2023-73 Regioplan Twentse Koers 2024-2026 (bijlage 2).pdf
Tekst van het document
Regiobeeld Twente 2023 Contactpersonen Coördinerende zorgverzekeraar: Naam: Eric Veldboer Functie: Regiomanager Menzis Mailadres: veldboer.e@menzis.nl Telefoonnummer: 06-53975405 Regionale samenwerkingsstructuur en Coördinator gemeenten: Naam: Elise Hol Functie: Programmamanager Twentse Koers Mailadres: e.hol@twentsekoers.nl Telefoonnummer: 06-12198288
Contactpersoon Regiobeeld: Naam: Peter van Hartingsveldt Functie: Projectmanager Menzis Mailadres: hartingsveldt.p.van@Menzis.nl Telefoonnummer 06-51260797 1
Doel van het regiobeeld
Dit regiobeeld geeft inzicht in: 1. Prognoses van en ontwikkelingen in de zorgbehoefte en andere relevante informatie over de bevolking van de regio Twente; en 2. De capaciteit en prestaties van zorg, sociaal domein en ondersteuning in de regio.
Het regiobeeld met beleidsarme projecties vormt de basis voor het regioplan. Let op, bij analyses en conclusies met betrekking tot toekomstige cijfers wordt uitgegaan van gelijkblijvende omstandigheden. Dit zijn dus aannames. In het regioplan stellen de regionale zorgpartijen vast wat de belangrijkste prioritaire opgaven zijn en staan de afspraken hoe deze gezamenlijk worden aangepakt.
Zie voor meer informatie, verdiepende data en vergelijking met andere regio’s: www.regiobeeld.nl 28-6-2023
2
Bij het opstellen van dit regiobeeld zijn de volgende partijen betrokken:
Betrokken partijen
Opdrachtgevers:
Ontwikkelaars:
Consulterend:
3
Samenvatting en belangrijkste conclusies
Inhoudsopgave
A. Kenmerken van de regio: 1. Demografie 2. Sociale factoren 3. Gezondheid en leefstijl 4. IZA-doelgroepen 5. Fysieke omgeving 6. Arbeidsmarkt B. Zorg in de regio (per sector): 7. Huisartsenzorg 8. Medisch specialistische zorg 9. Acute zorg 10. Geboortezorg 11. Geestelijke gezondheidszorg 12. Verpleeg- en verzorgingshuizen en thuiszorg 13. Gehandicaptenzorg 14. Jeugdwet en Wmo 15. Preventie C. Regionale samenwerking
28-6-2023
4
Samenvatting en belangrijkste conclusies
28-6-2023
5
Samenvatting en belangrijkste conclusies Toenemende zorgvraag: • Twente is een sterk vergrijzende regio, die de aankomende jaren in bevolkingsaantal licht gaat dalen. • De gemiddelde sociaal economische status (SES-WOA) ligt voor de meeste, Twentse gemeenten boven het landelijk gemiddelde. De gemeenten Almelo, Enschede en Hengelo scoren onder dit gemiddelde. In deze gemeenten is sprake van meer eenzaamheid en minder regie over het eigen leven. • Een meerderheid van de Twentse inwoners 20 jaar en ouder ervaart een goede gezondheid. Dit percentage is de afgelopen tien jaar gedaald en de verwachting is dat deze daling doorzet. • Wel heeft 52% (2023) van de inwoners een chronische aandoening. De prevalentie van de ouderdom gerelateerde aandoeningen gaat sterk toenemen in Twente. Dementie en artrose stijgen daarbij het meeste. • In Twente liggen de percentages overgewicht en overmatig alcoholgebruik ruim boven het landelijk gemiddelde. Het aantal rokers is lager en neemt naar verwachting in de periode tot 2030 af. Overgewicht gaat de aankomende jaren echter sterk toenemen.
6
Samenvatting en belangrijkste conclusies (vervolg) Afnemend zorgaanbod /-ondersteuning door: • Een oplopend tekort aan personeel binnen de sector zorg en welzijn (van 3,1% in 2021 naar 5,2% in 2030). Dit tekort ligt wel lager dan het Nederlandse gemiddelde. • Een vergrijzing binnen het personeelsbestand. Het percentage werknemers van 55 jaar en ouder is de laatste 13 jaar (2010-2022) binnen alle zorgsectoren opgelopen. • Een daling van het mantelzorgpotentieel (50-64 jaar) in de periode 2023 tot 2040 van 8,5 naar 3,6; dit is meer dan een halvering binnen deze leeftijdscategorie.
7
Samenvatting en belangrijkste conclusies (vervolg) Algemene opvallendheden: • Gemiddeld gedeclareerde zorgkosten (Zvw) per persoon liggen in de regio Twente voor alle leeftijdscategorieën rond het gemiddelde in Nederland (peiljaar 2019). • Vooral ouderen in Twente hebben matige tot onvoldoende gezondheidsvaardigheden. • Lage SES-gemeentes hebben relatief een hogere zorgconsumptie en hogere jeugdzorgkosten. Het inzetten op bestaanszekerheid is daarmee een cruciale sleutel voor de komende jaren. • Binnen de jeugdzorg zijn 180 aanbieders gecontracteerd met minder dan 10 cliënten. De verwachting is dat het aanbod anders georganiseerd gaat worden door de Hervormingsagenda en aanpassingen in de Jeugdwet. • Het overheids- en zorgkantoorbeleid is de aankomende jaren gericht op het niet verder laten stijgen van het aantal intramurale verpleeghuisbedden. Het belang van geschikte woningen voor ouderen neemt daarmee sterk toe maar de praktijk is hierin weerbarstig. Ook geeft het langer thuis wonen extra druk op de 1e lijn in het bijzonder de huisartsenzorg en wijkverpleging.
8
Totaal analyse per gemeente (deel 1)
9
Totaal analyse per gemeente (deel 2)
10
A. Kenmerken van de regio
28-6-2023
11
Beknopte omschrijving van de regio • De zorgkantoorregio Twente is gelegen in het Oosten van Nederland en bestaat uit 14 gemeenten. De regio heeft 633.917 inwoners (2022) en kent een stad- en plattelandsomgeving met een prachtig coulissen landschap • De regio overlapt volledig met de veiligheidsregio, GGD-regio en jeugdhulpregio, en grotendeels met de ROAZ-regio • Twente kenmerkt zich door het zogenaamde noaberschap, "ons kent ons" en behulpzaamheid. Verder onderscheidt de regio zich door: gastvrijheid, ondernemen, trots, innovatie, hard werken en een zekere bescheidenheid • Binnen de regio wordt intensief samengewerkt in diverse, regionale netwerken, zoals Twentse Koers en Twente Beter. Deze netwerken worden ingezet voor belangrijke transitie- en transformatieopdrachten voortkomend uit landelijke akkoorden.
12
1. Demografie A.
Bevolkingsontwikkeling en leeftijdsopbouw
B.
Vergrijzing en geboortes
C.
Demografische druk
Disclaimer: de data+prognoses voor dit hoofdstuk komen van Regiobeeld.nl
13
1A. Bevolkingsontwikkeling en leeftijdsopbouw
•
Het bevolkingsaantal daalt naar verwachting van 631.740 in 2023, naar 621.450 in 2040; dit is een daling van circa 1,6%.
•
De bevolkingsgroei in de zorgkantoorregio Twente is lager dan de gemiddelde bevolkingsgroei in Nederland.
•
Vanaf 2030 wordt een bevolkingskrimp in de regio verwacht.
•
Disclaimer: de gebruikte CBS-data eind 2020 zijn afkomstig van de landelijke site regiobeeld.nl. Recente data 2022 opgenomen in de rapportage van het PBL/CBS zijn landelijk nog niet verwerkt.
•
De verwachting is dat het aandeel jeugdigen in de regio stabiel blijft maar dat in de volwassen populatie het aandeel ouderen 65+ toeneemt.
14
1B. Vergrijzing en geboortes
•
De verwachting is dat het percentage ouderen in Twente tussen 2020 en 2040 verdubbelt.
•
Het percentage inwoners van 65 jaar en ouder ligt in de zorgkantoorregio Twente hoger dan het gemiddelde in Nederland.
•
Het aantal levend geboren kinderen laat in de regio Twente in de periode 2002 – 2021 een dalende trend zien. De daling is sterker dan de gemiddelde trend in Nederland.
•
Het aantal levend geboren kinderen in de regio Twente bedraagt 5.880 in 2021.
15
1C. Demografische druk
Demografische druk geeft de verhouding aan tussen de som van het aantal personen van 0-19 jaar en 65 jaar of ouder en de personen in de zogenaamde 'productieve leeftijdsgroep' van 20-64 jaar. Het cijfer van de demografische druk geeft inzicht in de verhouding tussen het nietwerkende deel van de bevolking en het werkende deel van de bevolking. Grijze druk geeft de verhouding tussen het aantal personen van 65 jaar of ouder en het aantal personen van 20 tot 65 jaar weer. Dit cijfer laat de verhouding tussen de ouderen en de 'productieve leeftijdsgroep' zien. De grijze druk neemt sterkt toe in de komende jaren. Nu, in 2023, zijn er per 2 ouderen (65+), 5,3 volwassenen (20-64jr). Deze verhouding wordt in snel tempo ongunstiger. Over 10 jaar (2033) zijn er per 2 ouderen nog maar 4,3 volwassenen (20-64jr) en nog 3 jaar later zijn dit 4,0 volwassenen (20-64jr). Omgerekend naar percentages, betekent dit: in de komende 10 jaar zullen er bijna 20% minder ‘productieve volwassenen’ zijn, per 65+’er. En in de 3 jaar daarna nog eens 7%. •
De demografische druk is in de regio Twente hoger dan gemiddeld in Nederland. Dat betekent dat er minder mensen in de productieve leeftijdsgroep zijn dan het landelijke gemiddelde.
•
De regio Twente laat een vergelijkbare trend zien met de rest van Nederland.
•
Als we kijken naar de grijze druk, dan zien we dat in de komende 10 jaar het aantal volwassenen in de productieve leeftijdsgroep, met bijna 20% daalt per 65+’er (van 5,3 volwassenen per 2 ouderen, naar 4,3 per 2 ouderen). Omgekeerd zegt dit, dat er per oudere dus veel minder productieve volwassenen zijn om de informele en formele zorg te leveren.
•
Als je dit afzet tegen 1 op de 6 werkzaam in de zorg dan staan we voor een uitdaging.
16
Samenvatting en conclusies • Het totale bevolkingsaantal in Twente daalt licht. • Twente vergrijst. De verwachting is dat het percentage ouderen in Twente tussen 2020 en 2040 verdubbelt. • Het aantal levend geboren kinderen is in de periode 2002-2021 sterker gedaald dan de gemiddelde trend in Nederland.
• De demografische druk neemt in de periode 2023-2024 verder toe en is hoger dan gemiddeld in Nederland.
17
2. Sociale determinanten A.
SES-WOA per gemeente
B.
Inkomensverdeling
C.
Moeite met rondkomen
D.
Regie over het eigen leven
E.
Eenzaamheid
18
2A. SES-WOA •
Deze kaart toont per gemeente in regio Twente de gemiddelde sociaaleconomische status (SES-WOA). De SES-WOA score is voor het eerst bepaald door het Centraal Bureau voor de Statistiek op basis van gegevens over financiële welvaart (W), opleidingsniveau (O) en recent arbeidsverleden (A) van de huishoudens in de betreffende regio. Een hogere score reflecteert een hogere sociaaleconomische status.
•
In de gemeenten Hengelo, Almelo en Enschede ligt de SES-WOA score onder het landelijk gemiddelde.
•
In de overige gemeenten in de regio Twente ligt de SES-WOA score boven het landelijk gemiddelde.
19
2B. Inkomensverdeling
•
De regio Twente is minder welvarend dan het Nederlandse gemiddelde. Er zijn relatief meer huishoudens in het eerste, tweede en derde inkomenskwintiel, evenveel in het vierde inkomenskwintiel en opvallend minder in het vijfde kwartiel (Toelichting volgt in juni 2023).
20
2C. Moeite met Rondkomen Moeite met rondkomen in afgelopen jaar
30% 25% 20%
Volwassenen (1864)
15%
Ouderen (65+)
10% 5%
0% 2010
2015
2020
2025
Bron: GGD gezondheidsmonitoren volwassenen en ouderen 2012-2022
•
Deze kaart presenteert per gemeente in regio Twente het aantal personen dat moeite heeft met rondkomen, als een percentage van de bevolking van 18 jaar en ouder. Het gaat hierbij om de mensen die aangaven de afgelopen 12 maanden enige of grote moeite te hebben gehad met rondkomen.
•
Moeite met rondkomen is hoger in de stedelijke gebieden
•
Evenveel mensen moeite met rondkomen van het huishoudinkomen in 2022 t.o.v. 2016 . 19% van de Twentenaren heeft de afgelopen twaalf maanden moeite gehad om rond te komen van het huishoudinkomen. Dit is net iets hoger dan 2016, toen lag het Twentse percentage op 17%. Het landelijk gemiddelde is 13%. Er is bijna geen verschil tussen mannen en vrouwen. Volwassenen (21%) geven gemiddeld vaker aan moeite te hebben met rondkomen, dan ouderen (11%).
21
2D. Regie over het eigen leven Matig/veel regie over eigen leven
93% 92% 91% 90% 89%
88% 87% 2010
2012
2014
2016
2018
2020
2022
2024
Bron: GGD gezondheidsmonitoren volwassenen en ouderen 2012-2022
•
•
Het percentage inwoners van 18 jaar en ouder dat regie over het eigen leven heeft, ligt hoger dan het gemiddelde in Nederland (VTV 2018 RIVM). Het percentage inwoners van 18 jaar en ouder dat regie over het eigen leven heeft, laat een dalende trend zien.
•
De verdeling van het percentage inwoners 20 jaar en ouder dat regie over het eigen leven heeft in regio Twente ligt het laagst in de gemeenten Almelo en Enschede.
22
2D. Regie over het eigen leven (vervolg)
Bron: Gedeeld regiobeeld: zorg en ondersteuning voor Twentse ouderen
•
Regie over eigen leven is lager voor inwoners met een lage SES en voor ouderen (65+). Het percentage van 17% dat onvoldoende regie over het leven ervaart ligt daarnaast significant hoger dan het Nederlands gemiddelde van 14%.
23
2E. Eenzaamheid
•
Het percentage inwoners van 20 jaar en ouder waarbij sprake is van eenzaamheid, ligt in de regio Twente ongeveer 3% lager dan het gemiddelde in Nederland.
•
Het percentage inwoners van 20 jaar en ouder waarbij sprake is van eenzaamheid, laat een licht stijgende trend zien.
•
Het percentage inwoners van 20 jaar of ouder waarbij sprake is van ernstige of zeer ernstige eenzaamheid, ligt hoger in de stedelijke gebieden. Daarnaast is te zien dat Twentse ouderen van 65+ vaker matig tot ernstig eenzaam zijn. Dit geldt voor meer dan de helft van de 65+’ers, waarmee Twente hoger ligt dan het landelijk gemiddelde van 49%.
Bron: Gedeeld regiobeeld: zorg en ondersteuning voor Twentse ouderen
24
Samenvatting en conclusies Sociale Determinanten: • De meeste Twentse gemeenten hebben een SESWOA score boven het landelijke gemiddelde. Alleen de grotere steden (Almelo, Enschede en Hengelo) scoren onder het gemiddelde. • De regio Twente is minder welvarend met relatief meer huishoudens in de lagere inkomensklassen.
eenzaamheid dan het gemiddelde in Nederland. In verstedelijkte gebieden ligt de score wel hoger voor inwoners van 20 jaar en ouder.
• Ouderen hebben minder regie over het eigen leven en ervaren meer eenzaamheid dan andere inwoners van Twente. Op beide determinanten scoren zij daarnaast hoger dan het landelijk gemiddelde.
• Ongeveer 21% van de inwoners van Twente heeft moeite met rondkomen. Dit percentage is gestegen t.o.v 2020. • Het percentage Twentenaren van 20 jaar en ouder met regie over eigen leven, ligt boven het landelijk gemiddelde. De gemeenten Almelo en Enschede scoren in Twente het laagste. • In de regio Twente is minder sprake van
25
3. Gezondheid en leefstijl A.
Ervaren gezondheid en Levensverwachting
B.
Prevalentie aandoeningen
C.
Medicijngebruik
D.
Leefstijlindicatoren
E.
Zorgkosten (algemeen)
26
3A. Ervaren gezondheid en Levensverwachting (zeer) goed ervaren gezondheid
82% 80% 78%
76% 74% 72% 70% 2010
2012
2014
2016
2018
2020
2022
2024
Bron: GGD gezondheidsmonitoren volwassenen en ouderen 2012-2022
•
Het percentage inwoners van 20 jaar en ouder met een als (zeer) goed ervaren gezondheid ligt in de regio rond het gemiddelde van Nederland. Tussen de jaren 2012 en 2020 werd een kleine stijging gezien, maar in de laatste twee jaar is dit gedaald met ongeveer 10%.
•
De levensverwachting bij geboorte ligt in de regio Twente lager dan gemiddeld in Nederland, maar laat wel een vergelijkbare stijgende trend zien in de periode 2000 – 2020.
27
3B. Prevalentie aandoeningen
•
In 2023 heeft 52% van de inwoners in de regio Twente één chronische aandoening.
•
Het aantal inwoners met één aandoening stijgt van 397.530 in 2022 naar 402.580 in 2030; een toename van 5.050 personen in 8 jaar.
•
•
De relatieve stijging van het aantal inwoners met een meer dan één chronische aandoening is in de regio Twente kleiner dan het gemiddelde in Nederland.
•
Ter toelichting; het gaat hier dus niet om het absolute aantal inwoners in Twente.
De relatieve stijging van het aantal inwoners met een chronische aandoening is in de regio Twente kleiner dan het gemiddelde in Nederland.
28
3B. Prevalentie aandoeningen (vervolg)
•
De grafiek laat de ontwikkeling zien van een aantal geselecteerde aandoeningen in de regio Twente als percentage van de totale bevolking. De grafiek toont een index met basisjaar 2015 zodat de landelijke en regionale cijfers met elkaar kunnen worden vergeleken.
•
De cijfers geven een toekomstprojectie vanaf 2016 in de regio. Deze projecties zijn beleidsarm
•
Uitgezonderd van de prevalentie van angststoornissen, neemt de prevalentie van de meest voorkomende aandoeningen de periode tot 2030 toe in de regio Twente.
•
Met name de prevalentie van ouderdom gerelateerde aandoeningen neemt sterk toe. Van de prevalenties van dementie en perifere artrose wordt het meeste stijging verwacht. De Twentse gemeenten met de sterkste verwachte toename in dementie zijn Haaksbergen, Hengelo en Rijssen-Holten.
29
3C. Medicijngebruik •
Behalve voor glaucoom ligt het medicijngebruik voor de in de bovenste tabel genoemde lichamelijke aandoeningen in de zorgkantoorregio Twente hoger dan het Nederlandse gemiddelde.
•
Het medicijngebruik ligt voor de in de onderste tabel genoemde geestelijke aandoeningen in de zorgkantoorregio Twente lager of gelijk aan het Nederlandse gemiddelde, met uitzondering van angststoornissen.
30
3D. Leefstijlindicatoren
Overgewicht (25 < BMI < 30)
Voldoet aan de beweegrichtlijn 2017
54%
55%
53%
54% 53%
53%
52%
52% 52% 2012
•
Het percentage rokers ligt in de zorgkantoorregio Twente lager dan het gemiddelde in Nederland, terwijl het percentage mensen die voldoen aan de beweegrichtlijn en personen met overgewicht hoger liggen.
•
Het percentage personen met overmatig alcoholgebruik is hoger dan het gemiddelde in Nederland.
•
Het percentage mensen wat soms rookt neemt in de periode tot 2030 sterk af alhoewel de daling in het aantal rokers stagneert. Het percentage personen met overgewicht neemt toe maar minder dan verwacht in de VTV 2018. Het percentage mensen die aan de beweegnorm voldoet neemt af.
51% 2014
2016
2018
2020
2022
Bron: GGD gezondheidsmonitoren volwassenen en ouderen 2012-2022
50% 2010
2015
2020
2025
Bron: GGD gezondheidsmonitoren volwassenen en ouderen 2012-2022
31
3D. Leefstijlindicatoren (vervolg)
•
16% van de ouderen tussen de 65 en 74 jaar geeft aan de afgelopen drie maanden te zijn gevallen. Dit percentage is hoger bij inwoners, die 75 jaar en ouder zijn.
32
3D. Leefstijlindicatoren (vervolg) Valrisico Gemeente
% inwoners 65+ (dec 2022)
geschat % aantal inwoners 65+ inwoners 65+ met verhoogd valrisico
aantal inwoners 65+ met verhoogd valrisico 2023
Almelo Borne
20 22
14.498 5.139
32 35
4.639 1.799
Dinkelland
23
5.854
34
1.990
Enschede
18
28.420
33
9.379
Haaksbergen
25
5.895
30
1.769
Hengelo
21
16.367
36
5.892
Hellendoorn
23
8.005
35
2.802
Hof van Twente
26
8.826
35
3.089
Losser
24
5.383
32
1.723
Oldenzaal
24
7.416
35
2.596
Rijssen-Holten
19
7.214
33
2.381
Tubbergen
20
4.126
30
1.238
Twenterand
20
6.419
35
2.247
Wierden
22
5.195
34
1.766
Totaal
22
128.757
33,5 %
43.134
Bron: https://www.veiligheid.nl/kennisaanbod/advies/gemeenten-aan-zet-voor-valpreventie
28-6-2023
33
3E. Zorgkosten (algemeen)
•
De gemiddelde gedeclareerde zorgkosten per persoon (Zvw) liggen in de regio Twente voor alle leeftijdscategorieën rond het Nederlandse gemiddelde.
•
Alleen de gemiddelde gedeclareerde kosten in de leeftijdscategorie 85 jaar en ouder ligt hoger; dit hangt samen met het feit dat deze groep relatief meer kosten maakt voor wijkverpleging dan gemiddeld in Nederland.
•
De gemiddelde gedeclareerde zorgkosten per persoon liggen in de regio Twente, voor de verschillende in de grafieken beschreven zorgsoorten en leeftijdscategorieën, rond het Nederlandse gemiddelde.
•
Alleen de leeftijdscategorie 85 jaar en ouder maakt iets minder kosten in medisch-specialistische zorg en meer kosten in de wijkverpleging.
34
Samenvatting en conclusies Gezondheid en leefstijl: • Een meerderheid van de Twentenaren van 18 jaar en ouder ervaart een goede gezondheid (71%, 2022). Dit ligt iets boven het landelijk gemiddelde maar is wel sterk gedaald t.o.v. 2020. • De levensverwachting bij geboorte is in de periode 2000 tot 2020 iets gestegen.
• In 2023 heeft naar verwachting 52% van alle inwoners een chronische aandoening. Dit aantal gaat tot 2023 licht stijgen. Deze relatieve stijging is wel minder dan het gemiddelde in Nederland. • Met name de prevalentie van ouderdom gerelateerde aandoeningen neemt sterk toe tot 2030. • Het medicijngebruik bij chronische aandoeningen ligt hoger dan het landelijk gemiddelde. Een uitzondering hierop vormt een aantal geestelijke aandoeningen.
• Het percentage rokers ligt iets later dan gemiddeld in Nederland en gaat naar verwachting tot 2030 afnemen.
• De percentages overgewicht (56%, 2023) en overmatig alcoholgebruik liggen hoger dan het landelijk gemiddelde. De verwachting is dat het aantal te zware Twentenaren tot 2030 sterk zal toenemen. • De gemiddelde zorgkosten (Zvw) in 2019 liggen voor alle leeftijdscategorieën rond het Nederlands gemiddelde. Alleen de kosten in de categorie 85 jaar en ouder liggen hoger. Dit hangt samen met de meerkosten voor wijkverpleging.
35
4. IZA-doelgroepen A.
Mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden
B.
Mensen met psychische klachten
NB. In het IZA is afgesproken dat enkele doelgroepen zullen worden gemonitord. Momenteel wordt deze monitor nog vormgegeven en uitgevoerd. Specifieke data daaruit is daarom helaas nog niet beschikbaar. De verwachting is dat deze monitor per zomer 2023 beschikbaar zal zijn. Zodra dit het geval is, wordt hier een verwijzing opgenomen.
36
4A. Mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden (volwassenen, 18-64 jaar)
GGD Twente
GGD Twente
GGD Twente
•
Om zoveel mogelijk regie te kunnen voeren, heb je gezondheidsvaardigheden nodig. Dit zijn onder andere vaardigheden om informatie over je gezondheid te vinden, te begrijpen, te beoordelen en te gebruiken bij het nemen van beslissingen over de gezondheid.
•
Bij volwassenen is bijna iedereen digitaal vaardig, maar heeft wel een bepaald percentage risico op laaggeletterdheid, voornamelijk naarmate men ouder wordt.
•
Een kleine meerderheid van volwassenen heeft voldoende gezondheidsvaardigheden.
37
4A. Mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden (ouderen, 65 jaar en ouder)
GGD Twente
GGD Twente
GGD Twente
•
Om zoveel mogelijk regie te kunnen voeren, heb je gezondheidsvaardigheden nodig. Dit zijn onder andere vaardigheden om informatie over je gezondheid te vinden, te begrijpen, te beoordelen en te gebruiken bij het nemen van beslissingen over de gezondheid.
•
Een vijfde van de ouderen in Twente is niet digitaal vaardig en een groot deel heeft een risico op laaggeletterdheid.
•
Meer dan de helft van de Twentse ouderen heeft matige of onvoldoende gezondheidsvaardigheden.
38
4B. Mensen met psychische klachten (jongeren en jongvolwassenen)
•
•
De Strenghts and Difficulties Questionnaire (SDQ) vragenlijst meet de aanwezigheid van psychosociale problemen en de invloed van deze problemen op het dagelijks leven. Bij een afwijkende SDQ score SDQ is er sprake van een verhoogd risico op psychosociale problematiek.
•
Met de Mental Health Inventory 5 (MHI-5) is psychische gezondheid gemeten onder jongvolwassenen (16 t/m 25 jaar oud), waaronder somberheid en zenuwachtig zijn. Psychische klachten komen vooral voor bij vrouwen.
•
Een kwart van de vrouwen (25%) voelt zich in het dagelijks leven vaak tot voortdurend beperkt door psychische klachten.
•
De MHI-5 score in Twente is iets lager dan het landelijke gemiddelde.
De SDQ van Twentse jongeren laat een dalende trend zien.
39
Samenvatting en conclusies • Vooral ouderen in Twente hebben matige tot onvoldoende gezondheidsvaardigheden. Dit komt bij ouderen 85+ vooral door een gebrek aan digitale vaardigheden en bij de rest van de inwoners vooral door (een risico op) laaggeletterdheid. • Er is de afgelopen tien jaar een toename geweest in het aantal angst- en stemmingsstoornissen (zie slide 3B). Dit speelt vooral bij jongvolwassenen en inwoners van de drie grote steden.
40
5. Fysieke omgeving A.
Geluidshinder en Grondgebruik
41
5A. Geluidshinder en grondgebruik
•
De ernstige geluidshinder door wegverkeer is in Twente relatief t.o.v. de rest van Nederland middelmatig te noemen. Alleen in de 3 grootste steden is het percentage meer dan 10%.
•
Geluidshinder door vliegverkeer is er niet en ook hinder door treinverkeer is, op Borne (3%-4%) na, te verwaarlozen.
•
De kaart laat het percentage zien van het totale oppervlakte dat in de gemeentes in regio Twente wordt gebruikt voor natuur.
•
De gemiddelde gemeente zit tussen de 10%.
42
Samenvatting en conclusies • In Twente is sprake van gemiddelde overlast in geluid. • Er is in Twente gemiddeld veel ruimte voor recreatie, natuur en binnenwater.
• De fysieke omgeving levert voor Twente geen concrete acties op.
43
6. Arbeidsmarkt A.
Personeelstekort in de regio
B.
Percentage 55+ in zorg en welzijn
C.
Mantelzorgpotentieel
D.
Vacatures Zorg en Welzijn
E.
In- en Uitstroom Zorg en Welzijn
44
6A. Personeelstekort in de regio •
Deze grafiek geeft een algemeen beeld van Twente ten opzichte van Nederland.
•
Het personeelstekort binnen de sector zorg en welzijn in de regio Twente loopt op van 3,1% in 2021 naar 5,2% in 2030.
•
Het personeelstekort in de regio ligt lager dan het Nederlandse gemiddelde.
•
Komende jaren zal het oplossen van de gevolgen van het personeelstekort een speerpunt worden. Het personeelstekort is hiermee een zeer belangrijke motivator om de zorg en welzijnssector anders te gaan inrichten.
Deze grafiek toont het personeelstekort binnen de sector zorg en welzijn. (Bron: prognosemodel zorg en welzijn.)
45
6B. Percentage 55+ in zorg en welzijn
Bovenstaande grafieken tonen het aandeel werknemers van 55 jaar en ouder per branche in de sector zorg en welzijn ten opzichte van het totaal aantal werknemers in de branche tussen 2010 en 2022. De cijfers zijn alleen beschikbaar per arbeidsmarktregio. •
Het percentage werknemers van 55 jaar en ouder in de MSZ, GGZ en huisartsenzorg loopt de laatste 13 jaar op in de regio Twente.
•
Het percentage werknemers van 55 jaar en ouder in de VVT, gehandicaptenzorg en thuiszorg in de arbeidsmarktregio Twente laat in de afgelopen 13 jaar een stijgende trend zien.
•
Dit betekent dat in de toekomst het verlaten van de arbeidsmarkt 55+ op een andere wijze benaderd dient te worden.
•
Met name in de thuiszorg is het percentage werknemers ouder dan 55 jaar hoog. In de jeugdzorg is het percentage werknemers ouder dan 55 jaar relatief laag.
•
Dit betekent dat in de toekomst het verlaten van de arbeidsmarkt 55+ op een andere wijze benaderd dient te worden.
46
6C. Mantelzorgpotentieel •
Deze grafiek laat de ontwikkeling van het aantal 50- tot 65-jarige mantelzorgers zien per 85-jarig en ouder persoon. Dit wordt het zogenaamde mantelzorgpotentieel genoemd.
•
Het mantelzorgpotentieel daalt in de periode 2023 tot 2040 van 8,5 naar 3,6; dit is meer dan een halvering.
•
Het gemiddelde mantelzorgpotentieel ligt in de Zorgkantoorregio Twente iets lager dan het gemiddelde in Nederland.
•
Dit betekent dat de druk op mantelzorgers fors gaat toenemen. Er zijn simpelweg steeds minder mantelzorgers beschikbaar terwijl het aandeel van zorgprofessionals ook een dalende trend kent.
•
Er is geen volledig beeld van het aantal vrijwilligers om dit ook op te nemen in het Regiobeeld.
47
6D. Vacature Zorg en Welzijn
•
De cijfers geven een indicatie en zijn een onderschatting van het werkelijke aantal vacatures. Deze data betreffen namelijk alleen de vacatures die in de vacaturebank van de werkgeversorganisatie (WGO) in de regio zijn opgenomen. Vacatures voor stageplaatsen, vakantiewerk en/of weekendbanen zijn niet meegenomen in de telling van het aantal vacatures.
•
Het aantal vacatures stijgt in de regio Twente.
•
Het tekort aan mensen zal op een andere manier opgelost dienen te worden.
48
6E. In- en Uitstroom Zorg en Welzijn
•
Externe mobiliteit: De externe mobiliteit is de mobiliteit van medewerkers die in en uit de sector zorg en welzijn gaan. Bijvoorbeeld een medewerker die (op)nieuw start met een baan in de sector zorg en welzijn, of een medewerker die de sector zorg en welzijn juist verlaat. Deze mobiliteit is exclusief de mobiliteit tussen en binnen branches. Het aantal vacatures is in de regio Twente aan het stijgen.
•
Er is een lichte plus in Twente als het gaat om in- en uitstroom
•
Bron: https://wgv.arbeidsmarktinbeeld.nl/
49
Samenvatting en conclusies Arbeidsmarkt: • Het personeelstekort binnen de sector zorg en welzijn loopt op van 3,1% (2021) naar 5,2% in 2030. Dit percentage ligt lager dan het landelijk gemiddelde.
Zie voor verdiepende informatie: Prognosemodel zorg en welzijn
• In de periode 2010 – 2022 is het percentage werknemers van 55 jaar en ouder binnen alle zorgsoorten gestegen. Met name in de thuiszorg is het percentage hoog. In de jeugdzorg is dit relatief laag te noemen. • Het mantelzorgpotentieel daalt in de periode 2023 tot 2040 van 8,5 naar 3,6. Daarmee ligt Twente iets lager dan het gemiddelde in Nederland. Hierdoor staan wij in Twente voor een grote uitdaging.
50
B. Zorg in de regio (per sector)
28-6-2023
51
7. Huisartsenzorg A.
Aanbod
B.
Consulten
C.
Zorgkosten
D.
Capaciteit
52
7A. Huisartsenzorg – aanbod
•
In de regio Twente wonen inwoners over het algemeen (zeer) dichtbij een huisartsenpraktijk.
•
Het aantal huisartsen per 10.000 inwoners is in de regio Twente per gemeente verschillend.
•
Voor inwoners in de gemeenten Dinkelland en Tubbergen (NO Twente) geldt de grootste reisafstand (2-4 km) en voor de gemeente Enschede de kortste.
•
In Enschede hebben huisartsen relatief de meeste inwoners per huisarts.
53
7C. Huisartsenzorg – zorgkosten
•
De gemiddelde kosten voor huisartsenzorg 2019 liggen in de regio Twente voor alle leeftijdscategorieën op of rondom het landelijk gemiddelde.
54
7D. Huisartsenzorg – capaciteit Leeftijd en geslacht waarnemers
Afgestudeerden huisartsenopleiding landelijk en Hengelo
30 25
50 40
20
Totaal 15
Vrouw
10
Man
5
30
20 10 0 2020
0 30-35
36-40
41-45
46-50
2021
2022
2023
2024
2025
50+
Instroom: Waarnemers Naast praktijkhouders zijn er 133 waarnemers in de regio Twente werkzaam. Eind 2022 is hieronder een enquête gehouden, beantwoord door 43 waarnemers. Deze werken gemiddeld 27 uur in de dagpraktijk en 10 uur op de huisartsenpost. Een groot deel wil op termijn praktijkhouder worden. Bron: onderzoek Roset: ‘Rapportage Enquête Wagro’. Door N. Paus van der Laan, d.d. 24-11-2022.
Instroom: huisartsenopleiding Per jaar studeren landelijk tussen 700-800 AIOS-en af bij de huisartsenopleiding, waarvan 6% Twente als voorkeursregio voor vestiging heeft. Gemiddeld stromen 12-15 AIOS-en per jaar uit de huisartsenopleiding in Twente. Bronnen: Capaciteitsorgaan: ‘infographic Huisartsgeneeskunde 2022 t.b.v. instroomadvies’ en Nivel rapportage ‘Een nieuwe generatie huisartsen: goed gespreid? ‘ door E. Vis, R. Batenburg, e.a. d.d. 04-03-2020.
Disclaimer: deze cijfers zijn gebaseerd op onderzoeken die zijn uitgevoerd in de afgelopen jaren. Dit is een beeld op basis van de respons en zal mogelijk geen waarheidsgetrouw beeld geven van de gehele55 regio. Voor een goede weergave van de werkelijkheid zullen deze gegevens geactualiseerd dienen te worden en broninformatie vanuit de gehele regio beschikbaar moeten komen.
7D. Huisartsenzorg – capaciteit
•
•
De gemiddelde leeftijd van de zelfstandig gevestigde huisarts in Twente is 51 jaar. Het aantal (N) is 274. De mediaan (de middelste waarneming) is 51.
De modus is 38. Dit is de leeftijd (waarde) die het meest voorkomt.
Conclusies: •
Er vestigen zich meer jonge huisartsen in Twente (<50 jaar), we zien een lichte stijging!
•
55% van de huisartsen is 50 jaar of ouder.
•
Het is aannemelijk dat binnen 6 jaar 21% van de huisartsen zal stoppen met hun praktijk, omdat zij dan de pensioengerechtigde leeftijd bereiken.
56
Algemene ontwikkelingen Huisartsenzorg • De gemiddelde kosten voor de huisartsenzorg liggen op of rondom het landelijke gemiddelde (2019). • In de periode tot 2040 gaat het aantal verrichtingen naar verwachting verder stijgen. Deze te verwachten stijging zal naar wel lager zijn dan gemiddeld in Nederland. • De (toekomstige) capaciteit staat de aankomende jaren onder druk. Aannemelijk is dat 21% van de praktijk houdende huisartsen binnen 6 jaar gaat stoppen. Daarbij speelt dat veel net afgestudeerde huisartsen eerst als waarnemer parttime aan het werk gaan. Een licht puntje is wel dat zich meer jonge huisartsen vestigen in Twente.
57
8. Medisch specialistische zorg A.
Locaties ziekenhuizen
B.
Aantal DBC’s
C.
Wachttijden
D.
Zorgkosten
58
8A. MSZ – locaties ziekenhuizen In de regio Twente zijn twee algemene ziekenhuizen met 4 locaties: A.
Stichting Medisch Spectrum Twente (Enschede, Oldenzaal)
B.
Ziekenhuisgroep Twente (Hengelo, Almelo)
Op twee locaties (Enschede en Almelo) is een 24/7 spoedeisende hulp beschikbaar. In de regio Twente is de afstand tot algemene ziekenhuislocaties (in kilometers) relatief groot. Dit geldt voornamelijk voor de minder stedelijke gebieden.
c D
Er bevinden zich in de regio twee categorale ziekenhuizen, te weten: C. Roessingh (Enschede) D. OCON (Almelo, Hengelo)
59
8A. MSZ – locaties ZBC
In de regio Twente zijn 12 ZBC's gecontracteerd door Menzis (2023):
1 2 1
1 1
3 3
1.
Goor
1 ZBC
2.
Delden
1 ZBC
3.
Enschede
3 ZBC
4.
Hengelo
3 ZBC
5.
Denekamp
1 ZBC
6.
Almelo
2 ZBC
7.
Oldenzaal
1 ZBC
Zelfstandige Behandelcentra- ZBC’s •
Naast de medisch specialistische zorg die wordt aangeboden door de hiervoor genoemde ziekenhuizen, zijn er in Twente diverse ZBC’s gevestigd waar ook medisch specialistische zorg wordt geleverd.
•
Deze ZBC’s zijn niet altijd door alle zorgverzekeraars gecontracteerd en leveren voornamelijk zorg op gebied van oogheelkunde, orthopedie, dermatologie, plastische chirurgie en kaakchirurgie.
60
8B. MSZ – aantal DBC’s
•
•
Het aantal patiënten in de regio Twente dat onder behandeling is in een algemeen ziekenhuis stijgt van 267.260 in 2023 naar 275.120 in 2040; dit is een stijging van 7.860 personen, een toename van 2,9%. Het aantal patiënten dat onder behandeling is in een algemeen ziekenhuis stijgt in de regio Twente zwakker dan de gemiddelde stijging in Nederland.
•
•
Het aantal patiënten in de regio Twente dat onder behandeling is in een UMC blijft nagenoeg gelijk met 13.390 patiënten in 2023 naar 13.490 patiënten in 2040. Het aantal patiënten in de regio Twente dat onder behandeling is in een UMC blijft in de regio Twente nagenoeg gelijk terwijl het Nederlandse gemiddelde zal stijgen.
•
Het aantal DBC’s in de regio Twente stijgt met 6,8% in de periode 2023-2040.
•
De stijging van het aantal DBC’s in de regio Twente is zwakker dan de gemiddelde stijging in Nederland.
61
8C. MSZ – wachttijden
•
De grafieken tonen de wachttijden (in weken) voor enkele, veel voorkomende behandelingen in de medischspecialistische zorg: met de langste gemiddelde wachttijd en enkele standaardbehandelingen, in zorgkantoorregio Twente en in Nederland (peildatum 3 mei 2022).
•
Bron: NZa, Regioanalyse Twente 2022.
•
Op dit moment loopt er een apart traject voor de uitvoering van de VWS-opdracht Toegankelijkheid van MSZ en (regio)rapportages. De uitkomsten hiervan kunnen t.z.t. mogelijk worden verwerkt in dit regiobeeld.
62
8C. MSZ – wachttijden
•
De grafieken tonen de gemiddelde wachttijden in dagen tot behandeling of polikliniekbezoek per ziekenhuis in de regio Twente, in regio Twente totaal en in Nederland. In de regio Twente is de gemiddelde wachttijd tot behandeling of polikliniekbezoek langer dan landelijk.
•
Bron: NZa, Data-set medisch-specialistische zorg 2023.
•
Op dit moment loopt er een apart traject voor de uitvoering van de VWS-opdracht Toegankelijkheid van MSZ en (regio)rapportages. De uitkomsten hiervan kunnen t.z.t. mogelijk worden verwerkt in dit regiobeeld.
63
8D. MSZ – zorgkosten
•
De gemiddelde kosten voor medisch specialistische zorg liggen in de regio Twente voor alle leeftijdscategorieën op of rondom het landelijk gemiddelde.
•
Alleen voor de leeftijdscategorie 85+ liggen de kosten iets lager dan het Nederlands gemiddelde.
64
8E. MSZ – capaciteit
•
In de regio Twente neemt het aantal vrijgevestigde medisch specialisten af in de periode 2019-2021, terwijl het aantal medisch specialisten in loondienst toeneemt. Het aantal ingehuurde medisch specialisten is ook toegenomen in de regio Twente.
•
Bron: jaarverantwoording in de zorg.
•
In de regio Twente neemt het aantal bedden toe in de periode 2019-2021, terwijl het aantal dagbehandelingen en OK’s vrijwel stabiel blijft.
•
Bron: jaarverantwoording in de zorg.
65
8E. MSZ – capaciteit
•
In de regio Twente neemt het aantal 1e polibezoeken, dagopnames, klinische verpleegdagen en verkeerd beddagen af in de periode 2019-2021, terwijl het aantal langdurige observaties toeneemt.
•
Bron: jaarverantwoording in de zorg.
66
9. Acute zorg A.
Acute zorgvoorzieningen
B.
Bezoeken huisartsenpost en SEH
> Zie voor meer informatie het uitgebreide ROAZ-beeld van de ROAZ Acute Zorg Euregio
67
9A. Acute Zorg – acute zorgvoorzieningen In de regio Twente zijn er twee SEH’s:
A.
Stichting Medisch Spectrum Twente locatie Enschede
B.
Ziekenhuisgroep Twente locatie Almelo
In de regio Twente zijn twee huisartsenposten met 3 locaties: II 3
1.
SHT locatie Enschede
2.
SHT locatie Hengelo
3.
CHPA locatie Almelo
2 In de regio Twente zijn twee aanbieders van acute GGZ: I
I.
Mediant locatie Enschede
II.
Dimence locatie Almelo
In de regio Twente is de afstand tot SEH’s en huisartsenposten (in kilometers) relatief groot.
68
9B. Acute Zorg – bezoeken huisartsenpost en SEH
•
Het aantal bezoeken aan de huisartsenpost is in 2040 700 per jaar minder dan in 2023; een daling van 1,2%.
•
Het aantal bezoeken aan de SEH is in 2040 7.330 per jaar meer dan in 2023; een stijging van 8,0%.
•
Het aantal bezoeken aan de huisartsenpost daalt in de regio Twente, terwijl het landelijk gemiddelde juist stijgt.
•
De stijging van het aantal bezoeken aan de SEH is in de regio Twente is zwakker dan de gemiddelde stijging in Nederland.
69
10. Geboortezorg A.
Locaties acute verloskunde
B.
Aantal geboortes
70
10A. Geboortezorg – locaties acute verloskunde
In de regio Twente zijn twee locaties voor acute verloskunde: A.
Stichting Medisch Spectrum Twente
B.
Ziekenhuisgroep Twente locatie Almelo
Verder zijn er 20 verloskundigenpraktijken (eerste lijn) aangesloten bij de Kring Twentse Verloskundigen
71
10B. Geboortezorg – aantal geboortes
•
Het onderscheid in type bevallingen (2022) is overeenkomstig het landelijk beeld.
•
De jaartallen 2018 en 2019 zijn ook inzichtelijk gemaakt om de piek in aantal bevallingen in 2021 te laten zien (effect covid-19). Deze piek is in lijn met landelijke cijfers.
•
Disclaimer: door registratie- en aanleverproblemen over de afgelopen jaren bij Perined zijn de exacte aantallen niet geheel betrouwbaar. De getallen zijn echter goed genoeg om iets over een trend in het aantal bevallingen te zeggen.
•
Het aantal levend geboren kinderen in de regio Twente per 10.000 is over de hele regio relatief gelijk. Het hoogst scoren de gemeenten Rijssen-Holten (114) en Borne (112,8).
72
11. Geestelijke gezondheidszorg A.
Locaties GGZ
B.
Aantal cliënten
C.
Ernstig psychiatrische aandoeningen
D.
Wachttijden voor behandeling
E.
Aantal cliënten langdurige GGZ
F.
Wachttijden langdurige GGZ
G.
Zorgkosten
H.
Streettriage
Let op, de slides in dit hoofdstuk betreffen cijfers volwassenen (18+)
73
11A. GGZ – locaties GGZ In de regio Twente zijn de belangrijkste GGZ-aanbieders:
B E B
A.
Mediant (werkgebied aangegeven)
B.
Dimence (werkgebied aangegeven)
C.
Tactus (verslavingszorg in heel Twente)
D.
Ziekenhuispsychiatrie MST
E.
Ziekenhuispsychiatrie ZGT
F.
RIBW (in heel Twente)
D In de regio zijn naast bovenstaande GGZ zorgaanbieders nog diverse zorgaanbieders actief in de mono- en/of multidisciplinaire zorg.
74
11B. GGZ – aantal cliënten -1-
•
Het aantal cliënten in de GGZ in de regio Twente laat in de periode 2018-2021 een dalende trend zien. De daling is sterker dan de gemiddelde trend in Nederland.
•
In 2020 en 2021 zijn deze cijfers sterk beïnvloedt door Covid-19, door vraaguitval en ziekteverzuim. 2021 is daarnaast nog stek beïnvloed doordat in 2022 het ZPM is geïntroduceerd en er een beperktere instroom van cliënten is geweest in het laatste kwartaal van 2021, waarschijnlijk gerelateerd aan het dubbel eigen risico betalen. Vraag is hoe dit beeld er voor 2022 en verder uit zal zien.
•
Het aantal cliënten in de GGZ in de regio Twente bedroeg 22.390 in 2021.
•
Het aantal cliënten per 10.000 in de GGZ in de regio Twente is relatief verdeeld met uitschieters naar boven en onder het gemiddelde.
•
Het hoogst scoort de gemeente Enschede (489) en Hengelo (430). De gemeente Tubbergen (186) scoort het laagst.
•
Let op, 2020-2021 geeft mogelijk een vertekend beeld i.v.m. de coronapandemie.
75
11B. GGZ – indicatie aantal bedden -2Indicatie aantal bedden in regio Twente en andere regio's (2018-2022) 200
150 100 50 0 Achterhoek
Twente
Groningen
2018
2019
Arnhem
2020
Gelderse Rivierenland Vallei
2021
West
2022
•
Bovenstaande grafiek geeft een indicatie van het aantal GGZ-bedden (exclusief LGGZ) in de periode 2018-2022 in de sub-regio Twente vergeleken met de andere sub-regio’s.
•
De sub-regio Twente heeft relatief veel GGZ-bedden.
•
Bron: Declaratiedata Menzis.
28-6-2023
76
11C. GGZ – aantal cliënten
77
11D. GGZ – Ernstig psychiatrische aandoeningen Patiënten met ernstige psychiatrische aandoeningen per 10.000 inwoners in 2021
Gemeente Almelo Borne Enschede Haaksbergen Hellendoorn Hengelo Losser Oldenzaal Tubbergen Wierden Twenterand Hof van Twente Rijssen-Holten Dinkelland
Aantal per 10.000 []
152,7 78,9 178,3 75,1 75,4 137,6 63,8 96,7 40,4 40,6 97,6 51,4 74,7 54,9
•
Het aantal cliënten met ernstige psychiatrische aandoeningen per 10.000 inwoners is relatief gelijk in de regio Twente vergeleken met het landelijke gemiddelde, op een aantal uitzonderingen na. De gemeenten Enschede (178 per 10.000), Hengelo (138 per 10.000) en Almelo (153 per 10.000) scoren het hoogst.
•
In het algemeen kan men concluderen dat de ‘grotere’ steden in de regio meer EPA problematiek kennen. 78
11D. GGZ – wachttijden voor behandelingen
•
De gemiddelde wachttijden voor GGZ liggen in de regio Twente hoger dan het landelijk gemiddelde, met uitzondering van persoonlijkheidsstoornissen, neurocognitieve stoornissen en diagnose onbekend.
79
11E. GGZ – Aantal cliënten langdurige GGZ
•
Het gaat hier om cliënten die meer dan één jaar, maar nog geen drie jaar zijn opgenomen in de GGZ.
•
Het gaat om behandeling waarvoor opname noodzakelijk is.
•
Wanneer opname langer dan drie jaar duurt, dan gaat de financiering over naar de WLZ.
•
Het aantal cliënten langdurige GGZ in de regio Twente laat in 2019 procentueel een sterke daling zien, die vervolgens in 2020 weer terug is op niveau van 2018. Het gaat regionaal echter om een zeer beperkt aantal cliënten. Landelijk zien we in deze periode een daling, vanwege de kleine aantallen moeten we voorzichtig blijven met het interpreteren van data.
•
Het aantal langdurige cliënten in de GGZ in de regio Twente bedroeg 110 in 2021.
80
11F. GGZ – wachttijden langdurige GGZ
•
In de regio Twente is het aantal wachtenden per 100.000 inwoners voor urgent plaatsen en wachten op voorkeur met en zonder zorg voor langdurige GGZ gelijk aan het landelijk gemiddelde.
•
In de regio Twente ligt het aantal wachtenden per 100.000 inwoners voor actief plaatsen voor langdurige GGZ lager dan het landelijk gemiddelde.
•
In de regio Twente ligt het aantal wachtenden per 100.000 inwoners voor voorkeur met zorg in de langdurige GGZ boven het landelijk gemiddelde.
•
In de regio Twente wacht een groter deel van de patiënten langer dan 6 en langer dan 12 maanden ten opzichte van het gemiddelde in Nederland.
81
11G. GGZ – zorgkosten
NB. De kolom zorgkosten bij de categorie 0 t/m 17 leeg is bij de GGZ, omdat dat onder Jeugdwet valt.
•
De gemiddelde kosten voor GGZ liggen in de regio Twente voor alle leeftijdscategorieën op of rondom het landelijk gemiddelde. 82
11H. Streettriage Project Streettriage in Twente opgezet om (semi) acuut onbegrepen gedrag adequaat te benaderen Project Streettriage Twente Afbeelding 1 – aantal inzetten streettriage per 100.00 inwoners (2022)
• Het doel van Streettriage is om personen met onbegrepen gedrag die (semi) acuut in beeld komen, adequaat te benaderen en sneller door te geleiden naar passende zorg • Voorheen waren er onvoldoende mogelijkheden tot opvang, triage en vervoer van deze personen • Er wordt domeinoverstijgend met politie samengewerkt en men beschikt over een aantal direct inzetbare oplossingen, zonder dat op voorhand duidelijk is waardoor het onbegrepen gedrag wordt veroorzaakt • De samenwerkende partijen zijn tevreden over het verloop van dit project, ook inwoners waarderen dit project
Afbeelding 1 • Meeste inzetten per 100.000 inwoners in Hengelo (152), Almelo (134) en Enschede (133) • Het gemiddelde in de regio is 94 inzetten per 100.000 inwoners, in 2021 waren dit er 106 en in 2020 81 • De overige gemeenten in Twente liggen (ver) onder het regionaal gemiddelde (26 tot 82)
83
11H. Streettriage – meldingen, ingangsklachten & uitstroomlocaties Streettriage draagt bij aan snellere toegang tot passende zorg Toelichting • Streettriage is actief binnen veertien Twentse gemeenten, in de late dienst van 15:00 tot 23:00 uur • De samenwerking is in januari 2021 vastgesteld voor een periode van drie jaar Afbeelding 1 • Gemiddeld minder aantal meldingen per dag in 2020 t.o.v. 2021 en 2022, deze dip in het aantal meldingen kan worden verklaard door COVID
Afbeelding 1 – trend gemiddeld aantal meldingen per dag bij Sreettriage
Afbeelding 2 • Grootste aandeel personen stroomt na Streettriage uit in de GGZ • Het aandeel per uitstroomlocatie is vergelijkbaar over de afgelopen jaren Reden van inzet • Overlast door verward/overspannen persoon (politiecode E33) is de meest voorkomende reden van inzet
Afbeelding 2 – trend uitstroomlocaties bij Sreettriage
84
Samenvatting en conclusies •
Het aantal cliënten in de GGZ in de regio Twente laat in de periode 2018-2021 een dalende trend zien. De daling is sterker, m.u.v. de specialistische GGZ zonder verblijf, dan de gemiddelde trend in Nederland.
•
De gemeenten Almelo en Enschede scoren het hoogste wat betreft het aantal cliënten met ernstige, psychiatrische aandoeningen.
•
Het aantal cliënten langdurige GGZ in de regio Twente laat in 2019 een sterke daling zien, die vervolgens in 2020 weer terug is op het niveau van 2018. Dit is versus een relatief stabiele en sterke daling van de gemiddelde trend in Nederland.
•
De wachttijden GGZ laten een wisselend beeld zien. Voor behandelingen liggen deze hoger dan het landelijk gemiddelde. Langdurige GGZ met en zonder zorg is gelijk aan het gemiddelde.
•
De gemiddelde zorgkosten voor alle
leeftijdscategorieën liggen op of rondom het landelijk gemiddelde.
85
12. VVT A.
Wijkverpleging – aantal cliënten
B.
Wijkverpleging – zorgkosten
C.
ELV – instroom
D.
ELV – locaties
E.
ELV – aantal Menzis patiënten
F.
ELV – uitstroom
G.
Verpleeghuizen – aantal cliënten
H.
Verpleeghuizen – wachttijden
I.
Zorgkosten verpleging en verzorging
86
12A. VVT | Wijkverpleging – aantal cliënten
•
Het aantal cliënten in de wijkverpleging in de regio Twente stijgt van 29.690 in 2023 naar 41.270 in 2040; een stijging van 54,6%.
•
De stijging van het aantal cliënten in de regio Twente is iets minder hard dan de gemiddelde stijging in Nederland.
•
Opvallend is wel dat het aantal Menzis-klanten in de jaren 2021 en 2022 juist verder is gedaald. Dit vraagt nader onderzoek; aannemelijk is in ieder geval dat het aantal klanten dat wijkverpleging ontvangt vanuit de Wlz stijgt.
87
12B. VVT | Wijkverpleging – zorgkosten
•
De gemiddelde kosten voor wijkverpleging liggen in de regio Twente boven het landelijk gemiddelde in de leeftijdsgroepen die het meest gebruik maken van wijkverpleging, namelijk vanaf 75 jaar.
•
In de afgelopen jaren zijn de kosten van wijkverpleging onder Menzis-verzekerden gedaald. Dit is een landelijke tendens en wordt waarschijnlijk veroorzaakt door meer gebruikmaking van thuiszorgtechnologie en hulpmiddelen en een afname van beschikbaar personeel in combinatie met een grotere inzet van wijkverpleging in de Wlz.
88
12C. VVT | ELV – instroom
•
In de regio Twente maken ouderen iets minder gebruik van de SEH dan in de rest van Nederland, mogelijk is de ELV-hoog complex in sommige gevallen een alternatief daarvoor.
•
Het valt op dat de instroom op ELV-hoog complex in Twente relatief weinig plaatsvindt vanuit de SEH en (in ieder geval tijdens de Coronaperiode) vaak vanuit de thuissituatie zonder zorg.
•
ELV-hoog complex dient mogelijk als alternatief voor het ziekenhuis bij een crisissituatie van nog zelfstandig wonende ouderen, waardoor de Wlz-indicatie niet tijdens de ziekenhuisopname wordt vastgesteld maar tijdens het ELV.
•
Om een goed beeld te krijgen van ELV is het noodzakelijk de verschillende zorgsoorten in onderlinge samenhang te analyseren.
89
12D. VVT | ELV – locaties
* * *
* *
* *
•
In alle Twentse gemeenten is minimaal één locatie voor ELV beschikbaar, gecontracteerd bij in totaal meer dan 10 verschillende zorgaanbieders.
•
GRZ is gecontracteerd bij 7 verschillende aanbieders. Er zijn GRZ-locaties in Enschede, Haaksbergen, Oldenzaal, Hengelo, Almelo, Hof van Twente (Delden) en Hellendoorn (Nijverdal) 90
12E. VVT | ELV – aantal Menzis-patiënten
•
Het aantal ELV klanten Menzis laat een wisselend beeld zien. Waar de jaren 2019-2021 een stijgend beeld vertonen, is het aantal in 2022 weer gedaald.
•
Het aantal GRZ klanten Menzis laat na een daling van meerdere jaren weer een lichte stijging in 2021 zien.
•
Corona heeft in de afgelopen jaren een sterke invloed gehad op de bedbezetting van ELV en GRZ
91
12F. VVT | ELV – uitstroom Uitstroom: naar Wlz-instelling •
De uitstroom naar huis vanuit de ELV ligt in de periode 2018-2022 iets lager dan landelijk.
•
In de regio Twente stromen relatief veel mensen uit de ELV naar een Wlzinstelling. Mogelijk heeft dit te maken met:
Uitstroom: naar huis
-
Demografische kenmerken (vraagkant)
-
De beschikbare capaciteit in de regio als geheel en daarmee voldoende transfermogelijkheden van uit ziekenhuis (aanbodkant)
•
Zoals al aangegeven is ELV een zorgsoort die door veel andere zorgsoorten aan de in- en uitstroomkant wordt beïnvloed. Om een goed beeld te krijgen van ELV is een meer integrale analyse noodzakelijk.
92
12G. VVT | Verpleeghuizen – aantal cliënten
•
Het aantal cliënten met een ZZP VV in de regio Twente stijgt van 6.700 in 2023 naar 10.710 in 2040; een stijging van 59,9%.
•
De stijging van het aantal cliënten in de regio Twente gaat iets minder hard dan de gemiddelde in Nederland.
•
Het aantal cliënten met V&V per 10.000 inwoners verschilt in de regio Twente van 59 in Borne tot 135 in Dinkelland.
93
12G. VVT | Verpleeghuizen – aantal cliënten (vervolg)
•
Regio Twente telt 633.866 inwoners, waarvan 7.757 met een Wlz V&V indicatie.
•
Bovenstaande weergaven tonen het aantal inwoners in de Twentse gemeenten en het aantal cliënten woonachtig in de betreffende gemeente met een Wlz-indicatie voor V&V.
•
Het gemiddelde aantal Wlz V&V cliënten in de regio Twente is 1,22 % van het aantal inwoners. Borne springt er uit met een zeer laag percentage van 0,76%. Dit komt waarschijnlijk door de forse nieuwbouw (Bornsche Maten). Dinkelland (1,59%) en Haaksbergen (1,57%) hebben relatief veel cliënten.
•
Peiljaar: 2021 Bron: MZL statline (zorgkosten), Primos (inwoners) en eigen data Zorgkantoor, Zie Regiobeeld WLZ 28-6-2023
94
12G. VVT | Verpleeghuizen – aantal cliënten (vervolg)
•
Het aandeel oudere Wlz V&V cliënten ligt in Twente hoger dan landelijk.
•
De diagrammen tonen het aandeel van cliënten met geldige Wlz-indicatie voor V&V in de verschillende leeftijdscategorieën. De leeftijdsopbouw in de 14 Twentse gemeenten wordt vergeleken met de opbouw van Twente totaal, Menzis totaal (Twente, Arnhem en Groningen) en landelijk.
•
Aandeel 65-79 jaar lager dan landelijk Het aandeel cliënten van 80+ met geldige Wlzindicatie voor V&V ligt in de Menzis regio’s en dus ook in de regio Twente hoger dan landelijk. Het aandeel 65-79 jaar ligt daarentegen weer lager dan landelijk. Hellendoorn heeft relatief veel jongeren (50-64 jaar). Dit komt waarschijnlijk door de aanwezige zorgaanbieder, die een regionale functie heeft voor Korsakov.
•
Peiljaar: 2021 Bron: MZL statline (zorgkosten), Primos (inwoners) en eigen data Zorgkantoor, Zie Regiobeeld WLZ 28-6-2023
95
12G. VVT | Verpleeghuizen – aantal cliënten (vervolg)
•
Prognose aantal Wlz V&V cliënten en wijze van verzilvering
•
Er wordt een forse toename van vpt en mpt verwacht in de komende jaren, intramuraal blijft naar verwachting stabiel
•
Toelichting prognose. In lijn met het overheidsbeleid is de ambitie van het zorgkantoor om de capaciteit aan intramurale zorg stabiel te houden en meer zorg thuis te leveren. In de vorm van vpt of mpt, in een geclusterde woonvorm of in de wijk. In grafiek 1 is de huidige verdeling tussen mpt en vpt doorgezet naar de toekomst. In grafiek 2 en 3 zijn twee mogelijke scenario’s gepresenteerd met de bijbehorende aantallen. Het zorgkantoorbeleid is gericht op het samen met de zorgaanbieders realiseren van de juiste vormen van huisvesting en zorglevering. Vpt wordt hierbij beleidsmatig nadrukkelijker opgepakt. De toekomst zal uitwijzen hoe de verhouding tussen mpt en vpt zich zal ontwikkelen.
•
Peiljaar: 2021 Bron: MZL statline (zorgkosten), Primos (inwoners) en eigen data Zorgkantoor, Zie Regiobeeld WLZ
•
Ter info: op dit moment wordt er gewerkt aan een brede regionale woon-zorg visie met een brede analyse van de woon-zorg opgave in Twente in samenwerking met o.a. de Twentse gemeenten, Provincie Overijssel, Menzis zorgkantoor, woningcoöperaties en zorginstellingen. Hier zal verbinding mee worden gelegd. 28-6-2023 96
12H. VVT | Verpleeghuizen – wachttijden
•
In de regio Twente als geheel is het aantal wachtenden per 100.000 inwoners voor urgent plaatsen, actief plaatsen, wachten op voorkeur met zorg en zonder zorg allemaal op of onder het gemiddelde van Nederland.
•
Het aantal wachtende per 100.000 inwoners voor voorkeur met zorg ligt aanzienlijk lager dan het landelijk gemiddelde.
•
De gemiddelde wachttijden voor verpleeghuiszorg liggen in de regio Twente op of boven het landelijk gemiddelde. Alleen het aandeel wachtenden dat langer dan 12 maanden moet wachten is relatief laag in de regio Twente ten opzichte van het landelijk gemiddelde.
•
Bron: Wachttijden Zorgkantoor Menzis
97
12I. VVT | Zorgkosten Verpleging en verzorging
•
In Twente liggen de gemiddelde zorgkosten per inwoner per inwoner hoger dan landelijk
•
Bovenstaande diagrammen tonen de gemiddelde V&V kosten per inwoner, de gemiddelde V&V kosten per Wlz-cliënt en het percentage Wlz-cliënten ten opzichte van de populatie. Met Wlz-cliënten wordt bedoeld: een inwoner van betreffende regio
•
Ander beeld dan landelijk De gemiddelde zorgkosten per inwoner ligt voor alle Menzis regio’s hoger dan het landelijk gemiddelde. In regio Twente is dit tweeledig. Enerzijds is het percentage inwoners dat gebruik maakt van de Wlz V&V hoger dan landelijk. En anderzijds doordat de kosten per cliënt hoger liggen dan landelijk. Met name dit laatste wordt voor het beleid van 2024 en verder opgepakt. Daarnaast zijn onze inkopers in gesprek met zorgaanbieders die op bepaalde onderdelen onverwacht hoge kosten maken. Ook wordt gekeken naar de instroom (of doorstroom vanuit WMO/Zvw) die mogelijk eerder plaatsvindt dan in andere regio’s
•
Peiljaar: 2021 Bron: MZL statline (zorgkosten), Primos (inwoners) en eigen data Zorgkantoor
28-6-2023
98
Samenvatting en conclusies •
Het aantal cliënten in de wijkverpleging gaat fors stijgen richting 2040. Naar verwachting met 54,6%. Dit komt naast de verwachte groei van de zorgzwaartepakketten in de WLZ Dit geeft het belang van wijkgericht werken aan, zodat de beschikbare wijkverpleging zo efficiënt mogelijk kan worden ingezet.
•
Het landelijk overheidsbeleid is gericht op het niet uitbreiden van het aantal intramurale verpleeghuisplekken. Uitbreiding dient naar de mening van VWS op basis van scheiden van wonen en zorg plaats te vinden. In de praktijk zorgt dit uitgangspunt voor de nodige spanning en vergroot de druk op de 1e lijn
•
De intramurale zorgzwaarte wordt hoger en de intramurale ligduur korter, doordat mensen langer thuis blijven wonen.
•
Langer thuis geeft ook extra druk op de 1e lijn en met name bij de huisartsenzorg en wijkverpleging.
•
Een groter beroep wordt gedaan op de informele zorg- en netwerken, terwijl het mantelzorgpotentieel afneemt van 8.5 naar 3.6 in 2024 binnen de groep 50-64 jarigen; hier staat tegenover dat steeds meer 65-plussers vitaal blijven zodat ook zij mantelzorgtaken kunnen verrichten
•
De WLZ kostenontwikkeling in Twente is hoog in relatie tot de rest van Nederland, dit heeft vooral te maken met de verhouding van de verschillende leveringsvormen.
•
Zie voor meer informatie regiobeeld Twente VVT (zorgkantoor).
99
13. Gehandicaptenzorg A.
Aantal cliënten
B.
Wachttijden
C.
Zorgkosten
100