Toezegging 1 - commissie: Memo Liander - Realisatie duurzame opwek in gemeenten

Aan Energieregio Noord-Holland Noord

Memo Datum 5 juli 2024

Betreft Realisatie duurzame opwek in gemeenten

In de afgelopen periode is in de Energieregio Noord-Holland Noord gesproken over de realisatie van de RES opgave en de nu voorliggende herijking RES 2024. Voor de netbeheerders is de geactualiseerde kaart onderdeel van de input om de uitbreiding van het elektriciteitsnetwerk te plannen. In het hoofddocument Herijking RES Noord-Holland Noord op pag 25-28 wordt de analyse van de netinfrastructuur gegeven 1. Wij zijn en blijven graag goed aangesloten. In deze memo geven wij u invalshoeken mee vanuit het regionale electriciteitsnet. Het energiesysteem speelt immers een cruciale rol in het volbrengen van de RES ambities. De infrastructuur verbindt, letterlijk, de ambities en plannen voor opwek in de regio met de verbruikers van energie. Realisatie regionale energiestrategie en versterking electriciteitsnet De maatschappelijke investeringen die wij met elkaar in het electriciteitsnet doen, zijn onder andere gebaseerd op de afspraken, ambities en voorspellingen voortkomende uit de Regionale Energie Strategie (RES). De huidige uitbreidingsplannen voor het elektriciteitsnet in Noord-Holland zijn dus mede gebaseerd op de in de RES gedefinieerde plannen. Deze zijn niet vrijblijvend. Bij aanpassingen moeten in veel gevallen hierdoor ook de uitbreidingsplannen van het elektriciteitsnet aangepast worden.

Vraag en aanbod bij elkaar voor beter benutten electriciteitsnet Netcongestie voor teruglevering is in Noord-Holland Noord na 2021 toegenomen. Dit komt door de stijging in duurzame energie-opwek, wat ook uit de herijking blijkt. Dit heeft gevolgen voor de uitwerking van de RES voor 2030 voor bepaalde regio’s. Vanuit de netbeheerder roepen wij op om de zoekgebieden snel concreter te maken. Het combineren van duurzame opwek met verbruik van energie heeft een positieve impact op de netbelasting. Het zorgt ervoor dat minder transport nodig is en dus ook minder energieverliezen optreden. Daarvoor geldt dat vraag en aanbod zoveel mogelijk geclusterd wordt. De samenwerking met grote verbruikers kan een verstandige keuze zijn.

1

Herijking RES 2024 Noord-Holland Noord – energieregio Noord-Holland (energieregionh.nl)

Liander N.V. te Arnhem is onderdeel van Alliander N.V..KVK-nummer 08021677 Arnhem. BTW-nummer NL003049395B01 Bankrekening NL95.INGB.0000.0055.85 t.n.v. Liander N.V..

Datum

5 juli 2024 Pagina

2 van 3

Windenergie, naast zon voor beter benutten elektriciteitsnet Windprojecten realiseren in het gebied is, naast zonne-energie, een duurzame en betrouwbare keuze. Die vullen elkaar immers goed aan. We hebben de mix van zonne- en windenergie nodig. Dat geeft een meer constante en meer betrouwbare levering van duurzame energie. Ook over het jaar heen. De combinatie van zon en windenergie biedt bovendien kans om optimaal gebruik te maken van het elektriciteitsnet. Je kunt namelijk zon- en windparken aansluiten op dezelfde kabel (‘Cable pooling’). Dat scheelt ruimte, onder en boven de grond, en ontlast het energienet. Vanuit het perspectief van het beter benutten van het elektriciteitsnet, de energietransitie en noodzaak van een planmatige aanpak, is het voor de maatschappij - vanuit het net beziendaarom wenselijk dat ook de plannen voor wind doorgang kunnen vinden. En dat er – als dat passend is – nieuwe plannen voor windenergie onderzocht worden. De volgende kenmerken van windenergie raden wij aan om (ook) mee te wegen: •

•

•

•

•

Grote energieopbrengst: Windturbines, vooral in Nederland met zijn gunstige windomstandigheden, kunnen aanzienlijke hoeveelheden elektriciteit opwekken, waardoor ze een betrouwbare bron van schone energie zijn. Het aantal vollasturen: het aantal vollasturen van wind is veel hoger dan bij zonneenergie. Dit levert efficiente netgebruik op. Het combineren van zon met wind geeft door hoge ongelijktijdigheid van beide opwekbronnen een nog efficiënter gebruik van het net. Diversificatie van de energiemix: Windenergie helpt de energiemix te diversifiëren, waardoor de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen vermindert en de energielevering minder kwetsbaar wordt voor prijsfluctuaties en aanbodproblemen. Duurzaamheid en emissiereductie: Windenergie is een hernieuwbare energiebron die bijdraagt aan de vermindering van CO2-uitstoot en helpt bij het behalen van klimaatdoelstellingen. Mitigerende en compenserende maatregelen. Windturbines zijn technologisch gezien steeds beter in staat om rekening te houden met de natuur en de gezondheid van omwonenden. Turbines worden stiller en stilstandvoorzieningen voor (trek)vogels en vleermuizen slimmer en beter. Geluidsoverlast kan beperkt worden door goede monitoring en handhaving.

Zon op dak: RES zonzoekgebieden en panelen in de wijk Het elektriciteitsnetwerk is opgebouwd vanuit verschillende lagen, netvlakken worden dit genoemd. De netvlakken bij Liander zijn onderverdeeld van laagspanning, middenspanning tot hoogspanning. Op laagspanning zijn er op een aantal plekken spanningsklachten waarneembaar door de grote hoeveelheid zonne-opwek. De groei van opwek met zonne-energie zal de komende jaren naar verwachting leiden tot verder stijgende spanningsklachten. De oplossing is in veel gevallen netverzwaring en uitbreiding. De spanningsklachten die plaatshebben in het laagspanningsnet worden echter niet verergerd door ontwikkeling van de RES zonzoekgebieden. Deze zonzoekgebieden worden namelijk op andere netvlakken aangesloten.

Datum

5 juli 2024 Pagina

3 van 3

Wel is bepaald dat een groot gedeelte van de RES potentie voor Noord-Holland Noord ingevuld wordt met zon op dak (circa 60%). De versnippering van deze zon op dak brengt ook uitdagingen met zich mee voor de lokale netten en verzwaring die nodig is in de wijken en straten (extra kabels en elektriciteitshuisjes). Spanningsklachten in het laagspanningsnet kunnen worden beperkt door opwek en verbruik zoveel mogelijk gelijktijdig te laten plaatsvinden. Dit kan bijvoorbeeld door de vaatwasser en wasmachine overdag te laten draaien. Dit voorkomt dat de zonnepiek het net in gaat omdat het direct wordt verbruikt. Ook het plaatsen van zonnepanelen in een oost-west opstelling (ipv zuid) helpt voor een betere spreiding van zonopwek over de dag en kan de zonnepiek afvlakken.

Namens Liander N.V. Laurette van Halen Bestuurlijk vertegenwoordiger RES Noord-Holland Noord