2023-67 meerjarige samenwerkingsagenda jeugdhulp Twente (bijlage).pdf

1. Wat gaat dit project opleveren? Doelgroep We richten ons op jeugdigen/gezinnen met meervoudige complexe problematiek (LVB, Verslaving, Opvoedproblemen, GGZ-problematiek) waar we nu als organisaties onvoldoende een antwoord op hebben. Het resultaat hiervan is dat er vaak sprake is van doorverwijzingen tussen verschillende instanties, uithuisplaatsing en soms een gebrek aan perspectief voor jeugdigen die eenmaal uit huis geplaatst zijn. Meerjarige Samenwerkingsagenda Jeugdhulp Twente

Versie 5 Oktober 2023

Pagina 33

Meerwaarde voor jeugdigen We bevorderen het ‘zoveel mogelijk opgroeien van jeugdigen in een thuisomgeving’ door middel van op- en afschaalbare integrale ambulante zorg. In plaats van de jeugdige te verplaatsen, organiseren we zorg (outreachend/integraal) rondom het gezin. Meerwaarde voor professionals Er ontstaat een samenwerkingsconstruct, waarbij zorg die niet door één partij geleverd kan worden gezamenlijk gedragen en geleverd wordt. We verwachten voor specifieke casuïstiek gezamenlijk een betere oplossing te kunnen bieden. Resultaat Het project is een succes als de doelgroep ‘zo thuis als mogelijk’ kan blijven wonen en onderwijs kan genieten. Risico’s Als dit project niet wordt uitgevoerd is het risico dat we naar elkaar blijven verwijzen. Dit risico is in te perken door een juiste samenwerking op te zetten.

2. Wat heeft dit project nodig aan verbinding, mensen en middelen? Leren van goede voorbeelden Er bestaan verschillende manieren om geïntegreerde zorg te realiseren. Te denken valt aan integraal FACT, een Mobiel Team (voorbeeld uit Drenthe) of een Geïntegreerd Zorgteam (voorbeeld uit regio IJsselland en Gelderland). Het is essentieel om gezamenlijk met betrokken partijen, waaronder toegangsprofessionals en beleidsambtenaren, een concrete keuze te maken voor welk regionaal probleem geïntegreerde zorg de oplossing kan bieden. Een waardevol startpunt voor dit proces kan de recente analyse van het zorglandschap voor complexe zorg in Overijssel zijn, uitgevoerd door het Expertisenetwerk Jeugd Overijssel. Dit biedt een basis om de juiste richting te bepalen. Mensen en middelen De projectstructuur voor deze actielijn wordt nog opgesteld. Daarbij worden de projectvoorwaarden waaronder de personele inzet nader gespecificeerd. Voor dit project moet vanuit betrokken organisaties (uit iedere branche minimaal één deelnemer met voldoende capaciteit ingekocht in Twente) een projectgroep samengesteld worden. In deze projectgroep worden de benodigde samenwerkingsafspraken bepaald. Deze projectgroep maakt een keuze voor welke vorm van integrale zorg in Twente wordt gekozen. Vervolgens wordt het uitvoerend team en werkwijze bepaald.

Organisaties werken in het GiZ samen op basis van een af te spreken bekostiging voor een totaalpakket ongeacht wat er geleverd wordt (ambulante jeugdhulp, jggz behandeling, een bed of stoel, etc.) via een beschikking “Geïntegreerde Zorg”. Toegangen hebben een contactpersoon en selecteren de geschikte casuïstiek/melden aan. Eenmaal aangemeld bij Meerjarige Samenwerkingsagenda Jeugdhulp Twente

Versie 5 Oktober 2023

Pagina 34

het GiZ wordt er binnen een week kennisgemaakt en binnen twee weken een analyse gemaakt. De analyse geeft inzicht in de geboden zorg en hoe betere zorg kan worden geboden (of een residentiële plaatsing kan worden opgeheven). Een passende bekostiging zal mogelijk gemaakt moeten worden in de inkoop van geïntegreerde zorg door Samen14. Deelnemende organisaties moeten bereid zijn medewerkers in dit zorgteam te detacheren en laten opleiden in het gebruik van de Verklarende Analyse en eventueel JIM. Voor het team zijn minimaal een regiebehandelaar, een systeemtherapeut, een gezinsbehandelaar en een gedragswetenschapper uit diverse branches (jeugd en opvoedhulp, LVB, verslavingszorg en GGZ) en soorten zorg (residentieel en ambulant, gedwongen en vrijwillig kader) nodig. In een geïntegreerd zorgteam neemt ook een deelnemer vanuit de samenwerkingsverbanden (onderwijs) én een ervaringsdeskundige deel. Voor het slagen van dit project is het belangrijk om tijdelijke financiering beschikbaar te hebben om de netwerkorganisatie tot stand te brengen. Daartoe wordt de verbinding gelegd met het Expertisenetwerk Overijssel met de vraag of impulsgelden voor dit doel kunnen worden aangewend. Deze financiering kan worden ingezet voor: - Projectleiding - Kassiersfunctie - Gezamenlijk EPD - Monitoring en onderzoek - Training van het team in de Verklarende Analyse en de JIM methode.

De gepresenteerde werkwijze is gebaseerd op het transformatie plan GiZ IJsselland. De bekostiging zal ontworpen en doorgerekend moeten worden door deelnemende organisaties en gemeenten. Het (nieuwe) inkoopmodel van Samen14 per 2025 zal ook ruimte moeten bieden voor het toepassen van deze bekostiging. In deze fase zijn de voorbeelden van elders niet meer dan richtinggevend. Samenwerking Samenwerking en uitvoer wordt geborgd door de samenwerkingsafspraken en uitgangspunten. Gemeenten (gemeentelijke toegangsteams/de sociale basis) en organisaties voor specialistische jeugdhulp en onderwijs zijn gezamenlijk verantwoordelijk en eigenaar van het geïntegreerde team dat zorg biedt aan deze jeugdigen. Elk GiZ traject is ambulant. Een bed of een stoel kan alleen worden ingezet als vangnet of korte interventie in de ambulante behandeling. Het geïntegreerd zorgteam moet daarom een Meerjarige Samenwerkingsagenda Jeugdhulp Twente

Versie 5 Oktober 2023

Pagina 35

goede connectie hebben met de (managers) Toegangen van de Gemeenten, de GI en het RET om zo de juiste verwijzingen te ontvangen. Fasering Het project kan starten als de initiële afstemmingsfase met de benodigde partijen in Twente is afgerond, een samenwerkingsovereenkomst is getekend én als projectleider en deelnemers geworven zijn.

3. Hoe werken we samen binnen dit project? Samenhang beleidsopgaven Er zijn raakvlakken met, Afbouw Jeugdzorg plus, SpUk drie milieuvoorzieningen, Twentse Koers, WMO, Beschermd Wonen. Samenhangactielijnen Samenwerkingsagenda Er is samenhang met actielijn 1 wonen en zorg, met actielijnen 2 Onderwijs en Zorg en 3 Samenwerken met de Sociale Basis. Het bewaken van de eerste samenhang is het meest cruciaal. Daarvoor richten we een projectgroep op. De projectgroep beantwoordt vragen als: Wat zijn zo thuis als mogelijke plekken voor de jeugdigen die geïntegreerde zorg nodig hebben? Welke plekken missen er nog? Hoe kan een ambulant team ondersteunen? Daarnaast is de zorg op scholen van belang voor deze jeugdigen. Het ‘zo thuis als mogelijk laten wonen van jeugdigen’ vraagt inspanning van een school, waar ook het geïntegreerde team bij moet kunnen ondersteunen. Draagvlak Cliëntperspectief is een belangrijk onderdeel om draagvlak te organiseren. Dit wordt geborgd door inzet van de Verklarende Analyse, ervaringsdeskundigheid en JIM. Data en monitoring We streven naar een gezamenlijke inspanning om zorg te transformeren, te decentraliseren en te verkorten, met als doel minder residentiële zorg. Het behalen van regionale doelstellingen is waarschijnlijk niet haalbaar zonder geïntegreerde intensieve ambulante zorg.

Om de resultaten en mogelijke nieuwe werkwijzen op het gebied van effectiviteit en efficiëntie te kunnen volgen, is onderzoek essentieel. We stellen voor om een uitgebreid onderzoek van twee jaar uit te voeren, waarbij zowel cliënten, ouders als hulpverleners worden betrokken. We denken aan een procesevaluatie, waarbij gebruik wordt gemaakt van vragenlijsten en interviews. Het is van belang dat onderzoekers, opdrachtgevers en uitvoerders gezamenlijk de onderzoeksvragen formuleren. Aandachtspunten - Mogelijk zijn ook andere vormen van integrale zorg te bedenken, waarbij de samenwerking vanuit residentie, ambulant, onderwijs én sociaal domein van belang is. Meerjarige Samenwerkingsagenda Jeugdhulp Twente

Versie 5 Oktober 2023

Pagina 36

- Daarnaast krijgen de Verklarende Analyse en het werken met een steunend sociaal netwerk een rol in dit team. Door dit met meerdere grote organisaties vorm te geven, waarbij kennis én aanbod vanuit al deze organisaties wordt gebundeld, kan een samenwerkingsverband gecreëerd worden om ook Jeugdzorg plus-plaatsingen te verminderen of uitstroom te bevorderen. - De projectgroep maakt gezamenlijk besluiten over de ontwikkelingen en proces, onderlinge afrekening en resultaten. Zij ondersteunen het team als er knelpunten ontstaan. - Ingewikkeld is dat deze casuïstiek over het algemeen bij niemand helemaal passend is en voor alle partijen ‘spannend’ is. Uitvoerend medewerkers en organisaties moeten steun aan elkaar gaan ervaren en samen risico’s durven nemen. Hiervoor is een ontwikkelproces nodig. - Omzet naar reguliere zorg vraagt inkoop van dit product en een voortzetting van de netwerkorganisatie (en financiering hiervan). - Een scherpe beschrijving van de doelgroep en doelstelling én afbouw naar meer reguliere zorg is cruciaal. - Besluitvorming over casuïstiek moet plaatsvinden binnen het integrale zorgteam. Het team heeft mandaat om passend zorgaanbod van de deelnemende organisaties in te zetten binnen de mogelijkheden van de bekostiging door Samen Twente.

Besluitvorming We maken afspraken over de besluitvorming met: - Stuurgroep Samenwerkingsagenda - Gecombineerde Stuurgroep Expertisenetwerk/drie milieuvoorzieningen - AO Jeugd Twente, Bestuurlijk Overleg (BO) Samen14 en DB/AB SamenTwente. De precieze besluitvormingsprocedures zijn mede afhankelijk van de in te vullen projectstructuur en van de in te richten governance waarvoor zoals gezegd een advisering loopt. Dat betekent dat we zo nodig een beroep moeten doen op het improvisatievermogen van gemeenten en veldpartijen.

Meerjarige Samenwerkingsagenda Jeugdhulp Twente

Versie 5 Oktober 2023

Pagina 37

Actielijn 5 Gedwongen Kader/Toekomstscenario ‘Van estafette naar samen op’

Inleiding In Twente willen we dat jeugdigen veilig opgroeien. We willen het liefst voorkomen dat jeugdigen met onveilige thuissituaties te maken hebben. Als jeugdigen al met onveiligheid te maken hebben willen we dit vroegtijdig signaleren en er eerder bij zijn. Het Gedwongen Kader, oftewel de kind- en gezinsbescherming, speelt een belangrijke rol bij het veilig opgroeien van jeugdigen. De opgave van deze actielijn is het realiseren van een gezinsgerichte, eenvoudige, transparante, overzichtelijke en lerende jeugdbeschermings- en jeugdstrafrechtsketen in Twente. Dit is ook de doelstelling uit het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. Het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming is een gezamenlijk programma van de ministeries van J&V en VWS en VNG, waarin nauw samengewerkt wordt met de partners in het veld. De jeugdbescherming moet effectiever en slimmer worden georganiseerd. Dat gebeurt langs de lijnen van dit Toekomstscenario, dat ook de organisatorische consequenties benoemt en advies geeft over een passende vervolgaanpak. Op de volgende pagina’s lees je de uitwerking van de belangrijkste opgave van deze actielijn. Hier vind je alle achtergrondinformatie die ten grondslag ligt aan het Gedwongen kader/Toekomstscenario. De bestuurlijk trekkers van deze actielijn zijn: - Ruud Brinkman (JBOV) - Claudio Bruggink (gemeente Hengelo)

Meerjarige Samenwerkingsagenda Jeugdhulp Twente

Versie 5 Oktober 2023

Pagina 38

Opgave: Invulling van het Toekomstscenario We werken toe naar een jeugdbeschermings- en jeugdstrafrechtsketen die permanent nauw samenwerkt met de gemeentelijke toegang in de vorm van een regionaal veiligheidsteam (netwerksamenwerking). Continuïteit met logisch georganiseerde verbanden en samenhang tussen organisaties is geborgd. Het werken in ‘estafette’ en het denken in hokjes is verleden tijd. Het op- en afschalen is gestopt. Gezinnen houden hetzelfde bekende gezicht vanuit de lokale toegang waaraan expertise van het gedwongen kader kan worden toegevoegd. Het gezin staat op deze wijze centraal, het is overzichtelijk en de vertrouwensrelatie blijft behouden. De jeugdbeschermingsketen en de jeugdstrafrechtketen brengen kennis en expertise naar de lokale toegang en de gezinnen. Gezinnen kunnen vertrouwen op een integraal samenwerkende jeugdbeschermingsketen en jeugdstrafrechtketen met een gedeelde methodische visie, eenduidige taal en systematisch georganiseerde reflectie met een lerende praktijk. Het lokale team heeft een centrale rol, hanteert een brede blik 0-100) en heeft (basis)kennis van het sociaal domein. Onveiligheid en geweld in gezinnen is hierdoor eerder - en duurzaam - te stoppen. Alle betrokken organisaties gaan samen aan de slag met het beproeven en (door)ontwikkelen van een nieuwe manier van werken en denken.

Ervaringsdeskundigen hebben hierin een permanente stem. Zo creëren we meer samenhang en komen we tot passende, tijdige hulp en bescherming voor jeugdigen en volwassenen die dat nodig hebben. Het Toekomstscenario richt zich op meer dan alleen de bescherming van de jeugdige, het richt zich op het gezin en de omgeving van het gezin. Het gaat om een brede, gezinsgerichte (0-100) aanpak, die zich kenmerkt door een integrale, intersectorale en domein overstijgende (Zorg en Veiligheid) benadering. Daarnaast is er expliciet aandacht voor onveiligheid in gezinnen en voor geweld in afhankelijkheidsrelaties (huiselijk geweld, kindermishandeling, seksueel grensoverschrijdend gedrag, seksueel geweld en mensenhandel).

Kenmerken van het huidige vraagstuk/probleemstelling Steeds opnieuw vertrouwen opbouwen Gezinnen en jeugdigen worden nu vaak overgedragen (op- en afschalen) naar andere zorgverleners, waardoor er geen continuïteit is voor de jeugdige en het gezin. Jeugdigen en gezinnen ‘hoppen’ zonder actieve eigen betrokkenheid van instantie naar instantie binnen de jeugdbeschermingsketen en dit kost veel tijd. De organisaties werken als een estafette. Bij iedere overdracht moet weer een relatie en vertrouwen worden opgebouwd door de jeugdige en het gezin en een nieuw plan van aanpak worden opgesteld. Werken aan oplossingen vertraagt hierdoor. Bij iedere overdracht gaat steeds informatie en tijd verloren. Het huidige stelsel is complex en knelt. Jeugdigen en gezinnen voelen zich onvoldoende gehoord en gezien. Complexe gezinsproblematiek De zorgen die spelen in gezinnen komen geregeld te laat binnen bij de jeugdbeschermings- en jeugdstrafrechtsketen. De zwaarte van de problematiek en weerstanden van de jeugdige en het gezin bij instroom in de jeugdbescherming hangt sterk samen met de duur en interventies die voorafgaand aan de maatregel in het vrijwillige kader zijn gepleegd. Problematiek wordt, naarmate de tijd vordert, steeds ernstiger en complexer en de jeugdbeschermingsketen kan dan niet altijd meer een oplossing zijn en/of bieden.

De achterliggende problematiek in Meerjarige Samenwerkingsagenda Jeugdhulp Twente

Versie 5 Oktober 2023

Pagina 39

gezinnen die veelal op verschillende leefdomeinen ligt is te weinig in beeld, wordt te laat ontdekt en/of er wordt te laat op gehandeld. Het vraagt om een integrale benadering, waar nu nog te veel per domein naar een oplossing wordt gezocht. Veel verschillende opgaven die raakvlak hebben met de jeugdbeschermings- en jeugdstrafrechtsketen De afgelopen jaren en ook de komende jaren staan we binnen het jeugdzorgveld voor grote opgaven: het afbouwen van Jeugdzorg plus, minder uithuisplaatsingen, een passend (intensief) ambulant aanbod, het goed inrichten van een overzichtelijk jeugdzorglandschap met de vele aanbieders die hier actief in zijn, het aanpakken van de wachttijden, enzovoorts. Het is van belang om de verschillende projecten en initiatieven goed op elkaar af te stemmen zodat gericht gewerkt kan worden aan het verbeteren van ondersteuning aan jeugdigen en gezinnen die het nodig hebben. Ook is afstemming essentieel voor effectieve inzet van professionals. Het betrekken van de jeugdbeschermings- en jeugdstrafrechtketen is hierin essentieel.

Al lopende projecten die aan deze actielijn bijdragen: Het Toekomstscenario is voor de jeugdbeschermings- en jeugdstrafrechtketen van groot belang, omdat het hier gaat om een grote wijziging in werkwijze en organisatie voor alle partners in deze ketens. Binnen Twente loopt een groot aantal projecten/programma's waar de jeugdbeschermingsen jeugdstrafrechtsketen betrokken is. Dit is er een aantal: • • • • • • • • •

De Jeugdbeschermingstafels; aan deze tafels vindt (operationele) afstemming plaats tussen verschillende organisaties samen met ouders en gezinnen op casusniveau. Regionale bestuurlijke structuur Zorg, Veiligheid en Straf: deelname aan Platform Jeugdcriminaliteit, themagroep Huiselijk Geweld en Kindermishandeling en stuurgroep Aanpak wachttijden: deelname aan de Kerngroep Expertisenetwerk Jeugd Overijssel: deelname klankbordgroep en stuurgroep Zorgmakelaar (Overijssel): deelname projectgroep Inkoop zorgaanbieders (de GI's zijn verwijzer en worden geconsulteerd met betrekking tot de inkoop van met name de zorg in complexe casuïstiek) SPUK 3-milieusvoorzieningen Afbouw Jeugdzorg plus Strategische HR-agenda gedwongen kader.

Daarnaast zijn alle partners uit de jeugdbeschermings- en jeugdstrafrechtsketen onderdeel van de werkgroep JB/JR die 6-wekelijks bij elkaar komt.

Prioritering: Waar willen we aan werken in Twente? In het Toekomstscenario wordt concreet aan het volgende gewerkt: 1. Een goede verbinding en samenwerking tussen Veilig Thuis, Raad voor de Kinderbescherming en de GI's door samen te werken in een Regionaal Veiligheidsteam.

Meerjarige Samenwerkingsagenda Jeugdhulp Twente

Versie 5 Oktober 2023

Pagina 40

2. Een goede verbinding en samenwerking tussen het Regionaal Veiligheidsteam en de lokale toegangen van de gemeente. Vanuit lokale toegangen kan aan de voorkant gebruik gemaakt worden van expertise op het gebied van veiligheid binnen gezinnen. We zoeken samen naar een goede, minder ‘harde’ vorm van op- en afschalen. 3. Stevige lokale toegangen binnen de gemeenten, met uniformiteit in de werkafspraken tussen de lokale toegangen en de partners in het regionaal veiligheidsteam. 4. Betere integratie van ervaringsdeskundigheid in de gehele jeugdzorgketen. 5. Een plan van aanpak voor een goede overgang van jeugdigen naar volwassenheid; voldoende voorzieningen voor hulp/duurzame huisvesting en het wegnemen van belemmeringen door verschillende wettelijke kaders. Randvoorwaarde om het Toekomstscenario op een goede manier vorm te geven is dat er een passend en beschikbaar zorgaanbod is. Het Toekomstscenario hangt, naast de verbinding met de jeugdzorgketen, nauw samen met de landelijke opgaven: aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling, het actieplan Seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld en het programma Samen tegen Mensenhandel. Voor onze regio zijn hiervoor de regiovisie aanpak Huiselijk geweld & Kindermishandeling Twente (2023-2026) en de aanpak Mensenhandel (2023) leidend.

Governance De bestuurlijke afstemming tussen enerzijds de uitwerking en doorontwikkeling van het toekomstscenario en anderzijds de opgaven binnen de Samenwerkingsagenda Jeugdhulp Twente vindt plaats in de Stuurgroep Samenwerkingsagenda binnen actielijn 5.

Meerjarige Samenwerkingsagenda Jeugdhulp Twente

Versie 5 Oktober 2023

Pagina 41

Samenwerkingsagenda: Hoe nu verder? In de voorgaande hoofdstukken hebben we de actielijnen en bijbehorende opgaven uitgewerkt. Deze vloeien alle op hoofdlijnen voort uit de vastgestelde Regiovisie én zijn op maat van de actuele problematiek en uitdagingen binnen de jeugdhulp. De dynamiek in het jeugdhulplandschap blijft groot, de middelen en menskracht die we kunnen inzetten zijn schaarser dan we hoopten. De vraag naar mentale hulp is de afgelopen periode gestegen en wachtlijsten groeien. De zorg voor de meest kwetsbare jeugdigen en gezinnen staat onder druk. Dit vraagt om gerichte interventies in het zorglandschap vanuit een samenhang tussen sociaal domein, ervaringsdeskundigen, professionals, zorgaanbieders, onderwijs en gemeenten. De Samenwerkingsagenda is te beschouwen als een paraplu met daaronder opgaven, prioriteiten en acties/interventies. We kunnen niet alles doen. En ook niet meteen. We kunnen wel inzetten op speerpunten en daarbij het verschil maken en daadwerkelijk verbeteringen aanbrengen. Die speerpunten zijn benoemd in deze Meerjarige Samenwerkingsagenda. En we geven aan wat nodig is om partijen tussen actielijnen te verbinden. Samenwerken en transformatie omarmen is nog niet zo makkelijk. Elkaar vertrouwen, transparant zijn over mogelijkheden en onmogelijkheden, zoeken naar nieuwe vormen van gezamenlijke instroombeperking en zorg, kosten tijd om te realiseren.

We denken dat we met deze agenda een steviger fundament hebben gelegd. De agenda is niet af en zal dynamiek blijven kennen. We moeten ons blijven inzetten voor die transformatie en samenwerking. Gemeenten en het zorg- en onderwijsveld maken nog keuzes over de meest passende governance. Ook worden de organisatorische randvoorwaarden en de inzet van mensen en middelen nog verder ingevuld. We vertrouwen dat partijen toch snel kunnen starten met de aanpak van de opgaven. We hebben met plezier samengewerkt aan de totstandkoming van de Meerjarige Samenwerkingsagenda jeugdhulp Twente en tegenslagen kunnen overwinnen. Er wordt nu gewerkt aan het concretiseren en invullen van de projectorganisatie per actielijn om daarmee de belangrijkste opgaven te kunnen uitvoeren. En nu willen we zo snel als mogelijk met de uitvoering aan de slag gaan. Erik Otten, programmaleider Oktober 2023 Meerjarige Samenwerkingsagenda Jeugdhulp Twente

Versie 5 Oktober 2023

Pagina 42