse leert dat, door de inwerkingtreding van het woonplaatsbeginsel per 2022, er een neveneffect lijkt te ontstaan door een daling van de toewijzing van dakjes en ondersteuningsbehoeften. Tot 2022 werd een groot aantal kinderen, die onder toezicht of voogdij werden gesteld door de kinderrechter, ook voorzien van dakjes (vergoeding voor een overnachting) en aanvullende ondersteuningsbehoeften (ambulante ondersteuning). 13
Het woonplaatsbeginsel laat een lagere instroom van zowel de opgelegde maatregelen door de kinderrechter zien als daarmee ook een verlaagde behoefte aan overnachtingsvergoedingen en ambulante ondersteuning. Hierdoor kunnen de verschillende ramingen voor jeugd met een structureel bedrag van € 475.000 naar beneden worden bijgesteld. Wel nemen we een indexatiepercentage van 5,6% mee (volgens de CPI index). De kosten hiervan ten bedrage van ruim € 240.000 dekken we via de stelpost prijscompensatie. Mocht de werkelijke index hoger of lager uitvallen, dan stellen we die bij in het programmajournaal Onroerende Zaak Belasting (OZB) Deze hogere opbrengst betreft vooral de hoge OZB-opbrengsten 2023 voor niet-woningen. De hogere opbrengsten niet-woningen kunnen vooral worden verklaard doordat de hoeveelheid leegstand te hoog was ingeschat. Dit is vooral gevolg van de overgang naar een ander pakket en een fout in de koppelingen die moeilijk op te lossen was. Hierdoor is de hoeveelheid leegstand voor 2023 te hoog geraamd. Reisdocumenten Vanaf 9 maart 2014 zijn paspoorten en de identiteitskaart (ID kaart) voor personen vanaf 18 jaar 10 jaar geldig. Dit heeft in 2014 (10 jaar geleden) geleid tot een ware piek in het aantal verstrekkingen van paspoorten en ID-kaarten. Dit betekent dat al deze verstrekte documenten in 2024 moeten worden vervangen.
Naar verwachting gaat het om ruim 4.000 documenten. Rekening houdend met de af te dragen leges aan het rijk levert dit in 2024 een extra inkomst op van ongeveer € 118.000. Om de piek in werkzaamheden te kunnen opvangen is voor beide gemeenten ongeveer een halve FTE aan extra capaciteit benodigd. Het aandeel van de gemeente Dinkelland hierin is € 23.000. Areaalaanpassing / volumeontwikkeling In onze (meerjaren)begroting houden we rekening met een jaarlijkse structurele stelpost voor areaalaanpassing (volumeontwikkelingen) van € 60.000. Voor het jaar 2022 bedragen de kosten als gevolg van de groei van het areaal op het gebied van vooral groen en grijs (wegen) bijna € 10.000. Dit betekent dat een bedrag van € 50.000 kan terugvloeien naar de algemene middelen. Rijksvergoeding uitvoeringskosten duurzaamheid Deze mutatie heeft betrekking op een nieuwe rijksregeling voor uitvoeringskosten klimaat. Deze regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid’ (CDOKE) betreft een vergoeding aan gemeenten voor uitvoeringskosten in het kader van klimaat en energiebeleid. De gemeente Dinkelland ontvangt voor de eerste drie jaren een bedrag van ongeveer € 480.000 per jaar om te besteden aan uitvoeringskosten.
Het college is van mening dat uitvoeringskosten die zijn "voorgefinancierd" via de algemene middelen als eerste ten laste van deze rijksvergoeding moeten worden gebracht. Dit betekent dat de structurele inzet aan uitvoeringskosten duurzaamheid via de algemene middelen waartoe bij vorige P&C documenten is besloten kan worden teruggedraaid. Dat levert een (structureel) voordeel op voor de algemene middelen van € 132.000. Dat het woord structureel tussen aanhalingstekens staat is bewust en het college wil daarmee feitelijk twee dingen zeggen. Ten eerste het eerste deel van de rijksregeling beslaat een periode van 3 jaar (2023, 2024 en 2025) met de opmerking dat het rijk heeft toegezegd dat een latere regeling over de jaren 2026 tot en met 2030 later wordt vastgesteld. De middelen over de gehele periode tot en met 2030 zijn gereserveerd op de rijksbegroting. Ten tweede wil het college aangeven dat wordt gewerkt aan een klimaatvisie. Deze zal naar verwachting in de loop van het jaar 2023 gereed zijn voor behandelingen en bespreking. Naar aanleiding hiervan zullen ook de ambities op dit vlak en dus ook de benodigde uitvoeringskosten bekend zijn. Aanpassen prijsgevoelige budgetten / inzet stelpost prijscompensatie De gevolgen van de hoge prijzen (inflatie) zijn ook binnen de begroting van de gemeente Dinkelland voelbaar.
In totaliteit gaat het voor het jaar 2024 om een bedrag van bijna € 956.000 en brengen we ten laste van de gereserveerde stelpost. Naast het indexeren van bijdragen, subsidies, contributies en het aanpassen van ramingen voor onderhoud en exploitatielasten bestaat het overgrote deel van deze kosten bestaat uit het aanpassen van de ramingen binnen het Sociaal Domein (WMO, huishoudelijke ondersteuning, jeugd). 14
Hierna resteert voor het jaar 2024 nog een stelpost prijscompensatie van € 200.000 die we vooralsnog intact laten om zodoende mogelijke verdere gevolgen van prijsstijgingen te kunnen opvangen. In de loop van het jaar 2024 moet blijken of dit voldoende is en of er via bijvoorbeeld de gemeentefondscirculaires nog aanvullende ruimte gereserveerd moet worden. Aanpassen loongevoelige budgetten / inzet stelpost looncompensatie Het grootste deel van de hogere personeelskosten als gevolg van onder andere CAO afspraken zijn via de begroting 2024 van Noaberkracht verwerkt in (het saldo van) de perspectiefnota 2024. Naast deze personeelskosten kent de gemeente Dinkelland ook eigen loongevoelige personeelsbudgetten, zoals de (loon)kosten van het bestuur, de griffie, buitengewone ambtenaren burgerlijke stand. Deze ramingen moeten ook worden aangepast aan de laatst bekende afspraken. Deze (meer)kosten ten bedrage van € 22.000 onttrekken we aan de stelpost looncompensatie. Voor 2024 gaan we, vooruitlopend op nieuwe CAO afspraken, uit van een stijging van 4,5%. De verwachting is dat we deze (stel) post aan de hand van de septembercirculaire 2023 naar boven moeten bijstellen. Overige kleine(re) verschillen Het betreft hier meerder kleine(re)verschillen.
1. Voorgesteld wordt in te stemmen met de aangegeven mutaties op basis van bestaand beleid en deze te verwerken in het herziene meerjarige saldo
3. Herzien meerjarig saldo op basis van bestaand beleid Rekening houdend met de aangegeven en toegelichte mutaties op basis van nieuw beleid/intensivering bestaand beleid uit de vorige paragraaf ontstaat het volgende herziene meerjarige saldo: Gemeente Dinkelland
2024
2025
2026
2027
Herzien meerjarig saldo perspectiefnota 2024
2.246
3.526
912
159
694
791
-32
888
2.940
4.317
880
1.047
Totaal mutaties bestaand beleid Herzien meerjarig saldo na mutaties bestaand beleid
Zoals bij de mutaties bestaand beleid reeds is toegelicht wordt de verbetering van het herziene meerjarige saldo in de jaren 2024 en 2025 vooral veroorzaakt door de hogere algemene uitkering omdat de daadwerkelijke besluitvorming over de hervormingsagenda jeugd vooralsnog uitblijft. De verbetering in 2027 wordt veroorzaakt door de extra eenmalige € 1 miljard die het Rijk, vooruitlopend op de besluitvorming over de nieuwe financieringssystematiek, beschikbaar heeft gesteld. Inmiddels is bekend geworden dat dit bedrag vanaf het jaar 2028 structureel wordt.
15
4. Uit te werken richtingen uit de perspectiefnota 2024 Inleiding Als onderdeel van de perspectiefnota 2024 heeft de gemeenteraad ingestemd met een aantal nader uit te werken richtingen. Hierbij is aangegeven dat deze nadere uitwerking van de benoemde richtingen wordt betrokken bij het opstellen van de begroting 2024 waar verdere besluitvorming plaatsvindt of bij separaat raadsvoorstel als de omstandigheden (voortgang) daar om vragen. In richtinggevende zin is in de perspectiefnota 2024 , vooruitlopend op verdere uitwerking en besluitvorming voor de verschillende uit te werken richtingen rekening gehouden met het volgende middelenbeslag: Uit te werken richtingen gemeente Dinkelland
inc
2024
2025
2026
2027
Extra inzet op preventie binnen het sociaal domein
500
450
450
450
450
Extra inzet en versnellingsacties binnen programma leefbare kernen
550
-
-
-
-
Versterken economische en toeristische positie
400
80
80
80
80
100
100
100
Extra reservering samen scholen
9.000
Onderhoud en vervanging openbare ruimte
1.700
150
150
150
250
850
20
20
20
20
13.000
700
800
800
900
Behouden en versterken cultuuraanbod Totaal uit te werken richtingen
Nadere uitwerking, specificatie en toelichting uit te werken richtingen In dit hoofdstuk worden de uit te werken richtingen uit de perspectiefnota 2024 nader uitgewerkt. Begonnen wordt met een specificatie per nader uit te werken richting naar activiteiten/inspanningen met daaraan gekoppeld het benodigde geld. Daarna worden de verschillende activiteiten / inspanningen voorzien van een nadere toelichting. Na elke uitwerking, specificatie en toelichting per uit te werken richting volgt een voorstel voor besluitvorming.
16
Extra inzet op preventie binnen het sociaal domein - incidenteel Incidenteel budget
500
Preventie HO door Powerfulageing en huishoudcoach
-150
Updaten doelgroepenbeleid
-10
Leerlingenvervoer- persoonlijk vervoersontwikkelplan
-75
Versterken voorliggende voorzieningen jeugd
-8
Buurtsportcoaches
-50
Preventieve ondersteuning na beëindiging NPO onderdeel schoolmaatschappelijk werk
-89
Armoedebeleid
-58
Restant
60
In 2024 zetten we in op preventie ter voorkoming van (de verdere groei van) de geïndiceerde zorg. Dit doen wij door het herijken van het ondersteuningsnetwerk en het zgn. voorliggende aanbod ofwel zorg- en ondersteuningsaanbod waarbij nog geen indicatiestelling nodig is of heeft plaatsgevonden. We zetten de extra middelen t/m 2025 incidenteel in op:
Wmo gerelateerde voorliggende voorzieningen die een bijdrage leveren aan het verminderen van de toestroom naar de Wmo zorg, zoals huishoudcoach, vervoersontwikkelingen en voorliggende dagopvang bij kulturhusen.
Versterken van de voorliggende voorzieningen jeugd. Momenteel zijn we met een analyse bezig welke problematiek speelt er bij de jeugd en welk preventief aanbod wordt gemist. Vooruitlopend op de de afronding van de totale analyse hebben we ‘laaghangend fruit’ gedetecteerd waarmee we snel kunnen starten (zoals organiseren van beschikbare steungezinnen, het voorkomen van / anticiperen op jeugdzorg die voortvloeit uit echtscheidingsproblematiek en het anders inzetten van het jeugd en jongerenwerk).
Buursportcoaches: op uitvoerend niveau op het gebied van sport en preventie missen wij capaciteit om de gezondheidsdoelstelling waar te kunnen maken. We willen structureel het aantal buurtsportcoaches vergroten, daarvoor zijn ook incidentele middelen nodig om het te implementeren.
Schoolmaatschappelijk werk in de scholen. We zetten de koers van de NPO (Nationaal Programma Onderwijs) middelen door. NPO waren middelen die gemeenten hebben ontvangen om scholen te ondersteunen bij de aanpak van coronavertragingen. Met name op sociaal (emotioneel) vlak zagen wij de achterstanden ontstaan. Als gevolg daarvan zijn de middelen ingezet in het mogelijk van schoolmaatschappelijk werk op de scholen (basisonderwijs, voortgezet onderwijs en Speciaal Basisonderwijs). Hierbij is de schoolmaatschappelijk werker op school 17
aanwezig is, dichtbij en beschikbaar, niet alleen voor de leerkrachten en interne begeleiders, maar ook voor de leerlingen en hun ouders. Met deze extra uren geeft de schoolmaatschappelijk werker aan (ouders van) leerlingen uit het basisonderwijs extra hulp en ondersteuning op meerdere levensgebieden zoals relatieproblemen, scheiding, problemen rondom financiën, verlies van werk, verlies van een dierbare en eenzaamheid onder ouders en/of kind. Doel van de extra ondersteuning is om kinderen in een zo normaal mogelijke en probleemloze gezinssituatie te kunnen laten opgroeien en er daarmee voor te zorgen dat het welbevinden en de leerprestaties van deze kinderen verbeteren. De eventuele mogelijkheden voor structurele dekking van vooral het schoolmaatschappelijk werk betrekken we bij het opstellen van de perspectiefnota 2025.
Armoedebeleid: momenteel wordt gewerkt aan het armoedebeleid. De evaluaties zijn gereed waarbij inzicht is verkregen in de omvang van de problematiek en inzicht in waar de kansen liggen in het preventief aanpakken en voorkomen van armoede. Vooruitlopend op het definitieve beleidsplan, hebben we 'laaghangend fruit' gedetecteerd waarmee we snel kunnen starten. Eén van de constatering is namelijk dat vooral verborgen armoede een grote uitdaging is, dat vraagt om betere communicatie, inzet op preventie en samenwerking tussen partijen/ organisaties bij vroegsignalering. Een voorbeeld van het laaghangend fruit is 'bereken uw recht'. Dit is een website waarbij inwoners zelf kunnen zien voor welke regelingen zij in aanmerking komen. De samenwerking met Schakel kan hierin verbeterd worden waardoor actief en gericht inwoners benaderd worden.
2. Voorgesteld wordt in te stemmen met de nadere uitwerking van dit onderdeel van de richting "extra inzet op preventie binnen het sociaal domein - incidenteel" en hiervoor een bedrag van € 500.000 te onttrekken aan de reserve incidenteel beschikbare algemene middelen.
Extra inzet op preventie binnen het sociaal domein - structureel 2024
2025
2026
2027
450
450
450
450
-8
-8
-8
-8
Preventiebudget
-100
-100
-100
-100
Buurtsportcoaches
-171
-171
-171
-171
Versterken voorliggende voorzieningen jeugd
-40
-40
-40
-40
Dorpsondersteuner
-100
-100
-100
-100
Preventieve ondersteuning na beëindiging NPO onderdeel PGJ
-30
-30
-30
-30
1
1
1
1
Structureel budget Persoonlijk vervoer ontwikkelingsplan (PVP)
Restant
18
Structureel zetten we in op:
Preventiebudget: deze middelen worden ingezet om uitvoering te geven aan het gezondheid, sport, cultuur en armoedebeleid. Op dit moment wordt gewerkt aan het opstellen van vier beleidsnota's: gezondheid, sport, cultuur en armoedebeleid. Een overeenkomst tussen alle beleidsnota's is dat het ondersteuningsnetwerk en het preventieve aanbod niet toereikend is ten opzichte van de ambities.
Doorontwikkeling van buurtsportcoaches als onderdeel van een meer structurele borging van sportbeleid waardoor blijvend gewerkt kan worden aan vitaliteit en dus preventie.
Versterken van het preventieve jeugdhulpaanbod ook in samenwerking met het (speciaal- en praktijk) onderwijs waarmee een deel van de geïndiceerde jeugdzorg kunnen voorkomen.
Doorontwikkeling dorpsondersteuner waarmee we dichtbij en gebiedsgericht eerder zicht krijgen op de problematiek ‘achter de voordeur’
Wij zetten de Nationaal Programma Onderwijs (NPO) middelen door waardoor de pedagogische gezinsbegeleiding jeugdgezondheid (PGJ) beschikbaar blijft voor gezinnen met beginnende opvoedproblemen. PGJ is een vorm van opvoedingsondersteuning voor gezinnen met enkelvoudige opvoedingsproblematiek. De begeleiding heeft tot doel om vroegtijdig (preventief) samen met ouders en kind(eren) een oplossing te vinden voor opvoedingsproblemen en zo te voorkomen dat problemen verergeren. En wordt ingezet om beter inzicht te krijgen in de aard van de problematiek. Daardoor kan het bijdragen aan adequate verwijzing naar passende hulp (indien nodig).
3. Voorgesteld wordt in te stemmen met de nadere uitwerking van de richting "extra inzet preventie binnen het Sociaal Domein - structureel" en de benoemde en toegelichte activiteiten / inspanningen op te nemen in de begroting 2024
Extra inzet en versnellingsacties binnen programma leefbare kernen inc Extra inzet en versnellingsacties binnen programma leefbare kernen
550
Centrumplan Denekamp, revitaliseren Eurowerft
200
Integraal veiligheidsbeleid
25
Versnellingsagenda Volkshuisvesting en Economie
325
2024
2025
2026
2027
19
Toelichting Centrumplan Denekamp, revitaliseren Eurowerft Voor winkelgebieden is het van belang is om in te zetten op 'beleving'. Ondernemers zijn zich hier van bewust. Het gaat om een wisselwerking tussen horeca, retail, vastgoed, openbare ruimte. Ondernemers hebben vanwege hun omzet baat bij een kwalitatief goed centrum. Vastgoedeigenaren vanwege de waarde van hun panden. Voor inwoners is het belangrijk dat er een prettig centrumgebied is in hun kern. De gemeente vindt het belangrijk dat het de centrumondernemers goed gaat vanwege de leefbaarheid van Denekamp, de werkgelegenheid, ondersteuning van ondernemers aan plaatselijke verenigingen en evenementen. Met de nieuwbouw van de Aldi heeft de kop van de Eurowerft in Denekamp na vele jaren de uitstraling en aankleding die het verdient. De entree naar het centrum heeft op dat punt een kwalitatieve verbetering gekregen. Nu dit plan gerealiseerd is, kan van daar uit een verdere verbeterslag worden gemaakt. Daarbij komt dat de centrumondernemers gezamenlijk aan de slag zijn gegaan met een toekomstvisie, waarbij ook de onderlinge samenwerking een belangrijke plek krijgt. Dit gebeurt onder de vlag ‘Denekamp, Shopdoarp van Twente’. Helaas komt er vooralsnog geen nieuwe BIZ in het centrum van Denekamp.
Niettemin is er een aanzienlijke groep ondernemers bereid om samen op te trekken en te investeren in marketing&promotie, evenementen, onderlinge verbinding. Ook vanuit de ondernemers komt de wens om de uitstraling van de Eurowerft te verbeteren. Daarnaast bestaat de wens en ambitie bij zowel gemeente als ondernemers om meer bezoekers naar het centrum te trekken en deze hier langer te laten verblijven. De kansen voor toerisme en recreatie moeten meer worden benut. Om voorgaande doelen te behalen stellen we een uitvoeringsplan op. Op basis daarvan komen we tot een voorstel met inrichtingsplan voor het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit en beleving van de Eurowerft in Denekamp. Integraal veiligheidsbeleid We werken toe naar een integraal veiligheidsplan. Dat gaat over onze doelstellingen, positie en aanpak op het gebied van veiligheid. Met een integraal veiligheidsbeleid geven we sturing aan de lokale opgaven voor het behouden van een veilige leefomgeving. Met ons veiligheidsbeleid geven we onze (strategische) agendapunten en thema's voor de komende jaren aan. Daarnaast geven wij inzicht in de rol die wij aannemen, ook in relatie tot onze veiligheidspartners. In het programma "Iedereen Gezond, actielijn 4: Iedereen is veilig" hebben wij deze lijn uitgezet. Versnellingsagenda Volkshuisvesting en Economie Voor de gemeente heeft volkshuisvesting prioriteit.
Door de grote vraag is een eerlijke verdeling van de woonruimte noodzakelijk. Met onze programmatische aanpak willen wij onze bevolking op een verantwoorde manier huisvesten. (Zie programma Leefbare kernen, Actielijn 1 Voor iedereen een passende woning). Daarbij sturen wij op de kwalitatieve opgave: passend bij de woonwensen en behoeftes van mensen en zoveel mogelijk betaalbaar. Ondersteunend beschikken wij over een meerjarenprogramma woningbouw waarin wij onze woningbouwproductie faciliteren om aan voorgaande opgave te voldoen. Om binnen het Programma Leefbare Kernen versnelling aan te brengen zetten wij in op “Passende woningbouw” en “Economie en ondernemen”. De versnellingsopgave heeft betrekking op de thema’s betaalbaar wonen, een thuis voor iedereen, woningvraag van de toekomst en ruimte voor bedrijvigheid.
Inrichten van instrumentarium om betaalbaarheid op de woningmarkt te verbeteren.
Alternatieve woonvormen ontwikkelen.
Anticiperen op vergrijzingsopgave door vooruitlopend te experimenteren met duurzame woonarrangementen incl. Opzetten van een pilot.
Realiseren tijdelijke woonvormen op tijdelijke locaties
ontwikkelen
via
doelgerichte
marktvraag.
Faciliterend
kader
20
Doorontwikkelen inschrijfbeleid woonwagens
Actualisatie gemeentelijk Grondbeleid
Ontwikkelen strategisch kader economisch perspectief
Opstellen nieuw gronduitgiftebeleid bedrijventerreinen
Opstellen nota Handreiking maatschappelijk vastgoed met strategisch accommodatiebeleid
4. Voorgesteld wordt in te stemmen met de nadere uitwerking van de richting "extra inzet en versnellingsacties binnen programma leefbare kernen" en hiervoor een bedrag van € 550.000 te onttrekken aan de reserve incidenteel beschikbare algemene middelen.
Versterken economische en toeristische positie inc
2024
2025
2026
2027
Versterken economische en toeristische positie
400
80
80
80
80
Samenwerking grensregio Dinkelland
200
Gevelverlichting markante panden Nicolaasplein
200
Werkbudget bedrijfsconsulenten
15
15
15
15
Versterken promotie toerisme
65
65
65
65
Samenwerking grensregio Dinkelland Sociaaleconomische ontwikkelingen binnen onze gemeente worden niet los gezien van ontwikkelingen buiten de gemeentegrenzen. Er is een gezamenlijk belang voor brede versterking van de economie in Twente. Daarom wordt ook de samenwerking met Duitsland en andere internationale partners geintensiveerd. In het kader van de samenwerking tussen Dinkelland en Nordhorn zijn de afgelopen (bestuurs)periode al inspanningen verricht met betrekking tot de Rammelbeekzone (grensovergang) en Vechtsee-verbinding. Het beeld dat daarbij leeft is dat, bijvoorbeeld volgend aan de Europese subsidieregeling "Interreg", een meerjarige samenwerking wordt gelanceerd. In een gezamenlijke raadsvergadering is deze wens nogmaals uitgesproken. Deze samenwerking heeft als doel om de grensregio te versterken. Thematische inbedding dient plaats te vinden op het gebied van economie, recreatie & toerisme en natuur & klimaat. Vanuit vrijetijdseconomie wordt aandacht gevraagd voor het benutten en bevorderen van mogelijkheden om aan beide zijden van de grens recreatieve bestemmingen te bezoeken (en kunnen bereiken). Wij zullen eerst inventariseren welke projecten en processen uit deze samenwerking kunnen komen, waarna wij over een periode van 2 jaar invulling willen geven aan betreffende opgaven.
21
5. Voorgesteld wordt in te stemmen met de nadere uitwerking van dit onderdeel van de richting "versterken economische en toeristische positie en voor de samenwerking grensregio Dinkelland een bedrag van € 200.000 te onttrekken aan de reserve incidenteel beschikbare algemene middelen.
Gevelverlichting markante panden Nicolaasplein Nadere uitwerking en besluitvorming heeft inmiddels bij afzonderlijk raadsvoorstel plaatsgevonden Werkbudgetten bedrijfsconsulenten / Werkbudget Ondernemersklimaat Dinkelland De afgelopen jaren is er veel tijd geïnvesteerd in het leggen van contacten met ondernemers en ondernemersverenigingen. De functie bedrijfsconsulent heeft een plek gekregen in onze organisatie en heeft daarnaast haar waarde bewezen naar onze ondernemers. Het is belangrijk om deze werkwijze te continueren. Hiervoor zijn jaarlijks financiële middelen nodig om onder andere bijeenkomsten te kunnen organiseren, contacten met ondernemers te onderhouden en te faciliteren en uitvoering te geven aan bijvoorbeeld de Dag van de Ondernemer. Versterken promotie toerisme De gemeenten Tubbergen en Dinkelland werken aan het behoudt van een goede balans tussen de hoeveelheid toeristen en dagbezoekers, de economische voordelen, de druk op het landschap en het woonplezier voor inwoners. Het is belangrijk dat er binnen de sector strategische keuzes worden gemaakt tussen ondernemers, overheid, organisaties en inwoners. Een belangrijke stakeholder voor de gemeente die zorg draagt voor het informeren, inspireren, aantrekken en activeren van toeristen in én aan een gebied is de lokale VVV/TTI.
In Dinkelland is dit de VVV Ootmarsum-Dinkelland, in Tubbergen is dit Stichting Toeristisch Glinsterend Tubbergen. Beide organisaties hebben aangegeven dat ze naar de toekomst toe veel kansen, maar ook uitdagingen, zien ten aanzien van de eigen organisatie. Zo wordt onder andere de toeristische sector in beide gemeenten steeds groter en professioneler, verwacht de consument steeds meer, en zijn beide organisaties sterk afhankelijk van vrijwilligers in bestuurs- en uitvoerende functies. Beide partijen willen de komende jaren de handen ineenslaan door met een gezamenlijk organisatie- en meerjarenplan te komen en zo een professionaliseringslag door te voeren. Met voortschrijdend inzicht wordt er budget begroot voor een structurele investering in de organisatie. 6. Voorgesteld wordt in te stemmen met de nadere uitwerking van de onderdelen Werkbudgetten bedrijfsconsulenten / Werkbudget Ondernemersklimaat Dinkelland en Versterken promotie toerisme uit de richting "versterken economische en toeristische positie" en de benoemde en toegelichte activiteiten / inspanningen vanaf 2024 op te nemen in de meerjarenbegroting voor een structureel bedrag van € 15.000 ( werkbudgetten bedrijfsconsulenten) en voor een structureel bedrag van € 65.000 voor het versterken promotie toerisme
Extra reservering Samen Scholen inc Extra reservering samen scholen
9.000
2024
2025
2026
2027
100
100
100
22
Extra reservering Samen Scholen Nadere uitwerking en besluitvorming heeft inmiddels bij afzonderlijk raadsvoorstel plaatsgevonden.
Onderhoud en vervanging openbare ruimte
Onderhoud en vervanging openbare ruimte
inc
2024
2025
2026
2027
1.700
150
150
150
250
20
20
20
20
100
100
100
100
30
30
30
130
Budget kleine bewonersinitiatieven Openbare ruimte MJOP Kunstwerken Kwaliteit Openbaar Groen (KOG)
1.700
Budget kleine bewonersinitiatieven Openbare Ruimte In het kader van het zogenaamde 'samenlevingsgericht werken' willen we snel kunnen anticiperen op (kleine) initiatieven en voorstellen uit de samenleving op het gebied van de openbare ruimte. Hiervoor denken we een structureel budget van € 20.000 nodig te hebben. 7. Voorgesteld wordt in te stemmen met de nadere uitwerking van het onderdeel budget kleine bewonersinitiatieven Openbare Ruimte uit de richting "onderhoud en vervanging openbare ruimte" en de benoemde en toegelichte activiteit / inspanning vanaf 2024 voor een structureel bedrag van € 20.000 op te nemen in de meerjarenbegroting.
MJOP Kunstwerken Wij zijn bezig een meerjarenonderhoudsplan (MJOP) voor onze kunstwerken op te stellen. Hierbij ligt de nadruk op de veiligheid en toekomstbestendigheid van onze. Hiervoor is opdracht verstrekt voor het opstellen van een inspectierapport voor 110 kunstwerken. Het doel van dit rapport is om inzicht te krijgen in de technische staat, het benodigde onderhoud en de instandhoudingskosten van deze gemeentelijke objecten. Uit dit onderzoek is gebleken dat de algemene (technische) staat/conditie van de geïnspecteerde objecten redelijk is. De betonnen bruggen hebben de slechtste staat van onderhoud. Vijf kunstwerken met een met prioriteit worden vervangen. Ook is gebleken dat aanvullend onderzoek en inspectie noodzakelijk om te kunnen tot een MJOP . De verwachting is De resultaten van de nader uit te voeren onderzoeken zullen ongeveer medio 2024 bekend zijn. Op basis daarvan kan medio 2024 een voorstel worden opgesteld met ook de benodigde middelen vanaf 2025. Vooruitlopend hierop is financiële ruimte nodig voor noodzakelijke vervanging en (achterstallig) onderhoud. In eerste instantie is een incidenteel bedrag van € 1,7 miljoen benodigd om de noodzakelijke vervangingen en het achterstallige (groot) onderhoud de komende twee jaar (2024 en 2025) te kunnen uitvoeren.