Begroting 2023 Dinkelland.pdf

Dit vraagt de komende jaren en extra inzet op talentontwikkeling en loopbaanontwikkeling. Van organisatie naar organiseren – sturingsfilosofie en strategie en innovatie Werken in netwerken vraagt een wezenlijk andere besturingsvorm, aansturing van de organisatie en inrichting van werkprocessen. Om meer ruimte te bieden aan de zelfstandigheid van de ambtenaar van de toekomst, die werkt aan bestuurlijke opgaven in verbinding met de samenleving, van dorpskern tot regio, is de stap naar een nieuwe en samenhangende sturingsfilosofie wenselijk. Waarbij niet uit het oog verloren mag worden dat een veranderende context ook sturing behoeft vanuit het management. Vraag is hoe dit op een goede manier vorm te geven. Uit onderzoek is gebleken dat de invoering van zelforganiserende teams binnen Noaberkracht in hoge mate kan bijdragen aan het op een wendbare manier kunnen werken aan samenlevingsgerichte opgaven. Randvoorwaarden daarbij zijn heldere kaders, eigenaarschap binnen heldere rollen, kwalitatieve werkprocessen en een zo eenvoudig mogelijke organisatie inrichting vanuit integraal management. We maken steeds meer de omslag van de uitvoerende lokale overheid, naar de faciliterende netwerkoverheid die op meerdere schalen, van dorpskern tot regio, kan schakelen.

Daarbij komen er nieuwe vragen op onze gemeente en Noaberkracht af: Welke positie nemen we in en welke strategie hanteren wij richting ons netwerk? Overzien we in een continue proces wat er op ons af komt, en welke impact, kansen en risico’s dat met zich meebrengt? Hanteren wij bewust ons handelingsrepertoire t.a.v. markt- netwerk- en innovatie strategieën en onze mogelijkheden in het kader van inbesteden/ uitbesteden? Overzien we wat er qua wetgeving op ons afkomt, wat de impact daarvan is op ons werk van alledag, en het werken in programma’s, projecten en processen vanuit integraal management? (Hoe) maken wij optimaal gebruik van kansen om samenwerkingen aan te gaan binnen Twente, om als overheid sterk en toekomstbestendig te blijven? Inmiddels is een eerste stap gezet om de samenwerkingsmogelijkheden met de gemeente Oldenzaal te verkennen. In het overdrachtsdocument is aangegeven dat voor deze beide actielijnen structureel een bedrag van € 430.000 benodigd is. Het aandeel van de gemeente Dinkelland hierin bedraagt € 244.000 waarvan reeds een bedrag van € 100.000 is opgenomen in het collegeakkoord 2022-2026. De structureel ontbrekende € 144.000 willen we in deze begroting 2023 beschikbaar stellen.

Specificatie van het totaal gevraagde bedrag van € 430.000:  Arbeidsmarktcommunicatie, recruitment en een nieuwe set aan HR-instrumenten € 60.000  Extra inzet op talentontwikkeling en loopbaanontwikkeling - budget studie en opleiding naar 1,5% loonsom € 100.000  3 fte extra op strategisch niveau benodigd is. Kosten € 270.000

45

Basisbegroting Inleiding op de basisbegroting Vanuit wettelijk voorschrift presenteren wij, naast onze programma’s, de begroting en jaarrekening naar taakveld. Ieder programma in de basisbegroting is op eenzelfde wijze opgebouwd en kent de volgende onderdelen:  Portefeuillehouder(s)  Algemeen: algemene omschrijving van het programma.  Vastgestelde beleidsnota's: voor een actueel totaalbeeld van de vastgestelde beleidsnota's en verordeningen verwijzen we u naar: Overheid.nl  Kengetallen: relevante kengetallen per programma.  Verbonden partijen: voor een totaalbeeld van de verbonden partijen die bijdragen aan het realiseren van de doelen binnen het programma verwijzen we u naar de paragraaf Verbonden partijen.  Actuele ontwikkelingen: omschrijving van de ontwikkelingen die spelen binnen het programma.  Beleidsindicatoren: de wettelijk verplichte indicatoren volgens het BBV.  Begroting 2023 - overzicht baten en lasten: weergaven van de baten en lasten per taakveld.  Nieuw beleid uit het collegeakkoord: nieuw beleid en/of in-en extensivering van bestaand beleid dat voortkomt uit het collegeakkoord.  Meerjarig financieel beeld - terugkijken: realisatie 2021, begroting 2022 en begroting 2023 per programma met een toelichting*  Meerjarig financieel beeld - vooruitkijken: begroting 2024 t/m 2026 per programma met een toelichting.

* Ondanks de geringe vergelijkbaarheid van de cijfers nemen wij conform de BBV verplichting wel de vergelijkende realisatie cijfers 2021 en begroting 2022 op.

Programma Bestuur & middelen Portefeuillehouders John Joosten & Richard de Way

Algemeen Het bestuur van onze gemeente wordt gevormd door de gemeenteraad en het college van Burgemeester en Wethouders. In de gemeenteraad zitten 21 inwoners uit onze gemeente. De zetelverdeling is als volgt: Lokaal Dinkelland acht zetels, CDA zeven zetels, VVD drie zetels, Progressief Dinkelland (PvdA en Groen Links) twee zetels en Burgerbelangen Dinkelland één zetel. Het college van Burgemeester en Wethouders wordt naast de burgemeester gevormd door drie wethouders. Voor onze inwoners willen we goed inzichtelijk maken wat we als bestuur van de gemeente Dinkelland doen en waar we het gemeenschapsgeld voor inzetten. Onze gemeentelijke begroting moet in evenwicht zijn. Gemeenschapsgeld genereren wij via de algemene uitkering van het gemeentefonds en door het heffen van gemeentelijke belastingen. Ons uitgangspunt is dat we de lokale lasten zo laag en stabiel mogelijk willen houden. We houden oog voor een gezonde balans tussen de hoogte van de lokale lasten, onze begrotingspositie en onze investeringen. De uitvoering van het gemeentelijke beleid wordt gedaan door onze uitvoeringsorganisatie Noaberkracht Dinkelland Tubbergen. Noaberkracht is een samenwerkingsverband met de gemeente Tubbergen. Er zijn ook maatschappelijke opgaven die om een aanpak vragen die de grenzen van individuele gemeenten overstijgt.

In dat geval vinden we het belangrijk om samen te werken met de juiste partners. Op inhoudelijke thema’s zullen wij de bestaande samenwerking binnen de provincie Overijssel, regio Twente, Noordoost Twente en met de gemeente Tubbergen voortzetten.

46

Kengetallen Binnen het programma Bestuur & middelen maken we gebruik van de volgende kengetallen:  Aantal inwoners: 26.594  Gemiddelde leeftijd: 44,2 jaar  Aantal huishoudens: 10.445  Aandeel alleenwonenden: 25,8%  Gemiddeld betaalde ozb: €385 Leeftijdscategorie

Aantal inwoners per 15 september 2021

0-4

1.213

5-9

1.209

10 - 14

1.427

15 - 19

1.858

20 -24

1.673

25 - 29

1.484

30 - 34

1.404

35 - 39

1.181

40 - 44

1.295

45 - 49

1.551

50 - 54

2.012

55 - 59

2.159

60 - 64

2.024

65 - 69

1.817

70 - 74

1.507

75 - 79

1.153

80 - 84

831

85 - 89

535

90 - 94

194

95 - 99

46

100 - 104

5

Totaal

26.578

47

Actuele ontwikkelingen Herijking gemeentefonds De herijking van het gemeentefonds wordt met ingang van het jaar 2023 ingevoerd. Voor de herverdeeleffecten geldt een zogenaamd ingroeipad. De uiteindelijke herverdeeleffecten van de herijking van het gemeentefonds komen voor de gemeente Dinkelland neer op een voordeel van € 32,15 per inwoner. Na een aantal jaren als nadeelgemeente uit de berekeningen van het rijk te zijn gekomen hebben we aan de hand van de laatste tussenberekening uit december 2021 gekozen voor een budgettair neutrale verwerking in de perspectiefnota 2022-2026. Dit betekent dat we in deze begroting 2023 een behoorlijke verbetering van het meerjarig perspectief kunnen meenemen oplopend van € 199.000 in 2023 naar een structureel voordeel van € 855.000 in 2025. Extra middelen via algemene uitkering voor jeugd Op 2 juni 2021 hebben de VNG en het rijk in een bestuurlijk overleg gesproken over de uitspraak van de Commissie van Wijzen inzake het jeugddossier. Op basis van de afspraken in dit overleg stelt het rijk via de meicirculaire 2023 voor het jaar 2023 € 1,445 miljard extra ter beschikking aan gemeenten ter compensatie voor de tekorten op het gebied van jeugdhulp. Hiermee volgt het kabinet de uitspraak van de Commissie.

In het overleg is ook vastgesteld dat het nieuwe kabinet een besluit dient te nemen over de structurele financiële bekostiging van gemeenten voor de komende jaren. Daarnaast hebben het Rijk, de VNG en het IPO gezamenlijk afgesproken dat alle gemeenten in de jaarschijven vanaf 2024 van de meerjarenraming 75% van de bedragen onder de Hervormingsagenda van de Commissie van Wijzen als stelpost te mogen opnemen in de begroting. Dit hebben we meegenomen bij het opstellen van deze begroting 2023. Opschalingskorting De oploop van de opschalingskorting is geschrapt voor de duur van de kabinetsperiode. Eerder was de oploop van de opschalingskorting al bevroren voor de jaren 2020 tot en met 2022. Deze stand wordt bevroren tot en met 2025. Met als gevolg dat de korting in de jaren 2023 tot en met 2025 wordt teruggeboekt, maar de reeks eindigt in een korting van € 975 miljoen cumulatief in 2026. We houden er vanuit behoedzaamheid rekening mee dat de opschalingskorting met ingang van het jaar 2026 wordt geeffectueerd. Rechtmatigheidsverantwoording Door een wijziging in de gemeentewet zal het college vanaf boekjaar 2023 zelf een rechtmatigheidsverantwoording afgeven in de jaarrekening 2023, die in het voorjaar 2024 aan de raad ter vaststelling zal worden aangeboden.

Momenteel verstrekt de externe accountant een controleverklaring met een oordeel inzake de getrouwheid en rechtmatigheid bij de jaarrekening van de gemeente. De externe accountant zal vanaf boekjaar 2023 alleen nog een controleverklaring afgeven met een oordeel inzake de getrouwheid van de jaarrekening (inclusief de rechtmatigheidsverantwoording door het college die in de jaarrekening 2023 wordt opgenomen). Voor de rechtmatigheidsverantwoording van het college dient de gemeenteraad de verantwoordingsgrens vast te stellen. Deze is bepaald op 3% (= wettelijk maximum). Door het uitvoeren van interne audits wordt het college in de gelegenheid gesteld om een rechtmatigheidsverantwoording te kunnen afgeven. In de begroting 2022 is destijds al extra geld beschikbaar gesteld voor het versterken van de auditfunctie. Wet Open Overheid (Woo) Per 1 mei 2022 is de Woo van kracht. De Woo heeft als doel om overheden en semioverheden transparanter te maken, zodat het belang van openbaarheid van publieke informatie voor de democratische rechtsstaat, de burger, het bestuur en de economische ontwikkeling beter gediend kan worden.

De Woo kenmerkt zich daarom door een drietal belangrijke pijlers, te weten:  een actieve openbaarmakingsplicht voor elf (11) categorieën documenten;  een inspanningsverplichting tot openbaarmaking voor andere documenten dan de elf categorieën;  de passieve openbaarmaking (openbaarmaking op verzoek).

48

Naast het actief openbaar maken, bevat de Woo een duidelijke andere component; het op orde brengen van de informatiehuishouding en het duurzaam toegankelijk maken van digitale overheidsinformatie. Het tweede component sluit aan bij de Archiefwet 1995, waarin opgenomen is dat overheden verplicht zijn om de onder hen berustende bescheiden in goede, geordende en toegankelijke staat te brengen en te bewaren. De Woo introduceert een meerjarenplan en bepaalt dat overheden met behulp van een meerjarenplan hun overheidsinformatiehuishouding op orde brengen. Daarnaast introduceert de Woo de verplichting om één of meer Woo-contactpersonen per organisatie aan te wijzen. Deze functionaris informeert burgers over de beschikbaarheid van informatie. Via de meicirculaire 2021 heeft het Rijk geld beschikbaar gesteld voor de implementatie van de Woo. In 2023 zal verdere invulling gegeven worden aan het in 2022 opgestelde implementatieplan. Prijsindexatie / Inflatie We houden in de (meerjaren)begroting rekening met een jaarlijkse stijging van de lonen de prijzen. Dit doen we door stelposten op te nemen in afwachting van de werkelijke stijgingen van zowel de lonen als de prijzen. In deze begroting 2023 hebben we voor ruim € 1, miljoen een beroep moeten doen op de stelpost prijscompensatie.

Dit speelt door onze hele begroting heen waarbij de prijsstijgingen op het gebied (van het onderhoud) van de openbare ruimte (vooral wegen) en de verschillende vormen van zorg en ondersteuning binnen het sociaal domein het meest in het oog springen. (krapte op de) Arbeidsmarkt Daarnaast merken we momenteel dat niet altijd alle projecten tijdig volgens planning kunnen worden uitgevoerd vanwege de krapte op de arbeidsmarkt, en worden we geconfronteerd met soms extreme lange levertijden van materialen e.d. Ook dit speelt door onze hele begroting heen variërend van het invullen van vacatures en het inhuren van personeel tot aan de lange levertijden van materialen e.d. Gas Het vijfde sanctiepakket tegen Rusland heeft ertoe geleidt dat overheidsorganisaties, waaronder de gemeente Dinkelland, de aardgascontracten met Gazprom uiterlijk 10 oktober 2022 moeten opzeggen. Voor 11 gemeenten, waaronder de gemeente Dinkelland is een aanbestedingsprocedure gestart en 2 september 2022 is een gunning afgegeven aan Vattenfal om per 1 oktober 2022 de benodigde volumes aan aardgas voor vier jaar te leveren. De nieuwe contracten hebben een flinke kostenverhoging tot gevolg voor de levering van aardgas, net als iedereen die nieuwe contracten moet afsluiten op de huidige energiemarkt. Veel overheidsorganisaties hebben moeite om een aardgasleverancier te vinden.

De aanbestedingsgroep heeft daarom veelvuldig het ministerie van EZK en de VNG gecontacteerd om te verifiëren of de Nederlandse koers veranderd is. De brief van minister Jetten aan de Tweede Kamer van 6 september (vier dagen nadat de gunning aan Vattenfal is afgegeven), waarin hij aangeeft dat de termijn voor het opzeggen van de aardgascontracten met Gazprom wordt opgeschoven naar 1 januari 2023 heeft de aanbestedingsgroep dan ook ten zeerste overvallen.

Nu de termijn voor het opzeggen van de contracten met Gazprom worden doorgeschoven naar 1 januari 2023 gaan we onderzoeken hoe de financiële consequenties kunnen worden beperkt. Omdat de situatie per dag veranderd kunnen we nu nog niet in kaart brengen wat de financiële gevolgen gaan zijn voor het jaar 2023 en verder.

49

Beleidsindicatoren De effecten van ons lokale beleid worden toegelicht aan de hand van een vaste set (verplichte) beleidsindicatoren. Indicator

Realisatie 2021

2022

2023

Formatie (fte per 1.000 inwoners)*1

6,98

6,57

8,41

Bezetting (aantal medewerkers per 1.000 inwoners)

8,37

7,41

7,76

Apparaatskosten (kosten per inwoner)

695

699

708

Externe inhuur (kosten als percentage van totale loonsom plus totale kosten inhuur externen)*2

12,0

8,37

2,36

Overhead (percentage van de totale kosten)

9,4

10,4

9,9

*1 Vastgestelde formatie per 1-1-2023. Met ingang van het begrotingsjaar 2023 werken we met vacatureruimtes op de afdelingen. Deze vacatureruimtes waren eerdere jaren niet inzichtelijk en werden ook niet meegeteld in de indicator formatie. Dat is meteen de verklaring voor de stijging van deze indicator. Daarnaast zijn er een aantal medewerkers vanuit Soweco en de P-wet in dienst gekomen. *2 Percentage externe inhuur is in 2023 aanzienlijk lager in verband met de liquidatie van Soweco. Bron: eigen informatie

Begroting 2023: overzicht baten en lasten

Programma Bestuur en middelen * € 1000 Bestuur o.a. raad en raadscommissies, burgemeester en wethouders, griffie, kernraden, internationale contacten Beheer overige gebouwen en gronden o.a. gemeentehuis Denekamp en gemeentewerf Overhead organisatieondersteuning, financieel beheer, tractie en Noaberkracht Treasury financiering en dividend OZB woningen ozb woningen eigenaren OZB niet-woningen ozb niet-woningen eigenaren en ozb niet-woningen gebruikers Belastingen overig reclamebelasting en baatbelasting

Lasten

Baten

Saldo

1.760

893

-1.760

463

6.966

-430

-6.966

-476

1.353

1.828

256

4.224

3.968

126

2.854

2.728

12

-553

-565

50

Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds algemene uitkering uit het gemeentefonds Overige baten en lasten algemene baten en lasten, onvoorziene uitgaven Begroot totaal saldo van baten en lasten (voor reserve mutaties) Mutaties reserves Mutaties reserves Begroot totaal resultaat (na reserve mutaties)

0

41.290

41.290

1.739

36

-1.703

11.275

49.666

38.391

303 303 11.578

1.049 1.049 50.715

747 747 39.137

Nieuw beleid uit het collegeakkoord Communicatie - extra inzet gemeentepagina (€ 15.000 structureel) Het budget zal deels ingezet worden voor de financiering van een wekelijkse column op de gemeentepagina. Deze kosten bedragen ongeveer €3.500 per jaar. De rest van het budget komt beschikbaar voor publicaties en uitingen van het college van Dinkelland. Subsidieregeling OZB maatschappelijke instellingen (€ 70.000 structureel) Met ingang van het jaar 2019 kent de gemeente Dinkelland een subsidieregeling OZB maatschappelijke instellingen. De regeling maakt dat maatschappelijke instellingen (verenigingen en stichtingen) die vastgoed in eigendom hebben en dus OZB betalen dit terug kunnen vragen in de vorm van subsidie. Deze regeling is de afgelopen jaren van incidentele dekking voorzien. In het collegeakkoord 2022-2026 is besloten deze regeling in ieder geval de komende 4 jaar voort te zetten wat betekent dat er ook structurele dekking moet komen. Stelpost gevolgen omgevingswet (€ 50.000 structureel) De voorbereiding is afgerond en we gaan toe naar inwerkingtreding en implementatie. Dit betekent dat de structuur en bezetting gewijzigd moet worden. We werken toe naar een volgende fase en die valt uiteen in werken AAN de Omgevingswet waarin alle activiteiten zitten tot aan de inwerkingtreding en werken MET de Omgevingswet waarbij we daadwerkelijk aan de slag gaan met de Omgevingswet.

De implementatie van de Omgevingswet leidt tot structurele effecten. Deze zullen echter pas op de middellange tot lange termijn zichtbaar worden en zijn afhankelijk van de keuzes die gemaakt worden. Een eerste voorzichtige inschatting komt neer op een structureel bedrag van € 50.000. Bijdrage Twenteboard development (€ 248.000 per jaar voor maximaal 5 jaar) De stichting TB is een samenwerkingsverband van overheid, onderwijs (kennis- en onderwijsinstellingen) en ondernemers in Twente met Enschede als vestigingsplaats. De stichting heeft ten doel de sociaaleconomische structuur in Twente te versterken om daarmee de economische slagkracht van de regio Twente verder te ontwikkelen en regionale groeikansen te benutten. Belangrijke taken zijn het uitvoering geven aan de Agenda voor Twente en aan de Regio Deal Twente, die met de rijksoverheid is afgesloten. Voor de uitvoering van zijn taken beschikt het bestuur van de stichting TB over een werkorganisatie die Twente Board Development heet. Dit is een BV, 100% dochter van de Stichting TB. De Twentse gemeenten financieren de werkorganisatie. Rekening houden met de doorgevoerde indexering van lonen en prijzen komt dit voor de gemeente Dinkelland neer op een bedrag van € 248.000 per jaar (€ 9,27 per inwoner) voor 5 jaar.

In de vorming en de voeding van de reserve collegeakkoord 2022-2026 is rekening gehouden met de totale kostenpost over de peridode van 5 jaar zijnde een bedrag van € 1.240.000.

51

Meerjarig financieel beeld: terugkijken Bedragen x €1.000 Programma Bestuur & middelen

Rekening 2021 34.085

Begroting 2022 35.538

Begroting 2023 39.137

Meerjarig financieel beeld: vooruitkijken Bedragen x €1.000 Programma Bestuur & middelen

Begroting 2023 39.137

Begroting 2024 40.375

Begroting 2025 41.692

Begroting 2026 38.597

Programma Dienstverlening & burgerzaken Portefeuillehouder John Joosten

Algemeen We streven in onze dienstverlening naar een gemeente die niet afwacht, maar proactief naar de inwoner toe gaat. Een gemeente die in haar dienstverlening meedenkt met de inwoner en helder is in verwachtingen over en weer, tussen gemeente en inwoners. Dit betekent beleid zonder strikte regels maar met ruimte voor maatwerk. Niet meer werken met beperkte openingstijden, maar op afspraak werken op een locatie en tijdstip wenselijk voor de inwoner. We zorgen ervoor dat zoveel mogelijk producten en diensten digitaal afgenomen kunnen worden. Natuurlijk kunnen inwoners en bedrijven ook telefonisch contact opnemen door te bellen naar het telefoonteam. Naast de dienstverlening zorgen we ook voor een correcte verwerking van de persoonsgegevens van onze inwoners in de basisregistratie personen, de uitgifte van identiteitskaarten, rijbewijzen en paspoorten en de kadastrale informatie.

Kengetallen Binnen het programma Dienstverlening en burgerzaken maken we gebruik van het volgende kengetal:

52

Opkomst verkiezingen (%)

Actuele ontwikkelingen Rijbewijzen Sinds 1 oktober 2018 zijn deelnemende gemeenten gefaseerd gestart met het experiment Digitaal Aanvragen Rijbewijs (DAR). Per 1 juni 2022 is de gemeente Dinkelland ook gestart met het digitaal aanvragen van rijbewijzen. Het resultaat is dat ongeveer 40 inwoners hun rijbewijs in de maanden juni en juli hebben aangevraagd. Dit wordt in 2023 zeker vervolgd. Huwelijken De geplande huwelijken die in 2020 en 2021 wegens corona niet door konden zijn grotendeels doorgeschoven naar 2022 en 2023. Team burgerzaken houdt zich bezig met de planning en voorbereiding van deze huwelijken. Verkiezingen In 2023 hebben wij te maken met twee verkiezingen, te weten:  Verkiezingen voor de leden van de Provinciale Staten;  Waterschapsverkiezingen. Hoe deze verkiezingen er precies uit zullen zien zal later dit jaar en begin volgend jaar duidelijk worden. Dit is wederom afhankelijk van de ontwikkelingen rondom het coronavirus.

Beleidsindicatoren dienstverlening en burgerzaken Het programma Dienstverlening en burgerzaken kent geen verplichte beleidsindicatoren.

53

Begroting 2023: overzicht baten en lasten

Programma Dienstverlening en burgerzaken * € 1000 Burgerzaken o.a. (digitale) communicatie met bedrijven en inwoners, burgerlijke stand, basisregistratie personen, reisdocumenten, huisnummering en kadastrale informatie Begroot totaal saldo van baten en lasten (voor reserve mutaties) Begroot totaal resultaat (na reserve mutaties)

Lasten

Baten

Saldo

843

314

-529

843

314

-529

843

314

-529

Nieuw beleid uit het collegeakkoord Het collegeakkoord 2022-2026 heeft niet geleid tot nieuw beleid / intensivering van bestaand beleid binnen dit basisprogramma.

Meerjarig financieel beeld: terugkijken Bedragen x €1.000 Programma Dienstverlening & burgerzaken

Rekening 2021 -464

Begroting 2022 -566

Begroting 2023 -529

Meerjarig financieel beeld: vooruitkijken Bedragen x €1.000 Programma Dienstverlening & burgerzaken

Begroting 2023 -529

Begroting 2024 -528

Begroting 2025 -534

Begroting 2026 -539

Programma Veiligheid Portefeuillehouder Burgemeester John Joosten

Algemeen Veilig leven is een groot goed in onze samenleving. De gemeente heeft op dit onderwerp een belangrijke wettelijke taak. Daar geven we uitvoering aan. Wij zien veiligheid als een gezamenlijke verantwoordelijkheid en maken met allerlei betrokkenen in onze samenleving afspraken over hoe we de veiligheid in onze samenleving kunnen versterken. Daarbij werken we vanuit vertrouwen. Als dat vertrouwen wordt geschaad, dan treden we op.

54

Veiligheid is vaak het resultaat van samenwerking en van bewust handelen op basis van eigen verantwoordelijkheid. We werken dan ook aan samenwerking tussen onder meer politie, brandweer, Openbaar Ministerie, woningcorporaties en hulpverleners. We willen een veilig en leefbare woonomgeving. Daarvoor dringen we de criminaliteit (ondermijning) terug en vergroten we het veiligheidsgevoel van onze inwoners. We hebben een adequate wijze van uitvoering van toezicht op de naleving van de wet- en regelgeving waarbij we het perspectief van meerdere kanten bekijken. We willen oplossingsgericht denken en meebewegen bij (politieke) ontwikkelingen. Vanuit de rol van toezichthouder en handhaver geven wij vrijheid waar het kan en zijn we strikt waar het moet. Om zo samen met burgers en bedrijven tot een veilige en leefbare woon- en werkomgeving te komen.

Kengetallen Binnen het programma Veiligheid maken we gebruik van de volgende kengetallen: Aantal misdrijven per jaar (Politie: 2012-2021):

Overlast door verwarde personen (Politie: 2012-2021):

Het aantal registraties is gebaseerd op de registraties die in de politiesystemen zijn vastgelegd. Indien een eenheid meer incidenten registreert, betekent dit niet automatisch dat het fenomeen in de betreffende eenheid ernstiger is, maar het kan te maken hebben met de registratiewijze (of registratiediscipline) binnen deze eenheid. De getoonde aantallen over voorgaande jaren kunnen mogelijk afwijken van eerdere gepresenteerde aantallen vanwege een naijleffect. Registraties kunnen namelijk op basis van nieuwe inzichten op een later moment worden aangepast. Het aantal registraties is niet gelijk aan het aantal unieke personen en over de rol van corona in relatie tot de cijfers is verder niets te zeggen.

55

Actuele ontwikkelingen Weerbare gemeente Gemeenten zijn niet meer weg te denken in de aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit. Om ondermijning succesvol te kunnen aanpakken, is het van belang dat wij als gemeente weerbaar zijn tegen negatieve invloeden van buitenaf. De gemeenten Dinkelland en Tubbergen hebben door het Regionaal Informatie- en Expertisecentrum (RIEC) een scan laten uitvoeren. De resultaten van deze scan zijn verwoord in aanbevelingen, die we projectmatig op gaan pakken. Met dit project Weerbare gemeente geven we uitvoering aan deze aanbevelingen. Aanpak veilig buitengebied De gemeente Dinkelland scoort hoog op de landelijke veiligheidsmonitor. Maar toch hebben diverse partners, die werkzaam zijn in het buitengebied de afgelopen jaren signalen afgegeven dat veiligheid in het buitengebied onder druk staat. Ook inwoners geven aan dat zij denken dat ondermijning in het buitengebied aanwezig is en structureel van aard is. Daarom gaan wij samen met het Platform Veilig Ondernemen en onze partners in het buitengebied aan de slag om gezamenlijk en integraal een bijdragen te leveren aan (blijvende) veiligheid in ons buitengebied. De start van de project is in het najaar van 2022. De uitvoering van het project vindt plaats in 2023 en 2024.

Beleidsindicatoren De effecten van ons lokale beleid worden toegelicht aan de hand van een vaste set beleidsindicatoren.

56

Bron: https://noaberkracht.incijfers.nl/dashboard/veiligheid Deze cijfers worden periodiek geactualiseerd. Voor de meest actuele cijfers raadpleeg de website. Een vergelijking met landelijke cijfers is ook te vinden op deze website.

Begroting 2023: overzicht baten en lasten Programma Veiligheid * € 1000 Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid toezicht openbare orde, integrale veiligheid, dierenbescherming, vergunningen apv en handhaving openbare orde Begroot totaal saldo van baten en lasten (voor reserve mutaties) Mutaties reserves Mutaties reserves Begroot totaal resultaat (na reserve mutaties)

Lasten

Baten

Saldo

2.268 1.867

17

-2.268 -1.850

4.135

17

-4.118

4.135

25 25 42

25 25 -4.093

Nieuw beleid uit het collegeakkoord Werkbudget integraal veiligheidsbeleid (€ 25.000 incidenteel) Het werkbudget is benodigd voor het opstellen en uitvoeren van onze strategische agenda veiligheid. Om de nodige scherpte aan te brengen in de onderwerpen die wij agenderen verwachten wij nader onderzoek te moeten verrichten, zoals burgerpeilingen, analyse van data, inwinnen van advies. Daarnaast kunnen we met het werkbudget administratieve en logistieke kosten dekken bij het organiseren van bijeenkomsten en grote overleggen. Uitbreiding handhaving/ BOA in de openbare ruimte samen met Tubbergen met 1 FTE (structureel via Noaberkracht): We willen dat al onze inwoners veilig kunnen wonen, leven en werken. Als onderdeel van onze inzet om die veiligheid voor iedereen te kunnen borgen verhogen we samen met de Gemeente Tubbergen onze toezicht- en handhavingscapaciteit in de openbare ruimte. BOA’s verrichten belangrijk werk in de openbare ruimte en binnen hun bevoegdheid voeren zijn ook steeds meer taken uit. Op basis van de motie Hermans wordt een decentralisatie-uitkering ontvangen van € 33.000 om de capaciteit van BOA’s in de openbare ruimte te vergroten.

57

Meerjarig financieel beeld: terugkijken Bedragen x €1.000 Programma Veiligheid

Rekening 2021 -3.736

Begroting 2022 -4.058

Begroting 2023 -4.093

Meerjarig financieel beeld: vooruitkijken Bedragen x €1.000 Programma Veiligheid

Begroting 2023 -4.093

Begroting 2024 -4.090

Begroting 2025 -4.101

Begroting 2026 -4.113

Programma Openbare ruimte & mobiliteit Portefeuillehouder Benno Brand

Algemeen Een fijne woon- en leefomgeving met veilige wegen, ruimte om te spelen en te sporten in de buitenlucht, een plek om elkaar te ontmoeten in de kernen of rust vinden in de natuur van ons mooie buitengebied. Een duurzame inrichting van de leefomgeving waar groen en bloemen de ruimte krijgen en water gemanaged wordt. Dat is allemaal Openbare Ruimte! De gemeente draagt zorg voor het onderhoud en beheer van de openbare ruimte op onderdelen zoals riool, wegen & verlichting, groen & spelen en verkeer. Het dagelijks onderhoud, het beheer, planmatig onderhoud en ook herinrichting en reconstructies worden gepland en uitgevoerd aan de hand van beleids- en onderhoudsplannen. In deze beleids- en onderhoudsplannen integreren we thema’s als leefbaarheid, klimaatadaptatie en biodiversiteit bij het duurzaam inrichten en beheren van deze openbare ruimte. Het dagelijks groenonderhoud wordt mede met grote inzet en betrokkenheid uitgevoerd door medewerkers afstand tot de arbeidsmarkt. Belangrijk uitgangspunt in het werk in de Openbare Ruimte is de samenwerking met onze inwoners. Ze kijken en denken mee met plannen of ze komen zelf naar ons met goede ideeën. We kijken dan graag wat mogelijk is. De gemeente werkt dus voor én met de samenleving.

Kengetallen Binnen het programma Openbare ruimte en mobiliteit maken we gebruik van de volgende kengetallen:  Aantal kilometer wegen binnen de kom: 124  Aantal kilometer wegen buiten de kom: 445  Aantal kilometer riolering: 590

Actuele ontwikkelingen Kunstwerken De gemeente heeft geen plan voor het beheer en onderhoud van civieltechnische kunstwerken. Dit betekent dat er weinig of geen zicht is op de technische staat van de civieltechnische kunstwerken. Bovendien is er geen structureel geld gereserveerd in de gemeentebegroting voor de instandhouding, structurele inspectie en vervanging van civieltechnische kunstwerken. Naar aanleiding van inspecties wordt voor de komende jaren een beheer- en onderhoudsplan opgesteld voor civieltechnische kunstwerken met daaraan gekoppeld een operationeel programma. Dit plan wordt voorgelegd aan het college en de raad.

58

Water/ riool Gemeentelijk RioleringsPlan (GRP) 2019-2024 Het huidige GRP Dinkelland heeft een looptijd t/m eind 2024. Dat betekent dat er in 2023 gestart wordt met het opstellen van een nieuw GRP, om zodoende het nieuwe beleidsplan voor de riolering in het 2e3e kwartaal 2024 gereed te hebben. In verband daarmee kunnen de nieuwe investeringen worden opgenomen in de begroting meerjaren begroting 2025. Het beleid t.a.v. het thema Klimaat en Water zal daarin nadrukkelijk aan de orde komen. Uitvoeringsprogramma GRP 2019-2024 In verband met het uitvoeringsprogramma Riolering zijn een aantal rioolprojecten in voorbereiding opgestart. De uitvoering van deze projecten staat in 2023 gepland. Het gaat om rioolvervangingen in: - Laagsestraat in Ootmarsum/Oud Ootmarsum - Odemarusstraat in Ootmarsum - IJsbaanstraat-Landweerstraat in Denekamp - Prinsessenstraat-Beatrixstraat in Denekamp - Krabbendijk- Diepengoor in Denekamp Tijdens de voorbereiding van deze projecten wordt de buurt betrokken bij het ontwerp. Voor de projecten in de Laagsestraat-Ootmarsum en Odemarusstraat-Ootmarsum is dat reeds gestart. Voor de overige projecten is dat in het najaar van 2022 gestart. Kwaliteitsplan Openbaar Groen In 2020 is het Kwaliteitsplan Openbaar Groen (KOG) en het daarbij behorende uitvoeringsplan 2021 t/m 2024 vastgesteld.

In het KOG wil de gemeente verantwoorde keuzes maken voor een duurzame en toekomstbestendige openbare ruimte. De ambities in dit plan zijn: het bevorderen van leefbaarheid, biodiversiteit, klimaatadaptatie en een beheerstechnische inrichting. Hiervoor is 1,6 miljoen euro gestort in een nieuwe bestemmingsreserve "onderhoud en vervanging openbaar groen en speeltoestellen". Om deze plannen voor 2023 te kunnen realiseren is er een bedrag van € 362.095 beschikbaar gesteld. Daarnaast merken we momenteel dat niet altijd alle projecten tijdig volgens planning kunnen worden uitgevoerd vanwege de krapte op de arbeidsmarkt, en worden we geconfronteerd met soms extreme lange levertijden van materialen e.d.

Beleidsindicatoren Het programma Openbare ruimte & mobiliteit kent geen verplichte beleidsindicatoren.

Begroting 2023: overzicht baten en lasten

Programma Openbare ruimte en mobiliteit * € 1000 Verkeer en vervoer o.a. wegen, openbare verlichting, gladheidsbestrijding, straatreiniging en verkeer Parkeren parkeervoorzieningen en parkeervergunningen en ontheffingen Openbaar vervoer openbaar vervoer en abri's

Lasten

Baten 5.161

Saldo 359

16

7

-4.802

-16

15

8

59

Openbaar groen en (openlucht) recreatie natuurbeheer en landschapsonderhoud, groenvoorziening, volkstuinen en coordinatie participatie openbare ruimte Riolering aanleg en onderhoud rioleringen, rioolaansluitingen op individueel verzoek, rioolheffing Begroot totaal saldo van baten en lasten (voor reserve mutaties) Mutaties reserves Mutaties reserves Begroot totaal resultaat (na reserve mutaties)

2.144

7

-2.136

2.669

3.165

496

9.997

3.546

-6.450

9.997

1.688 1.688 5.234

1.688 1.688 -4.763

Nieuw beleid uit het collegeakkoord Biodiversiteit (€ 90.000 structureel) De structurele financiële middelen, die nodig zijn om het berm- en slootbeheer in 2023 door te zetten zoals deze nu uitgevoerd wordt, zijn 90.000 euro. De noodzaak om vanaf 2023 het huidige berm- en slootbeheer middels structurele middelen te bestendigen is behoorlijk, gezien de meerwaarde die deze manier van beheer heeft m.b.t. de ambities die in ons KOG-beleid opgesteld zijn. Leefbaarheid, biodiversiteit, klimaatadaptatie en beheerstechnische factoren worden bevorderd met deze wijze van het maaien van onze bermen en sloten, zoals omschreven in het bermbeheerplan. In navolging van de vaststelling van het Kwaliteitsplan Openbaar Groen, is dit bermbeheerplan opgesteld, waarin specifiek omschreven staat hoe we welke bermen en sloten beheren ter bevordering van de biodiversiteit. Bodem, vegetatie en omgeving worden geïnventariseerd en geanalyseerd en vervolgens is hier een beheerwijze aan gekoppeld die het beste is voor de biodiversiteit. Deze wijze van beheer wordt gemonitord en geëvalueerd. De verwachting is een grote toename van de soortenrijkdom, zowel in vegetatie alsook in fauna. Het structureel inbedden van de werkwijze zorgt voor het bestendigen van de biodiversiteit. Wanneer deze beheerwijze na een korte periode weer losgelaten wordt, betekent dit een verwaarlozing van wat al opgebouwd is.

Door het begroten van structurele gelden behoudt het berm- en slootbeheer zijn kwaliteit- en daarmee staat de weg open om verder te ontwikkelen op duurzaam berm- en slootbeheer. Gebiedsgerichte aanpak verhoging onderhoud - 4 jaar lang extra investeren in hotspots (€ 320.000 incidenteel) Voor 'hotspots' wordt het beeldkwaliteitsniveau in de Openbare Ruimte opgeschaald van C naar B. Dit betekent dat de meest zichtbare en/of druk bezochte plekken die het verschil maken in de beleving een hogere beeldkwaliteit hebben en als visitekaartje fungeren. Dit visitekaartje geeft een gevoel van trots voor inwoners en een welkom gevoel voor bezoekers en toeristen. Dit betekent een intensivering van werkzaamheden op de hotspots (o.a. bestrijden onkruid, snoeien, zwerfvuil verwijderen). Faciliteren samenlevingsinitiatieven OpRu (€ 100.000 incidenteel) Voor aanvullende initiatieven op het gebied van ontsluiting en inrichting van openbare wegen, paden en verblijfsgebied nodigen we onze inwoners uit om met voorstellen te komen. Binnen de kaders van verkeersveiligheid, inrichting en uniformiteit ondersteunt de gemeente deze plannen. Het budget voor samenlevingsinitiatieven draagt bij aan het realiseren van praktische oplossingen (quick wins) die een positieve bijdrage leveren aan het gebruik van de openbare ruimte.

60

Financiële gevolgen opheffen Wet Sociale Werkvoorziening op middellange termijn Er is een lagere instroom van medewerkers vanuit de Participatiewet t.o.v. de instroom vanuit de voormalige WSW. Medewerkers vanuit de P-wet hebben gemiddeld meer tijd, aandacht en werkbegeleiding nodig om eenzelfde kwaliteit te waarborgen. Hierdoor ontstaat een capaciteitsgebrek , dat op een andere manier ingevuld moeten worden. Dit brengt extra financiële lasten met zich mee. Boomveiligheidscontrole - risico inventarisatie (€ 100.000 incidenteel) Elke boomeigenaar heeft een wettelijke zorgplicht aangaande zijn bo(o)m(en). Dit betreft vooral veiligheidsaspecten die in kaart gebracht kunnen worden door middel van een boomveiligheidscontrole. Als gemeente voeren wij deze boomveiligheidscontrole ook uit. Voortvloeiend uit deze controle komen maatregelen die uitgevoerd moeten worden, zoals snoeien, kappen of onderzoeken. Om de maatregelen voortvloeiend uit de boomveiligheidscontrole uit te voeren, en daarmee te voldoen aan onze zorgplicht, is jaarlijks minimaal 25.000 euro nodig. Advies hierin is wel om dit incidentele budget in de toekomst om te zetten in een structureel budget, zodat er eventuele investeringen gedaan kunnen worden voor de lange termijn en werkplannen structureel aangepast kunnen worden.

Meerjarig financieel beeld: terugkijken Bedragen x €1.000 Programma Openbare ruimte & mobiliteit

Rekening 2021 -4.329

Begroting 2022 -4.716

Begroting 2023 -4.763

Meerjarig financieel beeld: vooruitkijken Bedragen x €1.000 Programma Openbare ruimte & mobiliteit

Begroting 2023 -4.763

Begroting 2024 -4.868

Begroting 2025 -4.883

Begroting 2026 -4.889

Programma Economie Portefeuillehouder Benno Brand

Algemeen Aan de hand van de speerpunten detailhandel (vitale winkelgebieden in kernen), bedrijventerreinen en dienstverlening creëren wij een zo optimaal mogelijk ondernemersklimaat. Wij willen daarbij ruimte blijven bieden voor (bijzondere) initiatieven van ondernemers, zodat optimaal en adequaat kan worden ingespeeld op sociaal-maatschappelijke ontwikkelingen en economische trends. De bedrijfsconsulent (ondersteund door een ondernemersserviceteam) vormt hierbij als eerste aanspreekpunt voor ondernemers de schakel tussen de gemeente en het bedrijfsleven en probeert de ondernemers zoveel mogelijk te faciliteren. Daarnaast wordt er actief ingezet op de (her)ontwikkeling, realisatie en uitgifte van bedrijfskavels en bedrijfsruimte, de uitvoering van de detailhandelsagenda/retaildeal en regionale samenwerking (met name in de vorm van regionale acquisitie).

61

Kengetallen Aantal verkooppunten: 405 (Locatus, 2022) Aandeel leegstand m² winkelvloeroppervlak (Locatus, 2015-2022):

Actuele ontwikkelingen Bedrijvigheid en buitengebied Als een bedrijf in het buitengebied een ontwikkeling wenst die niet passend is in de omgeving kan de gemeente daar in specifieke gevallen aan meewerken. Een van de voorwaarden is het voldoen aan een KGO-verplichting (Kwaliteitsimpuls groene omgeving). Het bedrijf is dan verplicht te investeren in natuur, landschap, cultuur, recreatie of maatschappelijke voorziening. Indien er geen concrete plannen voor een KGO-investering zijn kan gekozen worden voor het storten van de financiële verplichting in het KGOfonds. Vanuit het fonds kunnen wij, als beheerder van het fonds, eenmalige subsidies verstrekken t.b.v. KGO-waardige projecten. De aanvragen voor KGO-subsidies worden beoordeeld o.b.v. de gemeentelijke beleidskaders den geldende subsidieregels. Bedrijveninvesteringszone (BIZ) Op verzoek van de ondernemers is er een nieuwe termijn Bedrijveninvesteringszone Ootmarsum 20222026 (BIZ Ootmarsum) vastgesteld en in werking getreden. De gemeente int jaarlijks een bedrag bij de BIZ-plichtigen. Dit bedrag wordt vervolgens als subsidie uitgekeerd aan de Stichting BIZ Ootmarsum. De BIZ-plichtigen bepalen gezamenlijk de bestedingen van de BIZ-gelden, zolang het maar voldoet aan de Wet BIZ. De financiële middelen worden besteed t.b.v.

het bevorderen van de leefbaarheid, veiligheid, ruimtelijke kwaliteit en/of economische ontwikkeling van het centrum Ootmarsum. De wijziging t.o.v. de vorige BIZ-periode is de vrijstelling voor zorg, kantoren en dienstverlening. Ook heeft er een aanpassingen van de tarieven plaatsgevonden. Bedrijventerreinen Wij willen de komende periode blijven voorzien in de vraag naar bedrijfskavels. De kavels op de bestaande bedrijventerreinen zijn grotendeels uitgegeven. Dit betekent dat wij uitbreidingen van de bestaande bedrijventerreinen in de verzorgingskernen willen realiseren/faciliteren.

62

Beleidsindicatoren De effecten van ons lokale beleid worden toegelicht aan de hand van een vaste set beleidsindicatoren.

Bron: https://noaberkracht.incijfers.nl/dashboard/economie-2 - Deze cijfers worden periodiek geactualiseerd. Voor de meest actuele cijfers raadpleeg de website. Een vergelijking met landelijke cijfers is ook te vinden op deze website.

Begroting 2023: overzicht baten en lasten Programma Economie * € 1000 Economische ontwikkeling versterking economische structuur Fysieke bedrijfsinfrastructuur grondexploitatie bedrijventerreinen Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen weekmarkten en standplaatsen, bedrijven- en ondernemersloket Economische promotie o.a. volksfeesten en evenementen, promotie toerisme, toeristenbelasting en forensenbelasting Begroot totaal saldo van baten en lasten (voor reserve mutaties) Mutaties reserves Mutaties reserves Begroot totaal resultaat (na reserve mutaties)

Lasten

Baten

Saldo

275

-275

322

326

4

182

100

-83

172

628

456

951

1.054

102

4 4 956

248 248 1.302

244 244 346

Nieuw beleid uit het collegeakkoord Het collegeakkoord 2022-2026 heeft niet geleid tot nieuw beleid / intensivering van bestaand beleid binnen dit basisprogramma.

63

Meerjarig financieel beeld: terugkijken Bedragen x €1.000 Programma Economie

Rekening 2021 123

Begroting 2022 223

Begroting 2023 346

Meerjarig financieel beeld: vooruitkijken Bedragen x €1.000 Programma Economie

Begroting 2023 346

Begroting 2024 367

Begroting 2025 365

Begroting 2026 364

Programma Onderwijs Portefeuillehouder Richard de Way

Algemeen Alle kinderen en jongeren in de gemeente Dinkelland verdienen het om op te groeien in een kansrijke omgeving met kwalitatief goed onderwijs. In de gemeente Dinkelland hebben we 1915 leerlingen in het basisonderwijs en in totaal dertien basisscholen. In iedere kern is een basisschool aanwezig, dit vinden we als gemeente erg belangrijk. Naast deze basisscholen telt onze gemeente één school voor voortgezet onderwijs in het dorp Denekamp. Binnen het programma Onderwijs zoeken we de samenwerking met o.a. schoolbestuurders en kinderopvangaanbieders. We bevorderen de ontwikkelingskansen van kinderen en volwassenen in onze gemeente door te investeren in het bestrijden van onderwijsachterstanden en het aanbieden van vooren vroegschoolse educatie in samenwerking met plaatselijke kinderdagverblijven, het basisonderwijs en de GGD/JGZ. We hechten veel belang aan een goede verbinding tussen de gemeentelijke jeugdhulp en het onderwijs, waardoor vroegtijdig gesignaleerd wordt en hulp of ondersteuning zo preventief mogelijk kan worden ingezet. Daarnaast willen we het thuiszitten zoveel mogelijk voorkomen, de RMC-functie en Bureau leerplicht spelen hierin een belangrijke rol. Het niveau van absoluut en relatief verzuim ligt in Dinkelland onder het landelijk gemiddelde, evenals het percentage voortijdige schoolverlaters.

Door de inzet van RMC en een adequate uitvoering van de Leerplichtwet, willen we voorkomen dat jeugdigen thuis komen te zitten en/of zonder diploma vroegtijdig het onderwijs verlaten.

Kengetallen Binnen het programma Onderwijs maken we gebruik van de volgende kengetallen:  Kinderdagverblijven: 70 (LRKP: 2022)  Kindplaatsen kinderdagverblijven: 1.173 (LRKP: 2022)  Buitenschoolse opvang: 12 (LRKP: 2022)  Kindplaatsen buitenschoolse opvang: 499 (LRKP: 2022)

64

Actuele ontwikkelingen Op 1 augustus 2023 eindigt het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) voor gemeenten. Met het NPO heeft de rijksoverheid een specifieke uitkering aan de gemeente verstrekt om ontstane sociaal/emotionele en onderwijsachterstanden veroorzaakt door de coronaperiode weg te werken. In de eerste helft van 2023 gaan we het NPO evalueren. Verder blijven we inzetten op een goede verbinding tussen onderwijs en jeugdhulp en de doorontwikkeling van de lokale zorgstructuur.

Beleidsindicatoren De effecten van ons lokale beleid worden toegelicht aan de hand van een vaste set (verplichte) beleidsindicatoren.

Bron: https://noaberkracht.incijfers.nl/dashboard/onderwijs-2 - Deze cijfers worden periodiek geactualiseerd. Voor de meest actuele cijfers raadpleeg de website. Een vergelijking met landelijke cijfers is ook te vinden op deze website.

65

Begroting 2023: overzicht baten en lasten Programma Onderwijs * € 1000 Onderwijshuisvesting o.a. onderwijsgebruik sportaccommodaties, huisvesting bijzonder basisonderwijs en huisvesting voortgezet onderwijs Onderwijsbeleid en leerlingenzaken lokaal onderwijsbeleid, leerlingenvervoer, vervoer gymonderwijs, leerplichtwerkzaamheden en onderwijsachterstandenbeleid Begroot totaal saldo van baten en lasten (voor reserve mutaties) Begroot totaal resultaat (na reserve mutaties)

Lasten

Baten

Saldo

686

-686

1.311

173

-1.138

1.997

173

-1.824

1.997

173

-1.824

Nieuw beleid uit het collegeakkoord Het collegeakkoord 2022-2026 heeft niet geleid tot nieuw beleid / intensivering van bestaand beleid binnen dit basisprogramma.

Meerjarig financieel beeld: terugkijken Bedragen x €1.000 Programma Onderwijs

Rekening 2021 -1.586

Begroting 2022 -1.559

Begroting 2023 -1.824

Meerjarig financieel beeld: vooruitkijken Bedragen x €1.000 Programma Onderwijs

Begroting 2023 -1.824

Begroting 2024 -2.022

Begroting 2025 -2.073

Begroting 2026 -2.114

Programma Sport & accommodaties Portefeuillehouder Richard de Way

Algemeen Het programma Sport en accommodaties gaat over het stimuleren en faciliteren van sport en beweging. We willen sporten en bewegen voor al onze inwoners, van jong tot oud, mogelijk maken en hen motiveren te gaan sporten. Sportvoorzieningen dragen bij aan een gezonde leefstijl en bieden kansen om te participeren in de samenleving.

66

De gemeente Dinkelland is trots op al haar sportende inwoners. Zowel in de breedte als aan de top wordt sport op hoog niveau beoefend in onze gemeente. Jaarlijks organiseren wij als gemeente het sportgala, volgens ons een goed platform om onze sporters uitbundig in het zonnetje te zetten. In de gemeente Dinkelland zijn buurtsportcoaches actief die in dienst zijn bij derden en bijdragen aan de doelen binnen het programma Sport en accommodaties.

Kengetallen Binnen het programma Sport en accommodaties maken we gebruik van de volgende kengetallen:  Aantal bezoekers zwembad Dorper Esch in 2023: ca. 75.000 (waarvan 9.000 via verenigingen die huur betalen)  Aantal bezoekers zwembad Kuiperberg in 2023: ca. 27.000

Actuele ontwikkelingen Vanuit het Rijk is aangekondigd dat er een bundeling plaats gaat vinden van de middelen die gemeenten ontvangen ten behoeve van het bevorderen van de gezondheid, sport- en beweegstimulering, cultuurparticipatie en het versterken van de sociale basis. Dit omvat ook de middelen voor de buurtsportcoaches en het uitvoeringsbudget voor het lokaal sportakkoord. De definitieve regeling behorende bij deze nieuwe specifieke uitkering wordt naar verwachting eind 2022 gepubliceerd. Er zijn diverse, voornamelijk externe, ontwikkelingen welke van invloed kunnen zijn op het beheer en de exploitatie van de sportaccommodaties, zoals de stijging van energiekosten en de krapte op de arbeidsmarkt.

Beleidsindicatoren De effecten van ons lokale beleid worden toegelicht aan de hand van een vaste set (verplichte) beleidsindicatoren.

Bron: https://noaberkracht.incijfers.nl/dashboard/sport--cultuur-en-recreatie - Deze cijfers worden periodiek geactualiseerd. Voor de meest actuele cijfers raadpleeg de website. Een vergelijking met landelijke cijfers is ook te vinden op deze website.

67

Begroting 2023: overzicht baten en lasten

Programma Sport en accommodaties * € 1000 Sportbeleid en activering sportgala, schoolzwemmen en sportondersteuning Sportaccommodaties sporthallen en zwembaden Begroot totaal saldo van baten en lasten (voor reserve mutaties) Mutaties reserves Mutaties reserves Begroot totaal resultaat (na reserve mutaties)

Lasten

Baten

Saldo

378

1

-377

3.119

1.020

-2.099

3.497

1.021

-2.476

3.497

147 147 1.168

147 147 -2.328

Nieuw beleid uit het collegeakkoord Sportconsulent (€ 45.000 structureel) De sportconsulent is het eerste aanspreekpunt voor alle sport, beweeg en welzijn gerelateerde vragen binnen de gemeente Dinkelland. De sportconsulent geeft informatie, advies en ondersteuning aan verenigingen met als doel een bijdrage te leveren aan het optimaliseren van het functioneren van de verenigingen en het bevorderen van een positieve gezondheid. Uit de reacties van de partners, verenigingen blijkt dat de sportconsulent een grote toegevoegde waarde heeft. De sportconsulent ondersteunt de verenigingen op tactisch niveau waardoor de verenigingen meer draagkracht hebben om hun vereniging vitaal te houden. Ook zien we verbindingen ontstaan tussen sport, welzijn en gezondheidspartijen. Vanwege het succes van de inzet van de sportconsulent wordt deze inzet structureel ingebed.

Meerjarig financieel beeld: terugkijken Bedragen x €1.000 Programma Sport & accommodaties

Rekening 2021 -2.014

Begroting 2022 -2.168

Begroting 2023 -2.328

Meerjarig financieel beeld: vooruitkijken Bedragen x €1.000 Programma Sport & accommodaties

Begroting 2023 -2.328

Begroting 2024 -2.378

Begroting 2025 -2.386

Begroting 2026 -2.409

Programma Cultuur & recreatie Portefeuillehouder Benno Brand

68

Algemeen Dinkelland is wat cultuur en recreatie betreft een veelzijdige gemeente. Je vindt er eeuwenoude gebruiken, die wij als gemeente ondersteunen, zoals de paasgebruiken in Ootmarsum en Denekamp, maar ook historische wind- en watermolens, musea en diverse natuurgebieden en de rivier de Dinkel stroomt door onze gemeente. Daarnaast doen veel kunstliefhebbers hét kunststadje van Oost-Nederland aan, Ootmarsum. Daar zijn wij als gemeente erg trots op! In de gemeente Dinkelland bestaan drie VVV-punten met informatie voor alle bezoekers die onze gemeente aandoen. De Stichting Toeristisch Ondernemersfonds Dinkelland zet zich in voor de versterking van het toeristisch product Ootmarsum-Dinkelland. Op Ootmarsum-Dinkelland is meer informatie te vinden over wat er zoal te zien en te doen is in onze gemeente. Naast de culturele- en recreatieve voorzieningen hebben we ook oog voor media. Hierbij valt te denken aan ondersteuning van de bibliotheek en de lokale omroep, RTV Oost. Wij vinden het belangrijk dat ook de jeugd kennis maakt met cultuur en investeren daarom in cultuureducatie en muziekonderwijs.

Kengetallen Binnen het programma Cultuur en recreatie maken we gebruik van de volgende kengetallen:  Aantal historische molens: 7  Beschermde stads- en dorpsgezichten: 2  Gemeentelijke monumenten: 3,5 (per 1.000 inwoners)  Aantal musea: 5  Aantal bibliotheekfilialen: 4 (waarvan 2 dorpsbibliotheken gerund door inwoners)  Muziekonderwijs inclusief HaFaBra: 182

Actuele ontwikkelingen Cultuurbeleid Dinkelland heeft als doel om toe te werken naar een nieuw cultuurbeleid. Dat doel in tweeledig. Enerzijds kan cultuur een bijdrage leveren aan het behoud van voorzieningen en het bestendigen van de leefbaarheid. Cultuur kan inwoners uitnodigen tot participatie, mentaal welbevinden en de kwaliteit van leven verhogen en een bijdrage leveren aan zingeving. Daarnaast zijn in het Dinkellandse cultuurlandschap veel organisatie actief, waarbij wij op zoek zijn naar een betere samenwerking om cultuur als product beter te promoten. Cultuur is een onderdeel van vrijetijdseconomie en heeft veel te bieden op het gebied van recreatie en toerisme. Wij willen het verdienpotentieel samen met onze partners vergroten. Natura Docet De provincie Overijssel heeft in 2020 het provinciale cultuurbeleid geactualiseerd. Op basis van het nieuwe beleid wordt uitsluitend aan Rijksgefinancierde instanties (structurele) financiële steun verleend. Dat betekende voor Natura Docet Wonderryck Twente dat de subsidierelatie met de provincie in 2021 werd beëindigd. De provincie heeft vervolgens aan Natura Docet een transitiebijdrage verstrekt, om na een periode van twee jaar op eigen benen te kunnen staan. Deze bijdrage is door Natura Docet ontvangen, maar werd als onvoldoende beschouwd. Vervolgens werd een beroep gedaan op de gemeente Dinkelland voor een aanvullende bijdrage.

De gemeente Dinkelland is het gesprek met het museum constructief aangegaan. Het transitieplan van het museum wordt geactualiseerd en uitgewerkt tot een businesscase (plan van aanpak). Afhankelijk van het plan van aanpak bepaalt Dinkelland haar positie. Duidelijk is dat een meerjarenperspectief benodigd is waarin duurzaam behoud van het museum wordt geborgd.

69

Beleidsindicatoren Het programma Cultuur & recreatie kent geen verplichte beleidsindicatoren.

Begroting 2023: overzicht baten en lasten

Programma Cultuur en recreatie * € 1000 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie kunstwerken in de openbare ruimte, kunstzinnige en culturele vorming, muziekonderwijs en herdenkingen en gedenkdagen Musea o.a. Los Hoes, 't Heemhoes, Huize Keizer en Educatorium Cultureel erfgoed o.a. stimulering en behoud van traditionele evenementen, 't Spoorhuuske, molens Media bibliotheekvoorziening en lokale omroep Openbaar groen en (openlucht) recreatie o.a. Natura 2000 gebieden Begroot totaal saldo van baten en lasten (voor reserve mutaties) Mutaties reserves Mutaties reserves Begroot totaal resultaat (na reserve mutaties)

Lasten

Baten

Saldo

199

12

-188

157

43

-113

132

-132

434

-434

221

-221

1.142

55

-1.087

1.142

76 76 131

76 76 -1.011

Nieuw beleid uit het collegeakkoord Het collegeakkoord 2022-2026 heeft niet geleid tot nieuw beleid / intensivering van bestaand beleid binnen dit basisprogramma.

Meerjarig financieel beeld: terugkijken Bedragen x €1.000 Programma Cultuur & recreatie

Rekening 2021 -946

Begroting 2022 -1.064

Begroting 2023 -1.011

70

Meerjarig financieel beeld: vooruitkijken Bedragen x €1.000 Programma Cultuur & recreatie

Begroting 2023 -1.011

Begroting 2024 -1.011

Begroting 2025 -1.012

Begroting 2026 -1.012

Programma Sociaal domein Portefeuillehouder Cel Severijn, Richard de Way, Benno Brand

Algemeen Iedere inwoner moet in staat zijn om zo lang en zo veel mogelijk zelfredzaam te zijn. We hechten veel waarde aan het welzijn van onze inwoners. Daarnaast moeten inwoners zoveel mogelijk zelf de regie over hun leven kunnen voeren en mee kunnen doen in de samenleving. Waar dat kan op eigen kracht, of anders met hulp van mensen uit hun sociale netwerk. Inwoners die hiertoe niet (volledig) in staat zijn, bieden we ondersteuning om hun zelfregie en participatie te bevorderen. De ondersteuning is bij voorkeur zo licht en zo dichtbij mogelijk en preventief als het kan. Team Ondersteuning & Zorg is ervoor om inwoners hierbij te helpen. In de gemeente Dinkelland werken we samen met verschillende organisaties om de zorg voor onze inwoners zo optimaal mogelijk in te richten. Dit zijn bijvoorbeeld organisaties die re-integratietrajecten begeleiden en organisaties die vrij toegankelijke voorzieningen aanbieden, maar ook Veilig Thuis voor inwoners die te maken hebben met huiselijk geweld. We zetten in op vroegsignalering en het preventief aanpakken van problemen. Daarnaast kennen we verschillende regelingen voor inwoners met (tijdelijke) financiële problemen, bijvoorbeeld bijstand voor zelfstandige ondernemers en kindpakketten. We vinden het belangrijk dat inwoners de weg naar ondersteuning en hulpverlening gemakkelijk weten te vinden.

Daarom werken we binnen het sociaal domein samen binnen Schakel. Schakel is de toegang van het sociaal domein waarbinnen alle organisaties samenwerken en daardoor passende hulp- en ondersteuning kunnen bieden aan onze inwoners.

Kengetallen Binnen het programma Sociaal domein maken we gebruik van de volgende kengetallen:  Percentage volledig gevaccineerde inwoners: 97,1% (volgens het RVP vaccinatieschema)  Geen enkele vaccinatie: 0,8% (volgens het RVP vaccinatieschema)  Huishoudens met bijstandsuitkeringen: 190  Werkloosheidspercentage 45-plussers: 2,2%

Actuele ontwikkelingen Jeugd Maatschappelijke ontwikkelingen Er is een toename te zien in het aantal jongeren dat kampt met problemen op het gebied van sociaalemotionele ontwikkeling. Meer jongeren tot 18 jaar voelen zich mentaal niet goed, wat invloed heeft op hun dagelijkse functioneren. Ook de problematiek is complexer geworden. Landelijk is sprake van een dreigende energiecrisis. Meer huishoudens komen onder de armoedegrens en zullen het financieel moeilijk gaan krijgen. De gemeente heeft in toenemende mate een verantwoordelijkheid voor huisvesting van asielzoekers en statushouders. De maatschappij binnen onze gemeente zal een verandering doormaken door het samenkomen van verschillende culturen.

71

Huisvesting van allerlei doelgroepen is een groeiend probleem. Zo ook voor de toenemende doelgroep; gescheiden ouders en/of jeugdigen die opvang nodig hebben. Er is krapte op de arbeidsmarkt, op verschillende vlakken van hulp en begeleiding. Bij zorgaanbieders, maar ook in het onderwijs. Zij komen voor een grotere vraag te staan om meer kinderen (van statushouders) hulp, ondersteuning en/of onderwijs te bieden, terwijl er nu al te weinig krachten zijn en wachttijden oplopen. Specifiek voor een groot aantal boerenbedrijven binnen onze gemeente speelt de stikstofcrisis een grote rol, wat kan zorgen voor onzekerheid over het voortbestaan van hun bedrijf. Deze ontwikkelingen vragen om veerkracht van onze inwoners. In feite zijn het potentiele stressfactoren. Wanneer de draaglast van deze factoren, de draagkracht van onze inwoners overstijgt zal dat een weerslag hebben op het opgroeien en de ontwikkeling van de jeugd. De verwachting is dat meer jeugdigen een vorm van jeugdhulp nodig zullen gaan hebben. Regionale inkoop Naast deze inhoudelijke ontwikkelingen speelt er een regionale inkoop voor, onder andere, de Jeugd. Maatregelhulp (jeugdbescherming en jeugdreclassering) staat zwaar onder druk. Hierin zullen we in 2023 geconfronteerd worden met toenemende kosten. Dat geldt ook voor de af,- en ombouw van Jeugdzorg+ en drie milieus voorzieningen (landelijk/regionaal).

Participatie en inburgering Minimabeleid Door de raad is unaniem de motie Dinkellandpas aangenomen. In 2022 wordt bekeken of deze in 2023 uitgewerkt gaat worden. Inburgering Er is een landelijke toename van het aantal vreemdelingen in ons land. Hiermee wordt ook onze lokale opgave voor de opvang van onder andere statushouders groter. Aandacht wordt dan ook gevraagd voor de uitdagingen die dit voor ons als lokale gemeente en regievoerder op het inburgeringstraject met zich mee zal brengen. Participatiewet In 2022 is de transformatie van de participatiewet verder vorm gegeven. Backoffice taken gelieerd aan de Participatiewet worden uitgevoerd door de gemeente Oldenzaal. De gesloten Dienstverleningsovereenkomst zal in 2023 worden herijkt. Wmo Maatschappelijke ontwikkelingen Er is een toename van het aantal ouderen in onze gemeente. We zien dat het aantal Wmo maatwerkarrangementen toeneemt. Wmo-aanbieders hebben moeite om voldoende personeel te vinden en de continuïteit van hun dienstverlening te waarborgen. Dit speelt met name bij de huishoudelijke ondersteuning. Daarnaast zien we als gevolg van loonstijgingen bij alle aanbieders de tarieven ook stijgen. Huisvesting van verschillende doelgroepen is een groeiend probleem. Zo ook voor de inwoner die belang heeft bij een aanpassing van een woning als wel een aangepaste woning nodig heeft.

Ouderen blijven daarnaast steeds langer zelfstandig wonen. Inkoop De overeenkomsten voor maatwerkvervoer (incidenteel maatwerkvervoer, leerlingen vervoer en vervoer naar dagbesteding en jeugdhulplocaties) lopen af op 30 juni 2023. De overeenkomst voor het callcenter voor het incidenteel maatwerkvervoer (voorheen Regiotaxi) loopt ook af op 30 juni 2023 en kan nog 2 keer 1 jaar verlengd worden. Er wordt een nieuwe aanbesteding gehouden om nieuwe overeenkomsten voor het maatwerkvervoer en het call center te kunnen afsluiten. De omstandigheden in de wereldmarkt zijn mede door de oorlog in Oekraïne onzeker. Er is sprake van sterke inflatie waardoor onder andere de prijzen voor brandstoffen en grondstoffen sterk stijgen.