Visie 2030 Parkenlint tussen stad en dorp

Visie Recreatiegebieden Geestmerambacht 2030

Geestmerambacht, Groene loper en Park van Luna “parkenlint tussen stad en dorp“

projectteam recreatieschap Geestmerambacht vastgesteld 20-01-2021, versie 1.9

Inhoud 1. Inleiding 2. Plangebied en uitgangspunten 3. Ambities en nieuwe opgaven 4. Basisplan: ontwikkelen tot parkenlint 5. Ontwikkelkaart Belevingen 6. Leidraad voor uitvoering

3 10 12 18 24 26

BIJLAGEN • 5-minutenversie bestaand beleid • Analyse trends en ontwikkelingen, inclusief leefstijlenatlas BIJLAGEN (SEPARAAT): • Globale doorrekening van de visie geestmerambacht 2030 • Ontwikkelmodellen schetsfase

PROJECTTEAM • Gerben Houtkamp, • Peter Jaap Don, • Johan de Jong, • Timo Cents (Arcadis), • Joeri Stork (RegioVisie), • Mark Fransen, • Siebe Bakker, • Marijke van der Weijden

Disclaimer: alle vlakken, lijnen en begrenzingen op alle kaarten zijn indicatief. Voor eenheid in het kaartbeeld zijn details en enkele wegen, watergangen en/of percelen van derden meegekleurd.

2 - V1.9 modellen en2030 doorrekening 2030 VisieVisie, op hoofdlijnen

1. Inleiding Tussen de stedelijke gebieden van Heerhugowaard, Alkmaar en Langedijk (HAL) ligt een uitgestrekt recreatiegebied van 544 hectare. Het recreatiegebied bestaat uit drie min of meer aaneengesloten deelgebieden: Geestmerambacht, Park van Luna en tussenliggend de Groene Loper (afb. 1.2). Tezamen vormen ze een landschappelijke corridor tussen de verstedelijkte gebieden door. En ze zijn een belangrijke groene doorsteek tussen Schermer en Binnenduinrand (afb 1.1). Het recreatieschap Geestmerambacht draagt zorg voor beheer en ontwikkeling in deze gebieden. Aan de hand van voorliggende nieuwe visie, inclusief een leidraad voor uitvoering, wordt een aantal nieuwe ontwikkelingen mogelijk gemaakt. De aanleiding hiervoor wordt hieronder toegelicht. Daarvoor zijn uitgangspunten op een rij gezet, met samenhang op diverse thema’s en een duidelijke koers op de investeringsprioriteiten. De visie biedt ruimte voor de verdere ontwikkeling van natuur- en recreatiewaarden, inclusief economisch potentieel en evenementen. De nieuwe visie is een vervolg op de visie uit 2005 en vervangt deze.

Kerngegevens • 544 hectare beheergebied • Recreatiegebieden Geestmerambacht, Groene Loper en Park van Luna • De Zomerdel in Geestmerambacht ontvangt rond de 650.000 bezoekers per jaar • Park van Luna ontvangt circa 600.000 bezoekers per jaar

Afb.1.1 het plangebied is een groene doorsteek tussen Schermerpolder en Binnenduinrand, als open ruimte in sterk verstedelijkt gebied

Recreatiegebieden Geestmerambacht & Park van Luna - 3

Afb.1.3 Plangebied en belangrijkste grondposities daarbinnen

4 - V1.9 Visie, modellen en doorrekening 2030

gebied gemeenschappelijke regeling (GR) grondbezit recreatieschap grondbezit SBB grondbezit particulieren stelijke gebied (grotendeels na 1945) actuele verstedelijking

Aanleiding

Het recreatieschap en de deelnemende gemeenten staan voor belangrijke uitdagingen. Hoe zorgen we er voor dat onze recreatie- en natuurgebieden blijven aansluiten bij de wensen en behoeften van het groeiend aantal inwoners van de regio en daarbuiten? Hoe bieden we een aantrekkelijk alternatief voor de kust? Hoe zorgen we er voor dat de recreatiemogelijkheden, de natuurwaarden en de biodiversiteit in het gebied zich verder kunnen ontwikkelen? En hoe dragen we bij aan het halen van klimaat- en duurzaamheidsdoelstellingen en leveren we een bijdrage aan de regionale economie? Deze visie biedt een (ruimtelijke) beantwoording op deze vragen. Een belangrijke andere aanleiding voor de visie is het vinden van een oplossing voor een financieringstekort van ca. € 1 miljoen, als eind 2026 de reserves zijn uitgeput. Daarom wordt toegewerkt naar een meerjarig begrotingsevenwicht, om toekomstige tekorten tijdig te dekken, met een nieuwe balans tussen opbrengsten uit het gebied en participantenbijdrage. Daarvoor zijn uitvoeringsgerichte investeringen nodig, met meer baten uit gebiedsontwikkeling. De visie zet daarvoor ontwikkelingen in gang en dient tevens als kader om afspraken vast te leggen over de identiteit van het gebied, de samenwerking om vernieuwingen op te pakken en voor afspraken over het onderhoudsniveau.

In de visie wordt voortgebouwd op hoofdlijnen uit bestaande actuele plannen en visies van gemeenten en provincie. De daarin beschreven landschappelijke, ecologische en toeristisch-recreatieve streefbeelden zijn een belangrijke bron voor actualisatie van deze visie. In bijlage 1 is een 5-minutenversie van bestaand beleid opgenomen. Ook worden nieuwe wensen en recreatiebehoeften geborgd in de verdere ontwikkeling van het gebied. Dit is verder aangescherpt met de resultaten uit de participatie over de nieuwe visie. Daarnaast is informatie gehaald uit specifieke bronnen, zoals bezoekersonderzoek door NBTC-NIPO en Leefstijlenatlas van de provincie (zie bijlage). Diverse maatschappelijke trends en ruimtelijke ontwikkelingen krijgen een plek in het gebied, o.a. landschapsbeleving en rust, gezondheid, duurzaam gebruik, (buiten)sport en spel, uitdagende belevenissen en combinaties met horeca en verblijfsarrangementen. Ook zijn er voorstellen voor verbeteren van de bereikbaarheid en entreegebieden voor wandelaars en fietsers, verbinden van deelgebieden en verbeteren van het Natuurnetwerk Nederland (NNN). ling.

Recreatiegebieden Geestmerambacht & Park van Luna - 5

Doel van de visie

Het doel van de visie is het recreatiegebied in samenhang te laten doorgroeien tot een veelzijdig Parkenlint, als groene uitloper voor de inwoners van het HAL-gebied en met activiteiten gericht op de ruimere regio. De kwaliteit van zowel de natuurgebieden als de recreatiegebieden wordt verhoogd. De gewenste samenhang is aanleiding voor de subtitel van de visie, ‘parkenlint tussen stad en dorp’. De bedoeling is om ontwikkeling van recreatie, landschap en natuur als een doorlopend geheel vorm te geven. Daarbij wordt aangehaakt op de directe omgeving en bij opgaven voor duurzaamheid, energietransitie en klimaatadaptatie. Daarvoor gaat het schap de komende 10 jaar diverse ontwikkelingen starten. Er wordt meer gewerkt vanuit de kwaliteiten van het gebied met unieke (natuur)belevingen en bestemmingen. Plekken met een oude of sleetse inrichting worden vernieuwd. Het schap wil haar gebieden beter hechten aan de omliggende Hollandse cultuurlandschappen, met dijken, molens en vaarten en de bijzondere trekpleister Broeker Veiling. Ook wil het schap aan de recreatiegebieden meer bekendheid geven, in samenwerking met bestaande stads- en regiomarketing. De ontwikkeling moet tevens bijdragen aan vermindering van de recreatieve druk op de duinen en de kust.

Meer bezoekers, meer bestedingen

Het succes van de recreatiegebieden lezen we de komende jaren af uit meer bezoekers, mogelijk toenemend van de huidige 1,3 miljoen naar jaarlijks 1,5 à 2 miljoen. Daarbij wordt ook nagestreefd dat de bezoekers langer blijven (arrangementen, terugkerend bezoek) en meer in het gebied besteden. De verwachte groei van bezoekers komt ten eerste voort uit toename van het aantal inwoners in de regio Alkmaar. Het schap wil inspelen op de gevolgen van deze toename en het gebied daar op inrichten. Ten tweede zal het gebied meer gepromoot worden als alternatief voor de kust en daarmee ook inwoners uit de ruimere regio aantrekken voor gebruik van de bestaande en nieuwe mogelijkheden in het gebied. Dit sluit aan op de beleidsambities van de regio Alkmaar voor meer toerisme. De voortgang en eventuele bijstelling van ontwikkelingen in het gebied wordt besproken in ‘gebiedstafels’ (zie hoofdstuk 2),

Afb.1.2 Schema zoneringskaart 2005, zoneringskaart 2019 en kaart uit life energy

6 - V1.9 Visie, modellen en doorrekening 2030

met inbreng vanuit belanghebbenden (participatie). De periode die benodigd is om de meeste veranderingen in uitvoering of afgerond te hebben is 10 jaar: 2020-2030. Een deel van de uitvoering loopt mogelijk door tot 2040.

Ontwikkelen als parkenlint met diversiteit aan belevingen

De visie leidt tot verbinding van de recreatiegebieden en een verdere uitbouw met diverse belevingen. Dit is ook verbeeld in twee kaarten. De basiskaart Parkenlint dient als raamwerk (gebiedsindeling) om het gebied verder te ontwikkelen tot een doorlopend en aaneengesloten parkenlint, ingebed in landschaps- en natuurontwikkeling. Daarbinnen zijn locaties voor bestaande functies en nieuwe ontwikkelingen. Het Parkenlint is verder toegelicht in hoofdstuk 4. Op de kaart Parkenlint sluit de ontwikkelkaart Belevingen aan. Met de kaart Belevingen wordt de bescherming van gebieden en de ontwikkeling van allerlei activiteiten in het gebied geborgd en aan plekken toegewezen (zie hoofdstuk 5). Dit geeft specifieke accenten aan deelgebieden en leidt tevens tot meer financiële opbrengsten uit het gebied (ontwikkellocaties voor toeristisch-recreatieve functies). De diverse belevingen en activiteiten richten zich op verschillende doelgroepen.

ANALYSE

Bestaande visies en plannen

Opbrengst participatie & stakeholders

Leefstijlen, recreatietrends, doelgroepen

Analyse

VISIE

Verbeteropgaven, doel, uitgangspunten en ambities

+

Basiskaart parkenlint + ontwikkelkaart belevingen Leidraad voor uitvoering financiele haalbaarheid uitvoeringsplan

Afb.1.4 Processtappen om vanuit diverse analyses tot een concept visie te komen, doorgerekend op financiële opbrengsten en borging in een uitvoeringsplan

Recreatiegebieden Geestmerambacht & Park van Luna - 7

samenvatting uitkomsten participatie

8 - V1.9 Visie, modellen en doorrekening 2030

Uitkomsten participatiebijeenkomsten

Voorafgaand aan het opstellen van de visie zijn drie bijeenkomsten georganiseerd om aandachtspunten te verzamelen en bespreken met belanghebbenden. De uitkomsten van het participatieproces en bijeenkomsten met raden en stakeholders zijn belangrijke input voor de visie. Een korte weerslag van de belangrijkste opmerkingen uit de participatie: 21 november 2018 met de gezamenlijk gemeenteraden: Geestmerambacht heeft ontwikkeling nodig om toekomstbestendig te kunnen zijn, maar laten we het niet te gek maken. Moet wel passen binnen de regio en uitgaan van bestaande kernwaarden, zoals weidsheid, landschap en natuur. Park van Luna is in opzet mooi, maar is nog niet succesvol geweest. Er moet meer gebeuren, maar tegelijkertijd moet het park wel van ons blijven. In Park van Luna is schaduw voor de zon en beschutting tegen de wind van belang. Ontwikkel de Groene Loper als verbinding tussen de twee gebieden. 27 maart 2019 met een aantal stakeholders: Geestmerambacht: kansen liggen in het gebruiken van recreatieve netwerken om het recreatief aanbod te versterken. Bijvoorbeeld verhuur van kano’s of fietsen. Onderhoud deels laten uitvoeren door vrijwilligers (omwonenden?) om binding met het gebied te versterken. Meer promotie in de regio, ook richting de kust, is gewenst. Park van Luna: ook hier waterpret, bijvoorbeeld verhuur van waterfietsen en fluisterbootjes.

Kleinschalige evenementen in het bos. Plaats nieuwe horeca niet te dicht bij bestaande locaties. Betrek omliggende locaties of bezienswaardigheden ook op inhoud/programma meer bij het gebied (bijv. Poldermuseum). Energie en klimaat zijn aanleiding geweest voor de oorspronkelijke opzet van de wijk en het gebied, hernieuw die thema’s. Bijvoorbeeld met zonnepanelen overdekte parkeerplekken. Swipocratie 24-6 t/m 11-7-2019 incl. inloopsessies en uitslagenavond 8 juli 2019: Uitkomsten Swipocratie staan in bijgevoegde infographic . De hoofdlijn en reacties uit inloopsessies en uitslagenavond: Geestmerambacht (incl. zoneringskaart): zonering zoals voorgesteld is goed, noordzijde benutten voor evenementen, liefst wat kleinschaliger en lokaler. Sportieve routes kunnen het beste worden uitgebreid richting de noordzijde, zodat westzijde rustig blijft en geen conflicten ontstaan met strand/waterbezoekers aan oostzijde. Horeca aan noordoostzijde mag best goede kwaliteit horeca zijn, passend in het (regionale) landschap. Wellicht met aandacht voor herkomst voedsel (lokaal). Let op voor teveel concurrentie tussen horecalocaties noordentree en zuidentree. Bij elke ontwikkeling aandacht voor verbetering biodiversiteit. Routes voor wandelen en fietsen verbeteren (meer mogelijkheden, verbindingen). Park van Luna (incl. zoneringskaart): ook hier is zonering geen onderwerp van discussie.

Veel wensen voor meer horeca aan het strand. Behoefte aan meer schaduw (liefst door bomen) en beschutting voor wind. Enkele opmerkingen over begroeiing die zicht wegneemt vanaf camperplaats, over gebrek aan voldoende bankjes bij het water en over relocatie fietspad achter muurtje langs het strand.

Bestuurlijk process

Het bestuur van het recreatieschap heeft de conceptvisie en de mogelijke scenario’s voor doorontwikkeling van de recreatiegebieden informatief besproken met de colleges van de gemeenten Heerhugowaard, Alkmaar en Langedijk (februari 2020). De conceptvisie is in juni 2020 besproken met belanghebbenden en belangstellenden (participatie). Daarna is de conceptvisie als bespreekstuk aangeboden aan de gemeenteraden (zienswijzen). Met reactie op de zienswijzen heeft het bestuur van het recreatieschap de visie vastgesteld op 20 januari 2021. De visie is beleid op hoofdlijnen en bevat een leidraad voor uitvoering (hoofdstuk 6). Tezamen wordt dit uitgewerkt in een concreet uitvoeringsprogramma. Het uitvoeringsprogramma bevat een overzicht van projecten met een stappenplan voor invulling van de diverse ontwikkelkavels. De projecten dragen bij aan het realiseren van de ambities van de visie. Ook in deze uitwerking zal participatie een belangrijke plek innemen. Samen met onder andere inwoners van de gemeenten, ondernemers en verenigingen gaan het recreatieschap en de participerende gemeenten de uitwerking van de visie oppakken. Recreatiegebieden Geestmerambacht & Park van Luna - 9

2. Plangebied en uitgangspunten

De drie gebieden Geestmerambacht, Groene Loper en Park van Luna vormen samen het plangebied van de visie (zie afbeelding 1.3).

Inspelen op recreatiewensen

De drie deelgebieden zijn belangrijk voor de omliggende dorpen en steden, als aantrekkelijke leefomgeving. De inrichting van de ruimte verleidt tot ontspanning, gezond gedrag en beweging voor jong en oud. Daarbij heeft het gebied toenemend een functie in spreiding van recreatiegroei: •

inspelen op wensen en behoeften toenemend aantal inwoners in de regio Alkmaar,

•

beperken druk op de kust en duingebieden,

•

nieuwe balans nodig tussen reuring en rust,

•

verdere ontwikkeling van recreatieve bedrijvigheid.

In de inleiding is aangegeven dat de visie voortbouwt op de hoofdlijnen uit bestaande plannen en visies en uitkomsten van de participatie. Daarbij wordt ontwikkeld op basis van de zoneringen uit het vorige plan uit 2005 en uit Swipocratie 2019, met handhaven en verder uitwerken van recreatieve indeling in rust en druk. De drie deelgebieden hebben eigen sferen en gebruikskarakters, welke worden behouden en versterkt, inclusief hogere natuurwaarden. Daarbij komt ruimte voor nieuwe initiatieven in Geestmerambacht en Park van Luna, met mogelijkheden voor jaarrond gebruik. De Groene Loper is essentieel als landschappelijke eenheid met ruimte voor akkerbouw, routes, water en ecologisch verbindingen.

Gebiedspromotie: onderscheidend merk neerzetten

De visie levert de bouwstenen voor een nieuwe ruimtelijke en financiële structuur voor het schap. Tegelijk wordt de potentie van de ‘merken’ Geestmerambacht en Park van Luna verder uitgebouwd. Communicatie en marketing over het gebied zijn een belangrijker onderdeel van de vervolgstrategie.

10 - V1.9 Visie, modellen en doorrekening 2030

De uitdaging is om van die bouwstenen een stevig huis te maken en samen een sterk en onderscheidend merk neer te zetten. En een gebied te maken waar mensen graag willen zijn en waar mensen zich mee willen onderscheiden en identificeren, uitgaande van diverse trends en behoeften (zie hoofdstuk 3). Een gebied met een mix aan vrijetijdsbesteding (publiek en commercieel) waar iedereen elke dag zijn hart kan ophalen. Maar ook een gebied te midden van oer-Hollandse landschappen en natuur. Het schap wil daarom meer regionale bekendheid voor voorzieningen en evenementen in de recreatiegebieden. Geestmerambacht en het Park van Luna zijn immers onderdeel van een groter geheel: de toeristisch-recreatieve omgeving van de Regio Alkmaar. Deze relatie is nog onvoldoende zichtbaar. Het schap wil sterker aanhaken op promotie via bestaande city- en regiomarketing, inclusief het platform ‘Holland boven Amsterdam’. Ook wil het schap meer samenwerking met nabijgelegen toeristische trekkers als musea Broeker Veiling en (stoom) gemaal Huygendijk en beter aansluiten op (regionale) netwerken van routes per fiets en sloep, zoals genoemd in de participatiebijeenkomsten. Het bestaande routenetwerk naar en vanuit het gebied kan meer worden gepromoot door omliggende hotels, campings, musea en sportcentra.

Daarnaast zijn arrangementen in opkomst, waarbij bezoekers de mogelijkheid hebben om meerdaags gebruik te maken van de diverse toeristisch-recreatieve voorzieningen in de Regio Alkmaar. Dit is mede vanuit ondernemersperspectief interessant en extra reden om promotie breed op te pakken.

Gebiedstafel

Een centraal overlegpunt (bijvoorbeeld als ‘gebiedstafel’) kan gaan dienen om sociale betrokkenheid bij het gebied te versterken, door een platform te bieden als netwerk tussen vrijwilligers, verenigingen, ondernemers en overheden. De gebiedstafel dient ook om voorwaarden te verbeteren waarmee ondernemers met een goed en vernieuwend plan kunnen instappen en om de marketing van het gebied te professionaliseren. Dit met als voorwaardelijke basis dat de kwaliteit van het gebied ook verbetert, qua landschapsbeleving, natuurwaarden en recreatieve verbindingen. Dit allemaal samen moet ertoe leiden dat de gebiedswaarde toeneemt, zich ook uitend in meer financiële opbrengsten uit het gebied zelf.

Recreatiegebieden Geestmerambacht & Park van Luna - 11

3. Ambities en nieuwe opgaven

De verdere ontwikkeling van het gebruik van het gebied wordt in samenhang bezien met de aanwezige kwaliteiten in het gebied. Recreatie, natuur, landschap en cultuurhistorie zijn geen ‘losse waarden’, ze grijpen in elkaar en kunnen elkaar versterken. Op plekken waar een overgang nodig is (bijvoorbeeld van druk naar rustig) komen zones om dit te reguleren. Om die samenhang in de visie vorm te geven wordt gewerkt met vijf hoofdambities: 1.

natuurwaarden verder versterken (grotere biodiversiteit) en beleefbaar maken,

2.

recreatieve en toeristisch voorzieningen vernieuwen en uitbreiden,

3.

bereikbaarheid (entrees) en wandel-, fiets en kanoverbindingen verbeteren,

4.

betrokkenheid verbreden (samenwerking en eigenaarschap),

5.

identiteit en naamsbekendheid van het gebied versterken.

Deelambities

De visie geeft ook uitwerking aan diverse deelambities. Deze komen voort uit de voorgaande twee inleidende hoofdstukken, samenvattend: 6. meer bezoekers (ook uit de ruimere regio), die langer blijven en meer in het gebied besteden; 7. gebied promoten als alternatief voor de kust, in samenwerking met bestaande stads- en regiomarketing; 8. inrichting, activiteiten en routes in de recreatiegebieden beter aansluiten op de omliggende Hollandse cultuurlandschappen, met dijken, molens, vaarten, gemaal en Broeker Veiling; 9. ruimte voor nieuwe initiatieven, diverse belevingen en hoogwaardige horeca, met mogelijkheden voor jaarrond gebruik; 10. werken vanuit de kwaliteiten van het gebied met unieke (natuur)belevingen en bestemmingen; 11. bijdragen aan duurzame samenleving en ruimte voor energietransitie en klimaatadaptatie; 12. oprichten ‘gebiedstafels’, met inbreng vanuit belanghebbenden (participatie).

Trends en ontwikkeling recreatie

Het Geestmerambacht speelt in op gevolgen van de toenemende bevolking en veranderende wensen van bezoekers. Dit vertaalt zich in bijvoorbeeld meer wervende activiteiten en een wat meer uitdagende kijk om delen van het gebied naar een hoger plan te tillen. Daarbij hebben diverse maatschappelijke trends en ruimtelijke ontwikkelingen invloed op gebruik en inrichting van het recreatiegebied: • groeiende aantal alleenstaanden: toenemend behoefte aan (buiten)ruimte voor ontmoeten; • mogelijkheid tot bewegen; recreatie is minder statisch dan vroeger; • behoefte aan “beleven”, verhalen, thema’s, bijvoorbeeld uit de lokale (cultuur)historie; • bezoek aan bijzondere hotspots voor foto’s op social media (Instagram beïnvloedt reizen en vrijetijdsbesteding); • voor watersport geldt dat bootbezit afneemt ten gunste van verhuur/delen van boten en andere voorzieningen; • afname gebruik traditionele, algemene dagkampeerterreinen - zeker die zonder veel voorzieningen;

12 - V1.9 Visie, modellen en doorrekening 2030

• toenemende vergrijzing en toenemend aantal inwoners met een migratie-achtergrond; • urbanisatie, het gevoel van toenemende stress in de maatschappij, de zoektocht naar zingeving en spiritualiteit als tegenhanger hiervan; • de 24-uurs economie en het jaarrond open zijn van voorzieningen is steeds meer de standaard; ook in recreatie – en branchevervaging met gemengde concepten tot gevolg. Bijkomende gevolgen zijn dat recreatiegebieden meer worden ingericht op landschapsbeleving en rust, gezondheid, mogelijkheden voor vrije tijd en (buiten)sport en spel, uitdagende belevenissen en combinaties met allerlei vormen van horeca en verblijfsarrangementen. Omdat niet alle behoeften gelijk zijn, is het belangrijk te zoneren in rustige en drukkere delen, zodat verschillende gebruiken goed naast elkaar kunnen. Een scherpere focus op specifieke doelgroepen is gewenst: kiezen is belangrijk. Recreëren wordt bijvoorbeeld luxer of juist extreem basic. Onderzoek in opdracht van de provincie Noord-Holland geeft aan dat veel verblijfaccommodaties toe zijn aan modernisering en grootschalige investeringen en moeten beter worden aangesloten op de actuele vraag. Randvoorwaarde voor doorontwikkeling van recreatiegebieden is onder andere (geoptimaliseerde) bereikbaarheid, waaronder de OV-bereikbaarheid van entreegebieden.

Nieuwe opgaven

Daarnaast zijn er andere ontwikkelingen waarin de recreatiegebieden een rol kunnen spelen. Het gaat bijvoorbeeld om bijdragen in duurzaamheid en circulariteit, klimaatregulering, landbouw dichtbij en om meer nadruk op natuurontwikkeling en biodiversiteit. Het schap wil graag een rol als proeftuin voor deze (maatschappelijke) opgaven, met nadruk op initiatieven rondom circulariteit/ duurzaamheid, met als uitgangspunt geen afbreuk aan landschapskwaliteiten. In het rapport ‘Waardevol toerisme’ (2019) adviseert de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur te sturen op een gebalanceerde groei van toerisme in Nederland. Aangeraden wordt economie, samenleving en leefomgeving in samenhang te bekijken. Een andere aanbeveling is regionale toeristische ontwikkelstrategieën op te stellen voor locaties en soorten toeristische groei en hoe overlast kan worden voorkomen. Deze visie voor Geestmerambacht kan als inbreng dienen daarvoor. Het gebied kan een rol spelen in de spreiding van toerisme in de provincie, rekening houdend met draagkracht van natuur, landschap en persoonlijke leefomgeving.

Recreatiegebieden Geestmerambacht & Park van Luna - 13

Energietransitie en klimaatadaptatie

Binnen elk gebied in Nederland zal bepaald moeten worden of het een functie kan krijgen in de actuele opgaven voor een duurzame samenleving. De provincie en gemeenten hebben het initiatief om beleid voor energietransitie en klimaatadaptatie te formuleren, waaronder het aanwijzen van locaties voor zonneakkers, windenergie, geothermie en energieopslag. De overheden zullen dit afwegen ten opzichte van landschapsambities (openheid) en recreatie- en natuurwaarden. Voor de opgaven in de energietransitie werken de overheden in de regio Alkmaar samen aan de opstelling van een Regionale Energie Strategie (RES). De RES is een uitwerking van de opgaven ‘duurzame elektriciteit opwekken’ en ‘aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving’ uit het Klimaatakkoord. De RES wordt in de periode 2019-2021 opgesteld. Het recreatieschap kan helpen de uitvoering van de RES of beleid over klimaatadaptatie mogelijk te maken, met inzet van eventuele financiële instrumenten via overheden. Bijvoorbeeld door binnen het beheergebied van het schap delen geschikt te maken voor waterberging voor piekopvang, aanleg van bospercelen (CO2-reductie), stimuleren van duurzame en circulaire landbouw, zonnepanelen (bijvoorbeeld op parkeerterreinen) en windmolens. Ook kan het schap selecteren bij ondernemersplannen op duurzaamheid, bijvoorbeeld bijdrage aan circulaire ontwikkeling op project- en gebiedsniveau.

Woningbouwplannen

Het aantal inwoners in de regio Alkmaar neemt toe. Daardoor zal ook het gebruik van het recreatiegebied in potentie toenemen. Uit provinciale gegevens (plancapaciteit.nl) zijn in ieder geval de volgende aantallen woningen gepland in de direct omliggende gemeenten:

Gemeente

2020-2024

2025-2029

2030-2039

2040-2050

onbekend

totaal

Alkmaar

6.033

6.056

6.575

650

66

19.380

Bergen

755

94

0

0

0

849

Heerhugowaard

2.891

3.608

2.192

0

359

9.050

Heiloo

1.143

523

0

0

0

1.666

Langedijk

928

78

0

0

0

1.006

Schagen

2.283

1.038

955

0

188

4.464

Totaal

14.033

11.397

9.722

650

613

36.415

Visie Geestmerambacht 2030 plancapaciteit wonen (per 1-3-2021)

14 - V1.9 Visie, modellen en doorrekening 2030

Ecologische variatie: Natuur Netwerk Nederland

Geestmerambacht is – als uitwerking van het ‘beleid voor behoud van landschappelijke openheid (bufferzones) tussen de steden’ (1958) - vanaf de jaren ’70 ontwikkeld als recreatiegebied. Diverse voorzieningen voor openluchtrecreatie werden aangelegd binnen een parkachtig decor met onder andere bosschages en oeverzones. Inmiddels is een deel daarvan waardevolle natuur geworden, met status als onderdeel van het Natuur Netwerk Nederland (NNN, zie afb 3.1). De NNN-gebieden en bijbehorende ecologische verbindingszones worden conform provinciale richtlijn ecologisch naar een hoger plan getild. Met de toenemende behoefte aan natuur in en om de stad (beleven van rust en ruimte) groeit ook het belang van een samenhangend beheerplan voor natuur- en recreatiedoelstellingen. Niet alle natuurwaarden zijn verstoringsgevoelig en kunnen heel goed samengaan met ontwikkeling van recreatief gebruik. Juist in gebieden met bestaande of te ontwikkelen kwetsbare natuur zal een zonering nodig zijn. Voor het hele plangebied wordt daarom als uitwerking van de visie een samenhangend beheerplan natuur/recreatiedoelstellingen opgesteld. Dit is inclusief borging NNN en ecologische verbindingszones door het gebied en naar de omgeving (zie ook hoofdstuk 4 en 6). De provincie heeft als vertrekpunt een beschrijving opgesteld van wezenlijke kenmerken en waarden (zie bijlage 1).

Het beheerplan zorgt voor ecologische variatie en verdere ontwikkeling van natuurwaarden. Ook blijft een deel van het groen een parkfunctie houden (beeldkwaliteit / esthetische waarde) en voor recreatief medegebruik.

Afb.3.1 grote delen van het plangebied liggen binnen of langs het Natuur netwerk Nederland (NNN)

Afb 3.2 gebiedswaarden landschap en cultuurhistorie Recreatiegebieden Geestmerambacht & Park van Luna - 15

Cultuurhistorische landschappen rondom het plangebied

1.

Bron: broekerveiling.nl

2.

Bron: Vroonermeernoord.nl

3.

Bron: heerhugowaardzuid.nl

4.

Bron: maps.google.com

1. 2. 3. 4.

Oosterdel Vronermeer en historisch dorpslint St Pancras Schermerpolder, Slingerdijk en ringvaart aansluitend op Park van Luna en historisch dorpslint Oterleek in organisch verkavelde polder (als contrast op ontworpen polderstructuren Heerhugowaard en Schermer)

16 - V1.9 Visie, modellen en doorrekening 2030

Historie als mededrager van ontwikkeling

Dijken, inpolderingen, vaarten, gemalen en molens: het proces van de voorgaande zeven eeuwen van landwinning, nederzettingen en landbehoud is op diverse plekken nog zichtbaar. Het zijn blikvangers in het landschap die laten zien dat het gebied van grote historische betekenis is. Deze historische lijnen, met gebiedseigen verhalen, lopen langs of dwars door het gebied. Veel is verdwenen ‘onder’ de ruilverkaveling uit de jaren ‘60/’70, maar er zijn nog volop aanknopingspunten voor kansen en bijdragen aan nieuwe routes, natuur, recreatie en ondernemerschap. Op kaart 3.2 staan diverse waarden verbeeld, waaronder behoud historische dorpslinten en (weer) herkenbaar maken van voormalige meren (laagten in het landschap).

Inclusieve samenleving

Bijdragen aan een inclusieve samenleving vraagt om eventuele aanpassingen in bedrijfsvoering van ondernemers in het gebied en afspraken over sociale bijdragen. Voorbeelden zijn creëren van werkgelegenheid voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt en begeleiding gericht op dagbesteding, herstel van ziekte, leren tuinieren (moestuinen) e.d.. Ook vernieuwende convenanten over rentmeesterschap en ‘community values’ (met de gemeenschap op te stellen waarden die gezamenlijk nagestreefd worden) passen in dit kader.

Recreatiegebieden Geestmerambacht & Park van Luna - 17

4. Basisplan: ontwikkelen tot parkenlint Variatie in landschap, natuur en activiteiten

Het basisplan omvat de verdere ontwikkeling van het gebied als “Parkenlint”, voortbordurend op de hiervoor beschreven uitgangspunten. Het gebied behoudt een afwisselend en groen karakter met volop ruimte voor beleving van rust en natuur en voor sportieve recreatie op water, oever en land. Er zijn en komen ook plekken voor meer intensieve recreatie als bezoek aan horeca, sport- en spel en evenementen. De combinatie van rust en activiteiten, inclusief goede horeca, past bij de uitkomsten van participatie. De uitvoering van het basisplan is gericht op het aantrekkelijk houden van de gebieden, door het aanbod aan voorzieningen en aanwezige natuur- en landschapswaarden kwalitatief te verbeteren. De diverse toegangen naar het gebied worden beter vorm gegeven en meer uitnodigend en nieuwe zichtlijnen zorgen voor een relatie met de omgeving. Ommetjes vanuit de stad- en dorpsranden worden makkelijker. Tussen de natuur- en recreatiegebieden komen betere verbindingen en goed verzorgde paden, waardoor rust en buitenactiviteiten snel zijn te vinden.

Afb. 4.2 plangebied ontwikkelen en promoten als parkenlint en verbinden aan toeristisch-recreatieve gebieden in de omgeving. Plangebied aantrekkelijker en snel bereikbaar vanuit HAL-gebied, met een diversiteit aan activiteiten en buitenleven: groot/klein, groen/toeristisch en seizoen/jaarrond.

18 - V1.9 Visie, modellen en doorrekening 2030

Kernpunten van basisplan Parkenlint • •

•

•

• •

•

• •

Gebruik en inrichting zijn gericht op inwoners van alle leeftijden uit de regio HAL en sluit aan op wat deze groep zoekt in ontspanning (doelgroepen leefstijlenatlas, zie bijlage). Onderhoud en ontwikkeling van het gebied en bijbehorende activiteiten worden toenemend gemeten op aandacht voor maatschappelijke meerwaarde (inclusieve samenleving), biodiversiteit en op duurzaamheid (waaronder energie- en klimaatdoelen). Ontwikkelingen in duurzame balans tussen natuur en recreatie, waarbij beide in samenhang, in kwaliteit en in betekenis kunnen groeien. De aanwezige biodiversiteit wordt kwalitatief verbeterd. Sociale betrokkenheid bij het gebied wordt versterkt door een platform te bieden als netwerk tussen vrijwilligers, verenigingen, ondernemers en overheden (één of meer gebiedstafels). Vindbaarheid, zichtbaarheid en bekendheid van het gebied worden vergroot (analoog en digitaal). Aansluiten op omringende landschappen, cultuurhistorie en routes. Voor wandelaars, fietsers en kanovaarders blijven de gebieden vrij toegankelijk, o.b.v. het huidige paden- en routestelsel, met diverse ommetjes; nader onderzoek naar haalbaarheid aanleg enkele ontbrekende schakels. Op tenminste vier bestaande of aangewezen locaties is ruimte voor (her)ontwikkeling van een volwaardige en verruimde horecafunctie, voor diverse doelgroepen (recreanten, passanten, bijeenkomsten).

Enkele specifieke voorzieningen en gebieden hebben een bovenregionaal karakter: entreegebieden, Skeef, Waerdse Tempel, evenementen, Droomparken. Meerdere kavels worden ter ontwikkeling in de markt gezet (uitvoeringsprogramma).

Ruimte voor nieuwe initiatieven

Op een aantal strategische plekken komt ontwikkelruimte voor nieuwe initiatieven. De gebieden aan de noordzijde van Geestmerambacht en bij de huidige ingangen van Geestmerambacht en Park van Luna zijn daarvoor in beeld. Het schap gaat voor een duurzame balans tussen intensieve en extensieve recreatie-activiteiten. Niet alles kan overal. Maar natuurdoelen en recreatie kunnen wel samen. Uitgangspunt is dat ieder nieuw initiatief bijdraagt aan landschap en natuur en het zichtbaar en beleefbaar maken van gebiedshistorie. Dat maakt het gebied waardevoller en interessanter voor zowel ondernemers als inwoners uit de omliggende steden en dorpen. De diverse ontwikkelingen worden verbonden en lopen als een kralensnoer door het plangebied (afb.4.2).

Kaart basisplan Parkenlint

De ontwikkeling van Geestmerambacht en Park van Luna en onderlinge verbinding (Groene Loper) is weergegeven op een basiskaart Parkenlint (volgende bladzijde) en een ontwikkelkaart Belevingen (hoofdstuk 5). Op de basiskaart staan de indeling van het gebied en ontwikkellocaties voor initiatiefnemers met een passend plan. Daarbij worden de diverse deelgebieden in samenhang als lint van parken vormgegeven, met een diversiteit in eigen functies en ontwerp. De recreatiegebieden zijn verbonden weergegeven en vormen samen de landschappelijke en recreatieve zone (doorsteek) tussen de Schermer en de Binnenduinrand. Bij de kaart hoort een uitgeschreven legenda waarin de diverse onderdelen kort zijn toegelicht, in aanvulling op onderstaande.

Recreatiegebieden Geestmerambacht & Park van Luna - 19

Kamers van activiteiten

Onderdeel van de kaart zijn ‘kamers van activiteiten’. Per kamer komt na vaststelling van de visie een afgewogen plan, met heldere afspraken over nieuwe ontwikkelingen of activiteiten. Voor elke kamer wordt aangegeven waar natuurof landschapswaarden worden versterkt, waar medegebruik mogelijk is door extensieve of intensieve recreatie en waar eventuele aan de functie ondersteunende bebouwing wordt toegestaan. Locaties met een permanent en/of semipermanent gebruik, waarvoor in het kader van deze visie geen veranderingen in gebruik worden voorgesteld, zijn specifiek op de kaart aangeduid. Ook projecten in definitief ontwerp of in uitvoering zijn hiermee aangeduid. Om de ontwikkeling te sturen wordt gewerkt met een systeem van kavelpaspoorten of een vergelijkbare andere methode. Een kavelpaspoort is een locatietoewijzing en set spelregels om ondernemers uit te nodigen initiatief te nemen voor een nieuwe of extra functie voor bijvoorbeeld toerisme-recreatie, sport/spel of agrarische functies. In de spelregels staan ruimtelijke en financiële kaders en afspraken over terreinbeheer. Ook komen er afspraken over bijdragen aan inclusieve samenleving en samenhang met andere voorzieningen in het gebied.

Entreegebieden met horeca

De twee entreegebieden van het Geestmerambacht vormen zwaartepunten in de ontwikkeling, krijgen een flinke opwaardering als gebiedspoorten. Dit zijn locaties met kansen en ruimte voor nieuwe en verruimde horeca, bijvoorbeeld met ruimte voor congresbijeenkomsten, werkplekken en overnachtingsmogelijkheden. De precieze invulling wordt uitgewerkt via het uitvoeringsprogramma. Duurzaam en landschapsinclusief bouwen zijn daarbij uitgangspunt.

Groenrijke landschapszone

Drie gebieden zijn gekenmerkt als groenrijke landschapszone. Het Huijgenbos als belangrijk uitloopgebied voor Heerhugowaard Zuid. Vroonerplas als uitloopgebied voor Alkmaar en St. Pancras - aansluitend op het plangebied. En de Koele Kreken (zuidzijde Geestmerambacht), inclusief Geestmerloo, als belangrijk uitloopgebied voor Alkmaar-Noord. Voor dat gebied is een landschappelijk ontwerp nodig, waarin samenhang wordt vormgegeven in allerlei functies: natuurverbindingen, extra water, akkerbouw, park en extra wandel- en fietsroutes.

Groene Loper

De Groene Loper is ruim ingetekend als belangrijke open en agrarische zone tussen de stedelijke gebieden. Het schap pleit ervoor deze groene ruimte niet verder te verstedelijken en te borgen als waardevolle open doorsteek (stepping stone) tussen de Schermer en de Binnenduinrand. Het gebied heeft ook een belangrijke rol voor de aanleg van verbindingen: een doorgaande fiets- en wandelroute tussen het Park van Luna en het Geestmerambacht en de aanleg van een waterroute voor sloepen en kano’s. De waterroute verbindt het centrum van Alkmaar via de nieuwe Alkmaarse woonwijken Vroonermeer Noord en Zuid en het dorp Sint Pancras naar het Kanaal Alkmaar-Kolhorn (via een overhaal). De wandel-, fiets- en waterroutes worden gecombineerd begeleid met een ecologische verbindingszone, als onderdeel van het NNN-stelsel. Ook andere groen-ecologische verbindingen worden meer onderdeel van de planontwikkeling. Het schap wil graag aansluiten bij provinciale plannen en beschikbare bijdragen, voor het mogelijk maken van de uitbreiding van het NNN-areaal. De visie zorgt voor ruimtelijke borging van de ecologische verbindingszones. Na de visie is in een uitwerkingsplan nodig, met ontwerpoplossingen voor barrières zoals de ringdijk en de N242. Dit is gericht op de flora- en faunasoorten die bevorderd/beschermd gaan worden en bijbehorende migratiemethoden.

20 - V1.9 Visie, modellen en doorrekening 2030

Legenda

Recreatiegebieden Geestmerambacht & Park van Luna - 21

Basiskaart Parkenlint

Afb. 4.4 Parkenlint: basisplan voor ontwikkeling recreatiegebieden Geestmerambacht

22 - V1.9 Visie, modellen en doorrekening 2030

sfeerbeelden bij parkenlint

Recreatiegebieden Geestmerambacht & Park van Luna - 23

5. Ontwikkelkaart Belevingen Geestmerambacht wordt versterkt als een uniek en aantrekkelijk groen- en natuurgebied van Regio Alkmaar. Het gebied wordt aantrekkelijker gemaakt voor dagelijkse gebruikers, bewoners en bezoekers uit de Regio Alkmaar en daarbuiten. De ontwikkelkaart Belevingen bevat een uitwerking van diverse thema’s en ontwikkeling van het gebied en kan gezien worden als laag bovenop de basiskaart Parkenlint. De belevingsthema’s richten zich op diverse doelgroepen en een deel van de nieuwe belevingen leidt tot extra opbrengsten. De ontwikkelkaart toont welk soort activiteiten en investeringen gaan komen en waar. Het vertaalt de (groei)ambities in projecten en plannen. Geestmerambacht, Groene Loper en Park van Luna hebben elk een eigen sfeer, ruimte-indeling en gebruikskarakter en een andere ontstaansgeschiedenis. De belevingen en activiteiten sluiten daar op aan. De ontwikkelkaart Belevingen is een samenvoeging van drie eerdere conceptmodellen met ontwikkelvarianten (zie separate bijlage). Onderstaand een korte omschrijving van de op de kaart aangegeven belevingen. Dit is met voorbeelden toegelicht in hoofdstuk 6. •

Vier gebieden krijgen ontwikkelruimte voor bovenregionale functies, met activiteiten die in de omgeving nog niet aanwezig zijn. Deze gebieden zijn als Uniek op de kaart gezet. Dit zijn de twee entreegebieden Geestmerambacht, Strand van Luna en het evenemententerrein.

•

Drie locaties liggen buiten de bovengenoemde gebieden maar zijn wel publiekstrekkers: Twuyvermolen, gemaal Huygendijk en Manege Beukers. In overleg met de eigenaren en gebruikers wordt bekeken of er rondom deze plekken mogelijkheden zijn voor extra activiteiten (toerisme/recreatie), op de kaart genoemd Activiteiten Plus.

•

In zowel Geestmerambacht als Park van Luna komen diverse mogelijkheden voor parcoursen en allerlei activiteiten gericht op bewegen en buitensport. Dit is op de kaart gezet als Uitdagingen. De nadruk ligt op ontwikkellocatie Beach Park (met routes door Geestmerambacht en mogelijk kleinere locaties in de zuidwesthoek van het meer) en op Park van Luna (Huigenbos, Labyrint).

•

De randen waar woonbebouwing grenst aan het recreatiegebied hebben Samen als kenmerk. Deze uitloopgebieden voor bewoners worden omgevormd naar een samenhangend gebied voor allerlei functies: natuurverbindingen, extra water, park en extra wandel- en fietsroutes. Ook is er ruimte voor kleinschalige wijkgerichte groene gebruiksmogelijkheden zoals volkstuinen, recreatieboerderij en speelveldjes.

•

In het hele gebied wordt ingezet op behoud en vergroten van biodiversiteit in goed evenwicht met de recreatieve functie en de gewenste ontwikkelingen van de visie. Bestaande natuurgebieden (onderdeel van Natuur Netwerk Nederland) worden verbeterd (kwaliteit, biodiversiteit) overeenkomstig de provinciale Wezenlijke Kenmerken en Waarden, en krijgen betere onderlinge verbindingen. De gebieden en verbindingen staan als Versterkte Natuur op de kaart. De Groene Loper heeft een belangrijke rol als natuurverbinding en voor recreatieve routes. Andere voorbeelden: langs paden soortenrijke zones aanleggen, meer stepping stones (droog en nat), observatieplekken (schuilhutten), uitbreiden niet-betreedbare zones.

•

Op de kaart zijn zoekgebieden energie uit wind en zon aangegeven op diverse plekken binnen de recreatiegebieden. Het schap stemt de uiteindelijke locatiekeuzes af met de gemeenten zodat dit past in de (nog vast te stellen) Regionale Energie Strategie (RES). In de RES wordt ook uitgegaan van zonnepanelen als overdekking op parkeerplaatsen, bijvoorbeeld bij de twee entreegebieden in Geestmerambacht.

•

De meest nabij gelegen toeristische trekker is de Broeker Veiling. Een van de uitwerkingen van de visie wordt hoe de ontwikkelingen meer samen kunnen optrekken (arrangementen, thema’s, horeca, streekvoeding), ook in relatie tot het historische Oosterdel-gebied. Deze samenwerking is symbolisch op de kaart aangegeven met de blauwe pijlen.

24 - V1.9 Visie, modellen en doorrekening 2030

Ontwikkelkaart Belevingen

Afb. 5.1 Ontwikkelkaart Belevingen

Recreatiegebieden Geestmerambacht & Park van Luna - 25

6. Leidraad voor uitvoering Inleiding

De uitvoering van de visie in deelgebieden, thema’s en gebiedsmarketing wordt opgestart aan de hand van een uitvoeringsprogramma 2021 – 2026. Het uitvoeringsprogramma wordt na vaststelling van de visie ter informatie gestuurd aan de gemeenteraden. Daarin staat hoe het recreatieschap de komende jaren toewerkt naar realisatie van de visie en naar meer bekendheid van het gebied met nieuwe publiekstrekkers. De planhorizon van de visie is 2030, de belangrijkste projecten worden in de periode 2021 - 2026 uitgewerkt en gestart. In het uitvoeringsprogramma zal ook worden aangegeven welke projecten in of voor 2026 kunnen zijn voltooid, inclusief bijdragen aan de beschreven recreatieve, ecologische en financiële doelen. Dit hoofdstuk vormt de aanzet voor het uitvoeringsprogramma. De leidraad geeft een kader om te bepalen of initiatieven wenselijk en passend zijn: plannen worden aan spelregels getoetst. Deze spelregels bevatten ook de uitkomsten van participatie. Het uitvoeringsprogramma zal meer details bevatten. Daarin komt per ontwikkelkavel een verdere vertaling van de spelregels: waar ligt de nadruk op en wat is de beoogde maatschappelijke bijdrage van de ontwikkeling?

Financiën

De uitvoering van de visie leidt tot extra jaarlijkse baten. Dit is toegelicht in een separate financiële memo. Daarin staat een globale opzet voor de financiële haalbaarheid van de visie, met uitgesplitst welke meeropbrengsten worden verwacht. De financiële memo is vooruitlopend op het uitvoeringsprogramma, welke een uitvoeriger financiële onderbouwing zal bevatten. Daarin komt een verdere uitsplitsing in financiële kosten en baten, waaronder bijdragen (grondopbrengsten, verhuur e.d.) aan de begroting en een strategie op realisatie, waaronder grondverwervingen en tenders.

Omgevingsplan

De visie dient mede als bouwsteen voor de op te stellen gemeentelijke omgevingsplannen, voor een ruimtelijk-juridische borging van de beoogde ontwikkelingen en te beschermen waarden.

Toetsen initiatieven

Het recreatieschap toetst nieuwe initiatieven aan onderstaande punten: A

Algemeen voor het hele recreatiegebied

B

Specifiek per deelgebied

C

Bijdrage aan startprojecten: ontwikkeling en uitvoering in periode 2021 - 2026

Hieronder worden deze punten toegelicht.

A Algemeen

Spelregels, bijgesteld tijdens participatietraject (mei 2019). Het initiatief: 1. versterkt het recreatieve aanbod (vermaak, beweging, rust en/of ontspanning) in de breedte en jaarrond; 2. versterkt de biodiversiteit en natuurbeleving; 3. draagt bij aan de identiteit en naamsbekendheid van het gebied; 4. past bij de overige functies in het gebied en omgeving en vult deze aan; 5. leidt tot vaker en langer bezoek en samenwerking tussen partijen; 6. draagt bij aan een stabiele en rendabele begroting van het recreatieschap; 7. gaat uit van duurzaam ondernemen en maakt gebruik van het principe van natuurinclusief bouwen, draagt bij aan energie- en klimaatdoelstellingen. Aanvullend daarop: 8. Tussen (en deels via) ontwikkellocaties ligt een openbaar raster voor bestaande en nieuwe verbindingen. Dit raster biedt ruimte voor de verdere ontwikkeling van landschap en natuur en/of voor paden, routes, struinen.

26 - V1.9 Visie, modellen en doorrekening 2030

B Specifiek (per deelgebied)

Alle deelgebieden die in ontwikkeling worden gebracht maken onderdeel uit van een bepaalde beleving in activiteiten en voorzieningen. Deze belevingen zijn toegelicht in hoofdstuk 5 van de visie. Hieronder worden de deelgebieden kort benoemd, → inclusief bijbehorende uitgangspunten.

BELEVING UNIEK (BOVENREGIONALE BETEKENIS) •

Entreegebieden Geestmerambacht

Als uitwerking van de visie wordt voor de entreegebieden een inrichtingsplan gemaakt. De twee entreegebieden krijgen een verzorgde uitstraling, duidelijk herkenbaar als gebiedspoorten, in een natuurrijke inrichting. Plekken met een oude of sleetse inrichting worden vernieuwd. Binnen de entreegebieden komen opvallende en aantrekkelijke jaarrond publieksvoorzieningen (waaronder horeca), die de brandpunten vormen van het recreatiegebied, met bekendheid in de wijde omgeving. Dit worden nieuwe bouwvlakken op of nabij de bestaande horecalocaties, als geïntegreerd ontwerp in de entreegebieden. De verdere uitwerking van de bovenregionale publieksvoorzieningen (zowel overdekt als niet overdekt) in de entreegebieden vindt in nauw overleg met de gemeenten plaats, waarbij ook de wenselijke bouwhoogten worden bepaald. → ruimtelijk-economische strategie voor bovenregionale publieksvoorzieningen → meer opbrengsten → zwemmen Zomerdel blijft gegarandeerd → upgraden parkeerplaatsen naar ontvangstgebieden (meer herkenbaarheid) Voorbeelden van bovenregionale publieksvoorzieningen zijn vergader- en congresruimte en flexwerkplekken, in combinatie met paviljoen, wellness en landgoedhotel, diverse attracties gericht op gezinnen, toevoegen speciale topattractie, kleinschalig themapark.

•

Geestmerambacht Evenemententerrein

Uitgangspunt is een beter en intensiever gebruikt evenemententerrein. Als uitwerking van de visie wordt een integraal plan voor het evenemententerrein gemaakt. Hierin wordt de haalbaarheid onderzocht van een verdere opwaardering van het terrein: herinrichten, opnieuw begrenzen, natuur- en waterdoelen, type (extra) evenementen, doelgroepen en aantallen bezoekers, marktconsultatie, omgevingseffecten. → meer activiteiten organiseren: 2 à 3 extra jaarlijkse evenementen en eventueel meer activiteiten rondom de Zomerdel → meer flexibiliteit voor verschillende evenementen en activiteiten (terreininrichting) → meer landschapsbeleving (identiteit, structuren, biodiversiteit en herkenbaarheid) → buiten de evenementen kun je door het gebied struinen → het gebied behoudt een piekbergingsfunctie voor water → nieuwe functie voor de locatie van het baggerdepot → zoekgebied voor de RES en draagt bij aan energieneutraal gebied

Recreatiegebieden Geestmerambacht & Park van Luna - 27

•

Strand van Luna

→ ruimtelijk-economische strategie voor bovenregionale publieksvoorzieningen → meer opbrengsten → zwemmen blijft gegarandeerd → meer activiteiten → meer landschapsbeleving (identiteit, structuren en herkenbaarheid) > schaduw van bomen → zoekgebied voor de RES en draagt bij aan energieneutraal gebied

BELEVING ACTIVITEITEN PLUS (LOKALE EN REGIONALE BETEKENIS •

Twuyvermolen, gemaal Huygendijk, Manege Beukers

Drie locaties liggen buiten de bovengenoemde gebieden “Beleving Uniek”. Deze drie functies zijn publiekstrekkers en in overleg wordt bekeken of er rondom deze panden/ percelen mogelijkheden zijn voor extra activiteiten (toerisme/recreatie). Alle drie de locaties liggen in bijzondere landschappelijke structuren (zie hoofdstuk 3). → meer opbrengsten door toevoegen (regionale) recreatiefuncties → meer mogelijkheden om door het gebied te struinen → meer landschapsbeleving (structuren, biodiversiteit en herkenbaarheid)

BELEVING UITDAGINGEN (LOKALE EN REGIONALE BETEKENIS) Door het gebied heen zijn en komen diverse mogelijkheden voor parcoursen en allerlei activiteiten gericht op bewegen en buitensport. De nadruk ligt op ontwikkellocatie Beach Park (met routes door Geestmerambacht en mogelijk kleinere locaties in de zuidwesthoek van de Zomerdel) en in Park van Luna (Huigenbos, Labyrint). De kleine locatie in de zuidwesthoek van de Zomerdel ligt dicht tegen het Kleimeer en zal daarom alleen kleinschalige, niet verstorende activiteiten betreffen. → meer opbrengsten uit evenementen en activiteiten → meer participatie in beheer door omwonenden → zoekgebied voor de RES en draagt bij aan energieneutraal gebied Deze ontwikkeling is voor zowel de HAL-inwoners als bezoekers uit de ruimere regio en komt mede voort uit participatie. Met experts buitensport wordt dit uitgewerkt tot een volledig programma en passende inrichting, met partijen die zich hieraan verbinden in een meerjarige exploitatie. Voorbeelden ondernemingen: klimsport (parcours, klimmuur, abseilen), bomenpad, ruimte met diverse groepsbuitensporten (challenge-parcoursen, bootcamps), e-crossterrein (kart, quad, zijspan, 4x4), BMX-baan, skeelerbaan, uitkijktoren, kabelbaan. Een deel van deze activiteiten wordt mogelijk gemaakt op de ontwikkelkavels. Een aantal zal deels door openbaar gebied lopen.

Ook het schap kan een aantal openbare activiteiten gericht op bewegen en buitensport toevoegen, zoals struinpaden als onderdeel van het wandelnetwerk en een extra uitdagend zwaar tracé voor MTB in aansluiting op de bestaande MTB-routes.

28 - V1.9 Visie, modellen en doorrekening 2030

BELEVING SAMEN (PARTICIPATIE, LOKALE BETEKENIS) •

Randen woonbebouwing

Het ontwikkelkenmerk Samen geldt voor de meeste randen waar woonbebouwing grenst aan het recreatiegebied. Deze uitloopgebieden voor de bewoners worden omgevormd naar een gebied samenhangend vormgegeven voor allerlei groene functies. In een landschappelijk ontwerp staan natuurverbindingen, extra water, park en extra wandel- en fietsroutes en speelplekken. Andere voorbeelden zijn kleinschalige coöperatieve biologische landbouw-dichtbij, pluktuinen, voedselbos, zelfkweek, volkstuinen, geitenboerderij, forellenkwekerij, parkonderhoud e.d. In overleg met de omliggende agrarische ondernemers verkoop van streekproducten, in samenhang met programma’s vanuit de Broeker Veiling over streekvoeding.

•

Specifiek voor het gebied Koele Kreken (zuidzijde Geestmerambacht), inclusief Geestmerloo

Deze groene zone direct aan de stad is een belangrijk uitloopgebied voor inwoners van Alkmaar-Noord. De verdere ontwikkeling heeft als doel (meer) natuurbeleving gericht op weide- en moerasvogels en behoud van open zicht op de duinen. Deze beleving is niet alleen vanaf de rand, maar met paden er dwars doorheen, met daaraan grenzende ligweiden / speelweiden. Mede vanwege de versnipperde eigendommen wil het schap deze doelen samen met de andere (grond)eigenaren realiseren. Daarbij is er ruimte voor particuliere initiatieven in ruil voor gewenste recreatieve en landschappelijke doelen (waaronder openbare paden) en beheer en onderhoud hiervan. Mogelijk kan dit in de vorm van nieuwe landgoederen. Basis hiervoor is een op te stellen ontwerp natuur- en landschapszone, inclusief ruimte voor enkele ondergeschikte functies gericht op toerisme, recreatie of buitensport. Indien gewenst blijven delen geschikt voor akkerbouw. Er komt een versterkte aanhechting van de ontwikkeling Geestmerloo op de ontwikkellocatie van de Zuidpunt Geestmerambacht.

•

Specifiek voor de Groene Loper

→ vaarroute met overhaal → fiets-wandel route met aansluiting op Geestmerambacht en Park van Luna langs de Twuyvermolen → inrichting rondom Twuyvermolen ondersteunend aan recreatieve ontwikkeling van de molen → aangesloten ecologische verbinding → landschappelijke openheid is een kwaliteit → meer landschapsbeleving (identiteit, structuren, biodiversiteit en herkenbaarheid) → meer mogelijkheden om door het gebied te struinen → de toekomstige inrichting betekent in de begroting aandacht voor extra beheer & onderhoud

Recreatiegebieden Geestmerambacht & Park van Luna - 29

C Startprojecten (2020 - 2025)

De visie heeft betrekking op een periode van circa 10 jaar (2021-2030). Een aantal van de bovenbeschreven activiteiten en voorzieningen kan snel opgestart worden, andere hebben meer voorbereidingstijd nodig of zijn pas haalbaar na de nodige kwaliteitsinvesteringen. In de periode 2021-2026 geeft het recreatieschap de onderstaande initiatieven en projecten prioriteit. De projecten / locatieontwikkelingen zijn met nummers op bijgaande kaart globaal aangegeven. De verdere uitwerking, prioritering en fasering per project (sommige kunnen gelijktijdig opstarten) wordt beschreven in een uitvoeringsprogramma, na vaststelling van de visie. Het opstarten van projecten met een grote investeringsvraag is afhankelijk van de voortgang van de projecten die bijdragen aan extra inkomsten. Projecten (nummers op bijgaande kaart): A. Geestmerambacht:

Entree Noord, inclusief locatie Beach Park

B.

Geestmerambacht:

Entree Zuid

C.

Park van Luna:

belevingsgebied Duinen van Luna

D. Evenemententerreinen:

verruimen gebied en meer divers gebruik

E.

Groene Loper:

ontwerp verbindingen natuur, varen, wandelen, fietsen

F.

Uitdagingen:

ontwerpplan voor diverse actieparcoursen

G. Poldergemaal: H. Koele Kreken: I. J.

recreatief gebruik (sport, spel) en lodges op terrein achter het gemaal ontwerpen natuur- en landschapszone (onderzoek naar eventuele

meerwaarde toevoegen functies zoals nieuwe landgoederen)

Diepsmeer:

diverse samenhangende ontwikkellocaties (recreatie, sport, zorg,

voeding)

Kanaaldijk 1:

plan voor gewenste vervolgontwikkeling vanaf 2025

Opstellen plannen: Netwerken: samenhangend beheerplan natuur/recreatiedoelstellingen (inclusief borging NNN en ecologische verbindingszones door het gebied en naar de omgeving) Marketingplan: het gebied beter op de kaart; lokaal en (boven)regionaal bekend Regionale Energie Strategie: ruimte voor windmolens en zonnepanelen (zoekgebieden) Extra inkomsten: kansen en mogelijkheden voor extra inkomsten onderzoeken op wenselijkheid en haalbaarheid, om het exploitatietekort niet verder op te laten lopen dan € 480.000 en indien mogelijk verder te verlagen

30 - V1.9 Visie, modellen en doorrekening 2030

Recreatiegebieden Geestmerambacht & Park van Luna - 31

Impressieschets 2030 | Diepsmeerpolder

recreatie/ zorgerven evenemententerrein herinrichten

zoekgebied windmolens

32 - V1.9 Visie, modellen en doorrekening 2030

Impressieschets 2030 | Zomerdel

zoekgebied voor congress/horeca/ overnachten/wellness

parcourspark zonnecellendak boven parkeerterrein

Recreatiegebieden Geestmerambacht & Park van Luna - 33

Impressieschets 2030 | Koele Kreken

zoekgebied voor horeca, flexwerken, overnachten ontwikkelen natuur- en landschapszone

34 - V1.9 Visie, modellen en doorrekening 2030

Impressieschets 2030 | Groene Loper nieuwe fiets- en wandelverbinding

ontwikkelen natuuren landschapszone oplossen fiets- en wandelknelpunten

nieuwe vaarverbinding

Recreatiegebieden Geestmerambacht & Park van Luna - 35

Impressieschets 2030 | Park van Luna

zoekgebied voor drijvende zonnecellen ontwikkelen duinen van Luna ontwikkelen buurttuinen van Luna evenemententerrein beter benutten

36 - V1.9 Visie, modellen en doorrekening 2030

Recreatiegebieden Geestmerambacht & Park van Luna - 37

Visie Geestmerambacht 2030

Bijlagen

5-minutenversie bestaande plannen voor Geestmerambacht / Park van Luna De bestaande plannen van provincie, gemeenten en recreatieschap gaan uit van vergelijkbare of elkaar aanvullende ontwikkelrichtingen voor Geestmerambacht / Park van Luna. Hieronder zijn de hoofdlijnen uit de bestaande plannen per thema verkort opgenomen. Een los beschikbaar document bevat een uitgebreidere analyse. Ecosystemen • Toewerken naar gezonde en natuurlijke ecosystemen, voornamelijk bepaald door het watersysteem, waaronder na-tuurvriendelijke oevers en waar nodig vernatting (peilbeheer). • Natuurdoelen bewegen mee met veranderingen in het watersysteem (klimaatadaptatie). • Zo veel mogelijk natuurinclusief ontwikkelen, passend bij de context van het gebied; ontwikkelen van natuurwaarden (biodiversiteit) in combinatie met economisch duurzame agrarische sector. • Natuurnetwerk NNN borgen en waar mogelijk nieuwe natuurverbindingen realiseren. Landschap en cultuurhistorie • Bij ontwikkelingen aansluiten op waarden, karakteristiek en draagvermogen van het landschap, met aandacht voor ruimtelijke kwaliteit. • Zichtbaar houden/maken en vrijwaren provinciale structuur Westfriese Omringdijk: • ruimtelijke drager door het landschap, dijkroute als onderdeel van het recreatieve netwerk en belangrijk ecologisch verbindend element.

• waarborgen van de openheid en ruimtelijke relaties in een kwaliteitszone van 200 meter aan beide zijden van de dijk. • versterken identiteit van de polderlijnen en dorpslinten en borgen van de vrije ruimte (molenbiotopen) rond historische windmolens. Multifunctionele groene ruimten • Groene ruimten multifunctioneel ontwikkelen met een grotere biodiversiteit, waarin natuur, water(berging), klimaat-verandering, gezondheid, recreatie en landbouw in samenhang verder ontwikkelen. • Inzetten op een aantrekkelijke woon- en leefomgeving die een gezondheid en beweging stimuleert: groen en water in de directe nabijheid van stad/dorp. De inrichting van de ruimte kan verleiden tot gezond gedrag. • Hoofdzonering in de concept Omgevingsvisie van Heerhugowaard en Langedijk: • Water en groen voor het Kleimeer, met als kenmerken: wat groen is moet groen blijven, water, groen en vogels; • Lekker buiten voor Park van Luna, gebied rond de Twuyvermolen en voor de recreatieplas en omliggend bosgroen Geestmerambacht, met als kenmerken: parken voor jong en oud, sport- en speelvoorzieningen, natuurlijk spelen en balans tussen reuring en rust; • Kool, glas en gras voor de groene loper, met als kenmerken: lucht en ruimte, zicht op het buitengebied, ruimte voor [agrarische] bedrijvigheid en kool in de polder.

Bereikbaarheid en verbindingen • Regio Alkmaar beoogt verbeteringen bereikbaarheid (project Mirt-NoWA): kans op extra gebruik van de recreatiege-bieden door regionale bezoekers. Verbetering doorstroming N-wegen, betere (e-)fietsroutes, kortere reistijden tussen stations Amsterdam en Alkmaar-noord/Heerhugowaard. • Mensen verleiden op de fiets te stappen met een fijnmazig(er) recreatief netwerk door het buitengebied en een goede aansluiting op het stedelijke netwerk. Bestaande knooppunten langs wegen en bij stations koppelen aan het recreatie-ve netwerk. • Medegebruik van dijken voor recreatieve doeleinden als uitgangspunt, waar mogelijk aanleg van een fietsof wandel-route over dijken. • Zichtbaar maken of herstellen van water- en groenstructuren om de overgang tussen stad en landschap te realiseren. Specifiek genoemd voorbeeld: realisatie van de Groene Loper.

40 - V1.9 Visie, modellen en doorrekening 2030

Recreatie, toerisme en horeca • Goede geleiding van de recreatiegroei om een negatief effect op natuurgebieden te voorkomen. • Vrijetijdseconomie is een belangrijke economische groeisector in de regio Alkmaar, mede door de bestedingen door ouderen (vergrijzing). Meer samenhang en samenwerking tussen de losse onderdelen voor het verbeteren van de gast-vrijheid. Meer economische promotie van Noord-Holland Noord: het gebied ‘op de kaart zetten’ als aanvulling op de Metropoolregio Amsterdam. • Regionaal afspraken maken over de kwaliteit en kwantiteit van de verblijfsrecreatiesector. • De noordoostkant van het Geestmerambacht verder ontwikkelen als intensief gebruikt recreatief en toeristisch gebied (Langedijk). • Horecaondernemers krijgen de ruimte om levendigheid en vermaak toe te voegen, in balans met omgeving en draag-vlak (Langedijk). • Voorzieningen in het recreatiegebied verbinden met het aanbod in het lint van Langedijk. Bezoekers verleiden tot een langer verblijf; richten op verschillende doelgroepen (Langedijk). • Versterken samenwerking tussen ondernemers in Geestmerambacht en in de dorpen en samenwerking tussen recrea-tieve ondernemers onderling (Langedijk).