Initiatiefvoorstel VPA aangepast op basis van de commissievergadering van 13 januari 2026

INITIATIEFVOORSTEL KABELGOOTTEGELS

Zaaknummer: Onderwerp: Datum raadsvergadering:

Initiatiefvoorstel aanpassing Verordening Fysieke Leefomgeving ten behoeve van kabelgoottegels 27 januari 2026

Publiekssamenvatting Inwoners zonder eigen oprit of parkeerplaats kunnen vaak hun elektrische auto niet thuis opladen. Dit terwijl zij wel een laadpunt bij hun woning hebben. Dat dwingt hen soms een laadkabel over trottoir te leggen. Een laadkabel over het trottoir levert gevaar en belemmering op voor voetgangers, kinderwagens en rolstoelgebruikers. Door het toestaan van kabelgoottegels of vergelijkbare doorvoeroplossingen in trottoirs onder voorwaarden, kunnen inwoners veilig en toegankelijk hun voertuig opladen. Met dit voorstel wordt de Verordening fysieke leefomgeving (VFL) hierop aangepast, zodat het college nadere regels kan vaststellen voor aanleg, beheer en veiligheid. Commissievergadering 13 januari 2026 Dit initiatiefvoorstel is op 13 januari in de commissie behandeld. Op basis van de behandeling is het aan de raad voorgestelde besluit en voorstel aangepast. De kern en intentie van het besluit blijft gelijk: het mogelijk maken van oplaadoplossingen in de openbare ruimte. Hierbij geldt dat de raad kaders stelt en het college verantwoordelijk is voor de uitwerking en uitvoering. Hierbij is rekening gehouden met het feit dat het college in de uitgesproken heeft dat een brede proef wenselijk is, waarin meerdere technische oplossingen worden betrokken.

Het is namelijk wenselijk m inwoners zonder eigen oprit alternatieven te bieden voor veilig laden en dat er een tijdelijke en gecontroleerde proef kan bijdragen aan zorgvuldige besluitvorming. Voorgesteld besluit De gemeenteraad besluit: 1. Het college opdracht te geven een proef uit te werken en uit te voeren met meerdere oplaadoplossingen in de openbare ruimte, waaronder in ieder geval kabelgoottegels en platte laadkabels. Indien technisch en juridisch verantwoord kunnen eventueel andere oplossingen zoals kabelmatten worden meegenomen. 2. Te bepalen dat de proef: a. Tijdelijk van aard is (maximaal 12 maanden); b. Wordt uitgevoerd op een afgebakend aantal locaties en met een beperkt aantal deelnemers; c. Uitsluitend betrekking heeft op laden vanaf openbare parkeerplaatsen, zonder parkeerrecht; d. Alleen wordt toegestaan met gecertificeerde en veilige installaties; e. Zodanig wordt ingericht dat toegankelijkheid van trottoirs en de openbare ruimte is gewaarborgd. 3. Het college te verzoeken voorafgaand aan de start van de proef de randvoorwaarden, selectiecriteria, juridische borging, handhavingsafspraken en evaluatie-opzet vast te stellen en deze ter kennisname aan de raad toe te zenden. 4. Te bepalen dat de evaluatie in ieder geval inzicht geeft in veiligheid, toegankelijkheid, handhaafbaarheid, gebruikservaringen en meldingen of klachten. 5.

Het college te verzoeken de raad na afloop van de proef te informeren met een evaluatierapport en een voorstel voor vervolg.

Inleiding Het aantal elektrische voertuigen in Dijk en Waard neemt sterk toe. Steeds meer inwoners zonder eigen oprit willen hun auto voor de deur opladen. Nu is het niet toegestaan om kabels over het trottoir te leggen. Het is ook niet toegestaan om voorzieningen in de stoep aan te brengen. Dit leidt tot onveilige situaties en frustratie bij inwoners. Gemeenten elders hebben dit al opgelost door kabelgoottegels onder voorwaarden toe te staan. Dit voorstel biedt ook in Dijk en Waard de mogelijkheid om dit veilig, juridisch juist en uitvoerbaar te regelen. Het college stelt in het memo van 9 september 2025 dat ze risico’s ziet op het gebied van het ‘claimen’ van parkeerplaatsen en onveilige situaties door de goten. Echter, de ervaringen in andere gemeenten laten zien dat deze ervaringen in de praktijk mee vallen en opwegen tegen de eventuele nadelen. Onderzoek en voortraject Voortraject Op 7 november 2023 heeft de gemeenteraad de motie ‘Elektrisch laden auto in openbare ruimte, kabelgoottegels’ aangenomen. Op 9 september 2024 ontving de gemeenteraad een collegebericht over de afdoening motie Elektrisch laden auto in openbare ruimte kabelgoottegel. Het college constateert dat kabelgoottegels (of Verlengde Private Aansluitingen, hierna VPA’s) risico’s met zich meebrengt.

Zo zegt het college dat het bang is voor struikelgevaar, het ‘claimen’ van parkeerplekken en de juridische risico’s. Op 29 augustus ontving de raad een gedegen onderzoek van een inwoner over de beschikbaarheid van VPA’s in den lande. Proces Er is een informele werkgroep georganiseerd vanuit de raad. Deze heeft zich ingespannen om ervaringen uit andere gemeenten te vergaren. De werkgroep heeft met haar informatie en de gesprekken met eigenaren van private laadpalen een beeld gevormd rondom het toestaan van de kabelgoten. Direct na het ontvangen en bestuderen van het onderzoek is er een werkgroep uit de raad gaan werken aan dit initiatiefvoorstel. Deze bestaat uit Joke van Ruitenbeek (Seniorenpartij Dijk en Waard), Quincy Naarden (GroenLinks), Niek Hendriks (DOP), Sander Csurka (VVD) en Floris de Boer (Lokaal Dijk en Waard). Dit initiatiefvoorstel is gezamenlijk tot stand gekomen. Uitkomsten Een belangrijke basis voor dit initiatiefvoorstel is het onderzoek dat door een inwoner is gedaan onder 102 gemeenten in Nederland. Van deze gemeenten staan 35% een vorm van VPA toe. Een belangrijke conclusie en aanleiding voor dit initiatiefvoorstel is de constatering dat de gemeenten die het wel toestaan weinig tot geen belemmeringen zien ten opzichte van de risico’s.

Deze groep gemeenten ziet dat de bezwaren voornamelijk bestaan uit theoretische risico’s en aannames die in de praktijk niet of gering voorkomen. Ook werd duidelijk dat de meeste gemeenten die VPA’s toestaan met name inzetten op kabelgoten. Deze zijn gemakkelijk te leggen, kunnen met een rubberen inleggoot veiliger worden gemaakt en zijn kostentechnisch vrij efficiënt. Weinig gemeenten staan kabelmatten toe. Kabelmatten worden voornamelijk ingezet in gemeenten met een hoog historisch karakter. Een kabelgoottegel zou in deze gemeenten teveel afbreuk doen aan het karakter en de structuur van de openbare ruimte.

De kernconclusie van het onderzoek is de duidelijke kloof tussen de gepercipieerde risico's van de weigerende gemeenten en de ervaren realiteit van de toestemmende gemeenten. De problemen die als de grootste obstakels worden gezien, blijken zich in de praktijk nauwelijks voor te doen wanneer er duidelijke voorwaarden en regels worden gehanteerd, zoals een vergunningsplicht voor kabelgoten of specifieke eisen aan kabelmatten. Dit suggereert dat de bezwaren tegen VPA's effectief gemanaged kunnen worden en dat de voordelen voor zowel de burger als de energietransitie zwaarder kunnen wegen dan de beheersbare nadelen. Beoogd effect Met deze wijziging ontstaat een juridische grondslag om kabelgoten toe te staan onder voorwaarden. Dit voorkomt willekeur, bevordert elektrisch rijden en borgt tegelijkertijd de veiligheid en toegankelijkheid van de openbare ruimte. Kader Wettelijke basis voor dit besluit: - Omgevingswet - Gemeentewet, artikelen 147 en 147a - Reglement van orde gemeenteraad Dijk en Waard 2024, artikel 28 Argumenten a. De praktijk toont aan dat risico’s beheersbaar zijn Uit het onderzoek naar gemeentelijk beleid rond verlengde private aansluitpunten (VPA’s) blijkt dat gemeenten die kabelgoten toestaan, nauwelijks problemen ervaren met veiligheid, aansprakelijkheid of esthetiek.

Waar gemeenten die het nog niet toestaan vrezen voor struikelgevaar, schadeclaims of visuele overlast, tonen de ervaringen elders aan dat deze risico’s in de praktijk vrijwel niet voorkomen. Er bestaat dus een duidelijke kloof tussen de theoretische bezwaren en de feitelijke ervaring. Door kabelgoten onder voorwaarden te reguleren via een vergunning- of meldingsplicht kan het college deze risico’s effectief beheersen, terwijl inwoners op een veilige en toegankelijke manier gebruikmaken van hun eigen laadvoorziening. b. Kabelgoten dragen bij aan duurzame mobiliteit en gelijke kansen voor inwoners Steeds meer huishoudens bezitten een elektrische auto, maar een aanzienlijk deel van de inwoners kan thuis niet laden omdat zij aan de straat wonen. Daardoor ontstaat een ongelijkheid tussen inwoners met een oprit, die goedkoop en duurzaam kunnen laden, en inwoners die afhankelijk blijven van duurdere openbare laadpalen. Kabelgoottegels doorbreken die ongelijkheid: ze maken veilig en ordelijk gebruik van bestaande stoepen mogelijk, zonder obstakels of visuele overlast. Het hebben van een eigen laadpunt bespaart gemiddeld €580 per jaar en in combinatie met zonnepanelen nog aanzienlijk meer. Door kabelgoten in trottoirs onder voorwaarden toe te staan, wordt het voor inwoners waar het fysiek mogelijk is op basis van de structuur van de openbare ruimte, om thuis te laden.

Dat voorkomt ongelijkheid tussen inwoners en vermindert de druk op openbare laadplekken. Het voorstel sluit daarmee aan bij de gemeentelijke duurzaamheidsambities en draagt bij aan een rechtvaardige energietransitie. c. Het is een bewezen succesvolle oplossing met brede toepasbaarheid Van de gemeenten die een vorm van VPA’s toestaan, kiezen de meesten voor de kabelgoottegel. De aanleg is technisch eenvoudig, onderhoudsarm en de veiligheid goed te waarborgen. Problemen met beheer of aansprakelijkheid komen nauwelijks voor. De kabelgoottegel blijkt daarmee een volwassen, schaalbare en juridisch goed

te verankeren oplossing binnen het bestaande kader van de Verordening fysieke leefomgeving. Door deze aanpak over te nemen, kan Dijk en Waard aansluiten bij bewezen goede praktijkvoorbeelden en haar inwoners een veilige, duurzame en uitvoerbare mogelijkheid bieden voor thuisladen. Kanttekeningen en risico’s Beperkte toezicht- en handhavingscapaciteit Het toestaan van kabelgoten onder voorwaarden vraagt om toezicht op correcte aanleg en gebruik, passend bij de wijk en het veiligheidsbeeld. Inwoners moeten zich houden aan de technische eisen zoals opgesteld in de Nadere regels. Onjuiste plaatsing of gebruik buiten de vergunde locatie kan leiden tot schade aan trottoirs of obstakels voor voetgangers. Extra meldingen of toezichtmomenten kunnen leiden tot extra werkdruk. Dit vraagt om duidelijke afspraken in de uitvoering, zodat de handhavingslast beheersbaar blijft. Om dit risico te mitigeren krijgt het college ruimte om nadere regels te stellen over de uitvoering. Aansprakelijkheid bij schade of ongevallen Hoewel ervaringen in andere gemeenten laten zien dat feitelijke ongelukken zeldzaam zijn, blijft de gemeente juridisch beheerder van de openbare ruimte. Bij letsel of schade kan er discussie ontstaan over aansprakelijkheid, vooral wanneer een bewoner een kabelgoot verkeerd gebruikt of slecht onderhoud pleegt.

Dit risico kan worden beperkt door in de vergunning en in de Nadere regels expliciet de onderhouds- en herstelplicht bij de aanvrager te leggen en periodieke inspecties mogelijk te maken. Samenloop met andere infrastructuur (nuts en herinrichting) Bij toekomstige aanleg van ondergrondse kabels, leidingen of herinrichting van straten kunnen kabelgoten in de weg liggen. Dit kan extra uitvoeringskosten met zich meebrengen als de kabelgoot tijdelijk verwijderd of verplaatst moet worden. Het risico kan worden beperkt door in de Nadere regels een bepaling op te nemen dat bewoners geen blijvend recht kunnen ontlenen aan de ligging van hun kabelgoot en verplicht zijn deze op eigen kosten te verwijderen of te laten aanpassen bij herinrichtingsprojecten. Om dit risico te mitigeren krijgt het college de ruimte om nadere regels over de uitvoering op te stellen Alternatieven Niets doen (huidige situatie handhaven) Het eerste alternatief is om geen wijziging aan te brengen in de Verordening fysieke leefomgeving. In dat geval blijft het verboden om zonder vergunning een weg of trottoir te veranderen, waardoor ook kabelgoten niet zijn toegestaan. Deze optie biedt de minste uitvoeringslast, maar houdt de huidige onveilige en onbevredigende situatie in stand: inwoners leggen alsnog laadkabels over het trottoir of dienen losse verzoeken in waarvoor geen juridisch kader bestaat.

Daarmee ontstaan risico’s op ongelijke behandeling, klachten en handhavingsproblemen. Alleen een beleidsregel of gedoogbesluit vaststellen Een mogelijkheid is dat het college via een beleidsregel of gedoogbesluit toestaat dat inwoners kabelgoten aanbrengen onder voorwaarden. Deze route is juridisch riskant, omdat de VFL nu expliciet bepaalt dat het aanleggen of veranderen van een weg vergunningplichtig is. Zolang die bepaling niet wordt aangepast, kan een beleidsregel niet afwijken van de verordening. Daarmee ontstaat het risico dat besluiten bij bezwaar of beroep worden vernietigd en dat er ongelijkheid in de uitvoering ontstaat.

Samenwerking en participatie De raad heeft geluisterd naar de roep van inwoners om VPA’s wel toe te staan. Daarnaast heeft de raad een beroep gedaan op de kennis van inwoners en de bereidheid om zelf onderzoek te doen. Financiën Het college krijgt de opdracht om een proef uit te werken en uit te voeren. Het college wordt daarbij verzocht de raad ook over financiële consequenties te informeren en hoe dit gedekt kan worden. Structurele financiële risico’s worden niet voorzien. De kosten de kosten van de tegels en het leggen ervan ook verhaald op de aanvrager. Het kader is wel dat de structurele kosten hiervoor via de leges moeten worden geregeld. Communicatie De communicatie richting inwoners verloopt via de gemeentelijke kanalen, sociale media en de nieuwsbrief. Daarin wordt uitgelegd hoe inwoners een aanvraag of melding kunnen indienen, welke technische voorwaarden gelden en wie verantwoordelijk is voor onderhoud en herstel. Uitvoering De uitvoering wordt belegd bij het college van burgemeester en wethouders. De raad wordt voor het starten van de proef en na afloop van de proef geïnformeerd (zie besluitpunt 3 en 5).

Bijlage ter informatie - Motie Elektrisch laden auto in openbare ruimte, kabelgoottegels - Collegebericht Afhandeling motie 'Elektrisch laden auto in openbare ruimte, kabelgoottegels' - Onderzoeksrapport: Gemeentelijk Beleid en Ervaringen met Verlengde Private Aansluitpunten (VPA's) voor het Laden van Elektrische Voertuigen

Ondertekend door: Quincy Naarden Niek Hendriks Sander Csurka Floris de Boer Joke van Ruitenbeek