Raadsvoorstel Beleidsvisie Diversiteit Inclusie 2025-2030

RAADSVOORSTEL

Zaaknummer: Onderwerp: Datum raadsvergadering:

00001059641 beleidsvisie Diversiteit & Inclusie 2025-2030 Invullen door de griffie

Portefeuillehouder: Programma:

E.M. Leibbrand 6. Sociaal domein

Publiekssamenvatting Dijk en Waard groeit snel en haar samenleving wordt steeds diverser. Dit geeft kracht aan een samenleving, maar kan ook leiden tot schuring. Om ervoor te zorgen dat Dijk en Waard voor iedereen een fijne, veilige plek is, blijft en wordt, heeft de gemeenteraad de visie op diversiteit en inclusie vastgesteld. Deze visie is tot stand gekomen in samenwerking met inwoners, maatschappelijke partners, scholen, en ondernemers. Voorgesteld besluit De gemeenteraad besluit: 1. De Beleidsvisie Diversiteit & Inclusie 2025-2030 vast te stellen. 2. De beleidsvisie uit te werken in drie uitvoeringsagenda’s, namelijk een lokale inclusie agenda, een antidiscriminatie agenda, en een regenboogagenda. Inleiding In 2023 gaf de raad, na vaststelling van de Verordening Antidiscriminatie, aan specifiek beleid te willen op discriminatie. Hierop is de werkgroep antidiscriminatie opgericht en heeft de wethouder toegezegd dat de gemeente een beleidsvisie op diversiteit en inclusie zou opstellen. Deze visie pakt de thema's toegankelijkheid, antidiscriminatie en LHBTIQA+ samenhangend aan. Dit is mede ingegeven door nieuwe wettelijke verplichtingen die voortkomen uit onder andere het VNverdrag Handicap en de aanpassing van de Wet gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen.

Naast de landelijke ontwikkelingen heeft Gemeente Dijk en Waard lokaal ook te maken met significante trends die van invloed zijn op de samenleving. De bevolking groeit en de samenstelling verandert door factoren als emancipatie, immigratie en vergrijzing. Om ervoor te zorgen dat deze veranderingen positief uitwerken op de samenleving, wil de gemeente een inclusieve gemeente zijn waar iedereen zich thuis voelt. Dit brengt uitdagingen met zich mee, omdat inclusiviteit voor iedereen iets anders betekent en beleid verschillend kan uitpakken. Daarom is continue dialoog met inwoners, scholen, ondernemers en partnerorganisaties essentieel. Deze beleidsvisie op diversiteit en inclusie biedt handvatten voor het voeren van die dialoog en dient als een levend document dat meebeweegt met maatschappelijke veranderingen. Het beleid werkt diversiteit en inclusie uit aan de hand van drie thema's, die de basis vormen voor drie afzonderlijke uitvoeringsagenda's:

1. Iedereen kan meedoen: gericht op een inclusieve samenleving waar mensen met een extra hulpbehoefte volwaardig kunnen participeren. 2. Iedereen wordt gerespecteerd en voelt zich veilig: actief tegengaan van discriminatie door voorlichting, ontmoeting en verbinding. 3. Iedereen op de regenboog: creëren van een hechte en gerespecteerde regenbooggemeenschap. De gewenste situatie is een krachtige samenleving met gedeelde waarden. We staan open voor iedereen, dwars door generaties heen en met waardering voor diversiteit en inclusiviteit. Intern en extern diversiteitsbeleid wat samen met de inwoner, collega’s en externe partijen is gemaakt en gedragen wordt, is een stap in de goede richting. Beoogd effect Met deze beleidsvisie zet de gemeente de kaders neer om samen met inwoners, ondernemers, scholen en maatschappelijke partners te werken aan een inclusieve samenleving. Op deze manier geven we invulling aan de ambities die de raad in zijn coalitieakkoord heeft opgenomen, namelijk “dat we in Dijk en Waard geen enkele vorm van discriminatie en uitsluiting tolereren. We zorgen dat inclusie en antidiscriminatiebeleid binnen de gemeentelijke organisatie de norm is.” Kader - Via Artikel 1 van De Grondwet en afgeleide wetgeving, zoals de Algemene wet gelijke behandeling heeft iedereen recht op een gelijke behandeling.

Gemeentes hebben een taak in de bescherming van dit recht en aanhangende plichten. o De Wet gemeentelijke antidiscriminatievoorziening vereist dat elke gemeente een discriminatie meldpunt aanstelt. - Het VN-verdrag voor de rechten van mensen met een Handicap vereist dat gemeenten een Lokale Inclusie Agenda opstellen waarin wordt getoond op welke manier er wordt gewerkt aan de inclusie van mensen met een zichtbare en onzichtbare beperking. - Deze beleidsvisie geeft invulling aan alle drie de routes van de Visie Sociaal Domein en het Integraal beleidskader Sociaal Domein: o Route 1 - stevige sociale basis o Route 2 - passende ondersteuning dicht bij de bewoners o Route 3 - kwalitatieve en beheersbare hulp en ondersteuning - Inclusie en diversiteit is nu verspreid over verschillende beleidsdomeinen. Voorbeelden van beleidsstukken waar inclusie in voor komt zijn de omgevingsvisie 2025-2042, Integraal beleidsplan openbare ruimte Dijk en waard 2024-2033, Seniorenbeleid, Woonzorgvisie, Erfgoedbeleid, Evenementenvisie, Visie op Dienstverlening. Argumenten per beslispunt 1. De Beleidsvisie Diversiteit & Inclusie 2025-2030 vast te stellen. 1.1. De beleidsvisie werkt kaderstellend en geeft richting aan de inclusie-opgave waar we voor staan. Op verzoek van de raad is de ontwikkeling van antidiscriminatiebeleid opgepakt.

Daarnaast ligt er de opdracht vanuit het VN-verdrag Handicap om een lokale inclusie agenda te maken. Deze zijn in onderlinge samenhang opgepakt. Er is vooraf met inwoners, partners, en gemeente overeenstemming gezocht over onze gedeelde visie. In dit visiedocument stellen we onszelf kaders, waarmee we aangeven waar we van zijn en waarvan niet en wat we belangrijk vinden. Zo kan de gemeente zich focussen op wat er echt toe doet: toewerken naar een inclusieve en toegankelijke gemeente. Hiermee voorkomen we dat we steeds opnieuw in discussie moeten gaan over de Dijk en

Waardse invulling, met als gevolg een inefficiënte aanpak, vertraging en onnodige inzet van middelen. 1.2. Met deze beleidsvisie wordt geborgd dat het toewerken naar een inclusieve samenleving integraal en samenhangend aangepakt wordt voor de komende zes jaar Deze beleidsvisie is integraal opgesteld in samenspraak met inwoners, maatschappelijke partners, scholen en medewerkers vanuit de afdelingen Mens en Samenleving en Ruimte en de raadswerkgroep. De inhoud van deze visie is daardoor breed gedragen. Door deze visie voor de komende zes jaren vast te stellen wordt deze samenhang langere tijd en termijn overstijgend geborgd. Desondanks blijft er wel ruimte om in te gaan op onvoorziene kansen. 2. De beleidsvisie uit te werken in drie uitvoeringsagenda’s, namelijk een lokale inclusie agenda, een antidiscriminatie agenda, en een regenboogagenda. 2.1. De voorgestelde uitvoeringsagenda’s maken de beleidsvisie uitvoerbaar en controleerbaar. Deze beleidsvisie geeft kaders voor de uitvoering. Hierin zijn nog geen concrete acties opgenomen. Om de visie uitvoerbaar te maken worden er, na vaststelling van de visie, uitvoeringsagenda’s uitgewerkt. Dit is ook het moment dat er aanvullend budget en capaciteit waar nodig worden aangevraagd. De uitvoeringsagenda’s maken de ambities operationeel.

De uitvoeringsagenda’s zijn de praktische uitwerkingen van de drie gestelde ambities zoals ze in de beleidsvisie zijn opgenomen. Kanttekeningen en risico’s 1. Er zijn binnen de huidige budgetten en organisatie onvoldoende capaciteit en middelen beschikbaar voor de uitvoering, monitoring en bijsturing van deze beleidsvisie en de op te stellen uitvoeringsagenda’s. Deze visie wordt nu voor de eerste keer vastgesteld en is domein overstijgend opgesteld. Er komen wettelijke verplichtingen bij en de raad heeft nadrukkelijk verzocht om beleid te maken op diversiteit en inclusie. Er zijn op dit moment beperkte middelen en menskracht beschikbaar voor inclusie en antidiscriminatiebeleid. Mede vanwege het meerjarig financieel perspectief van de gemeente kiezen we ervoor eerst de visie vast te stellen en bij het vaststellen van de uitvoeringsagenda’s de benodigde middelen in kaart te brengen en aan te vragen. Onvoldoende menskracht en middelen kan leiden tot het (deels) niet kunnen uitvoeren van deze visie of de uitvoeringsagenda’s. 2. Beleid op diversiteit en inclusie kan te veel gaan wrijven. Het is van belang dat de gemeente in gesprek gaat met de betrokken partijen wanneer er te veel wrijving ontstaat. Dit brengt ook de kans met zich mee om het gesprek aan te gaan met inwoners, wat een van onze doelstellingen is. 3. Data gedreven monitoring brengt specifieke uitdagingen met zich mee.

Bij het monitoren van de voortgang van dit beleid is het belangrijk om te onthouden dat diversiteit en inclusie sterk leunen op bewustwording. Door hier aandacht aan te besteden, kunnen de meldingscijfers van discriminatie in eerste instantie stijgen Dit kan de indruk wekken dat het probleem groter wordt. In werkelijkheid wordt het probleem hiermee vooral zichtbaarder. Om echt het verschil te maken is gedragsverandering nodig. Dit vergt continue inzet en wordt grotendeels later pas zichtbaar in de cijfers. Alternatieven

De alternatieven voor het vaststellen van de Beleidsvisie Diversiteit & Inclusie 2025-2030 zijn als volgt: a. De beleidsvisie niet vaststellen en alleen uitvoeringsagenda’s opstellen Het college raadt deze optie niet aan, want diversiteit en inclusie zijn samenhangende thema’s die niet los van elkaar gezien kunnen worden. Deze beleidsvisie op diversiteit en inclusie vormt juist het samenhangende kader die de basis vormt om onder een integrale paraplu te werken aan een lokale samenleving waarbinnen iedereen fijn kan leven. Drie uitvoeringsagenda’s zonder de integrale beleidsvisie brengt risico’s met zich mee: de samenhang tussen de thema's verdwijnt. De visies van de afzonderlijke documenten kunnen elkaar gaan tegenspreken, wat leidt tot verwarring bij beleidsmedewerkers, partners en inwoners. b. De beleidsvisie niet vaststellen en geen uitvoeringsagenda’s opstellen Het college adviseert de raad hier niet voor te kiezen om diverse redenen: - De gemeente voldoet niet aan het VN-verdrag Handicap, met daarin de verplichting om een lokale inclusie agenda op te stellen. De mogelijke gevolgen van het niet nakomen van deze verplichting worden momenteel uitgewerkt. - Dit is niet in lijn met de opdracht van de raad om antidiscriminatiebeleid vast te stellen. c. Alleen de beleidsvisie vaststellen en geen uitvoeringsagenda’s opstellen Het college adviseert de raad dit niet te doen.

Het risico is dat er een goed verhaal ligt zonder praktische uitwerking. Hierdoor kan het in de spreekwoordelijke la verdwijnen. Zonder een uitvoeringsagenda – die concrete stappen, toewijzing van taken, vaststelling van verantwoordelijkheden, tijdlijnen en benodigde middelen specificeert – is de kans klein dat de doelen van de beleidsvisie daadwerkelijk worden behaald. Ook hier is het argument tegen dit alternatief dat er geen lokale inclusie agenda komt en de gemeente dus niet voldoet aan de verplichting uit het VN-verdrag handicap. Samenwerking en participatie Bij het opstellen van de beleidsvisie voor een inclusieve samenleving is er zowel intern als extern samengewerkt. Er is een extern participatietraject gehouden met vier bijeenkomsten. De gemeente nodigde inwoners, maatschappelijke partners, scholen en ondernemers uit om mee te denken over de thema's toegankelijkheid, LHBTIQA+ en antidiscriminatie. De input (bijlagen 6-9) uit deze bijeenkomsten is onder andere gebruikt om de beleidsvisie op te stellen. Intern speelden de gemeenteraad en het gemeentepersoneel een grote rol. De raadswerkgroep antidiscriminatie had een kaderstellende rol en heeft het gehele proces actief meegeholpen bij het opstellen van de visie.

De gemeentemedewerkers dachten mee over hoe de gemeente een inclusieve samenleving kan bevorderen en wat de term 'discriminatie' voor hen en hun praktijk betekent. Doel was niet alleen om input te verzamelen, maar ook om diversiteit en inclusie binnen de organisatie op de kaart te zetten. Een concept is voorgelegd aan de CAR. Het advies van de CAR en de reactie daarop is bijgevoegd. Financiën Er worden momenteel minimale middelen ingezet op diversiteit en inclusie. Bij de vaststelling van deze visie worden geen extra middelen aangevraagd. Na vaststelling door de raad worden uitvoeringsagenda’s gemaakt, die in het vierde kwartaal 2025 aan de gemeenteraad worden

voorgelegd. De agenda’s inclusief een voorstel voor de begroting zullen los van het beleid aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Communicatie Communicatie rond dit onderwerp zal waar mogelijk en relevant gaan via de gemeentelijke website, de sociale mediapagina’s van de gemeente en in de plaatselijke dagbladen. Ook zullen de aanwezigen van het participatietraject hierover geïnformeerd worden via email. Uitvoering Na vaststelling van de Beleidsvisie Diversiteit & Inclusie 2025-2030 worden de drie uitvoeringsagenda’s aangeboden inclusief de nodige middelen voor de uitvoering, monitoring en bijsturing van die agenda’s en de visie. Pas na vaststelling van de uitvoeringsagenda’s en bijbehorende financiële middelen kan worden ingezet op het organiseren van de uitvoering daarvan. Na twee jaar volgt een herijking van de uitvoeringsagenda’s voor de volgende twee jaar, waarna de hele visie na zes jaar intern en extern wordt geëvalueerd. Om inwoners en partners actief te blijven betrekken, worden jaarlijkse bijeenkomsten georganiseerd. Dit zorgt voor continue toetsing en eventuele bijsturing van het beleid op basis van hun ervaringen. Dit is onder voorbehoud van de beschikbare middelen. Monitoring en evaluatie van diversiteit en inclusie zijn uitdagend, omdat bewustwording initiële problematiek zichtbaarder kan maken.

De uitvoeringsagenda's zijn hierin cruciaal; ze bevatten praktische acties en interventies die kwalitatief en/of kwantitatief geëvalueerd kunnen worden. Bijlagen, onderdeel van het besluit 1. Beleidsvisie Diversiteit en Inclusie 2025-2030 2. Raadsbesluit Beleidsvisie Diversiteit en Inclusie 2025 – 2030 Bijlagen, ter informatie 4. CAR Advies beleid diversiteit en inclusie juli 25 5. Schriftelijke reactie op CAR advies over Beleidsvisie Diversiteit en Inclusie 2025-2030 6. Verslag startbijeenkomst Divers en Inclusief Dijk en Waard 10 februari, 2025 7. Verslag themabijeenkomst 1 – toegankelijkheid 17 maart, 2025 8. Verslag themabijeenkomst 2 - LHBTIQA+ 31 maart, 2025 9. Verslag themabijeenkomst 3 – antidiscriminatie 14 april, 2025 .