Initiatiefvoorstel kabelgoottegels (VPA)

INITIATIEFVOORSTEL KABELGOOTTEGELS

Zaaknummer: Onderwerp: Datum raadsvergadering:

Initiatiefvoorstel aanpassing Verordening Fysieke Leefomgeving ten behoeve van kabelgoottegels XXX

Programma:

XXX

Publiekssamenvatting Inwoners zonder eigen oprit of parkeerplaats kunnen vaak hun elektrische auto niet thuis opladen. Dit terwijl zij wel een laadpunt bij hun woning hebben. Dat dwingt hen soms een laadkabel over trottoir te leggen. Een laadkabel over het trottoir levert gevaar en belemmering op voor voetgangers, kinderwagens en rolstoelgebruikers. Door het toestaan van kabelgoottegels of vergelijkbare doorvoeroplossingen in trottoirs onder voorwaarden, kunnen inwoners veilig en toegankelijk hun voertuig opladen. Met dit voorstel wordt de Verordening fysieke leefomgeving (VFL) hierop aangepast, zodat het college nadere regels kan vaststellen voor aanleg, beheer en veiligheid. Voorgesteld besluit De gemeenteraad besluit: 1. De Verordening fysieke leefomgeving Dijk en Waard gewijzigd vast te stellen door in Hoofdstuk 5, Afdeling 5.6, Paragraaf 5.6.3 (Aanleggen of veranderen van een weg) een nieuw artikel toe te voegen, wetende: Artikel 5.6.3.2 Kabelgoottegels en doorvoeroplossingen in trottoirs 1. Het is toegestaan een kabelgoottegel in het trottoir aan te brengen ten behoeve van het doorvoeren van een laadkabel, mits wordt voldaan aan de bij of krachtens dit artikel gestelde voorwaarden. 2.

Op deze activiteit berust een vergunningplicht, tenzij het college bij nadere regels of aanwijzingsbesluit bepaalt dat in bepaalde situaties of locaties volstaan kan worden met een meldingsplicht. 3. De vergunning kan slechts worden verleend indien het trottoir, de verkeersveiligheid en de toegankelijkheid in stand blijven overeenkomstig met de Nadere regels ‘Kabelgoten’. 4. Bij overtreding van dit artikel zijn de bepalingen uit Hoofdstuk 9 (Handhaving) van overeenkomstige toepassing. 2. Het college van burgemeester en wethouders te mandateren om binnen drie maanden: a. Nadere regels “Kabelgoten” vast te stellen, waarin technische eisen, uitvoeringsvoorwaarden, beheer- en aansprakelijkheidsregels en meldingsprocedures worden opgenomen; b. gebieden of situaties aan te wijzen waarin kabelgoottegels kunnen worden toegestaan zonder vergunning, onder meldingsplicht.

3. Daarbij het college te mandateren het kostenverhaal in te richten en de raad hierover en over de nadere regelgeving te informeren. Inleiding Het aantal elektrische voertuigen in Dijk en Waard neemt sterk toe. Steeds meer inwoners zonder eigen oprit willen hun auto voor de deur opladen. Nu is het niet toegestaan om kabels over het trottoir te leggen. Het is ook niet toegestaan om voorzieningen in de stoep aan te brengen. Dit leidt tot onveilige situaties en frustratie bij inwoners. Gemeenten elders hebben dit al opgelost door kabelgoottegels onder voorwaarden toe te staan. Dit voorstel biedt ook in Dijk en Waard de mogelijkheid om dit veilig, juridisch juist en uitvoerbaar te regelen. Het college stelt in het memo van 9 september 2025 dat ze risico’s ziet op het gebied van het ‘claimen’ van parkeerplaatsen en onveilige situaties door de goten. Echter, de ervaringen in andere gemeenten laten zien dat deze ervaringen in de praktijk mee vallen en opwegen tegen de eventuele nadelen. Onderzoek en voortraject Voortraject Op 7 november 2023 heeft de gemeenteraad de motie ‘Elektrisch laden auto in openbare ruimte, kabelgoottegels’ aangenomen Op 9 september 2024 ontving de gemeenteraad een collegebericht over de afdoening motie Elektrisch laden auto in openbare ruimte kabelgoottegel.

Het college constateert dat kabelgoottegels (of Verlengde Private Aansluitingen, hierna VPA’s) risico’s met zich meebrengt. Zo zegt het college dat het bang is voor struikelgevaar, het ‘claimen’ van parkeerplekken en de juridische risico’s. Op 29 augustus ontving de raad een gedegen onderzoek van een inwoner over de beschikbaarheid van VPA’s in den lande. Proces Er is een informele werkgroep georganiseerd vanuit de raad. Deze heeft zich ingespannen om ervaringen uit andere gemeenten te vergaren. De werkgroep heeft met haar informatie en de gesprekken met eigenaren van private laadpalen een beeld gevormd rondom het toestaan van de kabelgoten. Direct na het ontvangen en bestuderen van het onderzoek is er een werkgroep uit de raad gaan werken aan dit initiatiefvoorstel. Deze bestaat uit Joke van Ruitenbeek (Seniorenpartij Dijk en Waard), Quincy Naarden (GroenLinks), Niek Hendriks (DOP), Sander Csurka (VVD) en Floris de Boer (Lokaal Dijk en Waard). Dit initiatiefvoorstel is gezamenlijk tot stand gekomen. Uitkomsten Een belangrijke basis voor dit initiatiefvoorstel is het onderzoek dat door een inwoner is gedaan onder 102 gemeenten in Nederland. Van deze gemeenten staan 35% een vorm van VPA toe. Een belangrijke conclusie en aanleiding voor dit initiatiefvoorstel is de constatering dat de gemeenten die het wel toestaan weinig tot geen belemmeringen zien ten opzichte van de risico’s.

Deze groep gemeenten ziet dat de bezwaren voornamelijk bestaan uit theoretische risico’s en aannames die in de praktijk niet of gering voorkomen. Ook werd duidelijk dat de meeste gemeenten die VPA’s toestaan met name inzetten op kabelgoten. Deze zijn gemakkelijk te leggen, kunnen met een rubberen inleggoot veiliger worden gemaakt en zijn kostentechnisch vrij efficiënt.

Weinig gemeenten staan kabelmatten toe. Kabelmatten worden voornamelijk ingezet in gemeenten met een hoog historisch karakter. Een kabelgoottegel zou in deze gemeenten teveel afbreuk doen aan het karakter en de structuur van de openbare ruimte. De kernconclusie van het onderzoek is de duidelijke kloof tussen de gepercipieerde risico's van de weigerende gemeenten en de ervaren realiteit van de toestemmende gemeenten. De problemen die als de grootste obstakels worden gezien, blijken zich in de praktijk nauwelijks voor te doen wanneer er duidelijke voorwaarden en regels worden gehanteerd, zoals een vergunningsplicht voor kabelgoten of specifieke eisen aan kabelmatten. Dit suggereert dat de bezwaren tegen VPA's effectief gemanaged kunnen worden en dat de voordelen voor zowel de burger als de energietransitie zwaarder kunnen wegen dan de beheersbare nadelen. Beoogd effect Met deze wijziging ontstaat een juridische grondslag om kabelgoten toe te staan onder voorwaarden. Dit voorkomt willekeur, bevordert elektrisch rijden en borgt tegelijkertijd de veiligheid en toegankelijkheid van de openbare ruimte. Kader Wettelijke basis voor dit besluit: - Omgevingswet - Gemeentewet, artikelen 147 en 147a - Verordening Fysieke Leefomgeving gemeente Dijk en Waard 2025 - Mandaatbesluit - Reglement van orde gemeenteraad Dijk en Waard 2024, artikel 28 Argumenten per beslispunt 1.

De Verordening fysieke leefomgeving Dijk en Waard gewijzigd vast te stellen door in Hoofdstuk 5, Afdeling 5.6, Paragraaf 5.6.3 (Aanleggen of veranderen van een weg) een nieuw artikel toe te voegen, wetende: a. De praktijk toont aan dat risico’s beheersbaar zijn Uit het onderzoek naar gemeentelijk beleid rond verlengde private aansluitpunten (VPA’s) blijkt dat gemeenten die kabelgoten toestaan, nauwelijks problemen ervaren met veiligheid, aansprakelijkheid of esthetiek. Waar gemeenten die het nog niet toestaan vrezen voor struikelgevaar, schadeclaims of visuele overlast, tonen de ervaringen elders aan dat deze risico’s in de praktijk vrijwel niet voorkomen. Er bestaat dus een duidelijke kloof tussen de theoretische bezwaren en de feitelijke ervaring. Door kabelgoten onder voorwaarden te reguleren via een vergunning- of meldingsplicht kan het college deze risico’s effectief beheersen, terwijl inwoners op een veilige en toegankelijke manier gebruikmaken van hun eigen laadvoorziening. b. Kabelgoten dragen bij aan duurzame mobiliteit en gelijke kansen voor inwoners Steeds meer huishoudens bezitten een elektrische auto, maar een aanzienlijk deel van de inwoners kan thuis niet laden omdat zij aan de straat wonen. Daardoor ontstaat een ongelijkheid tussen inwoners met een oprit, die goedkoop en duurzaam kunnen laden, en inwoners die afhankelijk blijven van duurdere openbare laadpalen.

Kabelgoottegels doorbreken die ongelijkheid: ze maken veilig en ordelijk gebruik van bestaande stoepen mogelijk, zonder obstakels of visuele overlast. Het hebben van een eigen laadpunt bespaart gemiddeld €580 per jaar en in combinatie met zonnepanelen nog aanzienlijk meer. Door kabelgoten in trottoirs onder voorwaarden toe te staan, wordt het voor inwoners waar het fysiek mogelijk is op basis van de structuur van de openbare ruimte, om thuis te laden. Dat voorkomt ongelijkheid tussen inwoners en vermindert de druk op openbare laadplekken. Het voorstel sluit

daarmee aan bij de gemeentelijke duurzaamheidsambities en draagt bij aan een rechtvaardige energietransitie. c. Het is een bewezen succesvolle oplossing met brede toepasbaarheid Van de gemeenten die een vorm van VPA’s toestaan, kiezen de meesten voor de kabelgoottegel. De aanleg is technisch eenvoudig, onderhoudsarm en de veiligheid goed te waarborgen. Problemen met beheer of aansprakelijkheid komen nauwelijks voor. De kabelgoottegel blijkt daarmee een volwassen, schaalbare en juridisch goed te verankeren oplossing binnen het bestaande kader van de Verordening fysieke leefomgeving. Door deze aanpak over te nemen, kan Dijk en Waard aansluiten bij bewezen goede praktijkvoorbeelden en haar inwoners een veilige, duurzame en uitvoerbare mogelijkheid bieden voor thuisladen. 2. Het college van burgemeester en wethouders te mandateren om binnen drie maanden: a) Nadere regels “Kabelgoten” vast te stellen, waarin technische eisen, uitvoeringsvoorwaarden, beheer- en aansprakelijkheidsregels en meldingsprocedures worden opgenomen; b) gebieden of situaties aan te wijzen waarin kabelgoottegels kunnen worden toegestaan zonder vergunning, onder meldingsplicht. a. Het mandateren van het college om nadere regels vast te stellen is noodzakelijk om de uitvoering van het beleid op een flexibele, technische en juridisch robuuste manier te organiseren.

Zo blijft het kader actueel en uitvoerbaar, terwijl de raad via de verordening de democratische randvoorwaarden vastlegt. b. Het mandateren van het college respecteert en handhaaft de bevoegdheidsverdeling tussen college en raad. Het college krijgt de ruimte om vorm te geven aan de uitvoering, terwijl de raad haar kaderstellende bevoegdheid benut om kaders te stellen. c. Het bieden van de mogelijkheid om bepaalde gebieden of situaties vrij te stellen van de vergunningplicht en te laten vallen onder een meldingsplicht, maakt het beleid uitvoerbaar en proportioneel. In brede woonstraten met voldoende trottoirruimte en lage voetgangersintensiteit is een volledige vergunningprocedure mogelijk niet nodig; een melding kan volstaan om toezicht en registratie te waarborgen. d. Door een concrete termijn van drie maanden te stellen, wordt geborgd dat het besluit van de raad niet vrijblijvend blijft en inwoners snel duidelijkheid krijgen over de aanvraagprocedure en voorwaarden. 3. Daarbij het college te mandateren het kostenverhaal in te richten en de raad hierover en over de nadere regelgeving te informeren. a. Het inrichten van een kostenverhaalsysteem door het college voorkomt dat de lasten van aanleg, beheer en herstel van kabelgoten op de gemeentelijke begroting drukken.

Door het college te mandateren dit nader uit te werken, kan het kostenverhaal worden afgestemd op de werkelijke uitvoeringspraktijk en kan worden aangesloten bij bestaande leges- en herstelregelingen. Kanttekeningen en risico’s Beperkte toezicht- en handhavingscapaciteit Het toestaan van kabelgoten onder voorwaarden vraagt om toezicht op correcte aanleg en gebruik, passend bij de wijk en het veiligheidsbeeld. Inwoners moeten zich houden aan de technische eisen zoals opgesteld in de Nadere regels. Onjuiste plaatsing of gebruik buiten de

vergunde locatie kan leiden tot schade aan trottoirs of obstakels voor voetgangers. Extra meldingen of toezichtmomenten kunnen leiden tot extra werkdruk. Dit vraagt om duidelijke afspraken in de uitvoering, zodat de handhavingslast beheersbaar blijft. Om dit risico te mitigeren krijgt het college ruimte om nadere regels te stellen over de uitvoering. Aansprakelijkheid bij schade of ongevallen Hoewel ervaringen in andere gemeenten laten zien dat feitelijke ongelukken zeldzaam zijn, blijft de gemeente juridisch beheerder van de openbare ruimte. Bij letsel of schade kan er discussie ontstaan over aansprakelijkheid, vooral wanneer een bewoner een kabelgoot verkeerd gebruikt of slecht onderhoud pleegt. Dit risico kan worden beperkt door in de vergunning en in de Nadere regels expliciet de onderhouds- en herstelplicht bij de aanvrager te leggen en periodieke inspecties mogelijk te maken. Samenloop met andere infrastructuur (nuts en herinrichting) Bij toekomstige aanleg van ondergrondse kabels, leidingen of herinrichting van straten kunnen kabelgoten in de weg liggen. Dit kan extra uitvoeringskosten met zich meebrengen als de kabelgoot tijdelijk verwijderd of verplaatst moet worden.

Het risico kan worden beperkt door in de Nadere regels een bepaling op te nemen dat bewoners geen blijvend recht kunnen ontlenen aan de ligging van hun kabelgoot en verplicht zijn deze op eigen kosten te verwijderen of te laten aanpassen bij herinrichtingsprojecten. Om dit risico te mitigeren krijgt het college de ruimte om nadere regels over de uitvoering op te stellen Alternatieven Niets doen (huidige situatie handhaven) Het eerste alternatief is om geen wijziging aan te brengen in de Verordening fysieke leefomgeving. In dat geval blijft het verboden om zonder vergunning een weg of trottoir te veranderen, waardoor ook kabelgoten niet zijn toegestaan. Deze optie biedt de minste uitvoeringslast, maar houdt de huidige onveilige en onbevredigende situatie in stand: inwoners leggen alsnog laadkabels over het trottoir of dienen losse verzoeken in waarvoor geen juridisch kader bestaat. Daarmee ontstaan risico’s op ongelijke behandeling, klachten en handhavingsproblemen. Alleen een beleidsregel of gedoogbesluit vaststellen Een mogelijkheid is dat het college via een beleidsregel of gedoogbesluit toestaat dat inwoners kabelgoten aanbrengen onder voorwaarden. Deze route is juridisch riskant, omdat de VFL nu expliciet bepaalt dat het aanleggen of veranderen van een weg vergunningplichtig is.

Zolang die bepaling niet wordt aangepast, kan een beleidsregel niet afwijken van de verordening. Daarmee ontstaat het risico dat besluiten bij bezwaar of beroep worden vernietigd en dat er ongelijkheid in de uitvoering ontstaat. Tijdelijke pilot zonder formeel juridisch kader Een optie is om eerst een beperkte pilot uit te voeren waarbij een aantal kabelgoten tijdelijk wordt toegestaan zonder structurele wijziging van de verordening. Diverse gemeenten hebben deze aanpak getest, maar de praktijk leert dat pilots zonder juridische grondslag leiden tot onzekerheid bij inwoners, bezwaarprocedures en uitvoeringsproblemen bij schade of herinrichting. Bovendien tonen landelijke ervaringen aan dat de kabelgoottegel al voldoende is beproefd en veilig toepasbaar is. Samenwerking en participatie De raad heeft geluisterd naar de roep van inwoners om VPA’s wel toe te staan. Daarnaast heeft de raad een beroep gedaan op de kennis van inwoners en de bereidheid om zelf onderzoek te doen.

Financiën De leges voor een vergunning worden geraamd op € 75 – € 100 per aanvraag, vergelijkbaar met de tarieven in andere gemeenten. Dit betreft dus een indicatieve kostenraming en ligt niet vast met het nemen van dit besluit. Deze dekking is voldoende om de administratieve kosten van beoordeling en toezicht kostendekkend uit te voeren. Daarnaast worden de kosten van de tegels en het leggen er van ook verhaald op de aanvrager Structurele financiële risico’s worden niet voorzien. Mocht het aantal aanvragen substantieel toenemen, dan kan het college de legestarieven in de jaarlijkse Legesverordening aanpassen. De wijziging van de Verordening fysieke leefomgeving heeft daarmee geen negatieve impact op de gemeentelijke begroting. Communicatie De communicatie richting inwoners verloopt via de gemeentelijke kanalen, sociale media en de nieuwsbrief. Daarin wordt uitgelegd hoe inwoners een aanvraag of melding kunnen indienen, welke technische voorwaarden gelden en wie verantwoordelijk is voor onderhoud en herstel. De Verordening Fysieke Leefomgeving Dijk en Waard 2026 wordt via de gemeentelijke website gepubliceerd, evenals op de website wetten.overheid.nl. Uitvoering Na vaststelling van de wijziging van de Verordening fysieke leefomgeving wordt de uitvoering belegd bij het college van burgemeester en wethouders.

Het college stelt binnen drie maanden de Nadere regels “Kabelgoten” vast, waarin de technische eisen, veiligheidsvoorwaarden, beheer- en aansprakelijkheidsbepalingen en het meldingsproces worden uitgewerkt. Hierover informeert zij de raad. Bijlage, onderdeel van het besluit Bijlage ter informatie - Motie Elektrisch laden auto in openbare ruimte, kabelgoottegels - Collegebericht Afhandeling motie 'Elektrisch laden auto in openbare ruimte, kabelgoottegels' - Onderzoeksrapport: Gemeentelijk Beleid en Ervaringen met Verlengde Private Aansluitpunten (VPA's) voor het Laden van Elektrische Voertuigen

Ondertekend door: Joke van Ruitenbeek Quincy Naarden Niek Hendriks Sander Csurka Floris de Boer