Brief CAR - Advies inzake Aanvullingen en Wijzigingen op Beleidsbepalingen Jeugdwet en Wmo 2015

Aan het College van Burgemeester en Wethouders Gemeente Dijk en Waard

Betreft: Aanvullingen en Wijzigingen op Beleidsbepalingen Jeugdwet en Wmo 2015 Geacht College, Op verzoek van beleidsmedewerkers Josca Ligteringen en Marina Poel, als aangegeven in hun email van maandag 10 februari 2025 en door hen persoonlijk toegelicht op 12 februari j.l., ontvangt u onderstaand het advies van de Cliëntenraad Dijk en Waard {CAR} inzake het in aanhef genoemde onderwerp. 1. Inleiding Dit advies behandelt de voorgestelde wijzigingen en aanvullingen in de beoordeling van eigen kracht, probleemoplossend vermogen en gebruikelijke hulp binnen de Jeugdwet en de Wmo 2015. Daarnaast worden aanvullende bepalingen opgenomen met betrekking tot woonvoorzieningen en toezichtbeleid. De wijzigingen zijn gericht op een efficiënter en doelmatiger gebruik van middelen binnen de Wmo en Jeugdwet. Echter, er zijn risico's verbonden aan deze aanpassingen. De vraag blijft of de voorgestelde drempels en voorwaarden voldoende rekening houden met schrijnende gevallen en uitzonderingen. Een te strikte toepassing kan leiden tot onrechtvaardige situaties waarin mensen tussen wal en schip vallen. Bovendien is het van belang om te waarborgen dat de uitvoeringspraktijk niet onnodig complex of bureaucratisch wordt. 2. Weigering woonvoorziening - Toevoeging bepalingen Artikel 5.3 Wmo: Een woonvoorziening wordt niet verstrekt: • •

Als de voorziening bij nieuwbouw of renovatie zonder noemenswaardige meerkosten meegenomen kan worden; Indien de cliënt al geruime tijd weet dat zijn woning door toename van beperkingen niet meer geschikt zal zijn en hij, ondanks schriftelijke waarschuwingen van het college, onvoldoende actie heeft ondernomen om een passende woning te vinden of meerdere malen een door de gemeente aangeboden woning heeft geweigerd.

Kritische kanttekeningen en verbeterpunten vanuit de CAR Dijk en Waard: Deze bepalingen kunnen efficiëntiebesparingen opleveren, maar er kleven risico’s aan. Het is denkbaar dat een cliënt geen financiële of sociale mogelijkheden had om eerder te verhuizen. Het criterium van ‘voldoende actie’ is subjectief en kan leiden tot juridische discussies. Een oplossing kan zijn om een onafhankelijk adviespanel te laten beoordelen of de cliënt redelijkerwijs in staat was maatregelen te nemen. 3. Primaat van verhuizen bij woningaanpassingen - Toevoeging bepalingen Artikel 5.3.1 Wmo: Bij het verstrekken van een maatwerkvoorziening ter compensatie van beperkingen bij het normale gebruik van de woning en het zich verplaatsen in de woning, kan het college het

primaat van verhuizen toepassen. Dit geldt indien de cliënt binnen een medisch aanvaardbare termijn kan verhuizen naar een geschikte of goedkoper geschikt te maken woning. Onderzoek naar dit primaat vindt in ieder geval plaats indien de kosten van woningaanpassing € 7.500 overstijgen. Definiëring normaal gebruik woning (Artikel 5.3.2 Wmo): Een woonvoorziening is gericht op normaal gebruik van de eigen woning, waaronder wordt verstaan: • • •

Het kunnen bereiken van de woning; Het zich kunnen verplaatsen in en om de woning; Het gebruik kunnen maken van elementaire woonfuncties.

Kritische kanttekeningen en verbeterpunten vanuit de CAR Dijk en Waard: Het hanteren van een grensbedrag van € 7.500 als drempel voor herhuisvesting kan te rigide zijn. Er moet ruimte blijven voor maatwerk, bijvoorbeeld in gevallen waarin verhuizen binnen een medisch aanvaardbare termijn niet haalbaar is of de sociale impact te groot is. Een herzieningsmechanisme of hardheidsclausule kan voorkomen dat kwetsbare groepen benadeeld worden. 4. Toezicht en handhaving - Aanpassing Artikel 14, Jeugdwet en Wmo Aanpassing terminologie: De term 'handhavingsbeleidskader' wordt vervangen door 'toezichtsbeleidskader', om beter aan te sluiten bij recent vastgesteld gemeentelijk toezichtbeleid. Frequentie toezicht: De verplichting om het beleidskader iedere vier jaar vast te stellen, wordt gewijzigd naar 'periodiek'. Dit biedt flexibiliteit en afstemming met de regionale samenwerkingsverbanden binnen de regio Alkmaar. Kritische kanttekeningen en verbeterpunten vanuit de Cliënten Adviesraad: Hoewel meer flexibiliteit voordelen heeft, kan het ontbreken van een vaste termijn leiden tot verouderde kaders en inconsistent beleid tussen de verschillende gemeenten in onze regio. Een mogelijke oplossing is om een minimumfrequentie op te nemen (bijvoorbeeld ten minste eens per vijf jaar) om tijdige herziening te waarborgen. 5.

Beperking Maatwerkvoorzieningen - Toevoeging bepalingen Artikel 5.1, Jeugdwet en Wmo: Nieuwe bepalingen: Geen individuele voorziening of maatwerkvoorziening wordt verstrekt: •

•

Indien de maatwerkvoorziening binnen een redelijke termijn (maximaal 6 maanden) voor de melding (Wmo) of aanvraag (Jeugdwet) is gerealiseerd zonder toestemming van het college. Indien de noodzaak van de voorziening niet kan worden aangetoond door objectieve medische of sociale criteria.

Kritische kanttekeningen en verbeterpunten vanuit de Cliënten Adviesraad: Hoewel dit weliswaar dubbele verstrekking tegengaat, kunnen schrijnende situaties ontstaan waarin een voorziening met spoed is gerealiseerd zonder formele toestemming. Het

opnemen van een uitzonderingsclausule, bijvoorbeeld voor acute situaties, kan onnodige hardheid voorkomen. 6. Conclusie en aanbevelingen De voorgestelde wijzigingen dragen bij aan een efficiëntere en rechtvaardigere toepassing van de Jeugdwet en de Wmo 2015. Met name de aanscherping van de beoordeling van eigen kracht en sociale ondersteuning, het primaat van verhuizen bij woningaanpassingen en de herziening van het toezicht- en handhavingsbeleid zorgen voor een duurzamer en beter uitvoerbaar gemeentelijk beleid. Een potentieel risico bij het aanpassen van de verordening is dat striktere regelgeving kan leiden tot schrijnende gevallen waarin gezinnen noodzakelijke zorg niet meer kunnen vergoeden. Dit kan juridische procedures en imagoschade voor de gemeente opleveren. Ook bestaat het gevaar dat ouders met minder kennis van regelgeving of minder assertiviteit benadeeld worden ten opzichte van mondigere ouders die beter in staat zijn uitzonderingen af te dwingen. Het is daarom cruciaal om een zorgvuldig evenwicht te vinden tussen financiële beheersbaarheid en maatwerk, bijvoorbeeld door onafhankelijke toetsing van nietgebruikelijke zorg en heldere communicatie richting inwoners over wat wel en niet onder gebruikelijke zorg valt. Er moet voldoende ruimte blijven voor maatwerk en uitzonderingen om schrijnende situaties te voorkomen. Het wordt aanbevolen: 1.

Een onafhankelijk adviespanel op te nemen voor woningvoorzieningsbeslissingen. 2. Een herzieningsmechanisme of hardheidsclausule te implementeren bij het primaat van verhuizen. 3. Een minimumfrequentie vast te leggen voor herziening van het toezichtsbeleidskader. 4. Een uitzonderingsclausule op te nemen voor acute gevallen bij maatwerkvoorzieningen. 7. Tot slot Deze aanpassingen waarborgen de doelmatigheid zonder onbedoelde negatieve effecten voor kwetsbare burgers. De kans is reëel dat de Centrale Raad van Beroep (CRvB) op termijn eenzelfde soort uitspraak doet voor de Wmo. Vanuit dat oogpunt is het verstandig hierop te anticiperen en ook de verordening voor de Wmo op dit punt aan te passen. Wij vertrouwen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zien uw reactie met belangstelling tegemoet. Met vriendelijke groet, Namens de CAR Dijk en Waard: Willeke Kelderman, vice-voorzitter, en Cora Soetens