Definitief Programma begroting 2025 en Meerjarenraming 2026-2028 Dijk en Waard (inclusief erratum + amendement raad)
Tekst van het document
Programmabegroting 2025
Inhoudsopgave
3.7 Grondbeleid.................................................................................... 108
H 1. Inleiding ................................................................................................ 4
H 4. Financiële positie ............................................................................. 110
Woord vooraf ........................................................................................... 5
Prognose meerjarenbalans .................................................................. 111
Leeswijzer ................................................................................................ 6
EMU-Saldo ........................................................................................... 113
Ontwikkelingen perspectief...................................................................... 7
Overzicht reserves ............................................................................... 114
H 2. Programma’s...................................................................................... 10
Overzicht voorzieningen ...................................................................... 116
Programma 0 Bestuur en ondersteuning .............................................. 11
Meerjaren investeringsschema ............................................................ 117
Programma 1 Veiligheid ........................................................................ 19
H 5. Financiële overzichten ..................................................................... 124
Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat ...................................... 24
Overzicht baten en lasten .................................................................... 124
Programma 3 Economie ........................................................................ 28
Structureel evenwicht........................................................................... 125
Programma 4 Onderwijs ........................................................................ 32
Overzicht incidentele baten en lasten .................................................. 125
Programma 5 Sport, cultuur, recreatie en openbare ruimte ................. 36
Bijlagen .................................................................................................... 127
Programma 6 Sociaal domein ............................................................... 43
Beleidsindicatoren ................................................................................ 128
Programma 7 Volksgezondheid en milieu............................................. 52
Uitvoeringsinformatie ........................................................................... 130
Programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing............................................................................................ 56
Begrotingspost subsidies ..................................................................... 132
H 3. Paragrafen ......................................................................................... 61 3.1 Lokale heffingen .............................................................................. 62 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..................................... 72 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen .......................................................... 78 3.4 Financiering ..................................................................................... 85 3.5 Bedrijfsvoering ................................................................................. 91 3.6 Verbonden partijen .......................................................................... 94
H 1. Inleiding
Woord vooraf Beste inwoners, ondernemers, partners en raadsleden, Dijk en Waard is een jonge gemeente met een rijke geschiedenis. We zijn trots op onze dorpen en wijken. We hebben goede voorzieningen zoals scholen, sportvelden, wegen en zorgcentra. We investeren in onze groei. We bouwen nieuwe huizen. We maken wegen veiliger en beter bereikbaar. We verduurzamen en werken aan meer groen. We investeren in sport en onderwijs en zorgen voor hulp dichtbij. Zo is en blijft Dijk en Waard een fijne plek om te wonen, werken en leven. In deze begroting 2025 leggen we uit hoe we dit financieel mogelijk maken. De komende jaren krijgen we aanzienlijk minder geld van de Rijksoverheid. Deze jaren worden ook wel de "ravijnjaren" genoemd. Tegelijk willen we onze groei en positieve ontwikkeling vasthouden. Daarom moeten we keuzes maken en we realiseren ons dat daar pijnlijke keuzes bijzitten voor onze inwoners. Juist nu. Nu we in Dijk en Waard veel van onze plannen ook daadwerkelijk uitvoeren. We bouwen woningen in het Stationskwartier en werken aan nieuwbouw in de Oostrand en Langedijk-West. We voeren het armoedebeleid uit en bouwen aan sportaccommodaties en scholen, zoals SV Vrone, Sportpark De Kabel en IKOC NoordScharwoude. Ook bieden we energiesubsidies voor isolatie en breiden we het warmtenet uit. We gaan verder met de ontwikkeling van bedrijventerreinen op de Vaandel en Breekland.
Verder investeren wij in het verbeteren van fietsroutes en leggen we in 2025 de spooronderdoorgang bij de Zuidtangent aan.
Scherp aan het stuur Ons huishoudboekje op orde houden is door dalende Rijksinkomsten een uitdaging. We ontkomen niet aan bezuinigingen, vooral vanaf 2026. We hebben onderzoek laten doen naar onze uitgaven in vergelijking met de bijdrage van het Rijk en met vergelijkbare uitgaven van andere gemeenten. De uitkomsten daarvan gebruiken we om onze begroting kritisch tegen het licht te houden. Daarbij houden we rekening dat we elk jaar geld overhouden in de jaarrekening. Dit komt doordat we ruim Programmabegroting 2025
begroten, zodat we snel kunnen reageren op onverwachte zaken. In onze begroting gaan we scherper sturen, zodat onze plannen en uitgaven beter overeenkomen. Naast de groei van inwoners zien we ook een groei van onze organisatie. In deze begroting houden we de personeelskosten stabiel en zetten we voor groei en ontwikkeling in op anders werken en organiseren.
Sluitende begroting De begroting laat voor 2025 nog een tekort zien. Het college heeft alle ambities en uitgaven nog eens kritisch tegen het licht gehouden, desondanks ontkomen we niet aan twee noodzakelijke aanvullende keuzes. We stellen voor de onroerendezaakbelasting (OZB) met 12,5% te verhogen bovenop de inflatie. Voor woningeigenaren is dit gemiddeld €49 extra per jaar. En we halen geld uit onze algemene reserve, onze spaarrekening. De komende jaren blijven keuzes nodig. We verkennen bijvoorbeeld of we minder geld kunnen uitgeven aan Jeugdzorg en het onderhoud van onze infrastructuur. Uit het onderzoek blijkt dat wij daar meer geld aan uitgeven dan vergelijkbare gemeenten. Via data onderzoeken we welke factoren van invloed zijn op de hoge uitgaven voor jeugdzorg en welke interventies onderbouwd effect hebben om de stijging van de kosten terug te brengen. We blijven vooruitkijken. Zo houden we de kwaliteit in Dijk en Waard op peil en werken we vol energie aan de toekomst. Deze begroting wordt behandeld door de gemeenteraad op 12 november 2024. Met vriendelijke groet, Fred Ruiten Wethouder Financiën Gemeente Dijk en Waard 5
•
Welke doelen helpen daarbij en waar richten we ons op? De vastgestelde doelen uit de kadernota 2025 zijn concreter gemaakt in onderliggende activiteiten. Door de activiteiten uit te voeren willen we de doelen bereiken.
•
De beleidsindicatoren: De eerste organisatie beleidsindicatoren zijn, indien reeds beschikbaar, toegevoegd. De BBV kent een aantal verplichte indicatoren. De relevante BBV-indicatoren staan in de programma’s grafisch weergegeven. Doormiddel van een pijl is aangegeven wat het streven is van de gemeente (daling/stijging of handhaving). Een overzichtstabel van alle verplichte beleidsindicatoren is opgenomen in de bijlage.
•
Wat mag het kosten? In een tabel staan de kosten (lasten) en opbrengsten (baten) per taakveldniveau. Dit is meerjarig weergegeven. Onder de tabel is een korte toelichting geschreven. In de toelichting is op hoofdlijnen de voornaamste ontwikkeling verklaard. Het is de ontwikkeling van de actuele begroting 2024 naar de begroting 2025. Tussen de haakjes wordt het gewijzigde bedrag genoemd en de herkomst van de mutatie (primaire begroting, Voorjaarsrapportage 2024, Kadernota 2025, incidentele kosten of Begroting 2025)
Leeswijzer Voor u ligt de programmabegroting 2025 van de gemeente Dijk en Waard, inclusief de meerjarenraming 2026-2028. De begroting is met de jaarrekening het belangrijkste product uit de planning-encontrolcyclus. De raad bepaalt door het vaststellen van de begroting hoeveel de gemeente mag uitgeven om haar taken uit te voeren en de gestelde doelen te bereiken. In deze begroting zijn de eerste stappen gezet naar aanleiding van de motie 'Dijk & Waard SMART gestuurd met een leesbare begroting'. • Aan het begin van de begroting is de begroting in één oogopslag opgenomen. • De teksten van de programma’s zijn volledig geredigeerd, hierbij is speciaal gekeken naar het kort en bondiger vastleggen in begrijpelijke taal. • Om de leesbaarheid te bevorderen zijn onderdelen opgenomen in de bijlagen. • De ontwikkelingen die in de kadernota reeds zijn beschreven zijn in de begroting niet opgenomen. Dit voorkomt herhaling. • De BBV-beleidsindicatoren zijn als grafieken in de programma’s opgenomen. • Bij de programma’s zijn bijpassende foto’s ingevoegd. • De begroting wordt in liggend format met twee kolommen gepresenteerd. In hoofdstuk 2 wordt de begroting per programma uitgewerkt. Dit gebeurt aan de hand van de volgende stappen: •
Waar staan we voor? Hierin wordt kort uitgelegd wat het overkoepelende ambitie is van het programma.
Programmabegroting 2025
In hoofdstuk 3 staan de verplichte paragrafen. De paragrafen vormen een andere doorsnede door de begroting en geven inzicht in aspecten die door de hele begroting heen kunnen lopen. De weergave is verplicht vanuit het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Hoofdstuk 4 geeft de financiële positie van de gemeente weer en hoofdstuk 5 bevat de overzichten voor lasten en baten, een overzicht van de incidentele lasten en baten en het geeft het structurele begrotingssaldo weer. 6
Ontwikkelingen perspectief Dijk en Waard heeft als doelstelling om te komen tot een structureel sluitende begroting met positief oordeel van de provincie. De uitgangspositie blijft echter ongunstig door de stevige bezuinigingen van het Rijk op de gemeenten. Het langere termijn perspectief ten opzichte van de kadernota 2025 is iets verbeterd, maar nog niet sluitend. Naast besparingen wordt er voorgesteld om de OZB van Dijk en Waard voor het eerst meer te verhogen dan uitsluitend op basis van de inflatie. Met de verdere kostenontwikkelingen zien we dat de uitdaging om tot een sluitende begroting te komen groter is geworden. We moeten gerichte en noodzakelijke keuzes maken om tot een sluitend perspectief te komen vooral vanaf 2026 en verder. We hebben onderzoek laten doen naar onze uitgaven in vergelijking van andere gemeenten. De uitkomsten daarvan gebruiken we om onze begroting kritisch tegen het licht te houden. In deze begroting houden we de personeelskosten stabiel en zetten we voor groei en ontwikkeling in op anders werken en organiseren.
De positieve bedragen in het overzicht hebben een positief effect op het begrotingssaldo (minder kosten of meer opbrengsten), negatieve bedragen duiden op een verslechtering van het begrotingssaldo (meer kosten/ minder opbrengsten). Bedragen x € 1.000
Specificatie effect begrotingsproces 2025 Prijsindexatie en autonome ontwikkelingen Ontwikkeling OZB verhoging tarief Ontwikkeling OZB a.g.v groei Onttrekking Algemene Reserve o.b.v BOFv Afschrijvingen Verwachte ontwikkeling Algemene Uitkering a.g.v. groei Rente
2025 2026 -4.853 -1.699 2.663 2.695 260 520 659 1.616 1.230
2027 2028 -278 308 2.728 2.760 780 1.040
1.250 2.500
3.750 5.000
Totaal
1.314 4.620
-281
-626
788
-749
2025
2026
2027
2028
Saldo voor Kadernota
-2.964
-16.680 -15.582
-15.744
Effect Kadernota
-3.211
-1.722
-776
-5.932
Effect begrotingsproces 2025
1.314
4.620
7.019
7.974
Begrotingssaldo
-4.861
-13.782
-9.340
-13.702
De aanpassingen die gedaan zijn in het begrotingsproces 2025 zijn in de onderstaande tabel verder gespecificeerd.
Programmabegroting 2025
-698
7.019 7.974
De ontwikkeling van het perspectief is in onderstaand overzicht weergegeven. Bedragen x € 1.000
-437
Prijsindexatie en autonome ontwikkelingen Door prijsindexaties en autonome ontwikkelingen is het tekort in totaal met € 4,9 miljoen verslechterd in de programmabegroting 2025. Hiervan is € 4,8 miljoen veroorzaakt door prijsindexaties. Het grootste deel van deze prijsindexaties (€ 4,3 miljoen) vloeit voort uit afspraken die wij hebben met onze gemeenschappelijke regelingen. Het resterende deel (€ 0,5 miljoen) betreft een beperkte centrale stelpost indexaties. Door de stelpost centraal te budgetteren zijn de budgetten in veel gevallen gelijk gebleven aan vorig jaar. Daar waar in 2025 blijkt dat het budget door prijsontwikkelingen niet voldoende blijkt, kan vanuit de centrale stelpost extra budget beschikbaar komen. 7
De autonome ontwikkelingen bedragen in totaal € 3,7 miljoen (extra kosten); hier staat aan de opbrengstenkant de ontwikkeling van de algemene uitkering tegenover met een netto effect vanuit de meicirculaire van € 3,7 miljoen.
Ontwikkeling OZB Dijk en Waard is altijd zeer terughoudend geweest om verwachte groei aan de inkomstenkant mee te nemen in haar financiële perspectief. Aan de kostenkant nemen we echter in veel budgetten de verwachte groei van onze gemeente wel mee. Om dit meer in evenwicht te brengen stellen we de verwachte groei OZB nu bij aan de hand van de groeicijfers van de afgelopen jaren (€ 260.000, lineair stijgend meegenomen in de jaren na 2025). De OZB verhoging van 12,5% geeft de gemeente € 2,6 miljoen aan extra opbrengsten.
Verwachte ontwikkeling algemene uitkering Net als bij de OZB is Dijk en Waard zeer terughoudend geweest om verwachte groei aan de inkomstenkant mee te nemen in haar financiële perspectief. Aan de kostenkant nemen we de groei vaak wel mee. Op basis van groei cijfers van de afgelopen jaren hebben we een hogere algemene uitkering van het Rijk gebudgetteerd (€ 1.250.000, lineair stijgend meegenomen in de jaren na 2025). Rente Vanwege het investeringsvolume van de komende jaren verwachten we extra financiering te moeten aantrekken. De hiermee samenhangende rentelasten zijn opgenomen in het perspectief.
Onttrekking Algemene Reserve o.b.v. BOFv In het Bestuurlijk Overleg Financiële Verhoudingen (BOFv) van 21 november 2023 hebben de VNG, IPO en UVW nieuwe afspraken over hun financiën gemaakt met de ministeries van Financiën en Binnenlandse Zaken. Op basis van deze regeling kunnen gemeenten vanaf 2024 reserves en overschotten inzetten voor het dekken van structurele lasten. Dijk en Waard geeft invulling aan deze regeling door in het begrotingsjaar 2025 € 659.000 te onttrekken aan de Algemene Reserve. Afschrijvingen Door het actualiseren van het meerjareninvesteringsplan zien we een verschuiving van de afschrijvingslasten. De verwachtingen is dat diverse investeringen later tot een afronding komen. De komende jaren hebben we daardoor minder afschrijvingslasten dan gepland. In latere jaren leidt dit tot hogere afschrijvingslasten.
Programmabegroting 2025
8
Bedragen x € 1.000
Kwalificatie Lasten Toevoegingen reserves Baten Onttrekkingen reserves Saldo van baten en lasten na mutatie reserves Saldo incidentele baten en lasten Structureel begrotingssaldo
2025 2026 2027 2028 -296.355 -295.086 -290.602 -291.556 -4.622 -4.622 -4.622 -9.622 287.524 279.266 279.247 281.089 8.592 6.660 6.637 6.387 -4.861 -13.782 -9.340 -13.702 -4.861 -2.310 329 -5.000 0 -11.472 -9.669 -8.702
Eindtotalen afgerond op duizendtallen
Begrote saldo 2025 Voor 2025 is het begrote structurele resultaat € 0. De totale begrote lasten en baten kennen een tekort van € 4,8 miljoen. Lasten In 2025 zijn de begrote lasten van de gemeente begroot op € 296,4 miljoen en er wordt € 4,6 miljoen toegevoegd aan bestemmingsreserves. In de begrote lasten zijn de ambities uit de kadernota 2025 voor € 3,3 miljoen verwerkt en zijn er voor in totaal aan € 11,4 miljoen aan noodzakelijke budgettaire ontwikkelingen meegenomen. De voornaamste extra uitgaven kunnen gesplitst worden in: • Indexaties Gemeenschappelijke regelingen en contractuele verplichtingen (€ 4,3 miljoen); • Taakmutaties vanuit het Rijk (€ 0,8 miljoen) en; • Autonome ontwikkelingen (€ 6,1 miljoen). - Jeugd (€ 2,3 miljoen) - Inkomensregelingen (€ 1,4 miljoen) - WMO (€ 0,4 miljoen) - Sport en cultuur (€ 0,4 miljoen). Programmabegroting 2025
Baten (opbrengsten) De begrote baten voor de gemeente zijn € 287,5 miljoen. De voornaamste aanpassingen in de opbrengsten betreffen de hogere algemene uitkering van het Rijk (netto € 3,7 miljoen) en de OZBinkomsten door groei en verhoging (€ 3,4 miljoen) en er wordt € 8,6 miljoen onttrokken aan (bestemmings)reserves.
9
H 2. Programma’s
Programmabegroting 2025
10
Programma 0 Bestuur en ondersteuning Waar staan we voor? Maatschappelijk effect De gemeente Dijk en Waard streeft ernaar een betrokken en toegankelijke partner te zijn voor haar inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers. We begrijpen de lokale dynamiek en werken samen met alle lagen van de samenleving en andere overheden om een veilige en betrouwbare basis te bieden. Onze aanpak is flexibel; we passen ons aan veranderende omstandigheden aan en zetten in op creativiteit en innovatie om financiële en maatschappelijke uitdagingen aan te gaan. Dit kan invloed hebben op onze tijdlijnen, maar ons doel blijft om samen te werken op een manier die door iedereen gewaardeerd wordt. Betrouwbare overheid Vertrouwen in de overheid is essentieel voor een goed functionerende samenleving. Het beïnvloedt individuen, de maatschappij en de overheid zelf. Daarom streven we ernaar om inclusief en laagdrempelig te zijn, zodat iedereen kan meedenken en participeren. Dit vereist een constante reflectie op onze rol binnen het democratische proces. We bouwen vertrouwen op door dicht bij onze inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers te staan en transparant en bereikbaar te zijn. We werken samen met de samenleving aan lokale vraagstukken en maatschappelijke opgaven. Dit wordt ondersteund door ons participatiebeleid en de aanpak van Dorp- en Wijkgericht werken.
We zorgen ervoor dat onze inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers zich gezien en gehoord voelen en bieden ruimte voor hun initiatieven.
Programmabegroting 2025
11
Welke doelen helpen daarbij en waar richten we ons op? Dorp en Wijkgericht werken De pilot 'Dorp en Wijkgericht werken' loopt in 2024 af en de evaluatie en de eventuele vervolgstappen worden ter besluitvorming voorgelegd. De verdere invulling van dorp- en wijkgericht werken in 2025 wordt bepaald aan de hand van deze evaluatie en de besluitvorming van de raad. Samen met de samenleving 1. In 2025 zijn wij bezig met de uitrol van de gebiedsgerichte aanpak 'Dorp en wijkgericht werken', vanuit weten wat er speelt als uitgangspunt. Maatwerk is de norm en de gemeente staat in contact met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners; 2. We stimuleren een aanpak waarin we continu leren en in gesprek blijven; 3. Het beleid voor samenwerking en participatie, opgesteld in 2024, wordt in 2025 uitgevoerd.
Dienstverlening Onze dienstverlening is gericht op toegankelijkheid en betrouwbaarheid, zowel online als persoonlijk. We werken aan het steeds verder verbeteren van onze digitale diensten en zorgen ervoor dat deze mensgericht zijn. We verbeteren de digitale toegankelijkheid van onze websites en apps in overeenstemming met de Wet digitale toegankelijkheid. Dit thema is ook een onderdeel van het Inclusiebeleid, dat nog in ontwikkeling is, en draagt bij aan gelijke maatschappelijke participatie en een inclusieve samenleving. Een open informatievoorziening staat centraal, waarbij we belangrijke gegevens en diensten gemakkelijk beschikbaar stellen, wat de efficiëntie en toegankelijkheid ten goede komt.
Programmabegroting 2025
1. Onze dienstverlening is online waar het kan en persoonlijk waar dat passend is. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties kunnen steeds meer en beter digitaal bij de gemeente terecht. 2. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties ervaren de publieke dienstverlening van Dijk en Waard als mensgericht, toegankelijk en betrouwbaar. activiteiten bij doel 1 en 2: a. We voeren een telefonisch bereikbaarheidsonderzoek uit, onderzoeken de openingstijden en tevredenheid rond baliebezoek, en verbeteren digitale kanalen door middel van digitale klantreizen.
12
b. De ontwikkeling van dashboards helpt ons om informatiegestuurd onze dienstverlening te verbeteren. c. We stellen normen vast voor onze dienstverlening en werken een programmatische aanpak uit voor de komende jaren. 3. We vertalen de ambities van de visie op informatievoorziening naar een uitvoeringsplan. Dit draagt bij aan het veilig, innovatief en wendbaar leveren van dienstverlening aan inwoners, bedrijven en andere belanghebbenden. 4. We geven invulling aan de nieuwe Europese en nationale informatiewetgeving op basis van onze ambities en het verbeteren van de dienstverlening aan onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. 5. We ontwikkelen een AI-strategie mede op basis van de opgedane kennis uit pilots. a. We stellen een AI-strategie vast en initiëren ten minste twee AIpilots om technologische innovaties te integreren en te benutten voor het verbeteren van de dienstverlening, met behoud van de privacy en veiligheid van informatie over inwoners.
3. In belangrijke processen als bezwaar- en klachtafhandeling zetten we in op herstel van de verbinding met de inwoner. Dat doen we door de informele aanpak als uitgangspunt te nemen.
Regionale samenwerking Als grote gemeente in de regio neemt Dijk en Waard haar verantwoordelijkheden serieus, inclusief investeringen in positionering op regionaal, bovenregionaal en nationaal niveau. In 2025 streven we ernaar onze externe relaties te versterken om maatschappelijke opgaven samen met onze stakeholders aan te pakken. We creëren intern bewustzijn over het belang van extern relatiebeheer en werken aan een betere en professionelere externe profilering. 1. We versterken de ondersteuning in en verdere professionalisering van representatie en profilering van onze gemeente. 2. We zetten in op het nog beter organiseren van onze externe betrekking en gaan investeren in bewustwording over dit onderwerp binnen onze organisatie.
Programmabegroting 2025
13
Thema 80 Jaar Vrijheid 1. In het kader van het thema 80 Jaar Vrijheid stellen wij middelen beschikbaar om lokale initiatieven te ondersteunen die vernieuwend zijn en een bredere doelgroep, zoals bijvoorbeeld jongeren, weten te bereiken.
Toekomstbestendige financiële basis Het waarborgen van een toekomstbestendige financiële basis is in deze voor de gemeenten moeilijke tijd essentieel. 1. 2. 3.
Een structureel sluitende begroting met positief oordeel van de provincie. Een ontwikkeling van de lasten voor inwoners en ondernemers, passend bij de financiële positie van de gemeente. Waar mogelijk kopen wij duurzaam, circulair en regionaal in.
Deze aanpak zorgt voor een solide financiële structuur die de gemeente in staat stelt om haar ambities te realiseren en tegelijkertijd de belangen van haar inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners.
Programmabegroting 2025
14
Programma 0: Indicatoren Onderstaande indicatoren vertellen transparant hoe Dijk en Waard ervoor staat. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing zijn de financiële indicatoren opgenomen. De verplichte BBV-indicatoren (Besluit Begroting en Verantwoording) zijn als tabel ook opgenomen in een aparte bijlage. BBV-Indicatoren:
Programmabegroting 2025
15
Wat mag het kosten? Taakveld LASTEN T0.1 Bestuur T0.2 Burgerzaken T0.3 Beheer overige gebouwen en gronden T0.4 Overhead T0.5 Treasury T0.64 Belastingen overig T0.8 Overige baten en lasten T0.9 Vennootschapsbelasting (Vpb) TOTAAL LASTEN BATEN T0.1 Bestuur T0.2 Burgerzaken T0.3 Beheer overige gebouwen en gronden T0.4 Overhead T0.5 Treasury T0.61 OZB woningen T0.62 OZB niet-woningen T0.63 Parkeerbelasting T0.64 Belastingen overig Algemene uitkeringen en overige uitkeringen T0.7 gemeentefonds T0.8 Overige baten en lasten TOTAAL BATEN Saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Saldo mutatie reserves Saldo programma
Programmabegroting 2025
Rekening 2023
Begroting Begroting 2024 2025
Raming 2026
Bedragen x € 1.000 Raming Raming 2027 2028
-5.671 -3.426 -3.026 -32.319 243 -953 -798 -1.135 -47.083
-5.568 -3.969 -947 -38.580 289 -928 1.630 0 -48.072
-6.071 -4.358 -853 -35.405 94 -961 -2.331 0 -49.885
-6.041 -4.342 -706 -35.934 -9 -961 -2.469 0 -50.462
-6.034 -4.303 -696 -35.960 58 -961 -2.457 0 -50.352
-6.034 -4.303 -695 -35.907 107 -961 -2.457 0 -50.250
1.218 1.218 3.339 2.289 1.466 10.030 9.549 252 131
925 2.028 849 3.746 796 10.702 9.806 254 96
925 1.646 856 3.423 555 12.550 11.415 10 96
925 1.646 856 3.423 555 12.675 11.583 10 96
925 1.646 856 3.423 555 12.800 11.751 10 96
925 1.646 856 3.423 555 12.925 11.918 10 96
168.614
175.482
182.203
171.914
174.054
175.812
1.502 199.608 152.525
49 204.733 156.661
49 213.729 163.844
49 203.733 153.271
49 206.165 155.813
49 208.216 157.965
-1.945 4.857 2.912
-12 2.139 2.127
-12 1.452 1.440
-12 653 641
-12 653 641
-12 653 641
155.436
158.788
165.284
153.912
156.454
158.607
16
De geraamde kosten van programma 0 stijgen met € 1,8 miljoen ten opzichte van de begroting 2024. Dit wordt veroorzaakt door de centrale stelpost indexatie (€ 500.000; begroting 2025), de verhoging van budgetten in kader taakmutaties vanuit het Rijk (€ 829.000; begroting 2025), hogere rentelasten (€ 243.000; begroting 2025), lagere afschrijvingslasten (€ 283.000; begroting 2025) en de centrale stelpost onderuitputting is geschrapt (€ 1,9 miljoen). De stelpost kon geschrapt worden omdat de regelgeving nu de technische mogelijkheid biedt om een vergelijkbare post als percentage van de Algemene Reserve in mindering te brengen op het structurele begrotingssaldo voor de beoordeling van de begroting door de provincie. •
Daarnaast kende 2024 incidentele uitgaven voor ICT (€ 1,1 miljoen; begroting 2024), voor de gemeentelijke fusie (€ 465.000;begroting 2024). Beide posten werden bekostigd uit gevormde reserves. Een eenmalige toevoeging aan voorziening RVU (€ 150.000; begroting 2024) en het terugbrengen van de post onvoorzien (€ 100.000; begroting 2025).
aflossingen woningbouwcoöperaties naar programma 8 (€ 221.00; begroting 2025). De onttrekkingen aan reserves dalen met € 0,7 miljoen. Deze daling kan als volgt worden gespecificeerd: •
Een stijging van € 0,7 miljoen a.g.v. de geraamde onttrekking aan de Algemene Reserve ter dekking van structurele lasten (zie ook toelichting op blz. 8)
•
Een daling van 1,4 miljoen Euro. In de jaarschijf 2024 zijn incidentele lasten opgenomen (ICT en bestuurlijke fusie) die werden gedekt door onttrekkingen aan daarvoor bestemde reserves. Omdat deze lasten niet terugkomen in 2025 komen ook de corresponderende onttrekkingen niet terug in de begroting 2025.
De baten van programma 0 stijgen met € 9,0 miljoen, dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door een hogere algemene uitkering van het Rijk (€ 5,5 miljoen; begroting 2025), verwachte extra inkomsten algemene uitkering door groei gemeente (€ 1,3 miljoen; begroting 2025), hogere OZB inkomsten door indexatie (€ 535.000; Begroting 2025), verhoging OZB (€ 2,7 miljoen; begroting 2025) en groei gemeente (€ 260.000; begroting 2025) en een daling van leges i.v.m. incidentele hogere lege inkomsten 2024 (€ 478.000; begroting 2024). De inkomsten voor de parkeerbelasting zijn verschoven naar programma 2 (€ 244.000; begroting 2025) en de vergoeding rente en
Programmabegroting 2025
17
Algemene dekkingsmiddelen Omschrijving
Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2023 2024 2025 2026 2027 2028 a. lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is OZB woningen 10.030 10.702 12.550 12.675 12.800 12.925 OZB niet-woningen 9.549 9.806 11.415 11.583 11.751 11.918 Parkeerbelasting 252 254 10 10 10 10 Belastingen overig -821 -832 -865 -865 -865 -865 19.009 19.930 23.111 23.403 23.696 23.988 b. algemene uitkeringen Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds c. dividend Treasury d. saldo van de financieringsfunctie Treasury e. overige algemene dekkingsmiddelen Overige baten en lasten Vennootschapsbelasting (Vpb) Totaal algemene dekkingsmiddelen
Programmabegroting 2025
168.614
175.482
182.203
171.914
174.054
175.812
168.614
175.482
182.203
171.914
174.054
175.812
561 561
408 408
555 555
555 555
0 0
0 0
1.148 1.148
677 677
94 94
-9 -9
58 58
107 107
705 -1.135 -430
1.680 0 1.680
-2.281 0 -2.281
-2.419 0 -2.419
-2.457 0 -2.457
-2.457 0 -2.457
188.902
198.177
203.681
193.444
195.955
198.055
18
Programma 1 Veiligheid Waar staan we voor? Maatschappelijk effect Dijk en Waard wil een fijne en veilige gemeente zijn. Een gemeente waar onveiligheid, zoals (ondermijnende) criminaliteit en overlast, wordt aangepakt. Waar ruimte is om een levendige en bruisende gemeente te kunnen zijn en waar jongeren zich op een veilige manier kunnen ontwikkelen en mee kunnen doen in de samenleving. Wij hebben een gezamenlijke verantwoordelijkheid om de veiligheid en leefbaarheid in onze gemeente te vergroten, zowel op het land als op het water. Om dit te bereiken werken wij nauw samen met de politie, de Veiligheidsregio en tal van maatschappelijke organisaties.
Welke doelen helpen daarbij en waar richten we ons op? Door samen te werken met inwoners en ondernemers houden we Dijk en Waard veilig, prettig en leefbaar. Hiertoe is het Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 opgesteld. In dit plan zijn vier strategische thema’s beschreven. Hieraan zijn de onderstaande doelen gekoppeld. De bijbehorende activiteiten zijn geformuleerd voor 2025.
Activiteiten: a. Uitbreiden van de functie wijkboa. De wijkboa behandelt meldingen in de wijk en is daar zichtbaar aanwezig. Wijkboa's voeren gesprekken met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. De wijkboa zoekt naar constructieve oplossingen bij terugkerende problemen. b. Het verder opzetten van het specialisme jeugdboa. De jeugdboa richt zich op specifieke uitdagingen en behoeften van jongeren in de samenleving. Jeugdboa’s kunnen gerichter en effectiever optreden bij jeugdgroepen en jongeren met problematisch gedrag. c. Het invullen van de functie informatiecoördinator in het boateam. De informatiecoördinator rapporteert, genereert, adviseert en visualiseert op inzichtelijk en hoog informatief niveau teamleiding en bestuur. Hij/zij levert input voor de dagelijkse briefing van de boa’s.
Veilige woon- en leefomgeving Doelen: 1. Het verminderen van overlast; 2. Het behouden van de mate van tevredenheid over de fysieke woon- en leefomgeving; 3. Het tegengaan van veelvoorkomende criminaliteit.
Programmabegroting 2025
19
Ondermijning Doelen: 1. Het voorkomen van misbruik van vergunningen en subsidies; 2. Het terugbrengen van gelegenheidsstructuren voor criminaliteit op bedrijventerreinen en recreatieparken in Dijk en Waard; 3. Het voorkomen van uitbuiting en mensenhandel. Activiteiten: a. Het nader beschrijven en optimaliseren van het Bibob-proces. b. Uitvoering geven aan het Digitaal Opkopers Loket (DOL) en het Digitaal Opkopers Register (DOR). Handelaren in tweedehands en ongeregelde goederen zijn wettelijk verplicht hun bedrijf aan te melden bij de gemeente en hun goederen te registeren. Het DOL maakt het registreren van handelaren voor de gemeente gemakkelijker. Het DOR maakt het registeren van goederen voor handelaren gemakkelijker. c. Onderzoek doen naar de aard en omvang van arbeidsuitbuiting in Dijk en Waard. De bevindingen worden meegenomen in het opstellen van nieuw mensenhandelbeleid.
Digitale veiligheid Doelen: 1. Een passende beveiliging van gemeentelijke processen en informatie; 2. Bijdragen aan het voorkomen dat inwoners, bedrijven en voorzieningen slachtoffer worden van strafbare cybergerelateerde zaken; 3. Meer inzicht in de digitale ontwikkelingen in de samenleving.
Programmabegroting 2025
Activiteiten: a. Vergroting van de digitale veiligheid van gemeentelijke processen en informatie zodat op een passende wijze invulling wordt gegeven aan (nieuwe) wet- en regelgeving, zoals de Cyberbeveiligingswet (NIS2) b. Het organiseren van preventieactiviteiten, zoals twee bijeenkomsten gericht op senioren over online oplichting. Aansluiten bij het regionale project ‘Hackshield’ gericht op jeugd ten aanzien van cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit.
Zorg en Veiligheid Doelen: 1. De weerbaarheid van kwetsbare inwoners, met name jongeren vergroten; 2. De verbinding tussen het Zorg- en Veiligheidsdomein versterken; 3. Het vergroten van het begrip voor elkaar. Activiteiten: a. Opstellen van en uitvoering geven aan het uitvoeringsplan Weerbare Jeugd. Dit plan wil de samenwerking verbeteren en het netwerk versterken, samen met het Sociaal Domein. b. We versterken de samenwerking rond de zorg voor mensen met onbegrepen gedrag, waarbij de afdelingen Veiligheid en Sociaal Domein samenwerken. c. Inzetten op het verbeteren van onze informatiepositie over polarisatie en discriminatie in de gemeente Dijk en Waard. De scherpere tegenstellingen tussen groepen in de samenleving kunnen uiteindelijk resulteren in spanningen en conflicten tussen deze groepen onderling en tussen groepen en de overheid. 20
Programma 1: Indicatoren Onderstaande indicatoren vertellen transparant hoe Dijk en Waard ervoor staat. De verplichte BBV-indicatoren (Besluit Begroting en Verantwoording) zijn als tabel ook opgenomen in een aparte bijlage. Beleidsindicatoren
BBV-Indicatoren
Programmabegroting 2025
21
Noot: Verwijzing Halt: over 2022 geen cijfers in CBS dashboard Overige indicatoren 2022 en 2023 voorlopige cijfers
Programmabegroting 2025
22
Wat mag het kosten? Taakveld LASTEN T1.1 Crisisbeheersing en brandweer T1.2 Openbare orde en veiligheid TOTAAL LASTEN BATEN T1.2 Openbare orde en veiligheid TOTAAL BATEN Saldo van baten en lasten
Rekening 2023
Raming 2026
Bedragen x € 1.000 Raming Raming 2027 2028
-5.176 -3.529 -8.705
-5.797 -3.911 -9.708
-6.480 -3.889 -10.369
-6.644 -3.882 -10.526
-6.802 -3.882 -10.684
-6.815 -3.882 -10.697
74 74 -8.631
52 52 -9.656
68 68 -10.302
68 68 -10.459
68 68 -10.617
68 68 -10.629
0 0
0 0
0 0
0 0
0 0
-9.656
-10.302
-10.459
-10.617
-10.629
Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Saldo mutatie reserves Saldo programma
Begroting Begroting 2024 2025
-8.631
De geraamde kosten van programma 1 stijgen met € 646.00 ten opzichte van de begroting 2024. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de hogere bijdrage aan de Veiligheidsregio (€ 590.000; VJR 2024).
Programmabegroting 2025
23
Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat Waar staan we voor? Maatschappelijk effect Bereikbaarheid, nabijheid van goed openbaar vervoer, verkeersveiligheid en goed onderhouden wegen dragen bij aan fijn wonen en leven. Het zijn belangrijke voorwaarden voor de sprong vooruit die we in Dijk en Waard willen maken. Deze doelstelling is opgenomen in het Omgevingsprogramma Mobiliteit. Dit programma en de (nog vast te stellen) strategische omgevingsvisie Dijk en Waard zijn onze leidraad. Om onze ambities waar te kunnen maken werken we niet alleen lokaal, maar zoeken we ook de samenwerking op in de regio en met de provincie. Dit doen we vanuit de Regionale Agenda Mobiliteit Regio Alkmaar op onder andere de Zaancorridor (meer treinen laten rijden) en het aanleggen van doorfietsroutes. Voor het verbeteren van onze bereikbaarheid zoeken we als Noord-Holland-Noord (17 gemeenten) en provincie de steun van het Rijk. Het vormen van een investeringsagenda op Noord-Holland-Noord niveau (vanuit een Regionale Investeringsagenda Regio Alkmaar) maakt hier onderdeel van uit. Voor Dijk en Waard gaat het dan om met name de doorstroom op de N242 en verbeteren van het openbaar vervoer in relatie tot bijvoorbeeld de woningbouwontwikkelingen bij Westpoort-de Scheg, het Stationsgebied en de bereikbaarheid van bedrijven en andere locaties.
Dit alles om het fijn wonen, werken en leven te kunnen verzekeren, nu en in de toekomst.
Programmabegroting 2025
24
Welke doelen helpen daarbij en waar richten we ons op? 1. Goede aansluiting op het (boven)regionale netwerk van weginfrastructuur en spoor: a. Voorbereiding van de korte termijn maatregelen N242 in combinatie met groot onderhoud door de provincie in 2027/2028. Nader onderzoek naar maatregelen op middellange en lange termijn op de N242. b. Ontwikkeling van een modern OV-knooppunt Dijk en Waard in samenwerking met ProRail, NS en provincie. c. Planvorming en aanleg van regionale doorfietsroutes. Voor 2025 staat de doorfietsroute Gedempte Veert in de planning. 2. Een verkeersveilige, toegankelijke en gezonde woon- en leefomgeving a. We voeren maatregelen uit van het Regionale Mobiliteitsprogramma (RMP). Dit helpt ook bij het uitvoeren van het landelijke Energie- en Klimaatakkoord. Lokaal is dit verwerkt in ons 'Uitvoeringsprogramma CO2 neutraal' (zie ook programma 7). Voor 2025 introduceren we samen met ontwikkelaars van woningen ook deelvervoer in het Stationskwartier. We gaan ook verder met de uitrol van de oplaadmogelijkheden voor elektrisch vervoer. b. Bij herinrichtingen/ wijkreconstructies worden wegen toekomstgericht en verkeersveiliger ingericht en ontwikkeld voor alle gebruikers.
De komende projecten staan voor 2025 gepland: - Herinrichting Loopakker Zuid-Scharwoude; - Fietsstraat Gedempte Veert Sint Pancras; - Herinrichting Molenbuurt NO Heerhugowaard; - Herinrichting Bomenbuurt Zuid-Scharwoude;
Programmabegroting 2025
-
Herinrichting Voorburggracht Zuid-Scharwoude; Herinrichting Zaagmolenweg Oudkarspel; Herinrichting Rustenburgerweg Heerhugowaard.
c. Aansluiten bij regionale en landelijke campagnes om de verkeersveiligheid te bevorderen.
3. Uitvoeren van het parkeerbeleid a. We voeren de maatregelen uit het in 2024 vastgestelde parkeerbeleid uit. Dit betekent dat we uitgifte van parkeervergunningen digitaal maken, nieuwe parkeertarieven invoeren, en het betaald parkeren uitbreiden naar Stationskwartier.
25
Programma 2: Indicatoren Onderstaande indicator vertelt transparant hoe Dijk en Waard ervoor staat. Voor dit programma zijn geen verplichte beleidsindicatoren.
Beleidsindicatoren
Programmabegroting 2025
26
Wat mag het kosten? Taakveld LASTEN T2.1 Verkeer en vervoer T2.2 Parkeren T2.3 Recreatieve havens T2.4 Economische havens en waterwegen TOTAAL LASTEN BATEN T2.1 Verkeer en vervoer T2.2 Parkeren T2.3 Recreatieve havens T2.4 Economische havens en waterwegen TOTAAL BATEN Saldo van baten en lasten
Rekening 2023
Begroting Begroting 2024 2025
Raming 2026
Bedragen x € 1.000 Raming Raming 2027 2028
-17.047 -341 -79 -843 -18.310
-18.028 -588 -88 -747 -19.450
-17.983 -304 -89 -747 -19.123
-20.234 -304 -89 -764 -21.390
-19.553 -308 -92 -764 -20.718
-20.215 -308 -92 -764 -21.379
2.423 31 81 31 2.567 -15.744
1.620 14 64 0 1.698 -17.753
1.588 474 71 0 2.133 -16.990
1.592 474 71 0 2.137 -19.253
1.592 474 71 0 2.137 -18.581
1.601 474 71 0 2.146 -19.233
Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Saldo mutatie reserves
-3.545 3.795 250
-3.724 3.478 -246
-3.724 3.492 -233
-3.724 3.490 -235
-3.724 3.875 151
-8.724 3.870 -4.854
Saldo programma
-15.494
-17.999
-17.223
-19.488
-18.430
-24.088
De geraamde kosten van programma 2 dalen met € 327.000 ten opzichte van de begroting 2024. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de jaarlijks oplopende toevoeging aan de voorziening WKW (€ 361.000; primaire begroting) en een daling van de afschrijvingslasten (€ 404.000; begroting 2025).Verder kende 2024 incidentele kosten voor de ontwikkeling van het parkeerbeleid (€ 400.000; VJR 2024).
De verwachte baten in programma 2 stijgen met € 435.000, dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de hogere verwachte opbrengst parkeerleges (€ 360.000; begroting 2025).
Programmabegroting 2025
27
Programma 3 Economie Waar staan we voor? Maatschappelijk effect Doeners en makers. Zonder opscheppen en overdrijven. Dijk en Waard heeft een sterke economische positie in de regio met ruim 33.000 banen. Onze ondernemers betekenen meer voor ons dan werkgelegenheid en een inkomen voor hun personeel. Ze bouwen letterlijk en figuurlijk mee aan Dijk en Waard en we laten zien dat we daar trots op zijn. Meer werkgelegenheid in onze regio vinden we belangrijk. Dit met het oog op de groei van het aantal inwoners de komende jaren. In de (nog vast te stellen) Strategische omgevingsvisie geven we richting aan hoe we in de toekomst willen omgaan met de ontwikkeling van, en vraag naar ruimte op onze bedrijventerreinen. Wij streven dan ook naar een veerkrachtige, toekomstbestendige, innovatieve en duurzame economische ontwikkeling die bijdraagt aan zowel werkgelegenheid als brede welvaart voor de inwoners van Dijk en Waard en in de hele regio.
a. Doorontwikkeling van bedrijventerreinen de Vaandel en Breekland 2. b. Onderzoeken of en hoe we de kwaliteit van bestaande bedrijventerreinen kunnen verbeteren en het gebruik ervan kunnen intensiveren. c. Blijven optrekken met de regio met het oog op economische ontwikkeling en versterking van onze positie in Noord-Holland Noord, in de Regionale Ontwikkelingsmaatschappij (ROM) en het Ontwikkelingsbedrijf NHN (ONHN). d. Uitvoering van de regionale economische rol langs de lijn van de Economische Agenda NHN en de Dienstverleningsovereenkomst Ontwikkelingsbedrijf NHN die per 1 januari 2025 ingaat. e. We vernieuwen het Gebiedsakkoord Alton. Hiermee bevorderen we de samenwerking met ondernemers en pakken we verduurzaming, bereikbaarheid, functies, imago, positionering en financiering aan.
Met het toekennen van de Regio Deal door het Rijk van € 32,5 miljoen voor 17 gemeenten, ondernemers en het onderwijs in Noord-Holland Noord zien wij extra (financiële) mogelijkheden. De Regio Deal is bedoeld om de brede welvaart voor Noord-Holland Noord (Van Uitgeest tot en met Texel) structureel te verbeteren op drie programmalijnen: ‘beter leren, beter werken, beter leven’. De investering van het Rijk is gebaseerd op 50% cofinanciering door de indieners van projecten.
Welke doelen helpen daarbij en waar richten we ons op? 1. Dijk en Waard heeft een duurzaam en aantrekkelijk vestigings- en ondernemersklimaat Programmabegroting 2025
28
2. In Dijk en Waard zijn onderwijs, arbeidsmarkt en gemeente goed op elkaar aangesloten (triple helix model) a. Via de programmalijnen uit de Regio Deal (beter leren, beter werken en beter leven) pakken we onze gemeentelijke rol als verbinder tussen onderwijs en bedrijfsleven op. b. Via de Uitvoeringsagenda Onderwijs & Arbeidsmarkt regio Alkmaar pakken we onze gemeentelijke rol als verbinder tussen onderwijs en bedrijfsleven op. Zie ook Programma 6 Sociaal Domein. c. Uitvoering geven aan projecten en programma’s voortkomend uit de Human Capital Agenda NHN en daarmee verbonden, de Regio Deal NHN. 3. Dijk en Waard biedt veel mogelijkheden voor inwoners en bezoekers om te recreëren op het gebied van natuur, water en groen a. Verdere uitvoering van de Visie Toerisme en Recreatie Regio Alkmaar 2025-2035. b. Stimulering van (nieuwe) mogelijkheden om te recreëren, zoals Dijk en Waard ontwikkelt met water en de Visie Kanaalpark. Zie ook Programma 5 Sport. 4. Onze winkelcentra zijn veilig, toegankelijk, plezierig en aantrekkelijk voor winkelend publiek a. Verdere uitvoering geven aan de Retailvisie en Visie Werklocaties.
Programmabegroting 2025
29
Programma 3: Indicatoren Onderstaande indicatoren vertellen transparant hoe Dijk en Waard ervoor staat. De verplichte BBV-indicatoren (Besluit Begroting en Verantwoording) zijn als tabel ook opgenomen in een aparte bijlage. BBV-Indicatoren
Programmabegroting 2025
30
Wat mag het kosten? Taakveld LASTEN T3.1 Economische ontwikkeling T3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur T3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen T3.4 Economische promotie TOTAAL LASTEN BATEN T3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur T3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen T3.4 Economische promotie TOTAAL BATEN Saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Saldo mutatie reserves Saldo programma
Rekening 2023
Begroting Begroting 2024 2025
Raming 2026
Bedragen x € 1.000 Raming Raming 2027 2028
-1.038 -2.307 -76 -313 -3.733
-1.451 -1.992 -72 -488 -4.003
-1.670 -1.513 -73 -488 -3.744
-1.655 -1.895 -73 -490 -4.113
-1.709 -1.895 -73 -490 -4.167
-1.799 -1.895 -73 -490 -4.257
1.635 77 107 1.819 -1.914
1.975 80 158 2.213 -1.791
1.496 80 159 1.735 -2.009
1.878 80 159 2.117 -1.996
1.878 80 159 2.117 -2.050
1.878 80 159 2.117 -2.140
0 37 37
0 50 50
0 50 50
0 0 0
0 0 0
0 0 0
-1.878
-1.741
-1.959
-1.996
-2.050
-2.140
De geraamde kosten van programma 3 dalen met € 259.000 ten opzichte van de begroting 2024. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door hogere lasten Alton Gebiedsakkoord (€ 145.000; kadernota 2025), lagere afschrijvingslasten (€ 68.000; begroting 2025), hogere doorbelasting loonkosten (€ 59.000; begroting 2025) en een balansmutatie voorraad grond van € 479.000 aan zowel de lasten- als de batenkant (minder lasten en minder baten).
Programmabegroting 2025
31
Programma 4 Onderwijs Waar staan we voor? Maatschappelijk effect In Dijk en Waard krijgen kinderen en jongeren de kans zich optimaal te ontwikkelen en hun talenten te ontplooien. Ongeacht hun achtergrond of beperking. Een belangrijk voorbeeld hiervan is het in 2023 geopende Expertisecentrum Passend Onderwijs in Heerhugowaard. Hierin worden onderwijs en zorg gecombineerd. Dijk en Waard is met deze voorziening uniek in Nederland.
Programma 5 Sport, cultuur, recreatie en openbare ruimte en Programma 6 Sociaal domein. Samen vormen zij het sociaal domein. Het onderwijs vormt een fundament voor de sociale basis. Goede schoolgebouwen zijn daarbij heel belangrijk.
Het is belangrijk dat kinderen via school in contact komen met sport, kunst en cultuur, waaronder muziek. Ook kwetsbare kinderen zijn lid van een sport- of cultuurvereniging of nemen deel aan andere naschoolse activiteiten. Op deze manier hebben zij naast een zinvolle vrijetijdsbesteding de mogelijkheid zichzelf te ontwikkelen. De schoolcarrière van leerlingen sluit aan op hun wensen en mogelijkheden. Het biedt hen de kans het beste uit zichzelf te halen. Zij slagen erin een goede positie te verwerven op de arbeidsmarkt en economisch zelfstandig te worden. Samen met onze strategische partners bouwen we aan goede verbindingen tussen onderwijs en zorg. Zo voorkomen we zo vroeg mogelijk eventuele problemen bij jongeren. Het onderwijs benut haar mogelijkheden om te zorgen dat leerlingen gelijke kansen krijgen. In de vertrouwde veilige omgeving van de school. Dijk en Waard onderscheidt zich door een groot aanbod middelbaar beroepsonderwijs. Een goede samenwerking tussen onderwijs, ondernemers en gemeente is belangrijk. Daarom hebben we als gemeente een actieve rol in de zogenoemde triple helix (zie Programma 3 Economie). Onderwijs heeft een direct verband met
Programmabegroting 2025
32
Welke doelen helpen daarbij en waar richten we ons op? Een sterke sociale basis (route 1 Integraal beleidskader sociaal domein) 1. We stimuleren dat elke leerling een schoolloopbaan volgt die past bij hun wensen en mogelijkheden, zodat minder leerlingen voortijdig stoppen met school. 2. De verbinding tussen onderwijs en arbeidsmarkt versterken, waardoor arbeidsmarktpotentieel van leerlingen verhoogd en behouden wordt in Dijk en Waard. a. Het project Dijk en Waard On Stage wordt voortgezet in 2025. Hiermee worden leerlingen geholpen bij hun beroepsoriëntatie en voorbereiding op de arbeidsmarkt.
Passende ondersteuning dichtbij de inwoners (route 2 Integraal beleidskader sociaal domein) We bieden ondersteuning en begeleiding aan volwassenen die moeite hebben met het vinden van de juiste mogelijkheden om hun leerdoelen te halen en basisvaardigheden te verbeteren.
Toekomstbestendige onderwijshuisvesting 1. We zorgen voor moderne toekomstbestendige schoolgebouwen met het Integraal Huisvestingsplan en het Masterplan voortgezet onderwijs. Ons doel is om voor ieder kind passende opvang, goed onderwijs, een doorlopende leerlijn van 0-23 jaar, duurzaamheid en bewegingsonderwijs te bieden.
Programmabegroting 2025
a. We bereiden de bouw van nieuwe scholen voor in nieuwbouwgebieden. Dit zijn de derde schoollocatie in de Draai, de scholen voor het Stationsgebied, de Oostrand en Westpoort. b. Gestart wordt met het realiseren van het IKOC in Noord Scharwoude en de voorbereiding van nieuwbouw voor IKC de Vaart en IKC Carrousel. c. We zetten in op het realiseren van passende huisvesting voor het voortgezet onderwijs en het uitvoeren van de pilot voor het vergroenen van schoolpleinen.
33
Programma 4: Indicatoren Onderstaande indicatoren vertellen transparant hoe Dijk en Waard ervoor staat. De verplichte BBV-indicatoren (Besluit Begroting en Verantwoording) zijn als tabel ook opgenomen in een aparte bijlage.
BBV-Beleidsindicatoren
Noot: Absoluut verzuim 2021 geen data beschikbaar.
Programmabegroting 2025
34
Wat mag het kosten? Taakveld LASTEN T4.2 Onderwijshuisvesting T4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken TOTAAL LASTEN BATEN T4.2 Onderwijshuisvesting T4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken TOTAAL BATEN Saldo van baten en lasten
Rekening 2023
Begroting Begroting 2024 2025
Raming 2026
Bedragen x € 1.000 Raming Raming 2027 2028
-7.572 -4.753 -12.325
-8.076 -5.901 -13.977
-7.806 -5.376 -13.182
-8.096 -5.359 -13.455
-8.317 -2.859 -11.176
-8.727 -2.859 -11.586
1.400 2.563 3.963 -8.362
1.116 2.974 4.090 -9.887
1.349 2.536 3.885 -9.297
1.349 2.536 3.885 -9.570
1.349 36 1.385 -9.791
1.349 36 1.385 -10.201
Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Saldo mutatie reserves
-683 1.028 345
-654 804 150
-662 577 -84
-662 574 -88
-662 775 114
-662 687 26
Saldo programma
-8.017
-9.737
-9.382
-9.658
-9.678
-10.175
De geraamde kosten van programma 4 dalen met € 795.000 ten opzichte van de begroting 2024. Dit verschil kan verklaard worden door incidentele kosten. In 2024 is in totaal € 815.000 aan incidentele budgetten toegekend (IHP 3 huisvesting € 150.000, oprichting Sport B.V.: € 161.000, Phoenix/Koolvlet; € 80.000 en NPonderwijs € 438.000). Voor 2025 is er € 100.000 aan incidentele lasten gebudgetteerd voor IHP Pilots groene scholen.
Programmabegroting 2025
De geraamde baten dalen met € 205.000. Dit kan verklaard worden door de incidentele baten in kader NPonderwijs (€ 438.000; begroting 2024) en de doorbelasting huur Bosgroet (€ 233.000; begroting 2025 verschuiving vanuit een ander programma). De onttrekking aan reserves is t.o.v. 2024 gedaald met € 227.000. Dit komt hoofdzakelijk doordat de onttrekking aan de Reserve Kapitaallasten voor wat betreft de school en sporthal De Draai nu is opgenomen onder programma 5 Sport, Cultuur en Openbare ruimte. Deze onttrekking stond in 2024 nog in dit programma.
35
Programma 5 Sport, cultuur, recreatie en openbare ruimte Waar staan we voor? Maatschappelijk effect Sport, kunst en cultuur en recreatie zijn belangrijke bouwstenen voor een sterke sociale basis. Het aanbod in Dijk en Waard zorgt voor plezier bij inwoners. Het draagt bij aan ontwikkeling van vaardigheden, de mentale en lichamelijke gezondheid, welzijn, zelfredzaamheid, participatie, integratie, sociale cohesie en leefbaarheid en het voorkomt eenzaamheid. Sport, kunst en cultuur hebben een directe relatie met Programma 4 Onderwijs en Programma 6 Sociaal domein. Samen vormen zij het sociaal domein. Onze strategische partners zijn cruciaal om onze doelstellingen op onder andere het gebied van sport, kunst en cultuur te realiseren. Ook de openbare ruimte speelt een belangrijke rol bij bewegen en gezondheid. Een openbare ruimte met een goede staat van het onderhoud nodigt uit om naar buiten te gaan, te ontmoeten, te bewegen en plezier te maken.
We streven ernaar dat alle inwoners van Dijk en Waard zoveel mogelijk voor zichzelf en voor elkaar zorgen en deel uitmaken van een sociaal netwerk. Hiervoor is een breed en laagdrempelig aanbod van activiteiten en ondersteuning nodig, liefst in de eigen buurt of wijk en goed bereikbaar voor onze inwoners. Dat kunnen wij niet zonder de inzet van het verenigingsleven, bewonersinitiatieven, vrijwilligersorganisaties en professionele organisaties. Het aanbod van voorzieningen bestaat ook uit aantrekkelijk groen, goed ingerichte recreatiegebieden en ons cultureel erfgoed. Deze zijn goed onderhouden met oog voor biodiversiteit. De voorzieningen groeien mee met de ontwikkeling van de gemeente. Sport, kunst en cultuur maken een essentieel onderdeel uit van de sociale basis. Daarom zetten we met Route 1 van het Integraal beleidskader Sociaal domein in op het versterken hiervan.
In Dijk en Waard bouwen we samen aan een vitale samenleving, waar saamhorigheid, vertrouwen en goede communicatie belangrijk zijn. Waarin inwoners elkaar helpen, steunen en motiveren om het beste uit hun leven te halen. Waarin iedereen meedoet naar eigen kunnen en uitgenodigd wordt om samen actief te zijn.
Programmabegroting 2025
36
Welke doelen helpen daarbij en waar richten we ons op? Een sterke sociale basis (route 1 Integraal beleidskader sociaal domein) Sport 1. Sporten is voor iedereen in Dijk en Waard financieel en fysiek mogelijk, ongeacht leeftijd, achtergrond of beperking. 2. In Dijk en Waard zijn alle sportverenigingen en accommodaties goed onderhouden en voor iedereen toegankelijk. a. Samen met de binnensportverenigingen is het Accomodatieplan binnensport tot stand gekomen. Deze is/wordt in het derde kwartaal opgeleverd en besproken in de raad. b. We starten een verkenning naar een betere cao voor medewerkers van het sportbedrijf. 3. Dijk en Waard is ondersteunend aan de ambities van talentvolle (top)sporters.
Cultuur 1. Inwoners van Dijk en Waard weten wat er op het gebied van kunst en cultuur aanwezig is en georganiseerd wordt, zodat meer inwoners deelnemen en/of lid zijn. a. De Uitagenda Dijk en Waard wordt samen met culturele instellingen opgesteld. Zo kunnen we inwoners informeren over het aanbod en de activiteiten op cultureel gebied. b. In het kader van 400 jaar octrooiverlening De Waert starten in 2025 meerdere cultureel- historische activiteiten. c. In 2025 wordt de evenementenvisie Dijk en Waard aan de raad voorgelegd. 2. We stimuleren creativiteit, samenwerking en talentontwikkeling in broedplaatsen en bij De Binding. Eind 2024 is het plan voor De Binding klaar, en in 2025 starten we samen met het culturele veld met de uitvoering. In 2025 zoeken we samen met partners naar geschikte locaties voor een tijdelijke culturele broedplaats. Als we een goede locatie vinden, werken we een plan uit en leggen dit voor.
Programmabegroting 2025
37
3. Er is een breed aanbod van culturele activiteiten gericht op maatschappelijke opgaven (o.a. eenzaamheid, mentale gezondheid en laaggeletterdheid). a. In 2025 organiseren we bijeenkomsten voor culturele organisaties om elkaar te ontmoeten, kennis uit te wisselen en het lokale, culturele aanbod gezamenlijk te versterken en te verbreden. We maken gebruik van experts en ervaringsdeskundigen om themagerichte workshops te geven over eenzaamheid, mentale gezondheid en laaggeletterdheid. Ook de verenigingen kunnen zelf thema’s aandragen waar zij behoeftes zien.
Recreatie (zie programma 3) en Erfgoed "het behoud en versterking van ons culturele erfgoed" 1.We starten in 2025 met de uitvoering van het erfgoedbeleid dat in het eerste kwartaal van 2025 aan de raad wordt aangeboden. 2.Op basis van de evaluatie en besluitvorming in 2024 ontwikkelt het Museum BroekerVeiling zich door naar een museum als verrijking (scenario 3, zie raadsvoorstel 5 juli 2022).
Programmabegroting 2025
Openbare ruimte We voeren het Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte en het bijbehorende Uitvoeringsplan uit. Dit plan loopt van 2024 tot 2033. In 2025 wordt ingezet op de volgende zaken: a. Vergroten van de biodiversiteit en ecologie. In het vierde kwartaal wordt onderzoek uitgevoerd naar het versterken van onze ecologische (hoofd)structuren. We verwachten vanaf het derde kwartaal 2025 op basis hiervan de eerste verbeteringen door te kunnen voeren. Verder worden in het opnieuw aan te besteden gemeentelijk maaibestek voor lang gras (bermen en grote velden) voor de periode 2025-2029 extra ecologische en biodiverse verbeteringen en uitbreidingen toegevoegd. Tenslotte onderzoeken we in 2025 de mogelijkheden om een ecoloog vast aan onze organisatie te verbinden. 38
b. Herstellen van verdwenen, beschadigde of bedreigde boomstructuren. Wij gaan begin 2025 verder in gesprek met de bewoners van de Stationsweg in Heerhugowaard over de mogelijkheden om de kastanjestructuur daar te herstellen en de technische mogelijkheden hiervan te onderzoeken. Verder ontwikkelen we in het eerste kwartaal van 2025 op basis van de in 2024 afgeronde inventarisatie van bestaande en oude boomstructuren een plan om deze te herstellen. c. Opstarten zelfbeheer openbaar groen (kaders en initiatieven) d. Er zijn reeds kaders voor zelfbeheer aanwezig. Binnen deze kaders staan wij open voor initiatieven van inwoners om zelf groen te willen beheren. e. Voortzetten schooltuinen f. Dit initiatief verzorgt de “Biobus” voor onze gemeente. Zij zullen dit in 2025 voortzetten. We brengen de mogelijkheden in kaart voor cultuurgerelateerde begrafenissen op de gemeentelijke begraafplaatsen.
1. We voeren de Klimaatadaptatiestrategie en Uitvoeringsagenda Regio Alkmaar en het Beleidsplan Klimaatadaptatie Dijk en Waard uit. In 2025 richten we ons op: a. Onderzoeken van klimaatkwetsbaarheden en oplossingen voor delen van de openbare ruimte in wijken en buurten die voor 2050 niet heringericht worden. b. Inwoners inzicht geven in de gevolgen van klimaatverandering en de mogelijkheden om klimaatadaptief te handelen. Hiervan is het doel het draagvlak en gevoel van urgentie te vergroten om klimaatbestendige maatregelen te nemen.
Programmabegroting 2025
39
Programma 5: Indicatoren Onderstaande indicatoren vertellen transparant hoe Dijk en Waard ervoor staat. De verplichte BBV-indicatoren (Besluit Begroting en Verantwoording) zijn als tabel ook opgenomen in een aparte bijlage. BBV-Indicatoren
Noot: deze indicator wordt eens per twee jaar gemeten
Programmabegroting 2025
40
Wat mag het kosten? Taakveld
Rekening 2023
LASTEN T5.1 Sportbeleid en activering T5.2 Sportaccommodaties T5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie T5.4 Musea T5.5 Cultureel erfgoed T5.6 Media T5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie TOTAAL LASTEN BATEN T5.1 Sportbeleid en activering T5.2 Sportaccommodaties T5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie T5.5 Cultureel erfgoed T5.6 Media T5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie TOTAAL BATEN Saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Saldo mutatie reserves Saldo programma
De geraamde kosten van programma 5 stijgen met € 1,8 miljoen ten opzichte van de begroting 2024. Dit wordt veroorzaakt door de verhoging budget beheer openbare ruimte in kader harmonisatie (€ 122.000; begroting 2025), ophogen budgetten groen i.v.m. groei van de gemeente (€ 250.000; begroting Programmabegroting 2025
Begroting Begroting 2024 2025
Raming 2026
Bedragen x € 1.000 Raming Raming 2027 2028
-703 -8.244 -3.835 -449 -1.160 -2.714 -9.108 -26.212
-734 -7.540 -4.206 -514 -843 -2.774 -9.635 -26.245
-805 -7.404 -4.517 -555 -2.209 -2.830 -9.756 -28.075
-732 -7.456 -4.263 -555 -1.012 -2.830 -10.213 -27.061
-732 -7.515 -4.109 -555 -982 -2.830 -10.462 -27.185
-732 -7.847 -4.107 -555 -982 -2.830 -10.618 -27.671
499 3.385 500 27 355 201 4.966 -21.246
509 1.062 421 27 355 37 2.410 -23.835
509 1.184 485 27 216 308 2.728 -25.347
436 1.184 485 27 216 308 2.656 -24.406
436 1.184 485 27 216 308 2.656 -24.529
436 1.184 485 27 216 308 2.656 -25.016
-207 1.411 1.204
-172 1.339 1.167
-172 960 788
-172 952 780
-172 944 772
-172 998 826
-20.042
-22.668
-24.559
-23.626
-23.758
-24.189
2025), incidentele kosten voor de doorontwikkeling museum BroekerVeiling (€ 1,2 miljoen, kadernota 2025), ophoging budgetten t.b.v. de Sport B.V. (€ 0,6 miljoen), cultuurregio thema Water (€150.000; kadernota 2025) en indexatie begrotingspost subsidies (€ 182.000; begroting 2025). In 2024 waren er incidentele kosten voor het sportbedrijf (€ 100.000; begroting 2024), renovatie toplaag 41