2026-57 tweejarige pilot verbeteren integratie nieuwkomers (bijlage 2)

Migratie in Dinkelland Opgavebeeld en uitgangspunten Basisdocument voor de migratieopgave 2026-2030 Basisdocument migratie in Dinkelland 15 juni 2026 Pagina 2 van 17 Inhoudsopgave Samenvatting ................................ ................................ ................................ ........... 3 1. Aanleiding en lokale context ................................ ................................ .................. 5 1.1 We hebben elkaar nodig .............................................................................................. 5 1.2 Uitgangspunten voor de uitvoering .............................................................................. 6 1.3 Van opgave naar uitvoeringskaders ............................................................................. 7 2. Omvang van de opgave (peildatum 01-04-2026) ................................ ...................... 7 2.1 Asielzoekers ............................................................................................................... 7 2.2 Statushouders ............................................................................................................ 8 2.3 Inwoners die al langer in Nederland wonen (inburgeraars voor 2021 - “oudwetters”) ..... 9 2.4 Oekraïense ontheemden .............................................................................................

9 2.5 Conclusie ................................................................................................................. 10 3. Ontwikkelingen en uitdagingen ................................ ................................ ............ 10 3.1 De migratieketen staat onder druk ............................................................................. 11 3.2 De woningmarkt blijft een uitdaging ........................................................................... 11 3.3 Participatie verloopt niet voor iedereen vanzelf .......................................................... 11 3.4. Sociale netwerken zijn belangrijk voor integratie ....................................................... 11 3.5. Werkgevers en verenigingen bieden kansen .............................................................. 12 3.6 Verschillen tussen kernen vragen om maatwerk ........................................................ 12 3.7 Conclusie ................................................................................................................. 12 4. Gewenste samenhangende aanpak ................................ ................................ ..... 13 4.1 De aanpak in één oogopslag ...................................................................................... 13 4.2 Samenhang tussen beleid, uitvoering en samenleving ................................................

13 4.3 Samenwerking als uitgangspunt ................................................................................ 15 4.4 Gebiedsgericht werken ............................................................................................. 15 4.5 Van begeleiding naar meedoen ................................................................................. 15 4.6 Conclusie ................................................................................................................. 15 5. Van opgave naar uitvoering ................................ ................................ .................. 16 5.1 Werken met uitvoeringskaders .................................................................................. 16 5.2 Mogelijke uitvoeringskaders ...................................................................................... 16 5.3 Samenhang bewaken ................................................................................................ 17 5.4 Tot slot ..................................................................................................................... 17 Samenvatting De gemeente Dinkelland staat, net als veel andere gemeenten, voor een blijvende opgave op het gebied van migratie.

Wereldwijde ontwikkelingen, landelijke wetgeving en maatschappelijke veranderingen zorgen ervoor dat gemeenten steeds vaker te maken krijgen met vraagstukken rondom opvang, huisvesting, inburgering, participatie en integratie. De migratieopgave bestaat uit verschillende doelgroepen. Dinkelland heeft te maken met asielzoekers, statushouders, inwoners die al langer geleden zijn ingeburgerd en ontheemden uit Oekraïne. Voor iedere doelgroep gelden andere verantwoordelijkheden, uitdagingen en ondersteuningsvragen. Tegelijkertijd zijn deze opgaven met elkaar verbonden en maken zij onderdeel uit van dezelfde migratieketen. De gemeente heeft op verschillende onderdelen een wettelijke verantwoordelijkheid. Zo moet zij statushouders huisvesten, uitvoering geven aan de Wet inburgering 2021 en opvang organiseren voor Oekraïense ontheemden. Daarnaast wordt van gemeenten verwacht dat zij bijdragen aan oplossingen voor de opvang van asielzoekers. Deze verantwoordelijkheden komen samen in een periode waarin ook de woningmarkt, de arbeidsmarkt en de leefbaarheid in kernen onder druk staan. Dinkelland kiest ervoor om migratie niet uitsluitend te benaderen als een wettelijke opgave, maar ook als een maatschappelijke opgave.

Nieuwkomers worden gezien als nieuwe inwoners die, wanneer zij de kans krijgen om mee te doen, kunnen bijdragen aan de samenleving, het verenigingsleven en de lokale economie. De gemeente kiest daarom voor een samenhangende aanpak waarin opvang, huisvesting, inburgering, participatie en integratie met elkaar worden verbonden. Daarbij staan zes uitgangspunten centraal: • meedoen vanaf dag één; • werk en taal als basis voor integratie; • integratie gebeurt in de samenleving; • maatwerk per kern; • aandacht voor draagvlak en leefbaarheid; • regie houden door tijdig te handelen. De gemeente ziet samenwerking als een belangrijke voorwaarde voor succes. Integratie vindt niet plaats binnen de muren van het gemeentehuis, maar in buurten, verenigingen, scholen, bedrijven en andere plekken waar mensen elkaar ontmoeten. Daarom werkt Dinkelland samen met inwoners, vrijwilligers, maatschappelijke organisaties, ondernemers en andere partners. Dit document brengt de totale migratieopgave van Dinkelland in beeld en beschrijft de uitgangspunten die richting geven aan de uitvoering. Het vormt daarmee de basis voor afzonderlijke uitvoeringskaders waarin specifieke onderdelen van de migratieketen verder worden uitgewerkt. Basisdocument migratie in Dinkelland 4 De centrale gedachte van dit document is eenvoudig: We hebben elkaar nodig.

Alleen door samenwerking tussen nieuwkomers, inwoners, maatschappelijke organisaties, ondernemers en overheid kan worden gewerkt aan een samenleving waarin mensen mee kunnen doen, zich thuis voelen en een bijdrage kunnen leveren aan de toekomst van Dinkelland. Basisdocument migratie in Dinkelland 5 1. Aanleiding en lokale context Migratie is geen tijdelijke ontwikkeling. Ook de komende jaren krijgen gemeenten te maken met mensen die naar Nederland komen om bescherming te zoeken of hier een nieuw bestaan op te bouwen. Dit raakt ook de gemeente Dinkelland. De gemeente heeft taken op verschillende onderdelen van de migratieketen. Het gaat om opvang, huisvesting, inburgering, integratie en participatie. Deze onderdelen staan niet los van elkaar. Een keuze op het ene onderdeel heeft vaak gevolgen voor een ander onderdeel. Zo heeft opvang invloed op huisvesting. Huisvesting heeft invloed op inburgering. En inburgering en participatie bepalen mede of iemand echt kan meedoen in de samenleving. Voor Dinkelland betekent dit dat migratie een brede en blijvende opgave is. De gemeente moet wettelijke taken uitvoeren, maar wil ook zorgen voor leefbaarheid, draagvlak en sociale samenhang in de kernen. Daarom is het belangrijk om de verschillende onderdelen van de migratieopgave in samenhang te bekijken. Tegelijkertijd verandert ook de samenleving zelf. De woningmarkt staat onder druk.

Werkgevers zoeken personeel. De bevolking vergrijst. Daardoor ontstaat een dubbele werkelijkheid. Aan de ene kant vraagt de opvang en begeleiding van nieuwkomers inzet van de gemeente en samenleving. Aan de andere kant kunnen nieuwkomers ook bijdragen aan de vitaliteit van Dinkelland. Dinkelland kiest er daarom voor om nieuwkomers niet alleen te zien als mensen die ondersteuning nodig hebben. Nieuwkomers brengen ook talenten, ervaring, ondernemerschap en nieuwe perspectieven mee. Wanneer zij de kans krijgen om mee te doen, versterken zij niet alleen hun eigen positie, maar ook de samenleving. Dit document brengt de migratieopgave van Dinkelland in beeld. Het beschrijft met welke doelgroepen de gemeente te maken heeft, welke ontwikkelingen spelen en welke uitgangspunten richting geven aan de uitvoering. Daarmee vormt dit document de basis voor afzonderlijke uitvoeringskaders. In die uitvoeringskaders wordt per onderdeel uitgewerkt welke acties nodig zijn, wie daarbij betrokken zijn en welke middelen daarvoor nodig zijn. Denk bijvoorbeeld aan een uitvoeringskader voor participatie en integratie of een uitvoeringskader voor huisvesting van statushouders. 1.1 We hebben elkaar nodig Bij de migratieopgave staat één gedachte centraal: we hebben elkaar nodig. Nieuwkomers hebben de samenleving nodig om een nieuw bestaan op te bouwen.

Zij hebben een woning, begeleiding, taal, werk, onderwijs en sociale contacten nodig. Maar ook Dinkelland heeft nieuwe inwoners nodig. Verenigingen, bedrijven, voorzieningen en Basisdocument migratie in Dinkelland 6 buurten blijven sterker wanneer mensen mee kunnen doen en hun talenten kunnen inzetten. Integratie is daarom geen eenrichtingsverkeer. Het vraagt inzet van nieuwkomers én van de samenleving waarin zij wonen. De gemeente kan zorgen voor goede begeleiding, duidelijke afspraken en passende ondersteuning. Maar echt meedoen gebeurt vooral in het dagelijks leven: op school, op het werk, bij een vereniging, tijdens vrijwilligerswerk of in de buurt. De kracht van Dinkelland ligt in de kernen. Inwoners kennen elkaar, verenigingen spelen een belangrijke rol en veel mensen zetten zich vrijwillig in voor anderen. Deze cultuur van noaberschap biedt kansen om nieuwkomers te helpen een plek te vinden in de samenleving. Daarom wil de gemeente niet alleen kijken naar regels, taken en aantallen. De gemeente wil ook kijken naar ontmoeting, verbinding en wederzijds begrip. Alleen dan ontstaat een aanpak die werkt voor nieuwkomers én voor bestaande inwoners. 1.2 Uitgangspunten voor de uitvoering Dinkelland kiest voor een samenhangende aanpak van opvang, huisvesting, inburgering, integratie en participatie.

De gemeente wil voorkomen dat mensen langdurig afhankelijk blijven van ondersteuning. Daarom wordt zo vroeg mogelijk ingezet op meedoen. Bij de uitvoering hanteert Dinkelland zes uitgangspunten: 1. Meedoen vanaf dag één Nieuwkomers worden zo snel mogelijk betrokken bij taal, participatie, werk en samenleving. Hoe eerder iemand contact heeft met de omgeving, hoe groter de kans dat iemand zelfstandig kan meedoen. 2. Werk en taal zijn de basis van integratie Taal leren en deelnemen aan de samenleving horen bij elkaar. Mensen leren de taal sneller wanneer zij deze in de praktijk gebruiken. Werk, vrijwilligerswerk, opleiding en activiteiten helpen daarbij. 3. Integratie gebeurt in de samenleving Professionele begeleiding is belangrijk, maar integratie vindt vooral plaats in het dagelijks leven. Vrijwilligers, verenigingen, ondernemers, scholen en inwoners spelen hierin een belangrijke rol. 4. Maatwerk per kern Iedere kern in Dinkelland is anders. De voorzieningen, sociale netwerken en draagkracht verschillen per dorp of buurt. Daarom wordt per kern gekeken wat nodig is en wat mogelijk is. 5. Draagvlak en leefbaarheid zijn belangrijk Opvang, huisvesting en integratie hebben invloed op de leefomgeving van inwoners. Daarom houdt de gemeente rekening met draagkracht, goede communicatie en Basisdocument migratie in Dinkelland 7 betrokkenheid van inwoners.

Zichtbare participatie van nieuwkomers helpt om vertrouwen en draagvlak te versterken. 6. Regie houden door tijdig te handelen De gemeente wil zelf richting blijven geven aan de migratieopgave. Door op tijd keuzes te maken, houdt Dinkelland invloed op schaal, locatie, uitvoering en begeleiding. Dit helpt om oplossingen beter te laten passen bij de lokale situatie. 1.3 Van opgave naar uitvoeringskaders Dit document beschrijft de brede migratieopgave en de uitgangspunten die daarbij horen. Niet iedere opgave vraagt dezelfde aanpak. Daarom worden concrete acties uitgewerkt in afzonderlijke uitvoeringskaders. Een uitvoeringskader beschrijft per onderwerp wat de gemeente gaat doen, met wie dat gebeurt, welke middelen nodig zijn en hoe de resultaten worden gevolgd. Op deze manier ontstaat een duidelijke verdeling: Dit document beschrijft de opgave en de uitgangspunten. De uitvoeringskaders beschrijven de aanpak en uitvoering. Zo kan Dinkelland per onderwerp gericht handelen, terwijl de samenhang binnen de totale migratieketen behouden blijft. 2. Omvang van de opgave (peildatum 01-04-2026) De migratieopgave in Dinkelland bestaat uit verschillende doelgroepen. Iedere doelgroep heeft een eigen achtergrond, positie en ondersteuningsvraag. Ook verschillen de wettelijke taken en verantwoordelijkheden van de gemeente per doelgroep. Sommige mensen verblijven tijdelijk in een opvanglocatie.

Anderen wonen al langere tijd in de gemeente en zijn bezig met inburgering, participatie of het opbouwen van een zelfstandig bestaan. Hierdoor heeft de gemeente te maken met verschillende opgaven die met elkaar samenhangen. In dit hoofdstuk worden de belangrijkste doelgroepen beschreven. 2.1 Asielzoekers Asielzoekers zijn mensen die naar Nederland zijn gekomen en een asielaanvraag hebben ingediend. Tijdens de behandeling van hun aanvraag verblijven zij meestal in een opvanglocatie van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). Gemeenten hebben geen directe verantwoordelijkheid voor de asielprocedure zelf. Wel krijgen gemeenten steeds vaker te maken met opvangvraagstukken. Landelijke ontwikkelingen, de opvangcapaciteit en wet- en regelgeving kunnen leiden tot verzoeken aan gemeenten om opvanglocaties beschikbaar te stellen. Basisdocument migratie in Dinkelland 8 Voor Dinkelland betekent dit een concrete opvangopgave. De taakstelling bedraagt 166 opvangplekken, bestaande uit 156 reguliere opvangplekken en 10 opvangplekken voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV). Per 1 april 2026 zijn deze opvangplekken nog niet gerealiseerd. Dit betekent dat de gemeente op dit moment nog een volledige opgave heeft in het realiseren van opvangcapaciteit. De opvang van asielzoekers heeft invloed op andere onderdelen van de migratieketen.

Wanneer mensen een verblijfsvergunning krijgen, stromen zij door naar een gemeente waar zij een woning toegewezen krijgen en kunnen starten met hun inburgering. Hierdoor bestaat er een directe relatie tussen opvang, huisvesting, inburgering en participatie. 2.2 Statushouders Statushouders zijn mensen die een verblijfsvergunning hebben gekregen en zich in Nederland mogen vestigen. Gemeenten hebben een wettelijke taak om deze inwoners te huisvesten en hen te begeleiden bij hun start in de Nederlandse samenleving. Naast huisvesting zijn gemeenten verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet Inburgering 2021. Het doel is dat statushouders zo snel mogelijk zelfstandig kunnen deelnemen aan de samenleving. Daarbij spelen huisvesting, taalontwikkeling, onderwijs, werk en sociale contacten een belangrijke rol. Voor Dinkelland vormt de huisvesting van statushouders een belangrijke opgave. Statushouders worden gehuisvest in sociale huurwoningen. De gemeentelijke taakstelling wordt ieder halfjaar vastgesteld en kan worden aangevuld met achterstanden uit eerdere perioden. Voor 2026 bedraagt de totale huisvestingsopgave 112 personen. Deze opgave bestaat uit een achterstand van 66 personen uit eerdere perioden, aangevuld met een taakstelling van 22 personen voor de eerste helft van 2026 en 24 personen voor de tweede helft van 2026.

In de eerste drie maanden van 2026 zijn 11 statushouders gehuisvest. Dit betekent dat het grootste deel van de opgave nog gerealiseerd moet worden in de resterende maanden van het jaar. Tegelijkertijd staat de sociale huurwoningmarkt onder druk, waardoor de huisvesting van statushouders vraagt om voortdurende aandacht en samenwerking met woningcorporaties en andere betrokken partijen. De huisvestingsopgave staat niet op zichzelf. Een tijdige doorstroom naar passende huisvesting is van invloed op de opvangketen, de uitvoering van de inburgering en de mogelijkheden voor participatie en integratie. Daarmee vormt huisvesting een belangrijke schakel binnen de totale migratieketen. 2.2.1 Doorstroomlocaties Doorstroomlocaties vormen een tijdelijke schakel tussen opvang en definitieve huisvesting. Deze locaties kunnen helpen om de druk op de opvangketen te verminderen en bieden mensen meer rust en stabiliteit tijdens de overgang naar een zelfstandige woonsituatie. Basisdocument migratie in Dinkelland 9 Doorstroomlocaties vragen om goede samenwerking tussen het Rijk, het COA, woningcorporaties en gemeenten. De precieze invulling en behoefte kunnen in de loop van de tijd veranderen door landelijke ontwikkelingen en veranderende wetgeving.

2.3 Inwoners die al langer in Nederland wonen (inburgeraars voor 2021 - “oudwetters”) Naast nieuwe statushouders woont er in Dinkelland een groep inwoners die al langer geleden is ingeburgerd. Een deel van deze inwoners heeft inmiddels volledig zijn plek gevonden in de samenleving. Tegelijkertijd zien we dat een andere groep nog steeds moeite heeft met taal, werk of maatschappelijke participatie. Deze groep heeft vaak minder begeleiding ontvangen dan nieuwkomers die onder de huidige inburgeringswet vallen. Hierdoor kan er sprake zijn van achterstanden op het gebied van taal, sociale contacten of deelname aan werk en maatschappelijke activiteiten. Binnen het sociaal domein zien we dat een aanzienlijk deel van deze groep zich bevindt op de onderste treden van de participatieladder. Hierdoor is vaker sprake van langdurige afhankelijkheid van een uitkering en beperkte deelname aan werk, vrijwilligerswerk of maatschappelijke activiteiten. Voor de gemeente vormt deze groep een belangrijk aandachtspunt binnen de bredere migratieopgave. Juist hier liggen kansen om participatie, zelfredzaamheid en sociale verbinding verder te versterken. 2.4 Oekraïense ontheemden Sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne verblijven ook Oekraïense ontheemden in Dinkelland.

Gemeenten hebben de verantwoordelijkheid gekregen om opvang en begeleiding voor deze groep te organiseren op basis van de Europese richtlijn tijdelijke bescherming. De gemeente Dinkelland heeft een opvangopgave van 183 opvangplekken. Op dit moment beschikt de gemeente over een opvangcapaciteit van ongeveer 300 plekken. Daarmee levert Dinkelland een ruimhartige bijdrage aan de opvang van Oekraïense ontheemden. De situatie van Oekraïense ontheemden verschilt van die van asielzoekers en statushouders. Zij vallen onder een tijdelijke Europese regeling en hebben daardoor een andere juridische positie. Tegelijkertijd verblijven veel ontheemden inmiddels al meerdere jaren in Nederland. Hierdoor verschuift de aandacht steeds meer van alleen opvang naar participatie, onderwijs, werk en maatschappelijke betrokkenheid. Daarnaast blijft onzeker hoe lang de oorlog in Oekraïne duurt en welke gevolgen dit heeft voor de verblijfsduur van deze doelgroep. Hierdoor blijft het belangrijk om flexibel te kunnen inspelen op veranderingen in landelijke regelgeving en ontwikkelingen binnen de opvang. Hoewel de opvangcapaciteit op dit moment voldoende is, blijft de gemeente aandacht houden voor de begeleiding, participatie en zelfredzaamheid van Oekraïense Basisdocument migratie in Dinkelland 10 ontheemden.

Ook voor deze groep geldt dat meedoen in de samenleving bijdraagt aan welzijn, sociale verbinding en zelfstandigheid. 2.5 Conclusie De migratieopgave van Dinkelland bestaat uit verschillende doelgroepen met uiteenlopende achtergronden, rechten en ondersteuningsvragen. Tegelijkertijd hebben deze groepen met elkaar gemeen dat zij onderdeel zijn van dezelfde migratieketen. Besluiten over opvang, huisvesting, inburgering en participatie beïnvloeden elkaar. Daarom kiest Dinkelland voor een samenhangende aanpak waarbij niet alleen wordt gekeken naar afzonderlijke doelgroepen, maar ook naar de verbinding tussen de verschillende onderdelen van de opgave. In het volgende hoofdstuk wordt ingegaan op de belangrijkste ontwikkelingen en uitdagingen die van invloed zijn op de migratieopgave in Dinkelland. 3. Ontwikkelingen en uitdagingen De migratieopgave van Dinkelland staat niet op zichzelf. Ontwikkelingen op internationaal, landelijk en lokaal niveau hebben direct invloed op de taken en verantwoordelijkheden van de gemeente. Tegelijkertijd veranderen ook de behoeften van inwoners, de woningmarkt en de arbeidsmarkt. De komende jaren zal de gemeente daarom te maken blijven houden met een dynamische opgave. Sommige ontwikkelingen zijn goed voorspelbaar, terwijl andere afhankelijk zijn van internationale gebeurtenissen, landelijke wetgeving en maatschappelijke ontwikkelingen.

Basisdocument migratie in Dinkelland 11 In dit hoofdstuk worden de belangrijkste uitdagingen beschreven die van invloed zijn op de migratieopgave in Dinkelland. 3.1 De migratieketen staat onder druk De verschillende onderdelen van de migratieketen zijn sterk met elkaar verbonden. Wanneer op één onderdeel vertraging ontstaat, heeft dit vaak gevolgen voor andere onderdelen van de keten. Een tekort aan opvangplaatsen zorgt bijvoorbeeld voor langere verblijfsduur in opvanglocaties. Tekorten op de woningmarkt vertragen vervolgens de huisvesting van statushouders. Hierdoor neemt de druk op opvanglocaties verder toe. Ook participatie en integratie kunnen vertraging oplopen wanneer huisvesting of begeleiding niet tijdig beschikbaar zijn. Deze samenhang vraagt om een integrale aanpak waarbij niet alleen naar afzonderlijke opgaven wordt gekeken, maar ook naar de gevolgen voor de rest van de keten. 3.2 De woningmarkt blijft een uitdaging De beschikbaarheid van betaalbare woningen staat al langere tijd onder druk. Dit raakt niet alleen statushouders, maar ook andere woningzoekenden binnen de gemeente. Tegelijkertijd heeft Dinkelland een wettelijke taak om statushouders te huisvesten. Hierdoor ontstaat spanning tussen de beschikbare woningvoorraad, de taakstellingen vanuit het Rijk en de behoeften van andere woningzoekenden. De verwachting is dat deze druk de komende jaren blijft bestaan.

Daarom blijft het belangrijk om te zoeken naar oplossingen die bijdragen aan doorstroming en een evenwichtige verdeling van woningen. 3.3 Participatie verloopt niet voor iedereen vanzelf Voor veel nieuwkomers vormt participatie een belangrijke stap richting zelfstandigheid. Werk, opleiding, vrijwilligerswerk en deelname aan maatschappelijke activiteiten zorgen voor ontmoeting, taalontwikkeling en sociale verbinding. Tegelijkertijd zien we dat niet iedereen deze stap vanzelf zet. Vooral inwoners die onder eerdere inburgeringsstelsels zijn ingeburgerd, hebben vaak minder begeleiding ontvangen. Hierdoor hebben zij soms een grotere afstand tot werk, opleiding of maatschappelijke deelname. Binnen het sociaal domein zien we dat een deel van deze groep zich bevindt op de onderste treden van de participatieladder. Dit vergroot het risico op langdurige afhankelijkheid van ondersteuning en zorgt ervoor dat talenten onvoldoende worden benut. 3.4. Sociale netwerken zijn belangrijk voor integratie Integratie vindt niet alleen plaats via formele begeleiding. Juist contacten in de buurt, op het werk, bij verenigingen en tijdens vrijwilligerswerk spelen een belangrijke rol. Basisdocument migratie in Dinkelland 12 Een sterk sociaal netwerk helpt mensen om de taal te leren, informatie te vinden en zich thuis te voelen in hun omgeving.

Tegelijkertijd zien we dat niet iedere nieuwkomer vanzelf toegang heeft tot dergelijke netwerken. Het versterken van sociale verbindingen blijft daarom een belangrijke uitdaging binnen de migratieopgave. 3.5. Werkgevers en verenigingen bieden kansen Naast uitdagingen zijn er ook kansen. Veel werkgevers hebben te maken met personeelstekorten. Tegelijkertijd beschikken nieuwkomers vaak over kennis, ervaring en talenten die nog onvoldoende worden benut. Ook het verenigingsleven biedt kansen voor ontmoeting en participatie. Sportverenigingen, culturele organisaties, vrijwilligersinitiatieven en dorpsverenigingen vormen plekken waar inwoners elkaar ontmoeten en onderdeel worden van de gemeenschap. Door deze bestaande kracht van Dinkelland beter te benutten, kunnen participatie en integratie verder worden versterkt. 3.6 Verschillen tussen kernen vragen om maatwerk Dinkelland bestaat uit verschillende kernen met ieder een eigen karakter, sociale structuur en voorzieningenniveau. Wat in de ene kern goed werkt, hoeft niet automatisch ook in een andere kern succesvol te zijn. Daarom vraagt de migratieopgave om maatwerk. Daarbij wordt rekening gehouden met de draagkracht van kernen, bestaande netwerken en lokale kansen voor participatie. Een gebiedsgerichte aanpak helpt om beter aan te sluiten bij de praktijk van inwoners en vergroot de kans op duurzame resultaten.

3.7 Conclusie De migratieopgave van Dinkelland blijft de komende jaren omvangrijk en veelzijdig. De druk op opvang, huisvesting, participatie en integratie vraagt om voortdurende aandacht en samenwerking. Tegelijkertijd biedt de opgave ook kansen. Nieuwkomers kunnen bijdragen aan de vitaliteit van de samenleving, de arbeidsmarkt en het verenigingsleven. Voorwaarde is wel dat opvang, huisvesting, inburgering en participatie niet los van elkaar worden georganiseerd. Daarom kiest Dinkelland voor een samenhangende aanpak waarbij de verschillende onderdelen van de migratieketen met elkaar worden verbonden. In het volgende hoofdstuk wordt beschreven hoe deze samenhangende aanpak eruitziet. Basisdocument migratie in Dinkelland 13 4. Gewenste samenhangende aanpak De migratieopgave bestaat uit verschillende onderdelen. Opvang, huisvesting, inburgering, participatie en integratie hebben ieder hun eigen uitdagingen, wettelijke taken en betrokken partijen. Tegelijkertijd zijn deze onderdelen onlosmakelijk met elkaar verbonden. Dinkelland kiest daarom voor een samenhangende aanpak. Daarbij worden de verschillende onderdelen van de migratieketen niet afzonderlijk benaderd, maar als onderdelen van één geheel. Besluiten op het gebied van opvang hebben invloed op huisvesting. Huisvesting heeft invloed op inburgering en participatie.

En succesvolle participatie draagt bij aan zelfredzaamheid, leefbaarheid en sociale samenhang. Het doel van deze aanpak is om nieuwkomers zo snel mogelijk zelfstandig te laten deelnemen aan de samenleving, met oog voor de draagkracht van de kernen en de belangen van bestaande inwoners. 4.1 De aanpak in één oogopslag De gemeente ziet migratie als een keten waarin verschillende fasen elkaar opvolgen en beïnvloeden. Een nieuwkomer komt binnen via opvang of huisvesting, leert de taal, bouwt een sociaal netwerk op, neemt deel aan activiteiten en ontwikkelt zich uiteindelijk richting zelfstandige deelname aan de samenleving. Iedere stap in deze keten vraagt om samenwerking tussen verschillende partijen. Daarom kijkt Dinkelland niet alleen naar de afzonderlijke fasen, maar juist naar de verbinding tussen deze fasen. Door vroegtijdig aandacht te besteden aan participatie, ontmoeting en taalontwikkeling kunnen latere problemen worden voorkomen en krijgen inwoners meer kansen om mee te doen. 4.2 Samenhang tussen beleid, uitvoering en samenleving De migratieopgave kan alleen succesvol worden uitgevoerd wanneer beleid, uitvoering en samenleving met elkaar verbonden zijn. De gemeente zorgt voor kaders, regie en afstemming. Uitvoerende organisaties ondersteunen inwoners bij opvang, begeleiding, participatie en zelfredzaamheid.

Inwoners, vrijwilligers, verenigingen, ondernemers en maatschappelijke organisaties zorgen voor de verbinding met het dagelijks leven in de kernen. Juist in deze samenwerking ontstaat de basis voor succesvolle integratie. Meedoen gebeurt niet alleen via gemeentelijke voorzieningen, maar vooral in de samenleving zelf. Basisdocument migratie in Dinkelland 14 Bovenstaand schema visualiseert de samenhang tussen beleid, uitvoering, maatschappelijke partners en de samenleving. Het laat zien hoe deze onderdelen

Basisdocument migratie in Dinkelland 15 gezamenlijk bijdragen aan participatie, zelfredzaamheid en integratie van nieuwkomers binnen de gemeente Dinkelland. 4.3 Samenwerking als uitgangspunt De migratieopgave vraagt om samenwerking tussen veel verschillende partijen. Geen enkele organisatie kan deze opgave alleen uitvoeren. De gemeente werkt daarom samen met maatschappelijke organisaties, woningcorporaties, onderwijsinstellingen, werkgevers, vrijwilligersorganisaties, verenigingen en inwoners. Iedere partij levert daarbij een eigen bijdrage vanuit zijn eigen rol en verantwoordelijkheid. Deze samenwerking is niet alleen nodig om wettelijke taken uit te voeren, maar ook om nieuwkomers daadwerkelijk een plek te geven binnen de samenleving van Dinkelland. 4.4 Gebiedsgericht werken Dinkelland bestaat uit verschillende kernen met ieder een eigen karakter, eigen voorzieningen en eigen sociale netwerken. Daarom kiest de gemeente voor een gebiedsgerichte aanpak. Per kern wordt gekeken welke kansen aanwezig zijn, welke voorzieningen beschikbaar zijn en welke ondersteuning nodig is. Daarbij wordt zoveel mogelijk aangesloten bij bestaande initiatieven en netwerken. Een gebiedsgerichte aanpak helpt om beter aan te sluiten bij de lokale situatie en vergroot de betrokkenheid van inwoners en organisaties.

4.5 Van begeleiding naar meedoen Het uiteindelijke doel van de samenhangende aanpak is dat nieuwkomers actief deelnemen aan de samenleving. Dat betekent dat mensen niet alleen beschikken over passende huisvesting en begeleiding, maar ook deelnemen aan werk, onderwijs, vrijwilligerswerk, verenigingen en andere maatschappelijke activiteiten. Op die manier groeien nieuwkomers stap voor stap toe naar zelfstandigheid en verbondenheid met hun omgeving. Participatie wordt daarbij niet gezien als het eindpunt van een traject, maar als een proces dat al begint vanaf het eerste contact met de gemeente en de samenleving. 4.6 Conclusie Dinkelland kiest voor een aanpak waarin opvang, huisvesting, inburgering, participatie en integratie met elkaar verbonden zijn. De gemeente voert regie op de samenhang tussen deze onderdelen, maar ziet samenwerking met inwoners, vrijwilligers, verenigingen, ondernemers en maatschappelijke organisaties als een belangrijke voorwaarde voor succes. Door uit te gaan van samenwerking, maatwerk en participatie vanaf het eerste moment ontstaat een aanpak die past bij de Dinkellandse samenleving en die ruimte biedt om in te spelen op toekomstige ontwikkelingen binnen de migratieketen. Basisdocument migratie in Dinkelland 16 5. Van opgave naar uitvoering De migratieopgave van Dinkelland is breed en bestaat uit verschillende onderdelen.

Sommige opgaven vragen om bestuurlijke keuzes, andere vragen vooral om praktische uitvoering. Ook kunnen ontwikkelingen in de tijd veranderen, waardoor nieuwe prioriteiten ontstaan. Daarom kiest Dinkelland ervoor om de uitvoering van de migratieopgave niet volledig in dit document vast te leggen. Dit document beschrijft de opgave, de ontwikkelingen en de uitgangspunten die richting geven aan het handelen van de gemeente. De concrete uitwerking vindt plaats in afzonderlijke uitvoeringskaders. 5.1 Werken met uitvoeringskaders Niet iedere opgave binnen de migratieketen vraagt dezelfde aanpak. De opvang van asielzoekers vraagt bijvoorbeeld om andere maatregelen dan de participatie van inwoners die al langere tijd in Dinkelland wonen. Ook verschillen de betrokken organisaties, de benodigde middelen en de bestuurlijke afwegingen. Om die reden werkt Dinkelland met afzonderlijke uitvoeringskaders. Deze uitvoeringskaders sluiten aan op de uitgangspunten uit dit document en beschrijven hoe de gemeente invulling geeft aan een specifieke opgave. Een uitvoeringskader bevat onder andere: • de aanleiding en doelstelling; • de doelgroep; • de gewenste resultaten; • de betrokken partners; • de benodigde inzet en middelen; • de wijze van monitoring en evaluatie. Hierdoor ontstaat ruimte om per opgave maatwerk toe te passen, terwijl de samenhang binnen de totale migratieketen behouden blijft.

Hiermee blijft het opgavebeeld stabiel, terwijl de uitvoering kan worden aangepast aan nieuwe ontwikkelingen, wetgeving en lokale behoeften. 5.2 Mogelijke uitvoeringskaders De migratieopgave ontwikkelt zich voortdurend. Daarom kan de gemeente op verschillende momenten besluiten om een uitvoeringskader op te stellen of te actualiseren. Voorbeelden hiervan zijn: • Uitvoeringskader Participatie en Integratie; • Uitvoeringskader Opvang Asielzoekers; • Uitvoeringskader Huisvesting Statushouders; • Uitvoeringskader Oekraïense Ontheemden; • Andere uitvoeringskaders wanneer nieuwe ontwikkelingen daar aanleiding toe geven. Basisdocument migratie in Dinkelland 17 De inhoud en omvang van deze uitvoeringskaders kunnen verschillen. Wel sluiten zij altijd aan op de uitgangspunten en ambities die in dit document zijn vastgelegd. 5.3 Samenhang bewaken Hoewel de uitvoering plaatsvindt via afzonderlijke uitvoeringskaders, blijft de samenhang tussen de verschillende onderdelen van de migratieketen belangrijk. Een besluit over opvang kan gevolgen hebben voor huisvesting. Ontwikkelingen op de woningmarkt hebben invloed op participatie en integratie. Ook veranderingen in wet- en regelgeving kunnen gevolgen hebben voor meerdere onderdelen van de keten. De gemeente bewaakt daarom voortdurend de samenhang tussen de verschillende opgaven.

Daarbij wordt gekeken naar de gevolgen voor inwoners, de leefbaarheid in de kernen, de uitvoerbaarheid voor de organisatie en de wettelijke verantwoordelijkheden van de gemeente. 5.4 Tot slot De migratieopgave van Dinkelland vraagt om een aanpak die verder kijkt dan afzonderlijke doelgroepen of losse vraagstukken. Opvang, huisvesting, inburgering, participatie en integratie hangen met elkaar samen en vragen om een gezamenlijke benadering. Met dit document brengt Dinkelland de totale migratieopgave in beeld en worden de uitgangspunten beschreven die richting geven aan de uitvoering. Daarmee vormt dit document de basis voor toekomstige keuzes en voor de ontwikkeling van afzonderlijke uitvoeringskaders. Door te werken vanuit één gezamenlijk opgavebeeld blijft de samenhang tussen de verschillende onderdelen van de migratieketen behouden. Tegelijkertijd ontstaat ruimte om per onderwerp maatwerk toe te passen en in te spelen op nieuwe ontwikkelingen. De gemeente kiest daarbij bewust voor een aanpak waarin samenwerking centraal staat. Want of het nu gaat om opvang, huisvesting, participatie of integratie: duurzame oplossingen ontstaan alleen wanneer gemeente, maatschappelijke partners, inwoners en nieuwkomers samen optrekken. We hebben elkaar nodig.