Kadernota 2024

2. Dijk en Waard is klimaatrobuust. 3. In Dijk en Waard is het afvalhergebruikpercentage gelijk aan de landelijke richtlijn. 4. Dijk en Waard is circulair in 2050.

26

Waar zetten we in 2024 op in? 1. Doelstelling 1 tot en met 3: a. Uitvoering van het nog vast te stellen uitvoeringsprogramma CO2-neutraal Dijk en Waard.

b. Bewustzijn van inwoners vergroten door het inzetten van energiecoaches en actieve communicatie over duurzaamheid. c. Start met lokale aanpak van Nationaal Isolatieprogramma. d. Uitvoering van de Regionale Energietransitie 1.0. e. Het verduurzamen van bedrijventerreinen en het Altongebied. f.

Uitvoering geven aan de in 2023 geactualiseerde Transitievisie Warmte.

2. Dijk en Waard is klimaatrobuust. a. Uitvoering geven aan de Klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda regio Alkmaar.

b. We maken werk met werk: project- en gebiedsontwikkelingen en openbare ruimte wordt klimaatbestendig ontworpen en ingericht. 3. In Dijk en Waard is het afvalhergebruikpercentage gelijk aan de landelijke richtlijn. a. Uitvoering geven aan het inzamelbeleid voor Dijk en Waard. 4. Dijk en Waard is circulair in 2050 • De hoofdkaders (visie en strategie) aan de raad aanbieden gevolgd door een nadere uitwerking in beleidsregels. Een basisinventarisatie en beleidsproces zijn in 2023 opgestart. De verwachte doorlooptijd bedraagt ongeveer een jaar. •

Activiteiten en evenementen rond circulaire economie (CE) faciliteren Met de regio Noord-Holland Noord wordt samengewerkt, waar het gaat om betrekken van ondernemers en uitdragen van boodschappen en organiseren van evenementen rond CE. Er worden keuzes gemaakt om de capaciteit met optimaal effect in te kunnen zetten.

Waar leiden we ons succes uit af? (Meetlat) 1. Het aantal/percentage woningeigenaren dat meedoet aan energiebesparende projecten.

2. Het afvalscheidingspercentage/afvalhergebruikpercentage. 3. Hoeveelheid hernieuwbare energie (klimaatmonitor). 4. Omvang huishoudelijk restafval. 5. Het aantal mensen dat gebruik maakt van de diverse subsidieregelingen op het gebied van klimaat en energiebesparing. 6. Het aantal woningen dat is geïsoleerd met behulp van financiële ondersteuning van de gemeente.

27

Programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Als een van de weinige gebieden in deze regio is onze gemeente in staat te organiseren dat iedereen een betaalbare woning in een groene omgeving kan krijgen. Wij hebben de ambitie om in Dijk en Waard in 10 jaar 10.000 (betaalbare) woningen te realiseren. Een belangrijk deel van deze woningen moet in de categorieën betaalbare koop of lagere huur vallen. Deze ambitie zien we in samenhang met andere opgaven, zoals de energietransitie, klimaatadaptatie, de sterke vergrijzing en voorzieningen die horen bij een groeiend aantal inwoners. De strategische omgevingsvisie voor Dijk en Waard, die in 2023 is opgesteld, dient als basis voor ruimtelijke ontwikkelingen in Dijk en Waard. Deze visie geeft richting aan de toekomst van de gemeente door het formuleren van strategische doelen en het maken van keuzes voor onze ‘fysieke leefomgeving’. Die leefomgeving omvat bijvoorbeeld groen, gebouwen, infrastructuur, water of landschap. Maar ook lucht, bodem, geluid of duurzaamheid zijn daar onderdeel van.

Trends & Ontwikkelingen Tekort aan betaalbare woningen: In de sociale huur lopen de wachttijden al jaren op. Ook is er een tekort aan betaalbare koopwoningen. De bouw van nieuwe woningen moet zorgen voor een evenwichtiger woningvoorraad die beter aansluit op de woningbehoefte. Er is sprake van omstandigheden, waaronder sterk stijgende bouwkosten, stijgende rentepercentages en netcongestie, die de realisatie van nieuwe woningen bemoeilijken. Omgevingswet (OW): De invoering van de Omgevingswet is bepaald op 1 januari 2024. Het programma Invoering Omgevingswet loopt in principe door tot 2029. Een aantal processen en producten moet voor de invoeringsdatum gereed zijn. Op hoofdlijnen zijn de werkprocessen al klaar. De nieuwe instrumenten en het gedachtegoed van de Omgevingswet zullen, in navolging van het programmaplan en de uitgewerkte projectplannen, in 2024 en daaropvolgende jaren verder worden gerealiseerd en ingebed. Wet Kwaliteitsborging (WKB): De invoeringsdatum van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen is gekoppeld aan de Omgevingswet. Deze wet zal stapsgewijs ingaan vanaf 1 januari 2024. Het doel van de wet is om de bouwkwaliteit en het bouwtoezicht te verbeteren door inschakeling van private kwaliteitsborgers. De eerste twee jaar zal deze wet alleen voor eenvoudige bouwwerken gelden, zoals eengezinswoningen en kleine bedrijfspanden.

Hierdoor kunnen bouwbedrijven, kwaliteitsborgers en de gemeente ervaring opdoen met het nieuwe toezicht in de bouw. Vanaf 2025 volgen naar verwachting de complexere bouwwerken. Dit is afhankelijk van een landelijke evaluatie. Complexere gebiedsontwikkelingsopgaven: De gemeente is als gevolg van de fusie flink in omvang gegroeid. Met de hiervoor al genoemde Omgevingswet leidt de doelstelling van integrale afweging met snellere en transparantere processen tot meer (organisatorische) complexiteit aan de voorkant van gebieds- en projectontwikkeling. Thema Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Waar staan we voor? Maatschappelijk effect

28

In Dijk en Waard wonen en werken inwoners met plezier in een passende woning en koesteren zij de verscheidenheid en hun leefomgeving. Welke doelstellingen dragen daar aan bij? 1. We faciliteren de realisatie van 10.000 (betaalbare) woningen in 10 jaar in Dijk en Waard.

2. Voor de kwalitatieve invulling van de nieuwbouwprojecten baseren we ons op woningbehoefteonderzoek (RIGO, 2023), de woonzorganalyse (Companen, 2023), de woonvisie Dijk en Waard (RIGO 2023) en de woonzorgvisie Dijk en Waard (Companen, 2023) -> de laatste twee producten zijn nog in ontwikkeling.

Waar zetten we in 2024 op in? 1. Wij hebben de ambitie om in Dijk en Waard in 10 jaar (betaalbare) 10.000 woningen te realiseren.

a. Het updaten/herijken van de woningbouwprogrammering voor Dijk en Waard, aan de hand van het woningbehoefteonderzoek en de nieuwe woonvisie. We streven naar een gemiddelde van 30% sociale huurwoningen in nieuwe plannen. Met de programmering wordt duidelijk voor welke doelgroep(en) de gemeente extra inzet zou moeten plegen om in de vraag naar woonruimte van deze doelgroep(en) te kunnen voorzien. b. We zetten in op effectieve mogelijkheden om starters en andere doelgroepen, die moeilijk aan een eigen huis kunnen komen, te ondersteunen zodat zij de woningmarkt kunnen betreden. c. Toewijzen aan inwoners van Dijk en Waard volgens de maximale ruimte die de huisvestingswet biedt. d. We onderzoeken hoe we vormen van geclusterd wonen voor ouderen kunnen realiseren in nieuwbouw en in bestaande wijken. Waar leiden we ons succes uit af? 1. Het aandeel sociale huurwoningen in opgeleverde woningbouwprojecten en in nieuwe woningbouwplannen.

2. Het aantal nieuw gebouwde woningen.

29

Financiën Een gezond financieel beleid staat de komende jaren centraal. De uitdaging is om de meerjarige ambities uit het coalitieakkoord en de gemeentelijke inzet op de landelijke ambities te realiseren. Dit gegeven de diverse onzekerheden waar de gemeente mee te maken heeft, zoals de krapte op de arbeidsmarkt, prijsstijgingen en een onzeker financieel perspectief vanaf 2026. In deze kadernota is geen rekening gehouden met de meicirculaire. Separaat wordt een collegebericht verzonden met betrekking tot de meicirculaire. Wel is er een inschatting gemaakt voor de ontwikkeling . In onderstaande tabel is de ontwikkeling van het perspectief opgenomen. Het vertrekpunt is de meerjarenraming uit de programmabegroting 2023 en de door de raad vastgestelde eerste begrotingswijziging 2023 en doorwerking van de september- en decembercirculaire. De effecten van de kadernota worden in volgende paragraaf nader toegelicht. Bedragen * € 1.000

Ontwikkeling begrotings saldo Primaire begroting 1e begrotingswijziging en algemene uitkering Start begrotingssaldo kadernota

2024 20.086 -17.708 2.378

2025 21.569 -17.795 3.774

2026 7.785 -14.756 -6.971

2027 7.785 -14.756 -6.971

De financiële aanvragen kunnen we in een zevental categorieën onderverdelen: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Coalitieakkoord; Mutaties Gemeenschappelijke Regelingen; Gemeenschappelijke regelingen; Indexaties; Autonome ontwikkelingen; Wensen; Incidentele aanvragen ten laste van Algemene Reserve.

Coalitie akkoord De financiële vertaling van het coalitieakkoord leidt ertoe dat voor de programma’s Veiligheid en Sport, Cultuur en Recreatie extra financiële middelen worden gevraagd. Mutatie Gemeenschappelijke Regelingen De begrotingen van de Gemeenschappelijke Regelingen zijn in bij de raadscyclus van juni behandeld. Deze begrotingen hebben € 1,9 miljoen nadelig effect op het begrotingssaldo. Deze financiële mutaties worden op dit moment niet per programma inzichtelijk gemaakt. In de programmabegroting 2024 worden de financiële effecten per programma verwerkt. Indexaties Op hoofdlijnen wordt er rekening gehouden met een indexatie volgens consumentenprijsindex (CPI) maart van 4,4%. Deze geldt voor zowel de inkomsten- als de uitgavenkant. Per saldo wordt rekening gehouden met € 2,6 miljoen nadelig effect op het begrotingssaldo. Deze financiële mutaties worden op dit moment niet per programma inzichtelijk gemaakt. In de programmabegroting 2024 worden de financiële effecten per programma verwerkt.

30

Voor de onderdelen ICT en WMO Jeugd worden aparte indexaties meegenomen. De verwachting is dat de indexatie op basis van het consumentenprijsindex (CPI) niet toereikend is. Indexaties op investeringsprojecten (kredieten) In deze kadernota is nog geen rekening gehouden met de indexatie op kredieten. De kredieten zijn diverse jaren niet geïndexeerd, hierdoor verwachten wij dat verschillende kredieten te laag in de huidige begroting zijn opgenomen. Doordat diverse investeringen later in de tijd plaatsvinden verwachten wij dit geen grote financiële gevolgen. Deze mutaties worden alsnog meegenomen bij de begroting 2024. Autonome Ontwikkelingen Buiten de mutaties vanuit Gemeenschappelijke regelingen en indexaties zijn er ook andere autonome ontwikkelingen. Autonome ontwikkelingen zijn ontwikkelingen die op de gemeente afkomen en waar de gemeente zelf geen invloed op kan uitoefenen. Deze worden per programma inzichtelijk gemaakt. Wensen Dit gaat om financiële wensen die nodig zijn om het nieuwe coalitieakkoord vorm te geven. Incidentele aanvragen ten laste van Algemene Reserve Wanneer een financiële aanvraag een incidenteel karakter heeft kan ervoor gekozen worden om deze ten laste te brengen van een reserve. Hierdoor heeft de financiële aanvraag geen invloed op het begrotingssaldo.

Ontwikkeling financieel resultaat Rekening houdend met de mutaties voor 7 genoemde categorieën ziet het verloop van het begrotingssaldo als volgt uit: Bedragen * € 1.000

Start begrotingssaldo kadernota Aanvragen kadernota: Coalitie akkoord Mutaties Gemeenschappelijke Regelingen Indexaties Autonomen ontwinkelingen Wensen Incidentele aanvraag dekking vanuit reserve Voorlopig Saldo Niet verwerkt Algemene Uitkering Inflatie correctie investeringen Voorlopig begrotingssaldo

2024 2.378

2025 3.774

2026 -6.971

2027 -6.971

-602 -2.104 -6.096 -3.574 -2.038 3.284 -8.752 9.000 PM 248

-602 -2.104 -6.096 -3.510 -4.411 3.999 -8.950 9.000 PM 50

-602 -2.104 -6.096 -3.128 -2.937 974 -20.864 7.500 PM -13.364

-602 -2.104 -6.096 -2.851 -3.091 689 -21.026 5.000 PM -16.026

De begrotingsjaren 2026 en 2027 zijn onzekere jaren. De gemeenten worden geconfronteerd met een lagere uitkering van het Rijk. Dit heeft hoofdzakelijk betrekking op de jeugdzorg. Hierdoor zijn wij genoodzaakt om voor de toekomst te sparen. De begroting van Dijk en Waard wordt onder de loep worden genomen om te kijken waar er ruimte zit. Te denken valt aan de reserves maar ook aan de “reguliere” begroting. Dit mede door het gunstige rekeningresultaat in 2022. In de aanloop naar en bij de behandeling van de programmabegroting 2024 wordt u hierover geïnformeerd.

31

In de bijlage ”Financiële onderbouwing mutaties” wordt een toelichting gegeven op de financiële mutaties.

32