Monitor Ontwikkelmaatregelen Jeugd 2026
Tekst van het document
Monitor Ontwikkelmaatregelen Jeugd september 2026 Voor u ligt de eerste Monitor ontwikkelmaatregelen jeugd. Het doel is om in één duidelijk rapport te laten zien hoe ver we zijn met het behalen van de doelen van de ontwikkelmaatregelen jeugd. Het college heeft op 8 april 2025 besloten om lokale ontwikkelmaatregelen voor jeugd in te voeren. Dit besluit is genomen naar aanleiding van het onderzoek van Van Dam Datapartners naar de stijgende kosten binnen de Jeugdwet. In deze monitor staat algemene informatie over de ontwikkeling van de totale jeugdhulpkosten. Ook geven we een inhoudelijke toelichting op de verschillende maatregelen. Alle maatregelen samen moeten helpen om de doelen te bereiken. Het effect van losse maatregelen is meestal niet direct zichtbaar, omdat we meerdere maatregelen tegelijk uitvoeren. Een causaal verband kan daarom niet één op één worden aangetoond. Het geheel aan maatregelen samen moet bijdragen aan het verlagen van de jeugdhulpkosten. Daarnaast is er ook sprake van externe (maatschappelijke) omstandigheden die van invloed zijn op de jeugdhulpkosten waar de gemeente geen directe invloed op heeft. De Monitor kan worden gezien als een van de instrumenten om de bredere ontwikkeling in de jeugdhulpkosten te volgen en duiden. Aan de hand van indicatoren (tellen) met duidingsinformatie (vertellen) wordt de impact meerjarig gemeten.
Voor deze indicatoren gebruiken we gegevens uit de gemeentelijke jeugdhulpadministratie, uit het cliëntervaringsonderzoek en uit rapportages van gesubsidieerde partners. De Monitor ontwikkelmaatregelen jeugd is een rapport dat twee keer per jaar verschijnt, een keer in het voorjaar* en een keer in het najaar. De monitor wordt tegelijk met de Monitor sociaal domein aangeboden aan de raad. Deze eerste monitor bevat een nulmeting van de indicatoren voor de ontwikkelmaatregelen, voor zover deze al beschikbaar zijn. Veel van de ontwikkelmaatregelen zijn pas recent geïmplementeerd waardoor hierover op dit moment nog geen cijfers beschikbaar zijn, resultaten zijn dan ook pas later te verwachten. De inhoud van de monitor is nog in ontwikkeling en kan – naar aanleiding van het gesprek hierover – worden aangepast. In de volgende jaren kan een meerjarige meting van de impact plaatsvinden. Inleiding * i.v.m. de installatie van de nieuwe raad en het nieuwe college ontvangt u nu pas de voorjaarsrapportage. Inhoudsopgave Welk doel willen we bereiken? 3 Kengetallen Jeugdwet 4 Maatregel 1. Ontwikkeling Stevig lokaal team 5 Indicator 1: Hulpvragen opgepakt binnen de sociale basis. Indicator 2: Hulpvragen opgepakt door het sociaal team Indicator 3: Doorverwijzingen naar (specialistisch) tweedelijnszorgaanbod Maatregel 2.
Versterken samenwerking huisartsen 7 Indicator 1: Verwijzingen naar tweedelijnszorg door huisarts Indicator 2: Waardering samenwerking gemeente en POH J&G Maatregel 3. Inzet GGZ professionals in voorliggende veld 8 Indicator 1: Verwijzingen naar basis GGZ-hulp Indicator 2: Doorstroom lichte hulp naar tweedelijnszorg Indicator 3: T evredenheidsscore hulp door GGZ-expert Maatregel 4. Aanpak van complexe dure casuïstiek 9 Indicator 1: Aantal dure casussen Indicator 2: Kosten per casus Maatregel 5. Afbakening reikwijdte en verkorten trajectduur jeugdzorg 10 Maatregel 6. Versterken toezicht en handhaving 11 Indicator 1: Aantal onrechtmatige declaraties Indicator 2: Daadwerkelik teruggevorderde bedragen Kengetal: Hoogte onrechtmatig gedeclareerde bedragen Maatregel 7. Aanpak complexe scheidingen 12 Indicator 1: Aantal scheidingszaken met beschermingsmaatregelen Indicator 2: Trajectduur scheidigszaken Indicator 3: Verwijzingen naar Scheiding Advies T eam (SAT) Indicator 4: Potentiele kostenbesparing door inzet gezinsadvocaat Maatregel 8. Versterken sociale basis 13 Indicator 1: Verwezen hulpvragen naar de sociale basis Indicator 2: Opgelopste hulpvragen in de sociale basis
Gemeente Dijk en Waard - Monitor ontwikkelmaatregelen jeugd 2026 3 Afname van de totale jeugdhulpkosten met 5% vanaf 2026* , door: Welk doel willen we bereiken? * ten opzichte van 2024 exclusief indexatie Afname van de instroom subdoel 1 Toename van de uitstroom (doorstroom) subdoel 2 Afname gemiddelde kosten per cliënt subdoel 3 maatregel 1 Ontwikkelen Stevig lokaal team en integrale gebiedsteams maatregel 2 Samenwerking huisartsen en POH maatregel 3 Inzet GGZ professionals in voorliggen- de veld maatregel 4 Aanpak dure complexe casuïstiek maatregel 5 Afbakening reikwijdte en verkorten trajectduur maatregel 6 Versterken toezicht en handhaving maatregel 7 Aanpak complexe scheidingen maatregel 8 Versterken sociale basis
Bijlage 1 | Kengetallen Jeugdwet Gemeente Dijk en Waard | - | Monitor ontwikkelmaatregelen jeugd 2026 | 4 Kengetallen Jeugdwet 2025 Kosten Jeugdzorg | Wachtlijst Jeugdwet** | Uitgaven per productcategorie € 37.508.00 | € 43.578.964 | € 45.295.742 | jan | Expertteam | 2023 Q1 Krachtteam | PRODUCTCATEGORIE feb | 2023 Q2 | Daghulp bij aanbieder mrt | 2023 Q3 | Dagbehandeling apr | 61 | 2023 Q4 | Jeugdbescherming GGZ 2023 | 2024 | 2025 | mei | 64 | Jeugdhulp ambulant In- en uitstroom Jeugdwet* | jun | 51 | 2024 Q1 | Jeugdhulp crisis Instroom | jul | 125 | 2024 Q2 | Jeugdreclassering Uitstroom | 2024 Q3 | Landelijk ingekochte zorg aug | 60 | Maatwerkarrangementen 2024 Q4 sep | 66 | Verblijf (excl. behandeling) okt | 60 | Verblijf (incl. behandeling) 2025 Q1 | Vervoersdiensten nov | 58 | 2025 Q2 dec | 65 | 2025 Q3 Q1 | Q2 | Q3 | Q4 | Q1 | Q2 | Q3 | Q4 | Q1 | Q2 | Q3 | Q4 | 2025 Q4 2023 | 2024 | 2025 Aantal unieke cliënten | Duiding van de cijfers VERTELLEN 2.500 | De totale uitgaven binnen de Jeugdwet zijn in 2025 ten opzichte van 2024 toegenomen, 2.432 | 2.428 | wat grotendeels wordt veroorzaakt door de jaarlijkse indexatie van de tarieven. Tege- 2.400 | 2.407 | 2.368 | lijkertijd heeft de gemeente meer grip gekregen op de ontwikkeling van de jeugdhulp- 2.400 | 2.360 | 2.363 | 2.366 | 2.368 | 2.3942.3592.349 kosten door procesverbeteringen en afspraken met zorgaanbieders.
De productcategorie 2.300 | ‘ambulant’ vertegenwoordigt, net als in voorgaande jaren, het grootste aandeel van de uit- gaven binnen de Jeugdwet. Jaarlijks zien we in het laatste kwartaal een hogere uitstroom. 2.200 | Dit heeft er mee te maken dat veel indicaties aflopen aan het einde van het jaar. 2023 | 2024 | 2025 | Bij verblijf met behandeling is in het vierde kwartaal van 2025 een daling zichtbaar. Dit is Q1 | Q2 | Q3 | Q4 Q1 | Q2 | Q3 | Q4 | Q1 | Q2 | Q3 | Q4 | in lijn met de ingezette beweging: meer inzetten op ambulante hulp in plaats van jeugd- hulp met verblijf. Het aantal unieke cliënten in de Jeugdwet blijft vrijwel gelijk aan 2024. De in- en uitstroom van jeugdigen is eveneens stabiel, met uitzondering van het vierde * Het aantal cliënten dat in een kwartaal is gestart met zorg (instroom) of uit zorg is gegaan (uitstroom). | kwartaal van 2025, waarin een hogere uitstroom is gerealiseerd. De gemeente heeft te En in de drie maanden ervoor of erna geen zorg heeft ontvangen. | maken met wachtlijsten** binnen de Jeugdwet. Deze worden vooral veroorzaakt door een ** Omdat de wachtlijsten in het monitoringsysteem structureel gemeten worden vanf april 2025 is er in dit | toename van complexe problematiek en wachtlijsten bij de zorgaanbieders. overzicht geen data beschikbaar voor de maanden januari t/m maart.
Gemeente Dijk en Waard | - | Monitor ontwikkelmaatregelen jeugd 2026 | 5 In onderstaande grafiek wordt het aantal aangemelde casussen weergegeven dat 1. | Ontwikkeling Stevig lokaal team | is opgepakt door het Sociaal Team, per leefgebied/type hulpvraag en uitgesplitst TELLEN | naar type oplossing. Minimaal 50% van de hulpvragen binnen de Ontwikkeltuin wordt | Bron: monitoringsbestand ontwikkeltuin, cijfers 2026 t/m april doorverwezen naar of in samenwerking opgepakt met de sociale basis. INDICATOR | Minimaal 25% van de hulpvragen binnen de Ontwikkeltuin wordt door het | Opgeloste hulpvragen en hoe deze zijn opgelost sociaal team zelf opgepakt. Maximaal 25% van de hulpvragen binnen de Ontwikkeltuin wordt | Opgroeien/ opvoeden | 50% | 25% | 6% | 19% | Hoe opgelost? doorverwezen naar (specialistisch) tweedelijnszorgaanbod. | Onbekend/ overig | inwoner zelf 13% | 75% | 13% Toelichting op de indicatoren | Psychische hulpvraag | met behulp van SLT De doorontwikkeling naar een Stevig Lokaal Team (SLT) bevindt zich momenteel in een ontwikkelfase | 67% | 17% | 17% | met behulp van sociale basis (medio 2025-medio 2027). We noemen dat de Ontwikkeltuin. Binnen de Ontwikkeltuin zijn drie Sociale | Wonen | 17% | 50% | 17% | 17% Teams gevormd voor de drie gebieden van Dijk en Waard.
Deze teams bestaan uit medewerkers van de | netwerk inwoner gemeente en een aantal welzijnspartners en Zaffier. De uitvoeringstructuur heeft zich het afgelopen | Financiele hulpvraag | verwezen naar tweedelijns zorg 60% | 20% | 20% jaar in de lichtste samenwerkingsvorm bevonden, bestaande uit een wekelijkse overlegstructuur voor | Welzijn samenwerking op casuïstiekniveau. Samenwerking heeft ook daarbuiten plaatsgevonden. De effecten | 40% | 20% | 20% | 20% van de Ontwikkeltuin zijn passend bij de uitvoeringsstructuur waarin het Sociaal Team momenteel is | Gezondheid vormgegeven. | Sociale relaties | 33% | 33% | 33% Door gebiedsgericht werken in de Sociaal Teams) verwachten we dat de inwoner passender kan | Dagbesteding/ werk | 33% | 67% worden geholpen, instroom in dure geïndiceerde zorg op termijn afneemt of de uitstroom toeneemt en de kosten dalen doordat: | Cultuurgebonden hulpvraag | 50% | 50% ■ Professionals meer zichtbaar aanwezig zijn op belangrijke vindplekken in | Echtscheiding de leefwereld van de inwoner; | 100% ■ Zij de sociale basis (formeel en informeel) in een gebied goed kennen en hen betrekken bij | Eenzaamheid | 100% oplossingen voor hulpvragen; | Financiën ■ Zij goed aansluiten bij de mogelijkheden van inwoners en hen met raad en daad bijstaan; | 100% ■ Zij zelf (vrij toegankelijke) hulp en ondersteuning biedt, ook aan huishoudens waar onveiligheid een rol
speelt; | 100% Wij luisteren, kijken ■ Zij breed kijken, maatwerk leveren en ondersteunen bij regie; | wat er nodig is en ■ En zij aanvullende expertise hulp, ondersteuning en expertise inschakelt waar nodig. | komen in actie. Het Stevig Lokaal Team benadert de inwoner De inwoner benadert het Stevig Lokaal Team Gemeente Dijk en Waard | - | Monitor ontwikkelmaatregelen jeugd 2026 | 6 1. | Ontwikkeling Stevig lokaal team | Duiding van de cijfers VERTELLEN In onderstaande grafiek worden de drie genoemde indicatoren uitgedrukt in | Voor het tot stand komen van deze cijfers is gekeken naar de hulpvragen die zijn het geheel van het aantal casussen dat door het Sociaal Team is opgepakt en | binnengekomen bij het Sociaal Team sinds de start vanaf mei 2025 tot en met eind april TELLEN | afgehandeld. Bij deze casussen is gekeken naar de eerst benoemde oplossing. | 2026 en waarbij een oplossing is ingevuld. Het gaat in totaal om 48 cliënten waarvoor Bron: monitoringsbestand ontwikkeltuin, cijfers 2026 tm april | één of meerdere hulpvragen zijn opgelost. In totaal zijn er 58 hulpvragen opgelost. Er waren dus cliënten met meerdere hulpvragen. In totaal zijn er 75 cliënten aangemeld Opgeloste CASUSSEN en door wie deze zijn opgelost (exclusief casussen zonder oplossing) | bij de Sociale Teams voor geheel Dijk en Waard. In de proeftuinen worden nog niet alle meldingen besproken.
Een deel loopt nog via de bestaande gebiedsteams. 6% | 44% | 31% | 13% | 6% | Van de 48 aangemelde cliënten zijn er zeven doorverwezen naar tweedelijnszorg. Dit 2026 | is 12% van de cliënten voor wie een oplossing is gevonden. Bij de overige 88% is de hulpvraag op een andere manier opgelost: door het eigen netwerk of de inwoner zelf (12%), via de sociale basis (22%) of met ondersteuning van het SLT (54%). Deze percentages vallen 3% | 7%57%14% | 18% | binnen de afgesproken streefwaarden van de indicatoren. 2025 0% | 20% | 40% | 60% | 80% | 100% | Hoe opgelost? inwoner zelf In onderstaande grafiek wordt het totaal aan opgeloste hulpvragen weergegeven. | met behulp van SLT Een inwoner kan met meerdere vragen bij het team aankloppen waarvoor | met behulp van sociale basis TELLEN | verschillende oplossingen worden ingezet. | netwerk inwoner Bron: monitoringsbestand ontwikkeltuin verwezen naar tweedelijns zorg Opgeloste HULPVRAGEN en door wie deze zijn opgelost (exclusief casussen zonder oplossing) 2026 | 5% | 53% | 22% | 7% | 12% 0% | 40% | 60% | 80% | 100%20% Gemeente Dijk en Waard | - | Monitor ontwikkelmaatregelen jeugd 2026 | 7 2. | Versterken samenwerking huisartsen | Duiding van de cijfers VERTELLEN Het aantal verwijzingen tweedelijns zorg vanuit de huisartsen daalt ten | In 2023 is gestart met een pilot GGZ- expert in Centrumwaard.
Na een succesvolle opzichte van 2025 | pilotfase is besloten de werkwijze verder uit te rollen in de gebiedsteams. In 2024 is in INDICATOR | circa 30 casussen samenwerking gezocht tussen de POH GGZ Jeugd en Gezin (POH) en de Toelichting op de indicator | J&G-coach. In drie gevallen is doorverwezen naar formele zorg. De overige casussen zijn Door de versterking van de samenwerking met de huisartsen en Praktijkondersteuners Huisartsen | binnen het voorliggend veld of de bestaande begeleiding opgepakt. In drie casussen is (POH), hebben huisartsen beter zicht op mogelijkheden in het voorliggende veld en wordt het | gezamenlijke begeleiding ingezet en in vier gevallen heeft overdracht plaatsgevonden van kostenbewustzijn vergroot, waardoor een deel van de lichte jeugdhulp kan worden opgepakt in het | POH naar J&G-coach. voorliggende veld en er minder en/of minder dure verwijzingen vanuit de huisartsen komen. | Na het afronden van de pilotfase heeft de samenwerking tussen de POH en de J&G coaches verder vorm gekregen. Er zijn uit zowel de Sociale Teams als Gebiedsteams professionals verbonden aan de POH. Eind Q3 vindt het eerste meetmoment plaats na de 0 meting.
75% van de gezinnen ervaart de samenwerking van de gemeente met de POH Jeugd en Gezin als goed/zeer goed INDICATOR Toelichting op de indicator Door de versterking van de samenwerking met de POH Jeugd en Gezin ervaren jeugdigen/gezinnen dat de kwaliteit van de geboden hulp toeneemt, door goede afstemming en een tijdige en volledige overdracht naar de gemeente. Het vertrouwen van jeugdigen/gezinnen in de samenwerking is van belang voor het vergroten van de slagingskans van een eventuele doorverwijzing. Aantal verwijzingen tweedelijns vanuit de huisarts. | Langedijk | HHW Noord | HHW Zuid | Onbekend | Totaal Bron: Zorgned TELLEN | Langedijk | 2025 | 341 | 400 | 434 | 48 | 1.223 Heerhugowaard Noord | 2006 | 112 | 118 | 167 | 16 | 413 Aantal huisartsverwijzingen per maand en per gebied | Heerhugowaard Zuid 119 | Totaal | 453 | 518 | 601 | 64 | 1.636 114 | 118 | onbekend 109 | 114 | 106 | 107 100 | 99 | 103 | 102101 92 | 91 85 76 jan | feb | mrt | apr | jan | feb | mrt | aprmei | jun | jul | aug | sep | okt | nov | dec 2025 | 2026 Gemeente Dijk en Waard | - | Monitor ontwikkelmaatregelen jeugd 2026 | 8 Overzicht vanalle cliënten die een nieuwe Basis GGZ incidatie hebben gekregen. 3.
| Inzet GGZ professionals in voorliggende veld | Bron: Zorgned TELLEN | Nieuwe instroom Basis GGZ Afname van het aantal verwijzingen per jaar naar basis GGZ-hulp ten opzichte | 20 van 2025 | 20 | 18 INDICATOR | 17 16 Toelichting op de indicator | 14 | 15 Inzet van GGZ-professionals in het voorliggende veld kan helpen om complexe hulpvragen eerder en | 15 12 | 13 effectiever op te pakken waardoor geïndiceerde zorg kan worden voorkomen. Dit wordt gemeten via | 11 | 11 het registratiesysteem Zorgned. 10 | 10 | 9 | 9 8 Maximaal 20% van de casussen, waarbij lichte hulp is ingezet, keert terug of | 5 stroomt alsnog door naar tweedelijns zorg | jan | feb | mrt | apr | mei | jun | jul | aug | sep | okt | nov | dec | jan | feb INDICATOR | 2025 | 2026 Toelichting op de indicator Door tijdige juist hulp te bieden wordt terugkeer of escalatie te voorkomen. Bij 6 en 12 maanden na | Duiding van de cijfers afsluiting van de hulp wordt een follow-up analyse gedaan. | VERTELLEN Eind eerste kwartaal van 2026 is een GGZ-expert gestart bij het lokale team om uitvoering te geven aan de pilot GGZ in het voorliggende veld.
De GGZ-expert voert de volgende 80% van gezinnen die lichte hulp heeft ontvangen van de GGZ-expert geeft | werkzaamheden uit: een tevredenheidsscore van ≥4 op 5 vanaf start GGZ-expert INDICATOR | ■ | Consultatie en advies voor de gebiedsteams en ST op gebied van jeugd en gezin; Toelichting op de indicator | ■ | Lichte, laagdrempelige hulp voor jeugd en gezin (start in één gebied t.w. Zuidelijk We vragen de gezinnen die zijn geholpen door de GGZ-expert via een cliënttevredenheidsvragenlijst | Heerhugowaard); naar hun ervaring met de hulp door de GGZ-expert. | ■ | Na de startfase wordt gekeken hoe groepsaanbod voor jeugd en deskundigheidsbevorde-ring voor de teams kan worden toegevoegd. Het uitgangspunt is dat de inzet van de GGZ- expert met name ten goede komt aan jeugdigen die anders in herstelgerichte Basis-GGZ/ ambulante jeugdhulp terecht komen. De kosten daarvan komen gemiddeld neer op € 2.800 per cliënt op jaarbasis. Indicator 4: Laaggeletterdheid Gemeente Dijk en Waard | - | Monitor ontwikkelmaatregelen jeugd 2026 | 9 4. | Aanpak van complexe dure casuïstiek | Duiding van de cijfers VERTELLEN Afname van het aantal dure casussen (> €50.000 per jaar) | In het eerste kwartaal van 2026 is gestart met de uitvoering van de maatregelen. Er is een INDICATOR | lokale analyse naar de redenen van inzet van een Betaal overeenkomsten (BTO’s) gedaan.
Toelichting op de indicator | Dit zijn overeenkomsten met niet gecontracteerde aanbieders. De aanname was dat hier Complexe casussen zijn vaak relatief duur. Door meer analyse en regievoering op deze casuïstiek | veel kosten zouden kunnen worden bespaard. Uit de analyse bleek dat bijna 85% van verwachten we dat er meer verschuiving van zware naar lichtere trajecten kan plaatsvinden en de | de BTO's onvermijdbaar is onder meer als gevolg van het woonplaatsbeginsel of omdat trajectduur mogelijk verkort kan worden, waardoor kosten bespaard worden. | er geen ingekocht aanbod is. Nadere analyses zullen worden gedaan. Mogelijk kan er bespaard worden op BTO's waar wel ingekocht aanbod tegenover staat door deze onder te gaan brengen bij het ingekochte aanbod. Hierop worden nadere analyses gedaan. Vanaf het tweede kwartaal van 2026 worden naast de BTO’s ook bredere analyses gedaan op Potentiële besparing per casus als gevolg van toepassing doorbraakmethode | dure casuïstiek. Daarbij kijken we naar de duurste 50 casussen en onderzoeken we welke INDICATOR | patronen daarin zichtbaar zijn en welke verbetermogelijkheden we daaruit kunnen halen. Toelichting op de indicator | Complexe vastgelopen casuïstiek wordt besproken op de zogenaamde doorbraaktafel. Er De Doorbraakmethode wordt ingezet bij vastgelopen complexe casuïstiek.
Per casus wordt de | wordt gewerkt volgens de doorbraakmethode met een eigen registratietool en dashboard. opbrengst van de maatschappelijke kosten in beeld gebracht. | Per casus wordt een maatschappelijke kosten-baten analyse gemaakt waarbij in beeld wordt gebracht wat de kosten zijn in de huidige situatie, in de dreigende situatie en in de doorbraaksituatie. Het verschil wordt uitgedrukt in het maatschappelijk rendement. Dit Aantal casussen in kosten per jaar, 2022-2025 | zijn de kosten die in de toekomst bespaard worden door inzet van doorbraakoplossingen. Bron: Zorgned | Dat kan zijn vanuit de Jeugdwet, Wet maatschappelijke ondersteuning, Participatiewet, TELLEN | Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, Wet langdurige zorg, Zorgverzekeringswet, etc. Er 120 | zijn inmiddels 2 casussen afgerond en er lopen nog 3 casussen. Bij de afgeronde casussen 108 | 104 | bedroeg het maatschappelijke rendement in 1 casus € 85.280 en de andere € 15.225. 100 | 94 | Bij veel complexe casuïstiek is een Gecertificeerde Instelling (GI) betrokken. In het 80 | 77 | 72 | regionale Programma jeugd en het Toekomstscenario kind en gezinsbescherming, speelt 68 | de samenwerking met de GI een belangrijke rol. Er wordt onder meer gewerkt aan een 60 | 56 | samenwerkingsprotocol met de GI.
We beogen een werkwijze met de GI waarbij de 43 | gemeentelijke consulenten eerder worden betrokken om mee te denken in casuïstiek, 40 | waardoor er minder en/of minder dure trajecten worden ingezet en de aandacht voor 20 | kostenbewustzijn bij GI’s wordt vergroot. 0 €50.000 - €100.000 | meer dan €100.000 5. Afbakening reikwijdte en verkorten trajectduur jeugdzorg T oelichting op de indicator Aanname is dat door betere afbakening van de reikwijdte van de Jeugdwet het aantal toewijzingen naar jeugdzorg afneemt. Dat kan door scherper te bepalen welke hulpvragen daadwerkelijk binnen de Jeugdwet vallen en welke gezien kunnen worden als ‘normale levensuitdagingen’ of elders thuishoren zoals het onderwijs, de Wet langdurige zorg etc. Daarnaast kunnen individuele hulpvragen ook collectief worden opgepakt in het voorliggende veld of bij jeugdhulpaanbieders. Door het verkorten van de trajectduur worden de kosten per casus lager. INDICATOR N.t.b. Gemeente Dijk en Waard - Monitor ontwikkelmaatregelen jeugd 2026 10 Er zijn momenteel nog geen specifieke indicatoren en cijfers gekoppeld aan deze maatregel. Om de Jeugdwet meer af te bakenen heeft de T weede Kamer recent het concept wetsvoorstel reikwijdte Jeugdwet voorgelegd voor internetconsultatie.
De voorgestelde maatregelen gaan in op het realiseren van een sterke en gezonde sociale en pedagogische basis, de ontwikkeling van Stevige Lokale T eams, samenwerking tussen jeugdhulp en onderwijs, afwegingskader aanvullende jeugdhulp en eigen kracht, passende hulp, toegang/ samenwerking met andere verwijzers en grip op kosten en trajectduur. Veel partijen, waaronder gemeenten, hebben kritisch gereageerd op het concept wetsvoorstel omdat deze te weinig concrete afbakening biedt, te weinig ingaat op de onderliggende oorzaken van het groeiende jeugdhulpgebruik en geen rekening houdt met de uitvoerbaarheid. Vooruitlopend op het wetsvoorstel vanuit het Rijk hebben we het afgelopen jaar zelf al diverse acties in gang gezet om kritischer te kijken naar de inzet van jeugdhulp. De verordening en de beleidsregels Jeugd en Wmo zijn aangepast, gebruikelijke hulp is hierin nader gedefinieerd. Ook zijn en worden medewerkers getraind in het vijf- stappenplan vanuit de CrvB. Dit model geeft heldere kaders om de vraag van de inwoner goed te beoordelen en de aard en de omvang van de benodigde hulp zorgvuldig vast te stellen. Bij de oplossingen weegt de eigen kracht van de jeugdige, diens ouders en de sociale omgeving mee. Regionaal werken vier grote jeugdhulpaanbieders aan maatregelen om kosten te besparen.
De maatregelen richting zich op het verkorten van de trajectduur en het ontwikkelen van meer groepsgericht aanbod te. Daarnaast wordt regionaal ook gewerkt aan een afwegingskader jeugdhulp en onderwijs. De maatregelen zitten nu nog in de planfase, waardoor er nog geen concrete resultaten kunnen worden benoemd. Duiding van de cijfers VERTELLEN Indicator 5: Mantelzorg Er zijn momenteel nog geen specifieke indicatoren en cijfers gekoppeld aan deze maatregel. TELLEN
Gemeente Dijk en Waard | - | Monitor ontwikkelmaatregelen jeugd 2026 | 11 6. | Versterken toezicht en handhaving | Onrechtmatig gedeclareerde bedragen in 2025 TELLEN Afname aantal onrechtmatige declaraties vanaf 2030. INDICATOR | Categorie | Bedrag Afname daadwerkelijk teruggevorderde bedragen vanaf 2030. Jeugdwet - vastgesteld onrechtmatig gedeclareerd | € 230.307 Hoogte onrechtmatig gedeclareerde bedragen. | Wmo - vastgesteld onrechtmatig gedeclareerd | € 3.679 Toelichting op de indicatoren | Jeugdwet - voorlopige impact uit twee onderzoeken | ca. € 300.000 Door meer in te zetten op preventie en proactief toezicht wordt het declaratiegedrag van zorgaanbieders eerder en gerichter getoetst. Proactief toezicht zal in eerste instantie leiden tot een toename van het aantal vastgestelde onrechtmatige declaraties, omdat risico’s gerichter in | Duiding van de cijfers beeld komen. Dit zal in eerste instantie resulteren in meer vastgestelde onrechtmatigheden en | VERTELLEN terugvorderingen. Bevindingen in andere gemeentes bevestigen dit; toezicht is geen project, maar een duurzame functie. | Voor jeugd en Wmo is in 2025 € 533.986 euro aan mogelijk onrechtmatige bedragen Naast proactief toezicht blijft signaalgestuurd toezicht noodzakelijk. Als signalen na onderzoek | geconstateerd, € 300.000 daarvan is een voorlopige impact.
Dat betekent niet dat het duiden op onrechtmatigheid, leidt dit tot corrigerende maatregelen en – waar van toepassing – tot | totale bedrag daadwerkelijk onrechtmatig is. Daadwerkelijk is er € 14.500 teruggevorderd terugvordering. Op de langere termijn draagt deze gecombineerde inzet bij aan bewustwording, | en geïnd doordat er voor een aantal onderzoeken nog rechtszaken lopen en het vaak lang naleving en verbetering van declaratiegedrag bij zorgaanbieders. | duurt voordat er middelen terug gevorderd kunnen worden. Vanwege de vaak langdurige De samenwerking tussen de toegang en toezicht is in 2025 verder structureel versterkt. Regionaal is | onderzoek doorlooptijd wordt een deel van de in 2025 gestarte onderzoeken pas in 2026 intensief gewerkt aan het beleidskader Toezicht en Handhaving Wmo en Jeugdwet, dat begin 2025 | afgerond. De exacte omvang van de financiële impact kan daarom pas in de loop van 2026 door het college is vastgesteld. Daarnaast is in nauwe samenwerking gewerkt aan het optimaliseren | worden vastgesteld. van de voorwaarden om effectief toezicht te kunnen houden en transparantie richting zorgaanbieders te vergroten. In dit kader is een Algemeen Controleplan begin 2026 door het college is vastgesteld. De prioriteiten voor het werkprogramma van 2026 zijn samengevat: 1. | Preventie & proactief toezicht 2. | Professionaliseren van de toezichtfunctie 3.
| Regionale en integrale samenwerking Volgens landelijk onderzoek van Significant (2020) weten ouders in 80% van de scheidingszaken zonder grote problemen toe te werken naar een nieuwe stabiele gezinssituatie. Na ongeveer twee jaar is de rust in deze gezinnen teruggekeerd. In de andere 20% is dit niet het geval. Problemen verergeren alleen maar en vaak is de inzet van jeugdhulp en/of jeugdbescherming nodig. De kosten hiervan komen voornamelijk ten rekening van de gemeenten. Het is niet ongewoon dat de kosten boven de ton per jaar per kind uitkomen. Uit onderzoek van Van DamDatapartners (2025), uitgevoerd in opdracht van de gemeente, blijkt dat er in de gemeente nog onvoeldoende preventie is op het gebied van complexe scheidingen. Om hiermee te starten is een uitvoeringsprogramma opgesteld. Het uitvoeringsprogramma bestaat uit drie actielijnen: 1. Het voorkomen van de verharding van scheidingen. Hierbij wordt ingezet op een pilot met de gezinsadvocaat en deskundigheids- bevordering voor het sociaal team. 2. Het verbeteren van de informatievoorziening aan gezinnen en de basis daaromheen. Hierbij wordt ingezet op deelname aan het scheidingsplein. 3. Het vergroten van het bewustzijn omtrent scheidingen bij ouders. Hierbij zetten we in op het organiseren van ‘centering’ -groepen en relatietherapie voor minima. Binnen actielijn 1 is de pilot met de gezinsadvocaat in mei gestart.
In deze pilot worden vijf gezinnen intensief beleid door een duo van een gedragswetenschapper en een familierechtadvocaat. Ook is een scheidingsadviesteam ingericht dat coaches kan adviseren bij scheidingscasuïstiek. In andere gemeenten heeft deze methode geleid tot een afname in het aantal ingezette beschermingsmaatregelen. Actielijn 2 is in voorbereiding. Het scheidingsplein biedt naast een overzichtelijke website ook andere vormen van informatievoorziening aan ouders. Zo worden Webinars en podcasts georganiseerd. Ook kunnen vanuit het scheidingsplein in samenwerking met Villa Pinedo ouderavonden worden georganiseerd, waarop ouders vragen kunnen stellen aan ervaringsdeskundigen. Deze actielijn start naar verwachting in het huidige kwartaal. Actielijn 3 is nog in voorbereiding. Er zijn gesprekken met meerdere organisaties gevoerd over het organiseren van Centering-groepen. De verwachting is om aan het einde van 2026 te starten. Duiding van de cijfers VERTELLEN Gemeente Dijk en Waard - Monitor ontwikkelmaatregelen jeugd 2026 12 7. Aanpak complexe scheidingen T oelichting op de indicatoren Aanname is dat door eerder in te zetten op voorlichting en ondersteuning bij echtscheidingen, complexe scheidingen worden voorkomen en kinderen eerder en beter worden geholpen, waardoor dure, zware intensieve zorg afneemt.
Ouders vinden door de hulp sneller de weg naar een nieuwe stabiele thuissituatie. Scheidingszaken kennen vaak een lange trajectduur. Gemiddeld genomen duurt het twee jaar voordat de thuissituatie zich normaliseert. In het geval van indicator 2 zal het een aantal jaar duren voordat een duidelijke afname zichtbaar wordt. INDICATOR Afname trajectduur scheidingszaak. Aantal verwijzingen naar het Scheiding Advies T eam (SAT). Afname aantal scheidingszaken met ingezette beschermingsmaatregelen of tweedelijns verwijzing. Potentieel bespaarde kosten door inzet gezinsadvocaat. Er zijn nog geen concrete resultaten te benoemen aangezien pas recent gestart is met de uitvoering van de maatregelen. TELLEN
Gemeente Dijk en Waard - Monitor ontwikkelmaatregelen jeugd 2026 13 De vastgestelde definitie van de sociale basis vormt het gezamenlijke uitgangspunt voor beleid en uitvoering in Dijk en Waard. In 2025 is gestart met een eerste nulmeting, waarbij initiatieven en voorzieningen in beeld zijn gebracht. Dit geeft voor het eerst een beter overzicht van wat er al is in wijken en kernen. Binnen de sociale basis registreren maatschappelijke partners al veel informatie over bereik, ondersteuning, signalering en activiteiten. Tijdens gesprekken met deze partners is gebleken dat hiervoor al diverse registratiesystemen en dashboards beschikbaar zijn. T ot nu toe heeft de gemeente hier nog geen expliciete registratie-opdracht, uniforme definities of sturingsafspraken aan gekoppeld. Daardoor zijn cijfers nog niet overal eenduidig vergelijkbaar en bestuurlijk bruikbaar voor monitoring. Daarom werkt de gemeente samen met maatschappelijke partners aan een meer uniforme en gebiedsgerichte monitoringsaanpak voor de sociale basis.
Daarbij wordt samen met maatschappelijke partners gekeken naar: ■ Bereik van inwoners ■ T ype hulpvragen/signalen ■ Inzet van lichte ondersteuning ■ Ontwikkelingen per gebied ■ De relatie met verwijzingen vanuit het sociaal domein Doel is om na de zomer van 2026 toe te werken naar een eerste uniforme set gegevens, zodat deze in het najaar en richting 2027 structureler gebruikt kunnen worden binnen de monitoring van de ontwikkelmaatregelen jeugd. Duiding van de cijfers VERTELLEN T oelichting op de indicatoren Door de sociale basis te versterken kunnen kinderen, jongeren en gezinnen vroegtijdig worden ondersteund, wat de kans op zwaardere (en duurdere) zorg verkleint. Meer inzet op collectieve voorzieningen en preventieve ondersteuning maakt het preventieve veld effectiever en kostenefficiënter. De doorontwikkeling van de sociale basis wordt niet alleen gevolgd via specifieke indicatoren binnen de ontwikkelmaatregelen jeugd, maar ook breder binnen de Monitor sociaal domein. Daarbij wordt onder andere gekeken naar thema’s als ervaren eenzaamheid, mantelzorgbelasting, vrijwilligersinzet, sociale samenhang en participatie. Op deze manier ontstaat stap voor stap een breder beeld van de maatschappelijke effecten van de versterking van de sociale basis en de beweging van zorg naar preventie.
INDICATOR Percentage hulpvragen dat wordt opgelost in de sociale basis (zonder inzet van jeugdhulp). Aantal cliënten (hulpvragen) verwezen naar de sociale basis neemt toe. 8. Versterken sociale basis In de tweede helft van 2026 wordt samen met maatschappelijke partners gewerkt aan een meer uniforme registratie en monitoringsaanpak. De eerste structurele gegevens worden vanaf het najaar van 2026 verwacht.TELLEN
Gemeente Dijk en Waard - Monitor ontwikkelmaatregelen jeugd 2026 14 Deze inzichten gebruiken we om gerichter te sturen op de ontwikkeling van de sociale basis en de verbinding met andere opgaven. De aansluiting met het programma Stevig Lokaal T eam, gebiedsgericht werken en de digitale toegang wordt steeds sterker. Ook werken we aan een betere vindbaarheid via een sociale kaart. Daarnaast krijgt de sociale basis steeds vaker een plek buiten het sociaal domein, bijvoorbeeld in ruimtelijke ontwikkeling. Hierdoor ontstaat meer samenhang tussen fysieke en sociale opgaven en sturen we integraal op sterke, leefbare wijken en kernen. T egelijk zetten we concrete stappen om de sociale basis te versterken. We ondersteunen buurthuisbesturen , scherpen subsidies aan en werken aan sterker accounthouderschap en een duidelijke rolverdeling met strategische partners. Dit zorgt voor meer structuur en richting in het veld. Als gemeente nemen we hierin nadrukkelijk regie. We sturen niet alleen op samenwerking, maar maken ook scherpere keuzes in wat we wel en niet ondersteunen. Daarbij werken we toe naar een sociale basis die aantoonbaar bijdraagt aan preventie, samenredzaamheid en het verminderen van de druk op zwaardere zorg. Inmiddels is: ■ Definitie sociale basis vastgesteld en in gebruik. ■ Eerste nulmeting gestart (initiatieven en voorzieningen in beeld).
■ Verbinding gelegd met het SLT, gebiedsgericht werken, gebiedsontwikkelingen en de digitale toegang. ■ Eerste stappen gezet in de doorontwikkeling van een sociale kaart. ■ Inzet op versterking buurthuizen. ■ Aanscherping subsidies en ontwikkeling accounthouderschap. ■ Kwartiermaker Eén tegen Eenzaamheid gestart, met een sterke verbinding naar de sociale basis en laagdrempelig aanbod. De komende periode verschuift de focus van verkennen naar sturen: het maken van duidelijke keuzes en het verder versterken van samenhang, sturing en preventieve werking. Duiding van de cijfers VERTELLEN 8. Versterken sociale basis