2026-57 tweejarige pilot verbeteren integratie nieuwkomers def (bijlage 1)

Uitvoeringskader Participatie en Integratie Nieuwkomers Van opgave naar meedoen Uitvoeringskader Participatie en Integratie nieuwkomers 2 Inhoudsopgave Samenvatting ...................................................................................................................... 4 1. Inleiding ........................................................................................................................... 5 1.1 Relatie met het basisdocument ................................................................................... 5 1.2 Waarom dit uitvoeringskader? ..................................................................................... 5 1.3 Doel van het uitvoeringskader ..................................................................................... 5 2. De opgave: van inburgeren naar meedoen ......................................................................... 6 2.1 De doelgroep .............................................................................................................. 6 2.2 Inwoners die al langer in Nederland wonen (oudwetters) .............................................. 6 2.3 De participatieopgave ................................................................................................. 7 2.4 Van afhankelijkheid naar deelname .............................................................................

7 2.5 Waarom nu? ............................................................................................................... 7 3. Uitgangspunten voor de uitvoering .................................................................................... 8 3.1 Meedoen vanaf dag één .............................................................................................. 8 3.2 Werk en taal versterken elkaar .................................................................................... 8 3.3 Integratie gebeurt in de samenleving ........................................................................... 8 3.4 Maatwerk per kern ...................................................................................................... 8 3.5 Draagvlak en leefbaarheid ........................................................................................... 9 3.6 Samen werken aan zelfstandigheid ............................................................................. 9 4. De aanpak ....................................................................................................................... 9 4.1 Inwoners beter in beeld brengen .................................................................................. 9 4.2 Activering en participatie ...........................................................................................

10 4.3 Versterken van vrijwilligersnetwerken ........................................................................ 10 4.4 Versterken van sociale netwerken ............................................................................. 10 4.5 Verbinding met verenigingen en werkgevers ............................................................... 11 4.6 Van activiteiten naar duurzame deelname ................................................................. 11 5. Organisatie en samenwerking ......................................................................................... 11 5.1 Regie en coördinatie ................................................................................................. 11 5.2 Uitvoering binnen het sociaal domein ........................................................................ 12 5.3 Maatschappelijke partners ........................................................................................ 12 5.4 Vrijwilligers, verenigingen en ondernemers ................................................................ 12 5.5 Informele netwerkondersteuning ............................................................................... 12 5.6 Samen werken aan participatie ................................................................................. 13 6.

Pilotperiode 2026-2028 .................................................................................................. 14 Uitvoeringskader Participatie en Integratie nieuwkomers 3 6.1 Waarom een pilot? .................................................................................................... 14 6.2 Doel van de pilot ....................................................................................................... 14 6.3 Fasering ................................................................................................................... 14 6.4 Beoogde resultaten ................................................................................................... 15 7. Monitoring en evaluatie .................................................................................................. 16 7.1 Waarom monitoren? ................................................................................................. 16 7.2 Wat monitoren we? ................................................................................................... 16 7.3 Monitoring van de samenwerking .............................................................................. 16 7.4 Evaluatie van de pilot ................................................................................................

17 7.5 Leren en ontwikkelen ................................................................................................ 17 8. Vervolg en borging .......................................................................................................... 17 9. Samen verder ................................................................................................................. 18 Uitvoeringskader Participatie en Integratie nieuwkomers 4 Samenvatting De gemeente Dinkelland wil dat nieuwkomers zo snel mogelijk kunnen meedoen in de samenleving. Het basisdocument Migratie in Dinkelland – Opgavebeeld en uitgangspunten beschrijft de brede migratieopgave van de gemeente. Dit uitvoeringskader vormt de uitwerking daarvan voor participatie en integratie van nieuwkomers in de periode najaar 2026 tot najaar 2028. Veel nieuwkomers zetten succesvolle stappen richting zelfstandigheid. Zij leren de taal, bouwen een sociaal netwerk op, volgen een opleiding, doen vrijwilligerswerk of vinden betaald werk. Tegelijkertijd zien we dat niet iedereen deze ontwikkeling vanzelf doormaakt. Met name inwoners die onder eerdere inburgeringswetten zijn ingeburgerd, hebben vaker een grotere afstand tot taal, werk en maatschappelijke deelname. Hierdoor blijven talenten onbenut en neemt de afhankelijkheid van ondersteuning toe.

De gemeente kiest daarom voor een aanpak waarin participatie, taalontwikkeling, ontmoeting en sociale verbinding met elkaar worden verbonden. Uitgangspunt is dat integratie niet plaatsvindt binnen één organisatie, maar in de samenleving zelf. Inwoners, vrijwilligers, verenigingen, maatschappelijke organisaties en ondernemers spelen daarbij een belangrijke rol. De aanpak bestaat uit vijf samenhangende pijlers: • inwoners die onvoldoende participeren beter in beeld brengen; • activering en deelname aan maatschappelijke activiteiten stimuleren; • vrijwilligersnetwerken versterken; • het versterken van sociale netwerken door persoonlijke ontmoetingen, vrijwilligersinitiatieven en maatschappelijke verbinding; • nieuwkomers verbinden aan verenigingen, maatschappelijke organisaties en werkgevers. De uitvoering vindt plaats in samenwerking tussen de gemeente, maatschappelijke partners, netwerkinitiatieven, vrijwilligers, verenigingen en ondernemers. Daarbij staat de nieuwkomer centraal en wordt aangesloten bij de kracht van de verschillende kernen binnen Dinkelland. Om ervaring op te doen met deze aanpak wordt een pilot uitgevoerd in de periode van najaar 2026 tot najaar 2028. Tijdens deze pilot wordt gewerkt aan het versterken van participatie, sociale verbinding en zelfstandigheid.

De resultaten worden actief gemonitord en geëvalueerd, zodat inzicht ontstaat in welke aanpak het beste werkt binnen de Dinkellandse context. Het doel van dit uitvoeringskader is dat meer inwoners actief deelnemen aan de samenleving, sociale contacten opbouwen, hun talenten benutten en stappen zetten richting vrijwilligerswerk, opleiding of betaald werk. Zo werkt Dinkelland aan een samenleving waarin iedereen naar vermogen kan meedoen. We hebben elkaar nodig. Uitvoeringskader Participatie en Integratie nieuwkomers 5 1. Inleiding 1.1 Relatie met het basisdocument De gemeente Dinkelland heeft in het document Migratie in Dinkelland – Opgavebeeld en uitgangspunten beschreven hoe zij kijkt naar de migratieopgave binnen de gemeente. In dat document zijn de doelgroepen, ontwikkelingen, uitdagingen en uitgangspunten voor de komende jaren vastgelegd. Dit uitvoeringskader is een uitwerking van dat basisdocument. Waar het basisdocument de brede migratieopgave beschrijft, richt dit uitvoeringskader zich specifiek op participatie en integratie van nieuwkomers in Dinkelland. Het uitvoeringskader geeft richting aan de uitvoering in de periode najaar 2026 tot najaar 2028. Daarbij staat de vraag centraal hoe nieuwkomers zo snel mogelijk kunnen deelnemen aan de samenleving en hoe inwoners die al langer in Dinkelland wonen, maar nog onvoldoende participeren, beter kunnen worden ondersteund.

De uitgangspunten uit het basisdocument vormen hierbij het vertrekpunt: • meedoen vanaf dag één; • werk en taal als basis voor integratie; • integratie gebeurt in de samenleving; • maatwerk per kern; • aandacht voor draagvlak en leefbaarheid; • regie houden door tijdig te handelen. 1.2 Waarom dit uitvoeringskader? Veel nieuwkomers in Dinkelland zetten succesvolle stappen richting zelfstandigheid. Zij leren de taal, volgen een opleiding, vinden werk, doen vrijwilligerswerk of nemen deel aan activiteiten binnen hun dorp of buurt. Tegelijkertijd zien we dat niet iedereen deze ontwikkeling vanzelf doormaakt. Met name onder inwoners die onder eerdere inburgeringswetten zijn ingeburgerd, is sprake van een grotere afstand tot taal, werk en maatschappelijke deelname. Een deel van deze inwoners bevindt zich al langere tijd op de onderste treden van de participatieladder en is afhankelijk van een uitkering of andere vormen van ondersteuning. De gemeente wil voorkomen dat talenten onbenut blijven en inwoners langdurig aan de zijlijn van de samenleving staan. Daarom is aanvullende inzet nodig naast de bestaande begeleiding vanuit de Wet inburgering 2021 en het sociaal domein. Deze aanvullende inzet richt zich niet alleen op werk of taal, maar ook op ontmoeting, sociale verbinding, vrijwilligerswerk, deelname aan verenigingen en het opbouwen van netwerken.

Juist deze factoren blijken vaak bepalend voor duurzame participatie. 1.3 Doel van het uitvoeringskader Met dit uitvoeringskader wil de gemeente Dinkelland de participatie en integratie van nieuwkomers verder versterken. Uitvoeringskader Participatie en Integratie nieuwkomers 6 Het doel is dat meer inwoners actief deelnemen aan de samenleving, hun talenten benutten, sociale contacten opbouwen en waar mogelijk stappen zetten richting opleiding, vrijwilligerswerk of betaald werk. De gemeente kiest daarbij bewust voor een aanpak die aansluit bij de kracht van Dinkelland. Integratie vindt niet alleen plaats via professionele begeleiding, maar vooral in de samenleving zelf. Inwoners, vrijwilligers, verenigingen, maatschappelijke organisaties en ondernemers spelen daarin een belangrijke rol. Om ervaring op te doen met aanvullende interventies en inzicht te krijgen in wat werkt binnen de Dinkellandse context, wordt gewerkt met een pilotperiode van twee jaar (najaar 2026 – najaar 2028). 2. De opgave: van inburgeren naar meedoen 2.1 De doelgroep Dit uitvoeringskader richt zich op nieuwkomers die in Dinkelland wonen en ondersteuning nodig hebben om actief deel te nemen aan de samenleving. Het gaat daarbij om verschillende groepen inwoners, waaronder statushouders, inwoners die onder eerdere inburgeringswetten zijn ingeburgerd en, waar passend, ontheemden uit Oekraïne.

Voor een deel van deze inwoners verloopt participatie succesvol. Zij leren de taal, bouwen een sociaal netwerk op, volgen een opleiding, doen vrijwilligerswerk of vinden betaald werk. Tegelijkertijd zien we dat niet iedereen dezelfde ontwikkeling doormaakt. Een groep inwoners heeft moeite om aansluiting te vinden bij de samenleving en blijft langer afhankelijk van ondersteuning. De gemeente wil juist voor deze groep beter inzicht krijgen in wat nodig is om stappen te zetten richting zelfstandigheid, participatie en sociale verbinding. 2.2 Inwoners die al langer in Nederland wonen (oudwetters) Een belangrijke aandachtgroep bestaat uit inwoners die onder eerdere inburgeringswetten zijn ingeburgerd. In tegenstelling tot de huidige Wet inburgering 2021 ontvingen zij vaak minder begeleiding bij hun integratieproces. De verantwoordelijkheid voor inburgering lag toen grotendeels bij de inwoner zelf. In de praktijk zien we dat een deel van deze groep nog steeds moeite heeft met de Nederlandse taal, beperkte contacten heeft buiten de eigen omgeving of onvoldoende aansluiting vindt bij werk, vrijwilligerswerk en maatschappelijke activiteiten. Hierdoor blijven kansen op ontwikkeling en participatie onbenut. Deze inwoners wonen vaak al langere tijd in Dinkelland en maken onderdeel uit van de samenleving. Tegelijkertijd is hun deelname aan die samenleving niet altijd vanzelfsprekend.

Juist daarom vraagt deze groep om gerichte aandacht binnen dit uitvoeringskader. Uitvoeringskader Participatie en Integratie nieuwkomers 7 2.3 De participatieopgave De gemeente ziet deze opgave ook terug in de cijfers. Ongeveer de helft van de inwoners met een uitkering bevindt zich op de eerste twee treden van de participatieladder. Dit zijn inwoners die nog weinig of geen actieve rol hebben in werk, opleiding, vrijwilligerswerk of andere vormen van maatschappelijke deelname. Van deze groep bestaat ongeveer de helft uit inwoners met een migratieachtergrond die onder eerdere inburgeringsregelingen zijn ingeburgerd. Dit laat zien dat er een aanzienlijke groep inwoners is die nog onvoldoende aansluiting heeft gevonden bij de samenleving. Het gaat daarbij niet alleen om werk. Participatie begint vaak met kleine stappen. Deelname aan activiteiten in de buurt, vrijwilligerswerk, contact met andere inwoners of deelname aan een vereniging kunnen belangrijke tussenstappen zijn richting meer zelfstandigheid en maatschappelijke betrokkenheid. 2.4 Van afhankelijkheid naar deelname De gemeente wil voorkomen dat inwoners langdurig afhankelijk blijven van ondersteuning terwijl zij mogelijkheden hebben om verder te groeien. Daarom richt dit uitvoeringskader zich op het versterken van participatie in de breedste zin van het woord.

De gewenste beweging is dat inwoners zich ontwikkelen van beperkte deelname naar actieve deelname aan de samenleving. Voor de één betekent dit het uitbreiden van een sociaal netwerk. Voor de ander kan dit vrijwilligerswerk, een opleiding of betaald werk zijn. Iedere stap die bijdraagt aan meer zelfredzaamheid, sociale verbinding en maatschappelijke deelname is waardevol. De gemeente kiest daarom voor een aanpak waarin taalontwikkeling, ontmoeting, participatie en werk met elkaar worden verbonden. Deze onderdelen versterken elkaar en vormen samen de basis voor duurzame integratie. 2.5 Waarom nu? De komende jaren staat Dinkelland voor een blijvende migratieopgave. Tegelijkertijd neemt de druk op voorzieningen, begeleiding en ondersteuning toe. Door nu te investeren in participatie en integratie wordt voorkomen dat problemen zich opstapelen en inwoners langdurig afhankelijk blijven van ondersteuning. Bovendien biedt Dinkelland als gemeenschap veel kansen. De sterke sociale netwerken, het actieve verenigingsleven en de betrokkenheid van inwoners vormen een goede basis om nieuwkomers te helpen hun plek te vinden in de samenleving. Juist daarom kiest de gemeente ervoor om de komende jaren extra te investeren in participatie, ontmoeting en sociale verbinding. Uitvoeringskader Participatie en Integratie nieuwkomers 8 3.

Uitgangspunten voor de uitvoering De gemeente Dinkelland kiest voor een aanpak waarin participatie en integratie niet worden gezien als afzonderlijke trajecten, maar als onderdeel van het dagelijks leven. De uitgangspunten uit het basisdocument Migratie in Dinkelland vormen daarbij het vertrekpunt voor de uitvoering. Deze uitgangspunten geven richting aan de keuzes die binnen dit uitvoeringskader worden gemaakt en aan de manier waarop de gemeente samenwerkt met inwoners, vrijwilligers, maatschappelijke organisaties en ondernemers. 3.1 Meedoen vanaf dag één De gemeente vindt het belangrijk dat nieuwkomers zo snel mogelijk deelnemen aan de samenleving. Hoe eerder mensen contacten opbouwen, de taal gebruiken en deelnemen aan activiteiten, hoe groter de kans op zelfstandigheid en duurzame integratie. Participatie begint daarom niet pas wanneer iemand volledig is ingeburgerd, maar bij aankomst in de gemeente Dinkelland. Juist door actief mee te doen leren inwoners de taal, vergroten zij hun netwerk en krijgen zij meer vertrouwen in hun eigen mogelijkheden. 3.2 Werk en taal versterken elkaar Taalontwikkeling en participatie zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Mensen leren een taal sneller wanneer zij deze dagelijks gebruiken. Tegelijkertijd helpt een goede beheersing van de taal om actief deel te nemen aan werk, opleiding en maatschappelijke activiteiten.

De gemeente kiest daarom voor een aanpak waarin taalontwikkeling zoveel mogelijk wordt gekoppeld aan participatie. Werk, vrijwilligerswerk, opleidingen en activiteiten in de samenleving worden gezien als belangrijke plekken om taalvaardigheid verder te ontwikkelen. 3.3 Integratie gebeurt in de samenleving Professionele begeleiding is belangrijk, maar echte integratie vindt plaats in het dagelijks leven. Op het werk, bij verenigingen, tijdens vrijwilligerswerk en in de buurt ontstaan contacten die bijdragen aan wederzijds begrip en betrokkenheid. De gemeente ziet inwoners, vrijwilligers, maatschappelijke organisaties, verenigingen en ondernemers daarom als onmisbare partners binnen de uitvoering van dit uitvoeringskader. Samen zorgen zij voor kansen om nieuwkomers actief te laten deelnemen aan de samenleving. 3.4 Maatwerk per kern Dinkelland bestaat uit verschillende kernen met ieder een eigen karakter, eigen voorzieningen en eigen netwerken. Daarom kiest de gemeente niet voor één uniforme aanpak, maar voor maatwerk. Uitvoeringskader Participatie en Integratie nieuwkomers 9 Per kern wordt gekeken welke kansen aanwezig zijn, welke netwerken kunnen worden benut en welke ondersteuning nodig is. Hierbij wordt zoveel mogelijk aangesloten bij bestaande initiatieven en de kracht van de lokale gemeenschap.

3.5 Draagvlak en leefbaarheid Een succesvolle integratie vraagt niet alleen inzet van nieuwkomers, maar ook betrokkenheid van inwoners. Daarom houdt de gemeente bij de uitvoering nadrukkelijk rekening met draagvlak en leefbaarheid binnen de kernen. Door in te zetten op ontmoeting, zichtbare participatie en goede communicatie ontstaat meer wederzijds begrip. Dit draagt bij aan vertrouwen, sociale samenhang en een samenleving waarin inwoners zich betrokken voelen bij elkaar. 3.6 Samen werken aan zelfstandigheid Het uiteindelijke doel van dit uitvoeringskader is dat inwoners zelfstandig kunnen deelnemen aan de samenleving en hun talenten kunnen inzetten voor zichzelf en voor de gemeenschap. De gemeente ziet participatie daarbij niet als een eindpunt, maar als een ontwikkeling. Iedere stap vooruit is waardevol. Voor de één betekent dit deelname aan activiteiten in de buurt, voor de ander vrijwilligerswerk, een opleiding of betaald werk. Door inwoners te ondersteunen bij deze ontwikkeling wordt gewerkt aan meer zelfredzaamheid, sociale verbinding en maatschappelijke betrokkenheid. 4. De aanpak Dinkelland beschikt al over een stevige basis voor de begeleiding van nieuwkomers. Vanuit de Wet inburgering 2021 ontvangen statushouders begeleiding richting taal, participatie en werk.

Daarnaast zijn maatschappelijke organisaties, vrijwilligers, verenigingen en ondernemers actief betrokken bij de ondersteuning van inwoners. Tegelijkertijd laat de analyse in hoofdstuk 2 zien dat een deel van de doelgroep onvoldoende bereikt wordt met de bestaande aanpak. Met name inwoners die onder eerdere inburgeringswetten zijn ingeburgerd, hebben vaker moeite om zelfstandig deel te nemen aan de samenleving. Voor deze groep is aanvullende inzet nodig. De gemeente kiest daarbij niet voor het ontwikkelen van nieuwe systemen of afzonderlijke trajecten. Uitgangspunt is dat wordt voortgebouwd op bestaande structuren, netwerken en initiatieven. De aanvullende inzet richt zich op vijf samenhangende pijlers. 4.1 Inwoners beter in beeld brengen Een belangrijke eerste stap is het beter in beeld krijgen van inwoners die onvoldoende deelnemen aan de samenleving. Op dit moment is niet altijd duidelijk welke belemmeringen zij ervaren, welke talenten zij hebben en welke ondersteuning nodig is om een volgende stap te zetten. Uitvoeringskader Participatie en Integratie nieuwkomers 10 Door actief contact te leggen met inwoners ontstaat een beter beeld van hun situatie en ontwikkelmogelijkheden. Dit maakt het mogelijk om ondersteuning beter af te stemmen op de behoefte van de inwoner en gerichter te werken aan participatie en zelfstandigheid.

Daarnaast helpt deze aanpak om beter inzicht te krijgen in de omvang en samenstelling van de doelgroep binnen Dinkelland. 4.2 Activering en participatie Niet iedere inwoner is direct klaar voor een opleiding of betaald werk. Voor een deel van de doelgroep is het belangrijk om eerst ervaring op te doen, sociale contacten op te bouwen en vertrouwen te krijgen in de eigen mogelijkheden. De gemeente zet daarom in op laagdrempelige vormen van participatie. Hierbij kan gedacht worden aan activiteiten in de buurt, vrijwilligerswerk, maatschappelijke initiatieven, ontmoetingsactiviteiten of deelname aan verenigingen. Deze activiteiten dragen niet alleen bij aan participatie, maar versterken ook taalontwikkeling, zelfvertrouwen en sociale verbinding. Voor veel inwoners vormen zij een belangrijke tussenstap naar verdere ontwikkeling. 4.3 Versterken van vrijwilligersnetwerken Binnen Dinkelland zijn veel inwoners actief als vrijwilliger. Deze betrokkenheid vormt een belangrijke kracht voor de samenleving en biedt kansen om nieuwkomers beter te ondersteunen bij hun participatie. De gemeente wil samen met Wijkracht, maatschappelijke organisaties en lokale initiatieven onderzoeken hoe bestaande vrijwilligersnetwerken kunnen worden versterkt en beter met elkaar kunnen worden verbonden.

Hierdoor ontstaat een breder netwerk van inwoners dat kan bijdragen aan ontmoeting, taalontwikkeling, praktische ondersteuning en maatschappelijke deelname. 4.4 Versterken van sociale netwerken Persoonlijke contacten spelen een belangrijke rol bij succesvolle participatie en integratie. Daarom zet de gemeente tijdens de pilot in op initiatieven die ontmoeting tussen nieuwkomers en inwoners stimuleren. Door inwoners op een gelijkwaardige manier met elkaar in contact te brengen ontstaan nieuwe sociale netwerken, wordt wederzijds begrip vergroot en krijgen nieuwkomers meer mogelijkheden om actief deel te nemen aan de samenleving. De gemeente onderzoekt tijdens de pilot welke vormen van ontmoeting en netwerkversterking het beste aansluiten bij de Dinkellandse situatie. Daarbij kan worden samengewerkt met bestaande lokale of regionale initiatieven die bijdragen aan de doelstellingen van dit uitvoeringskader. Uitvoeringskader Participatie en Integratie nieuwkomers 11 4.5 Verbinding met verenigingen en werkgevers Verenigingen, maatschappelijke organisaties en ondernemers vervullen een belangrijke rol bij participatie en integratie. Zij bieden mogelijkheden voor ontmoeting, ontwikkeling, vrijwilligerswerk, stages, opleidingen en betaald werk. De gemeente wil deze verbinding verder versterken door actief samen te werken met lokale partners.

Daarbij wordt gekeken hoe bestaande mogelijkheden beter toegankelijk kunnen worden gemaakt voor nieuwkomers en hoe vraag en aanbod beter met elkaar kunnen worden verbonden. Door nieuwkomers actief te verbinden aan verenigingen, maatschappelijke organisaties en werkgevers ontstaat een stevige basis voor duurzame participatie en zelfstandigheid. 4.6 Van activiteiten naar duurzame deelname De vijf pijlers versterken elkaar. Inwoners worden beter in beeld gebracht, krijgen ondersteuning bij participatie, bouwen sociale contacten op via vrijwilligers, inwoners en maatschappelijke initiatieven en worden waar mogelijk verbonden aan verenigingen, opleidingen en werkgevers. Hierdoor ontstaat een samenhangende aanpak waarin ontmoeting, taalontwikkeling, participatie en werk elkaar versterken. Het uiteindelijke doel is dat meer inwoners actief deelnemen aan de samenleving, hun talenten benutten en zich verbonden voelen met Dinkelland. 5. Organisatie en samenwerking De uitvoering van dit uitvoeringskader vraagt om samenwerking tussen de gemeente, maatschappelijke organisaties, vrijwilligers, verenigingen, ondernemers en inwoners. Geen enkele organisatie kan de integratieopgave alleen realiseren. Juist de combinatie van professionele begeleiding, informele ondersteuning en maatschappelijke betrokkenheid maakt het mogelijk om inwoners duurzaam te laten deelnemen aan de samenleving.

De gemeente kiest daarom voor een aanpak waarin beleid, uitvoering en samenleving nauw met elkaar verbonden zijn. Iedere partij heeft hierin een eigen rol en verantwoordelijkheid. 5.1 Regie en coördinatie De gemeente voert regie op de uitvoering van dit uitvoeringskader. Binnen het sociaal domein wordt de samenhang bewaakt tussen participatie, inburgering, werk, welzijn en maatschappelijke ondersteuning. De beleidsadviseur inburgering is verantwoordelijk voor de coördinatie van het uitvoeringskader, de afstemming met partners en de monitoring van de voortgang. Daarnaast zorgt de gemeente voor verbinding met andere gemeentelijke opgaven, zoals wonen, leefbaarheid en gebiedsgericht werken. Uitvoeringskader Participatie en Integratie nieuwkomers 12 5.2 Uitvoering binnen het sociaal domein De consulenten inburgering en werk spelen een belangrijke rol in de begeleiding van inwoners. Zij ondersteunen inwoners bij het zetten van stappen richting taalontwikkeling, participatie, opleiding en werk. De uitvoering richt zich niet uitsluitend op formele trajecten. Ook maatschappelijke deelname, vrijwilligerswerk en sociale verbinding worden nadrukkelijk meegenomen in de begeleiding. Waar nodig wordt maatwerk geleverd om aan te sluiten bij de situatie en mogelijkheden van de inwoner.

5.3 Maatschappelijke partners De gemeente werkt nauw samen met maatschappelijke organisaties die actief zijn binnen het sociaal domein. Organisaties zoals Wijkracht en Impuls ondersteunen inwoners bij maatschappelijke deelname, zelfredzaamheid en het versterken van sociale netwerken. Deze organisaties vervullen een belangrijke rol bij het bereiken van inwoners, het organiseren van activiteiten en het verbinden van formele ondersteuning met informele netwerken binnen de samenleving. 5.4 Vrijwilligers, verenigingen en ondernemers De samenleving speelt een belangrijke rol bij succesvolle integratie. Veel contacten, ervaringen en kansen ontstaan buiten de formele ondersteuning. Daarom wordt actief ingezet op samenwerking met vrijwilligers, verenigingen, maatschappelijke initiatieven en ondernemers. Vrijwilligers kunnen inwoners ondersteunen bij het vinden van hun weg binnen de samenleving. Verenigingen bieden mogelijkheden voor ontmoeting, deelname en sociale verbinding. Ondernemers leveren een belangrijke bijdrage door het aanbieden van werkervaringsplaatsen, stages, vrijwilligerswerk of betaald werk. Door deze partijen actief te betrekken ontstaat een netwerk waarin inwoners op verschillende manieren kunnen deelnemen en zich verder kunnen ontwikkelen. 5.5 Informele netwerkondersteuning Informele ondersteuning vormt een belangrijke aanvulling op de professionele begeleiding.

Vrijwilligers, inwoners en maatschappelijke initiatieven kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan het vergroten van sociale netwerken en het versterken van participatie. Tijdens de pilot wordt onderzocht welke vormen van informele ondersteuning binnen Dinkelland het meest effectief zijn. Daarbij wordt aangesloten bij bestaande initiatieven en kan samenwerking worden gezocht met organisaties die ervaring hebben met het verbinden van inwoners en nieuwkomers. Uitvoeringskader Participatie en Integratie nieuwkomers 13 5.6 Samen werken aan participatie De uitvoering van dit uitvoeringskader is gebaseerd op samenwerking. Integratie vindt niet plaats binnen één organisatie, maar ontstaat in het samenspel tussen gemeente, maatschappelijke partners, vrijwilligers, verenigingen, ondernemers en inwoners. Onderstaand schema laat zien hoe deze partijen met elkaar verbonden zijn en gezamenlijk bijdragen aan participatie, zelfredzaamheid en integratie van nieuwkomers in Dinkelland. De nieuwkomer staat hierbij centraal. Vanuit de gemeente wordt regie gevoerd op beleid, participatie en werk & inkomen. Wijkracht, maatschappelijke partners en netwerkinitiatieven zorgen samen met vrijwilligers, verenigingen, maatschappelijke organisaties en ondernemers voor ondersteuning, ontmoeting en kansen om mee te doen.

Uitvoeringskader Participatie en Integratie nieuwkomers 14 De gebiedsgerichte aanpak vormt daarbij de verbindende schakel. Waar mogelijk wordt aangesloten bij bestaande netwerken, dorpsondersteuners, verenigingen en initiatieven binnen de verschillende kernen van Dinkelland. De resultaten van deze samenwerking zijn zichtbaar wanneer inwoners sociale contacten opbouwen, deelnemen aan activiteiten, de taal ontwikkelen, vrijwilligerswerk doen, een opleiding volgen of betaald werk vinden. Op die manier groeit participatie stap voor stap uit tot zelfstandigheid en volwaardig meedoen in de samenleving. 6. Pilotperiode 2026-2028 6.1 Waarom een pilot? De analyse in dit uitvoeringskader laat zien dat een deel van de doelgroep onvoldoende wordt bereikt met de bestaande ondersteuning. Met name inwoners die onder eerdere inburgeringswetten zijn ingeburgerd, hebben vaker een grotere afstand tot taal, werk, vrijwilligerswerk en maatschappelijke activiteiten. Tegelijkertijd beschikt Dinkelland over sterke lokale netwerken, betrokken inwoners en maatschappelijke organisaties die kunnen bijdragen aan participatie en integratie. De gemeente ziet kansen om deze bestaande kracht beter te benutten en te verbinden. Omdat nog niet bekend is welke combinatie van interventies het meest effectief is binnen de Dinkellandse context, kiest de gemeente voor een pilotperiode van twee jaar.

Deze pilot biedt ruimte om nieuwe werkwijzen te ontwikkelen, ervaring op te doen en te onderzoeken welke aanpak het beste aansluit bij de behoeften van inwoners en de mogelijkheden binnen de kernen. 6.2 Doel van de pilot Met de pilot wil de gemeente bereiken dat meer inwoners actief deelnemen aan de samenleving en stappen zetten richting zelfstandigheid. Daarbij ligt de nadruk niet uitsluitend op betaald werk, maar op participatie in de breedste zin van het woord. De pilot heeft als doel: • inwoners die onvoldoende participeren beter in beeld krijgen; • sociale netwerken van inwoners te versterken; • deelname aan activiteiten, vrijwilligerswerk en verenigingen te vergroten; • taalontwikkeling te stimuleren door actieve deelname aan de samenleving; • de verbinding tussen inwoners, vrijwilligers, maatschappelijke organisaties en ondernemers te versterken; • meer inzicht te krijgen in welke interventies binnen Dinkelland het meest effectief zijn. De ervaringen uit de pilot vormen de basis van de toekomstige keuzes over de verdere inrichting van participatie- en integratiebeleid. 6.3 Fasering De pilot wordt uitgevoerd in de periode van najaar 2026 tot najaar 2028 en bestaat uit drie fasen. Uitvoeringskader Participatie en Integratie nieuwkomers 15 1.

Opstartfase – najaar 2026 In deze fase worden de samenwerkingsafspraken uitgewerkt en wordt gestart met de uitvoering van de eerste activiteiten. De focus ligt op: • het verder in beeld brengen van de doelgroep; • het opstarten van initiatieven die ontmoeting en netwerkvorming tussen nieuwkomers en inwoners stimuleren; • het versterken van de samenwerking met Wijkracht, Impuls en andere partners; • het betrekken van vrijwilligers, verenigingen en ondernemers; • het inrichten van monitoring en evaluatie. 2. Uitvoeringsfase – 2027 Tijdens de uitvoeringsfase wordt de aanpak in de praktijk toegepast. Inwoners worden actief ondersteund bij participatie, ontmoeting en netwerkvorming. De verschillende pijlers uit hoofdstuk 4 worden in samenhang uitgevoerd. In deze periode wordt ook ervaring opgedaan met de samenwerking tussen professionals, vrijwilligers en maatschappelijke partners en wordt inzicht verkregen in de effecten van de gekozen aanpak. 3. Borgings- en evaluatiefase – 2028 In het laatste jaar van de pilot wordt beoordeeld welke onderdelen succesvol zijn en welke aanpassingen nodig zijn. Op basis van de opgedane ervaringen wordt onderzocht welke elementen structureel kunnen worden voortgezet. De resultaten van de pilot vormen de basis voor een voorstel over het vervolg van de aanpak na 2028.

6.4 Beoogde resultaten De gemeente verwacht dat de pilot bijdraagt aan meer participatie, meer sociale verbinding en een grotere zelfstandigheid van inwoners. Aan het einde van de pilot wil de gemeente zien dat: • meer inwoners deelnemen aan activiteiten in hun buurt of kern; • meer inwoners actief zijn als vrijwilliger of deelnemen aan verenigingen; • sociale netwerken van deelnemers zijn vergroot; • deelnemers meer vertrouwen hebben in hun eigen mogelijkheden; • taalontwikkeling wordt gestimuleerd door actieve deelname aan de samenleving; • meer inwoners stappen zetten richting opleiding, werk of andere vormen van maatschappelijke participatie; • de samenwerking tussen gemeente, maatschappelijke organisaties, vrijwilligers en ondernemers is versterkt; • meer inzicht in de omvang en ondersteuningsbehoefte van inwoners die onvoldoende participeren. De pilot wordt niet uitsluitend beoordeeld op het aantal inwoners dat uitstroomt naar betaald werk. Ook ontwikkelingen op het gebied van sociale verbinding, Uitvoeringskader Participatie en Integratie nieuwkomers 16 zelfredzaamheid, maatschappelijke deelname en persoonlijke groei worden meegenomen in de beoordeling van de resultaten. 7. Monitoring en evaluatie 7.1 Waarom monitoren? De gemeente wil inzicht krijgen in de effecten van de aanpak en de bijdrage die deze levert aan participatie en integratie van nieuwkomers.

Daarom wordt gedurende de pilotperiode actief gemonitord hoe inwoners zich ontwikkelen en welke resultaten worden bereikt. Monitoring helpt om tijdig bij te sturen wanneer dat nodig is en biedt inzicht in welke onderdelen van de aanpak effectief zijn. De opgedane kennis wordt gebruikt om de uitvoering verder te verbeteren en om besluitvorming over een mogelijk vervolg te ondersteunen. 7.2 Wat monitoren we? De pilot richt zich op het vergroten van participatie, sociale verbinding en zelfstandigheid. Daarom kijkt de gemeente niet alleen naar uitstroom naar betaald werk, maar naar de brede ontwikkeling van inwoners. Gedurende de pilot wordt onder andere gekeken naar: • deelname aan activiteiten in de buurt of kern; • deelname aan vrijwilligerswerk; • deelname aan verenigingen en maatschappelijke organisaties; • uitbreiding van sociale netwerken; • taalontwikkeling in de praktijk; • deelname aan onderwijs of opleidingen; • stappen richting werk of financiële zelfstandigheid; • ervaren zelfredzaamheid en maatschappelijke betrokkenheid. Hierbij wordt nadrukkelijk aandacht besteed aan kleine en grote stappen. Voor sommige inwoners betekent vooruitgang dat zij voor het eerst deelnemen aan activiteiten buitenshuis. Voor anderen kan dit een stap zijn richting opleiding of betaald werk.

7.3 Monitoring van de samenwerking Naast de ontwikkeling van deelnemers wordt ook gekeken naar de samenwerking tussen betrokken organisaties en partners. De gemeente volgt onder andere: • de samenwerking tussen de gemeente, maatschappelijke partners, vrijwilligers en netwerkinitiatieven; • de inzet van vrijwilligers; • de betrokkenheid van verenigingen en ondernemers; • de werking van het gebiedsgerichte netwerk; Uitvoeringskader Participatie en Integratie nieuwkomers 17 • de aansluiting tussen formele begeleiding en informele ondersteuning. Hierdoor ontstaat inzicht in welke samenwerkingsvormen bijdragen aan succesvolle participatie en integratie. 7.4 Evaluatie van de pilot De pilot wordt gedurende de looptijd periodiek geëvalueerd. Daarbij wordt gekeken naar zowel de resultaten als de ervaringen van deelnemers, vrijwilligers, maatschappelijke partners en betrokken medewerkers.

De evaluatie richt zich op de volgende vragen: • bereiken we de doelgroep die we willen bereiken; • nemen inwoners meer deel aan de samenleving; • worden sociale netwerken versterkt; • draagt de aanpak bij aan meer zelfstandigheid; • werkt de samenwerking tussen betrokken partijen; • welke onderdelen zijn succesvol en welke vragen om aanpassing? De uitkomsten van de evaluatie worden gebruikt om te bepalen welke onderdelen van de aanpak na afloop van de pilot kunnen worden voortgezet of verder ontwikkeld. 7.5 Leren en ontwikkelen De pilotperiode wordt niet alleen gebruikt om resultaten te behalen, maar ook om te leren. De migratieopgave ontwikkelt zich voortdurend en vraagt om een aanpak die kan meebewegen met nieuwe inzichten en ontwikkelingen. Door ervaringen te verzamelen, resultaten te analyseren en samen met partners te reflecteren op de uitvoering, ontstaat een steeds beter beeld van wat werkt binnen de Dinkellandse context. Deze kennis vormt een belangrijke basis voor toekomstige keuzes binnen het participatie- en integratiebeleid van de gemeente. 8. Vervolg en borging Dit uitvoeringskader heeft een looptijd van twee jaar en wordt uitgevoerd in de periode van najaar 2026 tot najaar 2028. De pilot biedt ruimte om ervaring op te doen met nieuwe vormen van participatie en integratie en om inzicht te krijgen in wat binnen de Dinkellandse context effectief is.

De migratieopgave is echter geen tijdelijke opgave. Ook na afloop van de pilot zal de gemeente te maken blijven houden met nieuwkomers die ondersteuning nodig hebben bij het vinden van hun plek in de samenleving. Daarom wordt gedurende de pilotperiode voortdurend gekeken welke onderdelen van de aanpak succesvol zijn en welke lessen kunnen worden meegenomen naar de toekomst. De resultaten van de monitoring en evaluatie vormen de basis voor besluitvorming over een mogelijk vervolg. Daarbij wordt gekeken naar de bereikte resultaten, de ervaringen van deelnemers, de samenwerking tussen partners en de bijdrage aan participatie en zelfredzaamheid. Uitvoeringskader Participatie en Integratie nieuwkomers 18 Wanneer onderdelen van de pilot aantoonbaar bijdragen aan de doelstellingen van dit uitvoeringskader, kan worden onderzocht hoe deze structureel kunnen worden ingebed binnen de bestaande werkwijzen van de gemeente en haar partners. Daarnaast worden de opgedane ervaringen benut bij toekomstige uitvoeringskaders die voortvloeien uit het basisdocument Migratie in Dinkelland. Daarmee draagt deze pilot niet alleen bij aan de participatie en integratie van nieuwkomers, maar ook aan de verdere ontwikkeling van de gemeentelijke migratieaanpak als geheel.

De gemeente blijft hierbij werken vanuit de uitgangspunten van het basisdocument: meedoen vanaf dag één, samenwerking met de samenleving en het versterken van zelfstandigheid en maatschappelijke betrokkenheid. Zo wordt gebouwd aan een aanpak die niet alleen gericht is op ondersteuning, maar vooral op volwaardig meedoen in Dinkelland. 9. Samen verder Dinkelland staat voor een blijvende opgave op het gebied van participatie en integratie van nieuwkomers. De gemeente wil niet alleen voldoen aan wettelijke taken, maar ook investeren in een samenleving waarin inwoners actief kunnen meedoen en hun talenten kunnen benutten. Met dit uitvoeringskader kiest de gemeente voor een aanpak die aansluit bij de uitgangspunten uit het basisdocument Migratie in Dinkelland. Daarbij staan participatie, ontmoeting, taalontwikkeling, sociale verbinding en zelfstandigheid centraal. De gemeente bouwt voort op bestaande netwerken en initiatieven en maakt gebruik van de kracht die al aanwezig is binnen de Dinkellandse samenleving. De uitvoering van dit kader vraagt om samenwerking. Gemeente, maatschappelijke organisaties, vrijwilligers, verenigingen, ondernemers en inwoners hebben ieder een eigen rol. Juist door deze krachten met elkaar te verbinden ontstaat een omgeving waarin nieuwkomers de kans krijgen om hun plek te vinden en actief deel te nemen aan de samenleving.

De pilotperiode van najaar 2026 tot najaar 2028 biedt ruimte om ervaring op te doen, te leren wat werkt en samen verder te bouwen aan een aanpak die aansluit bij de behoeften van inwoners en de mogelijkheden binnen de verschillende kernen van Dinkelland. Het uiteindelijke doel is helder: een samenleving waarin inwoners zich welkom voelen, hun talenten kunnen ontwikkelen en naar vermogen bijdragen aan de gemeenschap. Zo wordt gewerkt aan meer zelfstandigheid, meer betrokkenheid en meer sociale verbinding. Want uiteindelijk geldt voor nieuwkomers, inwoners, maatschappelijke organisaties, ondernemers en overheid hetzelfde uitgangspunt: We hebben elkaar nodig.