Collegebericht Meicirculaire 2024 27 juni 2024

COLLEGEBERICHT Informeren gemeenteraad Aan: Van: Datum: Zaaknummer: Onderwerp:

De gemeenteraad Het college van burgemeester en wethouders 24 juni 2024 0000838776 Meicirculaire 2024

Aanleiding Op 27 mei 2024 is de meicirculaire 2024 gepubliceerd. In de meicirculaire 2024 worden de financiële ontwikkelingen na het verschijnen van de decembercirculaire 2023 verwerkt. In dit collegebericht geven wij een toelichting op de relevante onderdelen van de meicirculaire 2024 voor de gemeente Dijk en Waard. Onderbouwing mutaties meicirculaire 2024 In onderstaande tabel worden de mutaties vanuit de meicirculaire 2024 weergegeven ten opzichte van de stand na de decembercirculaire 2023.

Ontwikkeling uitkeringsfactor In de meicirculaire 2024 is de nieuwe financieringssystematiek vervroegd van 2027 naar 2024. De koppeling van het accres aan de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp) is al in 2024 ingevoerd. Het volume accres wordt vanaf 2024 gebaseerd op een 8-jaar gemiddelde van de ontwikkeling van het bbp. Ten opzichte van de vorige systematiek van ‘trap op – trap af’ zijn de uitkeringsjaren 2024 en 2025 lager dan in de septembercirculaire 2023 en vanaf 2026 hoger. Ten opzichte van de septembercirculaire 2023 vallen de loon- en prijs (LPO) accressen lager uit. Dit komt enerzijds door een actualisatie van de macro-economische cijfers van het Centraal Economische Plan 2024 en anderzijds omdat er overgestapt wordt op een indexatie op basis van de prijs bruto binnenlands product. Opschalingskorting In de meicirculaire 2024 is de oploop van de opschalingskorting vanaf 2026, een structurele uitname van € 675 miljoen, geschrapt. Het effect voor Dijk en Waard bedraagt € 2,86 miljoen.

BTW compensatiefonds In 2023 zijn gemeenten € 573 miljoen onder het plafond van het BTW compensatiefonds gebleven. In 2023 is hiervan al € 359 miljoen uitbetaald en nu wordt het restant incidenteel voor 2024 toegevoegd aan het gemeentefonds (hogere algemene uitkering voor Dijk en Waard: € 926.000). Ontwikkeling uitkeringsbasis Actualisatie verdeelmaatstaven – groei Ten opzichte van de decembercirculaire 2023 zijn er een aantal verdeelmaatstaven geactualiseerd, zoals het aantal inwoners, inwoners jonger dan 18 jaar, inwoners 75 jaar en ouder, woonruimten, bijstandsgerechtigden, leerlingen speciaal onderwijs. Deze toename, als gevolg van het feit dat de gemeente Dijk en Waard nog steeds groeit, leidt tot een hogere algemene uitkering. Taakmutaties In de meicirculaire zijn de volgende taakmutaties toegevoegd aan het gemeentefonds. Bij taakmutaties ontvangen gemeenten voor nieuwe taken extra middelen om de hogere lasten te kunnen bekostigen. Het komt ook voor dat een taak beëindigt wordt. In dat geval vindt er een uitname uit het gemeentefonds plaats.

Hierna worden de taakmutaties nader toegelicht. Dienstverlening gemeenten Aanpak armoede en schulden Vanuit de Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden, die in juli 2022 aan de Tweede Kamer is gepresenteerd, heeft het kabinet via het gemeentefonds € 40 miljoen aan structurele middelen voor betere dienstverlening door gemeenten op het gebied van armoede en schulden beschikbaar gesteld. Deze middelen zijn voor 2023 incidenteel aan gemeenten beschikbaar gesteld. De toekenning vanaf 2024 zal structureel plaatsvinden om gemeenten verder in staat te stellen om strategisch en doelgericht te handelen en hun activiteiten uit te breiden zoals het verdubbelen van het gebruik van schuldhulpverlening en het bevorderen van activiteiten om armoede onder kinderen te bestrijden. Werkdrukverlaging jeugdbescherming In oktober 2023 hebben het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) en de VNG een bestuurlijk akkoord gesloten over het verlagen van de werkdruk in de uitvoering van de jeugdbescherming en jeugdreclassering door de gecertificeerde instellingen (GI’s). Hiervoor is € 60 miljoen benodigd. In het bestuurlijk akkoord is afgesproken dat het ministerie van JenV vanaf 2024 structureel jaarlijks € 30 miljoen bijdraagt aan deze werkdrukverlaging.

2

Vrijval reservering compensatieregelingen Voogdij 18+ In de meicirculaire 2022 is het budget van de integratie-uitkering Voogdij 18+ overgeheveld naar de algemene uitkering. Op de integratie-uitkering is een reservering achtergebleven voor eventueel nog toe te kennen compensatieregelingen. Dit restbudget (€ 32,1 miljoen) wordt nu voor 2025 en verder overgeheveld naar de algemene uitkering. Besparingsverlies Jeugd In het coalitieakkoord Rutte IV is een aanvullende besparing in het kader van Jeugdzorg (wat zowel jeugdhulp als jeugdbescherming en jeugdreclassering omvat) oplopend naar structureel € 511 miljoen vanaf 2027 opgenomen. De geraamde besparing van € 500 miljoen in 2025 kan nog niet gerealiseerd worden, omdat de maatregelen die tot besparing moeten leiden nog niet zijn gerealiseerd. Om die reden wordt in 2025 incidenteel € 500 miljoen toegevoegd aan de algemene uitkering van het gemeentefonds. In de budgettaire bijlage bij het Hoofdlijnenakkoord van de formerende partijen is opgenomen dat de besparing van € 511 miljoen op jeugdzorg ook voor 2026 en verder vervalt. Dit is uiteraard nog niet definitief en dus ook niet in de meicirculaire 2024 opgenomen.

Decentralisatie-uitkeringen Uitvoeringskosten Omgevingswet Voor het bereiken van de doelen van de Omgevingswet ontvangen gemeenten in 2024 € 71,5 miljoen, zodat ze in hun transitie kunnen zorgdragen dat ze aangesloten, geoefend en ingeregeld zijn en voldoen aan de in de Omgevingswet gestelde eisen. Voor de gemeente Dijk en Waard bedraagt de uitkering € 279.000. Op een later moment wordt het voor 2025 beschikbare bedrag van € 80 miljoen verwerkt in het gemeentefonds. WOZ-mutaties In het verdeelmodel van het gemeentefonds wordt een correctie toegepast op basis van de OZB inkomsten van gemeenten. De basis voor deze correctie zijn de WOZ-waarden van woningen en niet-woningen (eigenaren en gebruikers) in de gemeente. De groei van de gemeente leidt ook tot hogere WOZ-waarden en daarmee tot een hogere correctie. Dit heeft als gevolg dat de algemene uitkering in 2024 € 387.000 lager uitvalt en vanaf 2025 € 839.000. Daarnaast wordt het rekentarief jaarlijks aangepast voor inflatie. Dat zorgt voor een hogere correctie van € 613.000 hoger vanaf 2025. Integratie-uitkering Participatie De integratie-uitkering Participatie is hoger als gevolg van toepassing van loon- en prijscompensatie, een eenmalige tegemoetkoming in 2024 voor sociaal ontwikkelbedrijven en een hogere rijksbijdrage beschut werk.

Effect op het meerjarenperspectief 2025-2028 De hogere raming algemene uitkering heeft een positief effect op het meerjarenperspectief 20252028 zoals geschetst in de Kadernota 2025. In de volgende tabel zijn de effecten zichtbaar:

3

Hierbij moet wel rekening gehouden worden met een aantal onderdelen die nog niet in het financieel perspectief van de Kadernota 2025 zijn opgenomen, waaronder indexaties, CAOeffecten en andere autonome ontwikkelingen. Deze effecten zullen worden verwerkt in de Programmabegroting 2025 en het daarin opgenomen meerjarenperspectief 2025-2028. Vervolg De financiële effecten van de meicirculaire 2024 zullen worden opgenomen in de Programmabegroting 2025 voor de uitkeringsjaren 2025 - 2028 en de Najaarsrapportage 2024 voor het uitkeringsjaar 2024. Bijlagen - Meicirculaire gemeentefonds 2024.

4