Rekenkamer rapport Dijk en Waard - Evaluatie verkeersveiligheid Dijk en Waard

Comfort en beleving: Om de verkeersveiligheid binnen de gemeente Dijk en Waard te verbeteren, is het essentieel om niet alleen technische oplossingen en naleving van wetgeving te overwegen, maar ook het comfort en de beleving van de inwoners. Het betrekken van inwoners bij het identificeren van knelpunten en het ontwikkelen van oplossingsrichtingen kan waardevolle inzichten bieden en zorgen voor draagvlak.

blad 21 van 26

Evaluatie verkeersveiligheid Dijk en Waard Rekenkameronderzoek projectnummer 0495417.100 18 augustus 2025 revisie 06 Rekenkamer Dijk en Waard

6.

Spoor 4 | Infrastructuur Uit de verkeersveiligheidsanalyse uit onderzoekspoor 1 blijkt dat de verkeersveiligheid in Dijk en Waard sterk beïnvloed wordt door de inrichting van de infrastructuur en de verkeersdichtheid. Verkeersongevallen en verkeersveiligheidsrisico’s doen zich voor op wegen waar een maximumsnelheid van 50 km/ uur geldt in combinatie met fietsoversteeklocaties. Landelijk gezien neemt de verkeersintensiteit jaarlijks met 1% toe, wat betekent dat het verkeer elk jaar drukker wordt. Deze toenemende verkeersintensiteit heeft een directe impact op de veiligheid van kwetsbare verkeersdeelnemers, zoals fietsers en voetgangers. Verkeersdichtheid beïnvloedt binnen de gemeente Dijk en Waard verschillende aspecten van verkeersveiligheid. Bij een hoge(re) verkeersdichtheid neemt het aantal voertuigen op de weg toe, wat de kans op botsingen en ongevallen vergroot. Op drukke wegen nemen vertraging en opstoppingen toe, waardoor de doorstroming van het verkeer wordt belemmerd en gevaarlijke situaties ontstaan, zoals plotseling remmen en onverwachte manoeuvres. Bovendien wordt de zichtbaarheid voor bestuurders beperkt bij hoge verkeersdichtheid, vooral bij kruispunten en oversteekplaatsen, wat het risico op ongevallen verhoogt. Daarnaast zorgen drukke(re) verkeersomstandigheden tot onrustiger rijgedrag, wat de verkeersveiligheid verder in gevaar brengt.

De verkeersdichtheid op bepaalde wegen binnen de gemeente Dijk en Waard brengt specifieke veiligheidsrisico's met zich mee. Zo zal de Zuidtangent extra drukte ervaren door de afsluiting van de spooroverweg voor de bouw van een spooronderdoorgang, wat kan leiden tot verhoogde verkeersdichtheid en bijbehorende veiligheidsrisico's. Ook de Oosttangent en Westtangent worden verwacht extra drukte te ervaren tijdens deze bouwperiode, wat de verkeersveiligheid kan beïnvloeden. Daarnaast is de verkeerssituatie in Sint Pancras al jaren een veelbesproken onderwerp. Het gebied kent veel autoverkeer, vooral gerelateerd aan lokale bestemmingen zoals scholen en winkels. Deze verhoogde verkeersdichtheid leidt tot lokale veiligheidsproblemen. Kwetsbare verkeersdeelnemers maken deels gebruik van eigen infrastructuur, zie afbeelding 2, zoals fietspaden en voetpaden, maar delen ook vaak de weg met gemotoriseerd verkeer. De hoofdroutes in Dijk en Waard zijn voorzien van vrijliggende fietspaden, wat de veiligheid van fietsers vergroot. Echter, op kruisingen (rotondes) ontstaan conflicten tussen fietsers en gemotoriseerd verkeer. In woonwijken en verblijfsgebieden is er vaak geen aparte fietsinfrastructuur, waardoor fietsers en gemotoriseerd verkeer de rijbaan delen.

De hoge verkeersintensiteit op ontsluitingswegen binnen de gemeente leidt tot conflicten en aanrijdingen tussen kwetsbare verkeersdeelnemers en gemotoriseerd verkeer. Rotondes vormen hierbij een aandachtspunt, omdat fietsers van beide kanten komen en voorrang hebben op autoverkeer. Door de toenemende verkeersdruk ontstaan er meer conflicten tussen fietsers en voetgangers, wat het risico op ongevallen verhoogt. Vooral op locaties waar gemotoriseerd verkeer en fietsverkeer elkaar kruisen, zoals kruispunten en rotondes, stijgt de kans op aanrijdingen en ongevallen met letsel.

blad 22 van 26

Evaluatie verkeersveiligheid Dijk en Waard Rekenkameronderzoek projectnummer 0495417.100 18 augustus 2025 revisie 06 Rekenkamer Dijk en Waard

Afbeelding 2 | Fietsvoorzieningen binnen de gemeente Dijk en Waard

6.1

Beantwoording onderzoeksvraag Welke impact heeft de infrastructuur met de huidige verkeersdichtheid op de verkeersveiligheid? De toenemende verkeersdruk in Dijk en Waard beïnvloedt de verkeersveiligheid, vooral voor fietsers en voetgangers. Hoofdroutes hebben vrij liggende fietspaden, maar op kruisingen ontstaan conflicten met gemotoriseerd verkeer. In woonwijken delen fietsers en auto’s vaak dezelfde rijbaan, wat de kans op ongevallen vergroot. Rotondes zijn een specifiek aandachtspunt vanwege de voorrang van fietsers, wat leidt tot meer conflicten. De hoge verkeersintensiteit op ontsluitingswegen zorgt voor extra risico’s, vooral op kruispunten en rotondes. Om de verkeersveiligheid te verbeteren, moet de balans tussen weggebruik en wegfunctie beter worden afgestemd.

6.2

Overwegingen Toename van verkeersintensiteit: De gemeente kan een proactieve rol spelen door de toenemende verkeersintensiteit voor autoverkeer te beheersen. Dit kan door het blijven stimuleren van alternatieve vervoersmiddelen zoals fietsen en openbaar vervoer, en door het verbeteren van de infrastructuur voor deze vervoersmiddelen. Daarnaast moet de gemeente blijven investeren in het vroegtijdig inbedden van verkeerskundige expertise binnen ruimtelijke plannen om de verkeersstromen beter te reguleren en de verwachte druk op bepaalde wegen in de planfase al te verminderen. Gebrek aan integrale fietsinfrastructuur: De gemeente kan een leidende rol nemen in het ontwikkelen van een meer integrale fietsinfrastructuur. Dit kan door het aanleggen van aparte fietspaden in woonwijken en verblijfsgebieden, zodat fietsers niet langer de rijbaan hoeven te delen met gemotoriseerd verkeer. Verder kan de gemeente, door structureel de risicoanalyse verkeersveiligheid actueel te houden en na bijvoorbeeld locatie specifieke onderzoeken (zoals het lopende onderzoek naar fietsveiligheid bij rotondes), investeren in veilige oversteekplaatsen en rotondes, en zorgen voor een uniforme en veilige inrichting van fietsroutes door de hele gemeente. blad 23 van 26

Evaluatie verkeersveiligheid Dijk en Waard Rekenkameronderzoek projectnummer 0495417.100 18 augustus 2025 revisie 06 Rekenkamer Dijk en Waard

7.

Conclusies en aanbevelingen

7.1

Conclusies Conclusie 1: De helft van het aantal ongevallen vindt plaats op wegen met een maximumsnelheid van 50 km/u, vooral bij rotondes. Uit de ongevallenanalyse blijkt dat de helft (50%) van het aantal ongevallen plaatsvindt op wegen met een maximumsnelheid van 50 km/u, met name bij rotondes met fietsoversteekplaatsen. In vergelijking met de gemeenten Hilversum en Hoorn ligt het aantal verkeersongevallen in Dijk en Waard hoger, zowel in absolute aantallen als uitgedrukt per 1.000 inwoners (Dijk en Waard 28,83 per 1.000 inwoners, Hilversum 22,51 per 1.000 en Hoorn 26,40 per 1.000 inwoners). Conclusie 2: In de beleidsstukken ontbreekt een systematische aanpak voor het evalueren van de effectiviteit van verkeerskundige maatregelen. Hoewel de gemeente Dijk en Waard verschillende beleidsstukken heeft vastgesteld, ontbreekt een systematische aanpak voor het regelmatig evalueren van de effectiviteit van verkeerskundige maatregelen. Het bijhouden van de impact van maatregelen en aanpassingen aan de infrastructuur is een wens, maar gebeurt momenteel nog niet structureel. Conclusie 3: De raad wordt geïnformeerd over verkeersveiligheid naar aanleiding van incidenten en tijdens de ontwikkeling van nieuwe projecten. Binnen de raad wordt verkeersveiligheid vooral uitgedrukt in termen van ongelukken, te hard rijden en klachten.

De raad is nauwelijks betrokken bij het risico gestuurde werken rondom verkeersveiligheid en reageert voornamelijk op ongelukken. Tijdens vergaderingen worden weinig vragen gesteld en moties ingediend over verkeersveiligheidskwesties. Verkeersveiligheid wordt soms expliciet behandeld in raadsvoorstellen, maar dit gebeurt niet consistent. Er is behoefte aan een meer gestructureerde en consistente manier van informeren om de raad beter in staat te stellen hun kaderstellende en controlerende rol effectief te vervullen. Conclusie 4: Inwoners beschouwen verkeersveiligheid als een belangrijk thema en zien graag dat de gemeente hier proactief en snel op inspeelt. Bewonersmeldingen spelen een belangrijke rol bij het prioriteren van verkeersveiligheidsmaatregelen in Dijk en Waard. Via het systeem Fixi kunnen inwoners meldingen doen over verkeersgerelateerde problemen zoals te hard rijden en onveilige kruisingen. Deze meldingen worden geanalyseerd en gebruikt om prioriteiten te stellen voor gemeentelijke kleinschalige acties. Locaties die vaak terugkomen in meldingen of als bijzonder onveilig worden beschouwd, krijgen extra aandacht en worden opgenomen in de gemeentelijke werkzaamheden. Conclusie 5: De gemeente heeft behoefte aan een geïntegreerde aanpak voor verkeersveiligheid, waarbij samenwerking tussen verschillende afdelingen en externe partijen essentieel is.

De gemeente Dijk en Waard werkt samen met verschillende afdelingen en externe partijen om de verkeersveiligheid te verbeteren. Hoewel er al veel positieve stappen zijn gezet, is er nog ruimte voor verbetering, vooral op het gebied van budgettering en monitoring. Een robuuster en structureler verkeersveiligheidsbudget zou de gewenste impact vergroten. Daarnaast is een gestructureerde monitoringsstrategie nodig om de impact van maatregelen beter te kunnen volgen en bij te sturen. De samenwerking tussen afdelingen en externe partijen verloopt goed, maar kan verder worden versterkt om de verkeersveiligheid effectief te verbeteren. Conclusie 6: Er is een verschil tussen de subjectieve beleving van verkeersveiligheid door inwoners en de objectieve data van de gemeente. Inwoners van Dijk en Waard ervaren verkeersveiligheid op verschillende manieren en melden vaak verkeersgerelateerde problemen via het systeem Fixi. Er is echter een duidelijk verschil tussen de subjectieve onveiligheid die bewoners ervaren en de objectieve data van de gemeente. Dit kan leiden tot frustratie bij bewoners als hun zorgen niet direct worden aangepakt.

blad 24 van 26

Evaluatie verkeersveiligheid Dijk en Waard Rekenkameronderzoek projectnummer 0495417.100 18 augustus 2025 revisie 06 Rekenkamer Dijk en Waard

7.2

Aanbevelingen aan college Aanbeveling 1: Voer een grondige analyse uit van verkeersonveilige locaties om gerichte maatregelen te kunnen ontwikkelen. De ongevallenanalyse toont aan dat een 50% van het aantal ongevallen plaatsvindt op wegen met een maximumsnelheid van 50 km/u, met name bij rotondes met fietsoversteekplaatsen. De gemeente moet prioriteit geven aan het verbeteren van de infrastructuur op risicolocaties, zoals rotondes met fietsoversteekplaatsen, om het aantal verkeersongevallen te verminderen. Uit de ongevallendata is echter niet voor alle ongevallen vast te stellen wat de oorzaak was. Een diepere analyse van deze locaties is nodig om meer inzicht te krijgen in de oorzaak van de ongevallen (bijv. in twee richtingen fietsoversteken op rotondes, de complexe rijtaak van gemotoriseerd verkeer of eventueel de inrichting van de wegen). Het analyseren van de oorzaak van ongevallen uit te voeren kan helpen bij het ontwikkelen van gerichte interventies om de verkeersveiligheid structureel te verbeteren. Aanbeveling 2: Monitor de effectiviteit van genomen maatregelen op verkeersonveilige situaties en informeer de raad jaarlijks over de voortgang. Het is belangrijk om de effectiviteit van genomen maatregelen continu te monitoren en te evalueren om te zorgen voor een blijvende verbetering van de verkeersveiligheid.

Door periodieke evaluaties in te voeren, kan de gemeente beter inspelen op veranderende omstandigheden. Dit zou ook helpen om de betrokkenheid van de gemeenschap te vergroten en transparantie te waarborgen. De raad moet jaarlijks over de voortgang worden geïnformeerd. Aanbeveling 3: Stel, naast lange termijn doelen, ook kortere termijndoelen en jaarplannen op om actuele verkeersveiligheidsproblemen op te lossen. De lange doorlooptijd van sommige projecten tot 2030 kan leiden tot vertragingen en inefficiënties. Naast de lange termijndoelen, kunnen kortere termijndoelen, jaarplannen en tussentijdse evaluaties helpen om sneller in te spelen op actuele verkeersveiligheidsproblemen. Aanbeveling 4: Blijf investeren in het vroegtijdig inbedden van verkeerskundige expertise binnen ruimtelijke plannen. De verkeersintensiteit neemt steeds meer toe. De gemeente kan een proactieve rol spelen door de toenemende verkeersintensiteit te beheersen. Dit kan door het blijven stimuleren van alternatieve vervoersmiddelen zoals fietsen en openbaar vervoer, en door het verbeteren van de infrastructuur voor deze vervoersmiddelen. Daarnaast moet de gemeente blijven investeren in het vroegtijdig inbedden van verkeerskundige expertise binnen ruimtelijke plannen om de verkeersstromen beter te reguleren en de verwachte druk op bepaalde wegen in de planfase al te verminderen.

Aanbeveling 5: Stel meer budget beschikbaar voor (kleinschalige) verkeerskundige aanpassingen. Het budget voor kleinschalige verkeerskundige aanpassingen is beperkt, wat kan leiden tot vertragingen in het uitvoeren van noodzakelijke maatregelen. De gemeente moet prioriteit geven aan het verbeteren van de infrastructuur op risicolocaties, zoals rotondes met fietsoversteekplaatsen, om het aantal verkeersongevallen te verminderen. Er is behoefte aan een robuuster en structureler budget om de gewenste impact te bereiken. Aanbeveling 6: Neem verkeersveiligheid op een gestructureerde manier mee in raadsvoorstellen. In raadsvoorstellen wordt verkeersveiligheid niet consistent behandeld. Het gaat dan om raadsvoorstellen die bijvoorbeeld gaan over verkeerskundige ingrepen of bestemmingsplannen. Het verdient aanbeveling om verkeersveiligheid in deze raadsvoorstellen wel expliciet op te nemen en zo de raad mee te nemen in de stappen die worden gezet op het gebied van verkeerskundige keuzes en verkeersveiligheid. Een aanpak waarbij verkeersveiligheid altijd op eenzelfde manier aan de orde komt in raadsvoorstellen zorgt ervoor dat de raad zijn kaderstellende en controlerende rol beter kan invullen.

Aanbeveling 7: Informeer inwoners over keuzes Het is belangrijk om inwoners beter te informeren over waarom een keuze wordt gemaakt om wel of geen maatregelen te nemen naar aanleiding van hun melding. Een betere toelichting van de data-analyse, geeft inwoners meer gevoel bij de objectieve verkeersveiligheid en de keuze waarom gemeente geen maatregelen treft. Daarnaast moet de gemeente onderzoeken hoe het budget voor kleinschalige verkeerskundige aanpassingen efficiënter kan worden ingezet of vergroot om sneller op meldingen te kunnen reageren.

blad 25 van 26

Evaluatie verkeersveiligheid Dijk en Waard Rekenkameronderzoek projectnummer 0495417.100 18 augustus 2025 revisie 06 Rekenkamer Dijk en Waard

7.3

Aanbevelingen aan raad Aanbeveling 1: Hanteer een proactieve houding op het gebied van verkeersveiligheid. De raad reageert voornamelijk op incidenten en meldingen, in plaats van een proactieve benadering te hanteren om verkeersveiligheidsrisico’s te verminderen. Het is belangrijk dat de raad meer raadsinstrumenten inzet om verkeersveiligheid structureel te verbeteren. Aanbeveling 2: Stel een visie voor verkeersveiligheidsbeleid vast. Het ontbreekt aan een vastgestelde visie binnen de raad over de richting van het verkeersveiligheidsbeleid, wat de effectiviteit van de maatregelen kan beperken. Een duidelijke en vastgestelde visie zorgt voor een meer gerichte en samenhangende aanpak van verkeersveiligheidsvraagstukken. In de visie kunnen KPI’s worden opgenomen, waardoor de visie meetbaar is en gemonitord kan worden op de voortgang van verkeersveiligheid. Voorbeelden hiervan zijn; het verlagen van fietsongevallen met 50% in de komende 10 jaar, verminder snelheidsovertredingen met 20%, maximaal 5% van de ongevallen vindt plaats op 30 km/u wegen, etc. Aanbeveling 3: Vergroot het kennisniveau omtrent verkeersveiligheid door actieve kennisdeling en rapportage. Organiseer periodieke sessies waarin ambtenaren de raad informeren over de nieuwste inzichten en ontwikkelingen.

Stel een systematische aanpak in voor het monitoren en rapporteren van de voortgang en effectiviteit van verkeersveiligheidsmaatregelen.

blad 26 van 26

Over Antea Group Antea Group is het thuis van 1800 trotse ingenieurs en adviseurs. Samen bouwen wij elke dag aan een veilige, gezonde en toekomstbestendige leefomgeving. Je vindt bij ons de allerbeste vakspecialisten van Nederland, maar ook innovatieve oplossingen op het gebied van data, sensoring en IT. Hiermee dragen wij bij aan de ontwikkeling van infra, woonwijken of waterwerken. Maar ook aan vraagstukken rondom klimaatadaptatie, energietransitie en de vervangingsopgave. Van onderzoek tot ontwerp, van realisatie tot beheer: voor elke opgave brengen wij de juiste kennis aan tafel. Wij denken kritisch mee en altijd vanuit de mindset om samen voor het beste resultaat te gaan. Op deze manier anticiperen wij op de vragen van vandaag en de oplossingen voor morgen. Al 70 jaar.

Contactgegevens Tolhuisweg 57 8443 DV Heerenveen Postbus 24 8440 AA Heerenveen

Copyright © Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, elektronisch of op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming van de auteurs. De informatie die in dit rapport is opgenomen is uitsluitend bestemd voor geadresseerde(n) en kan persoonlijke of vertrouwelijke informatie bevatten. Gebruik van deze informatie, door anderen dan de geadresseerde(n) en gebruik door hen die niet gerechtigd zijn van deze informatie kennis te nemen, is niet toegestaan. De informatie is uitsluitend bestemd om te worden gebruikt door de geadresseerde, voor het doel waarvoor dit rapport is vervaardigd. Indien u niet de geadresseerde bent of niet gerechtigd bent tot kennisneming, is openbaarmaking, vermenigvuldiging, verspreiding en/of verstrekking van deze informatie aan derden niet toegestaan, tenzij na schriftelijke toestemming door Antea Group en wordt u verzocht de gegevens te verwijderen en direct een melding te maken bij security@antegroup.nl. Derden, zij die niet geadresseerd zijn, kunnen geen rechten aan dit rapport ontlenen, tenzij na schriftelijke toestemming door Antea Group.

www.anteagroup.nl