Boek concept Stedenbouwkundige vuistregels Proeftuin De Frans
Tekst van het document
DE FRANS
Stedenbouwkundige Vuistregels Proeftuin De Frans 12 september 2024
MORE Architecture
Inhoud Hoofdstuk 1
Introductie 3
De Frans: innovatieve groei 5
Hoofdstuk 2
Stedenbouw 9
Principes Gebiedsvisie 10 Stedenbouwkundige voorbeelduitwerking De Frans
11
Stedenbouwkundige deelgebieden 12
Hoofdstuk 3
Vuistregels per deelgebied
13
Proces tot komen van vuistregels
14
Leeswijzer vuistregels 15 Vuistregels deelgebied Het Hof 17 Vuistregels deelgebied Het Hart
31
Vuistregels deelgebied De Campus
50
Vuistregels deelgebied De Tuin 67
Vuistregels De Frans
12 september 2024
2
MORE Architecture
HOOFDSTUK 1
INTRODUCTIE
Vuistregels De Frans
12 september 2024
3
MORE Architecture
De Frans, gelegen in het hart van de gemeente Dijk en Waard
Vuistregels De Frans
12 september 2024
4
MORE Architecture
De Frans: innovatieve groei
De Opgave Nederland wordt geconfronteerd met grote ruimtelijke uitdagingen. Er is een tekort aan betaalbare woningen, maar dat is niet het enige: er is een klimaatopgave, de bevolking vergrijst, er komen Nederlanders bij die een woning en een baan nodig hebben en ons werk verandert door digitalisering. Ook de gemeente Dijk en Waard wordt geconfronteerd met deze uitdagingen en heeft stevige ambities. In het Coalitieakkoord 2022-2026 is de ambitie om 10.000 woningen tot 2030 te realiseren. Daarnaast is er meer aandacht voor sociale duurzaamheid en ecologie en moet er voldoende ruimte zijn voor werken. Het is niet voor het eerst dat Dijk en Waard met stevige groei en verandering wordt geconfronteerd. Sinds Heerhugowaard in de jaren ‘70 aangewezen werd als zogenaamde ‘groeikern’, ontwikkelde de gemeente zich en was zelfs enkele jaren de snelst groeiende gemeente van Nederland. In hoog tempo werden woonwijken gerealiseerd, met veelal grondgebonden eengezinswoningen. Er ontstond binnen een decennium een nieuwe stad in de polder! De ambities van de Nederlandse groeikernen kwamen voort uit de Tweede Nota ruimtelijke ordening en waren gericht op goed en betaalbaar wonen nabij grote steden. Leven dicht bij het groen in een sociale omgeving.
Wonen in wijken met een menselijke maat, waar kinderen op een prettige manier konden spelen en naar school konden, en er voor een brede middenklasse toegang was tot wonen. Het woonerf was de ‘innovatie’ die deze ambities misschien wel het beste representeerde. Michelle Provoost beschrijft in haar essay ‘Een Onvoltooid Project – Over de toekomst van onze groeikernen’ hoe de groeikernen van de jaren zestig en zeventig aan de ene kant antwoord gaven op een groeiende behoefte aan individualiteit, maar ook dat de groeikernen werden gekenmerkt door experiment en vernieuwingsdrang. Ook in Heerhugowaard zien we deze ambities terug: water wordt actief geïntegreerd in de leefomgeving. Er wordt collectief gewoond rondom groene hoven. Er zijn experimenten met woningtypen en ontsluiting.
De groeikern in ontwikkeling Fotoarchief Gemeente Heerhugowaard
Ook in de jaren erna bleek dat er in Heerhugowaard ruimte was voor vernieuwing in stedelijke ontwikkeling. In de ontwikkeling van de ‘Stad van de Zon’ werd al in de jaren ‘90 ingezet op duurzaamheid, CO2-neutraliteit en het integreren van het landschap. De Stad van de Zon heeft met zijn innovatieve karakter een pioniersrol vervuld in het inpassen van duurzame ambities in stedenbouwkundige plannen elders in Nederland.
Vuistregels De Frans
12 september 2024
5
MORE Architecture
De volwassen groeikern Inmiddels zijn de groeikernen volwassen steden geworden. Tegelijkertijd verschilt de stedelijke opgave in het Nederland van vandaag niet veel van die van destijds. De grote uitdagingen zijn (nog steeds) betaalbaar wonen, duurzamer leven en sociale cohesie. Het grote verschil is dat we de groei van onze steden dit keer niet in uitbreiding, maar in binnenstedelijke ontwikkeling zoeken. Het gaat om het verdichten van onze groeikernen. Dat betekent dat een ander type stedelijkheid wordt ontwikkelt, dan in de oorspronkelijke groeikernen de standaard was. Van sub-urbaan wonen met een (grote) tuin en een auto voor de deur, naar een meer stedelijke manier van leven. De Frans is het gebied waar al deze veranderingen en ambities samenkomen.
De Frans De Frans is een langgerekt gebied in het hart van de Gemeente Dijk en Waard. Het gebied is ongeveer 22 hectare groot en kent in de huidige situatie diverse identiteiten en gebruikers. Het is een gemengd gebied waar wordt gewerkt, geleerd en gewoond. Er is een groot aantal maatschappelijke voorzieningen, denk aan: MagentaZorg, de scholen Vonk en Trinitas College Johannes Bosco, Sporthal de Deimoshal en het AZC. Maar in het gebied zijn ook veel bedrijven gevestigd zoals Tante Suus, Autobedrijf Andriessen, Attain Technologies, Balletschool Heerhugowaard, diverse autogarages en enkele kinderdagverblijven. Deze mix maakt De Frans tot een rijk en divers gebied. De Frans zal de komende jaren een transitie ondergaan en veranderen van werkgebied naar een gevarieerd woon-, leer- en werkmilieu. In deze transformatie komen verschillende hedendaags opgaven samen; de klimaat- en de woningbouwopgave, de energie- en de mobiliteitstransitie. Deze opgaven vragen dan ook om een andere aanpak van verstedelijken. In een organische gebiedsontwikkeling wordt De Frans stapsgewijs ontwikkeld richting een eindbeeld.
Gebiedsvisie In Opdracht van de Gemeente Dijk en Waard hebben SITE Urban Development en MORE Architecture in nauwe samenwerking met gebiedspartners gewerkt aan een visie voor het gebied. Deze gebiedsvisie beschrijft de ambities voor ‘Proeftuin De Frans’. De inzet is stevig: De Fitte Frans geeft een basis voor een gezonde leefstijl en is een toekomstbestendige leefomgeving. In een serie thematische ateliers is dit gebiedsconcept ontwikkeld. Hiervoor zijn zes gebiedsessenties geformuleerd. Het plan wordt ontwikkeld volgens de strategie ‘Developing Apart Together’. De Frans verdelen we onder in vijf complementaire deelgebieden. De ‘Levensader’ vormt hierin de verbinder en activator. Proces van groei v.l.n.r.
1875 - 1900 / 1925 - 1950 1975 - 1990 / 2000 - 2020
Vuistregels De Frans
12 september 2024
6
MORE Architecture
De transformatie van De Frans biedt kansen. Er worden woningen toegevoegd en er kan een verbinding worden gemaakt met het in ontwikkeling zijnde Stationskwartier. Voor de transformatie zijn in Gebiedsvisie Proeftuin De Frans een achttal ruimtelijk-programmatische principes gedefinieerd. Deze ruimtelijke principes vormen de basis van het stedenbouwkundige kader voor dit gebied.
Stedenbouwkundige voorbeelduitwerking De transformatie van De Frans is een dynamische gebiedsontwikkeling. Vanwege de verschillende eigenaren zal het gebied gefaseerd door de tijd worden ontwikkeld. We werken niet met een statisch stedenbouwkundig eindbeeld of een ‘blauwdruk’ maar een co-creatie op basis van een kwalitatief ruimtelijk kader. In workshops met gebiedspartners is gekomen tot het ruimtelijk kwalitatieve kader voor De Frans. Samen met gebiedspartners heeft de gemeente zich laten inspireren door de visie van gerenommeerd architecten op goed wonen en binnenstedelijke verdichting. Ook organiseerden we een excursie om het gesprek over verdichting en beeldkwaliteit met elkaar te voeren.
Ruimtelijk kwalitatief kader met flexibiliteit De mogelijke richting voor de ontwikkeling van De Frans zijn vertaald in stedenbouwkundige ‘vuistregels’. Deze vuistregels beschrijven het kwalitatief ruimtelijke kader waarbinnen de verschillende deelgebieden kunnen transformeren. Omdat elk deelgebied zijn eigen identiteit heeft gelden per deelgebied specifieke vuistregels. De complexiteit van de gebiedsontwikkeling, vraagt om een flexibele benadering van de vuistregels. Daarom is voor het college van de gemeente Dijk en Waard mogelijk om, mits in de geest van de regel, goed beargumenteerd van de vuistregels af te wijken. Het stedenbouwkundig kader voor de ontwikkeling van Proeftuin De Frans bestaat naast de vuistregels uit een beeldkwaliteitplan (BKP) en het inrichtingsplan voor de openbare ruimte. Deze documenten vormen samen het ruimtelijk kader op basis waarvan bouwplannen ontwikkelt kunnen worden. De ambtelijke organisatie bestaat uit een ontwikkelteam, een Q-team stedenbouw en op gebouwniveau wordt samengewerkt met de Commissie Ruimtelijke voor Kwaliteit.
Jaarringen Heerhugowaard v.l.n.r.
Stationsweg / Schrijverswijk Molenwijk / Butterhuizen Zuidwijk / Stad van de Zon
Vuistregels De Frans
12 september 2024
7
MORE Architecture
Deelgebieden In de Frans ontstaan vijf complementaire deelgebieden: De Kop, Het Hof, Het Hart, De Campus en De Tuin. Elk deelgebied krijgt zijn eigen identiteit, sfeer, inrichting en programmamix. De Kop sluit aan bij het stedelijke karakter van de ontwikkeling van het Stationskwartier en de Onderwijstuin. Het Hof geeft ruimte voor rust en reflectie. Het Hart bruist door zijn rijke programmamix welke uitnodigt tot verblijven. De Campus wordt een gemengd gebied waarin ook lokale bedrijven, creatieve ondernemers en onderwijsinstellingen met elkaar verbonden zijn. De Tuin wordt gekenmerkt door ruimte in een groene omgeving. De Levensader loopt door het hele plangebied en bindt de verschillende sferen, dynamieken en uitstralingen van de deelgebieden samen.
Innovatief doorbouwen De Frans is in de gebiedsvisie omschreven als ‘Proeftuin’. Het innovatieve karakter van De Frans zit hem niet alleen in de inhoudelijke ambities – verdichten, duurzame stadswijk, nieuwe stedelijke typologieën, slim mobiliteitsprincipe – maar ook in het proces waarmee dit plan tot stand is gekomen. Hier wordt een stadswijk gemaakt door middel van organische stedenbouw: gestart met ‘versnellingslocaties’, ontstaan vanuit co-creatie met en tussen gebiedspartners en zal stap voor stap worden gerealiseerd. Het past daarmee naadloos in het karakter en bij de cultuur Heerhugowaard in de gemeente Dijk en Waard. In De Frans wordt doorgebouwd op de geschiedenis van de innovatieve groeikern.
Proces van c0-creatie v.l.n.r.
ontwerpatelier 14 februari 2023 , excursie 12 april 2023 ondertekening gebiedsconvenant 28 juni 2023 architecten inspiratiemiddag 15 januari 2024, ontwerpatelier 27 februari 2024 ontwerpatelier 26 maart 2024,, excursie BKP en OR 16 april 2024
Vuistregels De Frans
12 september 2024
8
MORE Architecture
HOOFDSTUK 2
STEDENBOUW
Vuistregels De Frans
12 september 2024
9
MORE Architecture
Ruimtelijk-programmatische principes gebiedsvisie In de gebiedsvisie zijn zes gebiedsessenties 2.deLandschap als structurerend element – doorwaarbaarheid N/Z uit het gebiedsconvenant vertaald naar acht meer concrete ruimtelijke en programmatische De Frans bestaat in huidige situatie uit een uitgangspunten voor dedeelgebieden ontwikkeling van De paar die onderling weinig verbonden zijn, maar ook niet met de Fitte Frans. De principes geven richting aan de omliggende bestaande wijken. Ook zijn er zeervan grotere programma’s hetbasis gebied,van die ruimtelijke uitwerking het gebied, inop een barrière zijn om als wandelaar doorheen het gebiedsconcept te ‘De Fitte Frans’. lopen. Op zich is dat geen probleem,
1. Bebouwing langs spoor biedt (geluids)luwte De Frans is in de tijd geleidelijk aan ontwikkeld, steeds meer bedrijven of grote functies vonden hun plek in het gebied tussen de Westtangent en het spoor. Voor bedrijven een fijne en bereikbare plek, maar om hier een prettig een woonmilieu van te maken liggen er nog enkele obstakels. (die gelukkig goed te overkomen zijn!)
De Zandhorst Spoor
gesloten tot gemengd woon-werk gebiedprogramma is het Levensader wel 3. Levendig programma aan de open plintenmet open plinten 4. Gezond parkeerprincipe op gebiedsniveau 3.DeLevendig aanmet de Levensader 4. Gezond parkeerprincipe op gebiedsniveau Voorwaarden voor een prettige De Gebiedsvisie Proeftuin Frans is in oktober maar wanneer De Frans zich transformeert van belang dat er meer verbindingen en
doorwaadbaarheid ontstaat. van Dijk 2023 vastgesteld door de Gemeenteraad De Frans bloeit op tot een fijne leefomgeving Voorwaarden voor een verbonden en Waard. Deze principes uitgangspunt Dezijn Franshet bloeit op tot een fijne buurt leefomgeving met oa woon-, werk-, en onderwijsprogramma > Doorbreek barrièrewerking met oa daarom woon-, de werk-, en onderwijsprogramma geweest voor de stedenbouwkundige vuistregels. en andere voorzieningen! Nuvan is het grote gebouwen en private kavels door ennog andere voorzieningen! Nu is het nog
leefomgeving
open
> Het is daarom van belang om aan de gent In de Fitte Frans word je aangemoedigd om Frans word je aangemoedigd Westtan de Fitte om spoorzijde van De Frans voorIn‘bescherming je gezond te bewegen, wat zich ook uit in te bewegen, wat zich ook uit in je gezond en beschutting’ te zorgen tegen geluid en het parkeerprincipe op gebiedsniveau. Dat parkeerprincipe fijnstof. Dit zou kunnen in dehet vorm van hogere op gebiedsniveau. Dat een bedrijventerrein met veelwandelroutes verharding en betekent: gezond voor het klimaatbetekent: en gezondgezond voor het klimaat en gezond publiek toegankelijk maken; en een bedrijventerrein met veelteverharding gebouwen of een bredere korrel. introverte gebouwen, maar inhekken de toekomst voor je lichaam. In de Frans wordt voor in de je lichaam. In de Frans wordt in de weg te nemen; en onbebouwde introverte gebouwen, maar in de toekomst die gebruikt worden door fiets, auto en voor Frans zich opent. Qua ruimtelijke uitwerking tweede is De zeer bereikbaar is het hier prettig verblijven in een is groen eersteTen plaats ingezet opFrans fietsen eneerste wandelen, ruimte om open te stellen. logistieke ontsluiting.
hetgebouwen hier prettig verblijven in een groen plaats ingezet op fietsen en wandelen, houdt dat een kleinere korrel in, lagere door de Westtangent, maar vormt de weg en levendige buurt waar gewoond en en levendige buurt waar gewoond en gevolgd door OV, deelmobiliteit engevolgd de eigen door OV, deelmobiliteit eigen hoogteaccenten bij > Zorg daarnaast voor ‘aanheling van het bebouwingenendeeventueel tegelijkertijd een grote barrière tussen de Op termijn: gewerkt wordt. De Levensader is de plek wordt. De Levensader is de plek auto. De buurt is groen en de auto auto. is uit De hetbuurt is groen en de auto is uit het gewerkt stedelijk weefsel’. Maak meer verbindingen de entrees naar De Frans. nieuwe buurt en de omliggende buurten. > Voor de lange termijnvisie zal de waar het stedelijk leven zich afspeelt: zicht! het stedelijk zichdat afspeelt: zicht! met dewaar aanliggende stadleven en zorg je als Gebouwen hebben hun rug nu richting de > Ten derde mag er meer diversiteit in verkeersafwikkeling ten gevolge van gebouwen openen zich met voorzieningen Voorwaarden groene en fitte Frans gebouwen openen zich metvan voorzieningen voetganger of fietser gemakkelijk de Voorwaarden en fitte Frans Westtangent, en zijn ook ver verwijderd vangroenebebouwing ontstaan in De Frans als de de toename van woningen onderzocht of werkprogramma in de pinten.
Langs deze In Proeftuin De Frans wordt of naast werkprogramma in gebied de pinten. Langs deze buurten De Frans het in kan Proeftuin de weg door een sloot, gras,Infietspad enDe Frans wordt verschillende deelgebieden zich ontwikkelen. moeten worden, net als passende route vind je fijne plekken om te geëxperimenteerd endat gezonde route vind je fijne om teDe verblijven De Levensader is plekken de plek waar Fitte De Frans is gastvrij. Dat betekent er De Levensader is de plek waar Deverblijven Fitte De Frans is gastvrij.met Dat nieuwe betekent er fietsen. geëxperimenteerd nieuwe en dat gezonde parkeren. Het is onduidelijk als voorbijganger metDeze diversiteit uit zich in vormgeving en maatregelen voor de Westtangent (bijv. mobiliteitsvormen. plek Frans echt totvoor levenlevendig komt. Het is deFrans groteecht tot leven komt. Het is de grote plek is voor iedereen in De Frans en datisdevoor iedereen in De Frans en dat de Voorwaarde wat zich afspeelt in De Frans.mobiliteitsvormen. >straatbeeld Gebruik daarvoor voor bijvoorbeeld destraatbeeld bebouwingshoogte. De hoogte staat open verbeteren oversteekbaarheid, een veilig Voorwaarde levendig verbinder van De Frans. Hier komt veel inclusieve samenleving een belangrijk doel is. verbinder van De Frans. Hier komt veel inclusieve samenleving een belangrijk doel is.
> Zo is de Levensader autovrij en de rest van polderstructuur die er vroeger lag. Deze Historische polderstructuur lag er nog in 1960: sloten doorkruisten naderen in de te vullen maar het maximum ligt fietsconcept, langzaamverkeerroutes) en Zo is de Levensaderom autovrij rest van > Maatschappelijke-, en commerciele > Zorg er daarom voor dat er>een ‘gezicht’ Maatschappelijke-, en commerciele gebruikskwaliteit, levendigheid en groen. gebruikskwaliteit, levendigheid en > groen. De Frans. (topotijdreis) De Frans autoluw routes kunnen straatjes worden bij 6 lagen aan de zijde Westtangent en 8 kruispuntoplossingen. De Frans autoluw Voorwaarden voorkomen segregatie per Voorwaarden voorkomen segregatie per voorzieningen alleen aan de noord-zuid Levensader, wordt gemaakt richting de stad, en dat de alleendeaan de Levensader, Tegelijkertijd heeft Levensader ook een Tegelijkertijd heeft de Levensader voorzieningen ook een lagen aan de spoorzijde. deelgebied > Parkeren wordt gereguleerd op >deelgebied Parkeren wordt gereguleerd op praktische functie: namelijk de voorziening praktische namelijk de voorziening > Werkprogramma mogelijk 70functie: zoveel 71 >aan Werkprogramma zoveel mogelijk aan 70 Zo kan er maximaal >worden Het woningbouwprogramma voorworden de gehele >gebiedsniveau. Het woningbouwprogramma voorgebiedsniveau.
de gehele Zo kan er maximaal in warmte en koude, riool, afval, energie en in warmte en koude, riool, afval, energie en of in de buurt van de Levensader (indien of in de buurt van de Levensader (indien ingezet dubbelgebruik; ermiddenhuur, mogelijke Frans isop 30% sociale huur,zijn 20% Frans is op 30% sociale huur, zijn 20% ingezet dubbelgebruik; er middenhuur, mogelijke water. water. werkprogramma toelaat) 1. Zoveel mogelijk aan noordzijde1.in pockets Deze hiërarchie/stappen gelden voor een werkprogramma toelaat) reducties opkoop de parkeernorm kan Zoveel mogelijk aan noordzijde in pockets Deze hiërarchie/stappen 10% sociale en 40% vrij(wat in tekan vullen. 10% sociale en 40% vrij(wat in tereducties vullen.
op koop de parkeernorm Voorwaarden voor succesvolle Levensader Voorwaarden voor succesvolle Levensader op maaiveld parkeren op basis vanop maaiveld parkeren geleidelijke naar een gezondere varieëren per deelgebied); en zijn er kansen per deelgebied); optransitie basis van geleidelijke transitie naar varieëren endeelgebied zijn er kansen > De Levensader zal door complementaire verblijfsgebied als kwalitatief verblijfsgebied > Deze verhouding moet per > Deze verhouding moet per deelgebied >als Dekwalitatief Levensader zal door complementaire maximaal dubbelgebruik mobiliteitsoplossing die nodig is voor de om autoparkeren zo veel mogelijk uit het zicht > maximaal dubbelgebruik mobiliteitsoplossing die n mogelijk entrees en woningen metmogelijk entrees en woningen met om autoparkeren zo veel uit het zicht > Zoveel identiteiten van de deelgebieden verschillen van Zoveel gerealiseerd worden voormogelijk een maximale gerealiseerd worden voor een maximale verschillen beoogdeop verdichting van De Frans.beoogde verdichting van 2. Vervolgens overdekt op begane >van Zet daarom keuken in de op deelgebieden het vanaan de Levensader > Zet daarom in op het combinerenidentiteiten te organiseren. 2.grond Vervolgens overdekt begane grond opcombineren begane grond te organiseren. keuken op begane grond aan de Levensader in karakter per deelgebied menging en om segregatie te voorkomen.
menging en om segregatie te voorkomen. in karakter per deelgebied of half verdiept onder gebouwen het ondergrond en bovengrond bij investeringen ondergrond en bovengrond bij investeringen of half verdiept onder gebouwen het > Geen bergingen en parkeervoorzieningen Het socialeprincipe woningbouw programma wordt Algemeen Het sociale principe woningbouw programma wordt > Geen bergingen en parkeervoorzieningen parkeren organiseren. Algemeen in deaan Levensader. Denk aan het aanleggen in de Levensader. Denk aan verbonden het aanleggen parkeren organiseren. > Pleintjes in deelgebieden > Pleintjes in deelgebieden verbonden aan aan de Levensader in het deelgebied Kop/Hart, Campus en in het deelgebied Kop/Hart, Campus en Ruimtelijk houdt dat in dat er per deelgebied aan de Levensader 3. Laatste parkeervraag afvangen in van een warmteen energienet en daarbij Ruimtelijk houdt dat in dat er per deelgebied van warmteen energienet daarbij Deeen Frans isen divers. Als jetoegankelijk over en deDe Levensader De Frans wordt organisch ontwikkeld, Frans is divers. Als je over de Levensader De Frans wordt organisch ontwikkeld, 3.
Laatste parkeervraag afvangen in Levensader openbaar Levensader en openbaar toegankelijk Tuin ingevuldmoet in samenwerking met een inclusief aanbod Tuin ingevuld moet in samenwerking methet een het parkeren worden georganiseerd (tijdelijke) parkeerhub ook groen aanleggen en bijvoorbeeld een parkeren worden georganiseerd ook groen aanleggen en bijvoorbeeld een wandelt wandel je vanuit het stationsgebied maar wel met een stip op de horizon. De met een stip op de horizon. De wandelt wandel je vanuit het stationsgebied maar wel (tijdelijke) parkeerhub inclusief aanbod woningbouwcorporatie. woningbouwcorporatie. volgens de volgende stappen: van vernieuwende > Collectieve binnenruimten volgens de volgende stappen: speelplek. eerst door de Kop van het ook Hartzoveel door een verschillende gebouwen en plekken die in eerst door de binnenruimten Kop van het Hart een verschillende gebouwen en plekken diemobiliteitsconcepten in van vernieuwende mobiliteitsconcepten >speelplek.
Collectieve ookdoor zoveel mogelijk ontsloten aan de Levensader > Daarnaast is het doel om in De Frans de > Daarnaast is het doel om in De Frans desluiten hoogstedelijk gebied, via het rustigere hof de deelgebieden gerealiseerd worden hoogstedelijk gebied, via rustigere hof de deelgebieden gerealiseerd worden sluiten mogelijk ontsloten aan dehet Levensader > locaties De verschillende deelgebieden en locaties > De verschillende deelgebieden en 72 73 72 doorstorming van de vergrijzende bevolking doorstorming van de vergrijzende bevolking kom je in het stadse Hart, waarna je meer aan bij de identiteit van de plek. je inFrans het stadse Hart,inwaarna meer aan bij de identiteit van de plek. van De zullen zich anderejetempo’s van De Frans zullen zich in andere kom tempo’s op gang te brengen. 30% van de woningen op gang te brengen. 30% van de woningen openheid gaat ervaren in de Campus, om tot gaat ervaren in de Campus, omvoor tot een stoep, bieden tot ontmoeting. Tegelijkertijd is voor een samenhangend • Minimaal 14m breed: voor stoep, Tegelijkertijd bieden toteen ontmoeting. is • De Minimaal 14m breed: gaan ontwikkelen. Levensader hoeft gaan ontwikkelen. De Levensader openheid hoeft Voorwaarden Voorwaarden voor een samenhangend in De in je Defietst Fransen moeten daarom geschikt zijnFrans voor moeten daarom geschikt zijn voor rust teniet komen in de Tuin.
te komen de keer Tuin.aangelegd te worden, de Levensader een route, groenvoorziening, (en een doorgang de fietspad Levensader route, je fietst en groenvoorziening, fietspad (en doorgang daarom niet ininéén daarom in één keer aangelegdrust te worden, deelgebied dat organisch ontwikkeld wordtdat organisch ontwikkeld wordt deelgebied ouderen, ouderen, waarvan 40% geclusterd wonen waarvan 40% geclusterd wonen voor noodverkeer) wandelt door de Frans. De route is wandelt geen door de Frans. De route is geen voor noodverkeer) maar kan per deelgebied ontwikkeld worden. maar kan per deelgebied ontwikkeld worden. Voorwaarden voor samenhangende Voorwaarden voor samenhangende > Het eigen karakter van de deelgebieden uitkarakter >(1/3 Hetineigen van in dekoopsegment deelgebiedenof uit sociale huur, 2/3 (1/3 in sociale of doorgaande (snel)fietsroute, maar een huur, 2/3 in koopsegment • Langs de Levensader is de bebouwing doorgaande (snel)fietsroute, maar een •dieLangs de Levensader is de bebouwing deelgebiedenen die organisch ontwikkeld deelgebiedenen organisch ontwikkeld > Om te waarborgen die > Om gebruikskwaliteit te waarborgen diegebruikskwaliteit zich ook in de typologie van bebouwde en zich in de typologie van bebouwde en vrijeook sector huur). vrije sector huur). rustigere verbinding. wat zorgt voor een verbinding.
drie lagen hoog, wat zorgt voor eendrie lagen hoog,rustigere worden past bij een gemengde woon-werk omgeving past bij een gemengde woon-werkworden omgeving onbebouwde ruimte. De figuur laat zien dat ruimte. De figuur laat zien dat onbebouwde menselijke maat. • er DeisLevensader is maximaal groen: er is moeten de verschillende menselijke maat. • De Levensader is maximaal groen: > Per deelgebied moeten de verschillende > Per deelgebied Ieder deelgebied heeft dustezijn eigen >en Ieder dus zijn een deelgebied gevoel van heeft continuïteit te eigen bereiken en>een gevoel van continuïteit bereiken per deelgebied andere soorten gebouwen per deelgebied andere soorten gebouwen • ErDe Levensader waar is eenmogelijk verbinder. vindt bomenrij waar bomenrij ende woningbouwprogrammering eenErdubbele en mogelijk een dubbele • De Levensader is een verbinder. vindt bouwplannen de woningbouwprogrammering bouwplannen identiteit, sfeerzijn ener doelgroep voort FSI 2.5 FSI 1.4 FSI 2.5 FSIFSI 1.50.7 FSI 0.7 identiteit, doelgroep die voortFSI FSI 1.4 FSI 1.5 FSI 0.7 binnen Fransen zijn er een paar eisen aan0.7 de binnen de Frans een paar die eisen aan de desfeer en openbare ruimte passen: vanen straatjes en ruimte passen: van straatjes en openbare interactie plaats binnen de deelgebieden: eentbv gedeelte onverhard verevenen.
in het profiel tbv interactie plaats binnen de deelgebieden: een gedeelte onverhard in het profiel (bestaand) verevenen. (bestaand) bouwt op huidige krachten enprofiel aanhaakt op bouwt en aanhaakt op de Levensader. Zo iskrachten het minimale profiel van Levensader. Zo is het minimale vanop dehuidige stadse blokken in het Hart tot wonen in blokken het stadse in het Hart tot wonen in het langs de levensader ontstaan levendige langs de levensader ontstaan levendige klimaatadaptatie en groen beleving.klimaatadaptatie en groen beleving. kansen door dehet ligging vangebied een deelgebied kansen de ligging van een deelgebied Levensader het gehele gebied gelijk: Levensader door gehele gelijk:door door groen in de Tuin. groen in de Tuin. pleintjes en parkjes en straatjes diepleintjes kans en parkjes en straatjes die kans (bijv. dichtbij het station of juist het (bijv. dichtbij het station of juist het 74 74 75 > Vanwege het versnipperd eigendom in Dehet versnipperd eigendom in De > Vanwege sportlandschap). Om de samenhang te sportlandschap). Om de samenhang te Frans is het van belang dat kavels individueel Frans is het van belang dat kavels individueel borgen in de verschillende deelgebieden borgen in de verschillende deelgebieden ontwikkeld kunnen worden. Tegelijkertijd ontwikkeld kunnen worden.
Tegelijkertijd zetten we in op een eigen programmamix zetten we in op een eigen programmamix wordt samenwerken aangemoedigd, wordt samenwerken aangemoedigd, (van blauw/niet-wonen tot paars/gemengd (van blauw/niet-wonen totdepaars/gemengd > Voor gehele Frans komt dit >neer Voor de gehele Frans komt dit neer vanwege de meerwaarde die ruimtelijk, vanwege de meerwaarde die ruimtelijk, tot rood/wonen). tot rood/wonen). op een bandbreedte van 880 tot 1.100 op een bandbreedte van 880 tot 1.100 Vuistregels De Frans 12 september 2024 10 procesmatig en ontwikkeltechnisch kan procesmatig en ontwikkeltechnisch kan woningen, met een FSI 1.2 (exclusief woningen, met een FSI 1.2 (exclusief > Ook krijgt ieder deelgebied een eigen > Ook krijgt ieder deelgebied een eigen ontstaan. ontstaan. parkeerprogramma). bandbreedte voor streefdichtheid mee (FSI). voor parkeerprogramma). bandbreedte streefdichtheid mee (FSI).
1. landschap als structurerend element
5. (publieke) Investering focussen op de Levensader 5. (publieke) Investering focussen op de Levensader
2. bebouwing langs spoor biedt (geluids)luwte
6. Een divers woningbouwprogramma 6. Een divers woningbouwprogramma in elk deelgebiedin elk deelgebied
3. levendig programma
7. Programmatische samenhang persamenhang deelgebiedper deelgebied 7. Programmatische
4. parkeerprincipe op gebiedsniveau
8a. Ruimtelijke 8a. samenhang persamenhang deelgebiedper deelgebied Ruimtelijke
5. investeren in de levensader
6. divers woningbouwprogramma in elk deelgebied
7. programmatische samenhang per deelgebied
8. ruimtelijke samenhang per deelgebied
MORE Architecture
Stedenbouwkundige voorbeelduitwerking De Frans
Stationsgebied
Zandhorst
Schrijverswijk
Vuistregels De Frans
De Vork
Heemradenwijk
12 september 2024
11
MORE Architecture
Deelgebieden De Frans
De Kop
Vuistregels De Frans
Het Hof
Het Hart
De Campus
12 september 2024
De Tuin
12
MORE Architecture
HOOFDSTUK 3
VUISTREGELS
Vuistregels De Frans
12 september 2024
13
MORE Architecture
Proces tot komen van vuistregels Gebiedsconcept door SITE
Ondertekening Gebiedsconvenant (27 juni 2023)
Gebiedsvisie vastgesteld (10 oktober 2023)
gebiedsconcept SITE
1. Bebouwing langs spoor biedt (geluids)luwte
2. Landschap als structurerend element – doorwaarbaarheid N/Z
De Frans is in de tijd geleidelijk aan ontwikkeld, steeds meer bedrijven of grote functies vonden hun plek in het gebied tussen de Westtangent en het spoor. Voor bedrijven een fijne en bereikbare plek, maar om hier een prettig een woonmilieu van te maken liggen er nog enkele obstakels. (die gelukkig goed te overkomen zijn!)
De Frans bestaat in huidige situatie uit een paar deelgebieden die onderling weinig verbonden zijn, maar ook niet met de omliggende bestaande wijken. Ook zijn er zeer grotere programma’s in het gebied, die een barrière zijn om als wandelaar doorheen te lopen. Op zich is dat geen probleem, maar wanneer De Frans zich transformeert tot gemengd woon-werk gebied is het wel van belang dat er meer verbindingen en doorwaadbaarheid ontstaat.
Voorwaarden voor een prettige leefomgeving
De Zandhorst
gesloten
> Het is daarom van belang om aan de spoorzijde van De Frans voor ‘bescherming en beschutting’ te zorgen tegen geluid en fijnstof. Dit zou kunnen in de vorm van hogere gebouwen of een bredere korrel. Ten tweede is De Frans zeer bereikbaar door de Westtangent, maar vormt de weg tegelijkertijd een grote barrière tussen de nieuwe buurt en de omliggende buurten. Gebouwen hebben hun rug nu richting de Westtangent, en zijn ook ver verwijderd van de weg door een sloot, gras, fietspad en parkeren. Het is onduidelijk als voorbijganger wat zich afspeelt in De Frans. > Zorg er daarom voor dat er een ‘gezicht’ wordt gemaakt richting de stad, en dat de
Ontwerpend onderzoek middels maquettes
Vuistregels De Frans
+
Ontwerpateliers met betrokken partijen
+
open
Spoor
Westtangent
Frans zich opent. Qua ruimtelijke uitwerking houdt dat een kleinere korrel in, lagere bebouwing en eventueel hoogteaccenten bij de entrees naar De Frans. > Ten derde mag er meer diversiteit in bebouwing ontstaan in De Frans als de verschillende deelgebieden zich ontwikkelen. Deze diversiteit uit zich in vormgeving en bebouwingshoogte. De hoogte staat open om nader in te vullen maar het maximum ligt bij 6 lagen aan de zijde Westtangent en 8 lagen aan de spoorzijde.
Ruimtelijke principes uit gebiedsvisie
12 september 2024
Voorwaarden voor een verbonden buurt > Doorbreek daarom de barrièrewerking van grote gebouwen en private kavels door wandelroutes publiek toegankelijk te maken; hekken weg te nemen; en onbebouwde ruimte om gebouwen open te stellen. > Zorg daarnaast voor ‘aanheling van het stedelijk weefsel’. Maak meer verbindingen met de aanliggende stad en zorg dat je als voetganger of fietser gemakkelijk van de buurten naast De Frans het gebied in kan fietsen. > Gebruik daarvoor bijvoorbeeld de polderstructuur die er vroeger lag. Deze noord-zuid routes kunnen straatjes worden
die gebruikt worden door fiets, auto en voor logistieke ontsluiting.
Op termijn: > Voor de lange termijnvisie zal de verkeersafwikkeling ten gevolge van de toename van woningen onderzocht moeten worden, net als passende maatregelen voor de Westtangent (bijv. verbeteren oversteekbaarheid, een veilig fietsconcept, langzaamverkeerroutes) en kruispuntoplossingen.
70
Historische polderstructuur lag er nog in 1960: sloten doorkruisten De Frans. (topotijdreis)
71
=
Vuistregels per deelgebied
14
MORE Architecture
Leeswijzer vuistregels
Ambitie
Referentie
Wat willen we bereiken
Regel
Diagram
Welke regels zijn nodig
Vuistregels De Frans
Welk beeld hoort daarbij
Ruimtelijke vertaling regel
12 september 2024
15
MORE Architecture
Vuistregels per deelgebied *
VUISTREGELS HET HOF
VUISTREGELS HET HART
VUISTREGELS DE CAMPUS
VUISTREGELS DE TUIN
* De ontwikkeling van het deelgebied De Kop begint in een later stadium. Eventuele ontwikkelingen in dit deelgebied worden specifiek behandeld. Vuistregels De Frans
12 september 2024
16
VUISTREGELS HET HOF
Deelgebied Het Hof
De Kop
Vuistregels De Frans | Het Hof
Het Hof
MORE Architecture (8a. Ruimtelijke samenhang per deelgebied)
Het Hart
De Campus
12 september 2024
De Tuin
18
Programma
MORE Architecture (7. Programmatische samenhang per deelgebied)
In de huidige situatie wordt het deelgebied Het Hof gekenmerkt door uitsluitend een zorgfunctie. Een zorgprogramma blijft ook in de toekomst een kenmerkend onderdeel van Het Hof. Zoals de naam van dit deelgebied al doet vermoeden wordt de stedenbouwkundige structuur van Het Hof gekenmerkt door verschillende hoven. Verschillend in schaal en maat, uiteenlopend in gebruik, divers in toegankelijkheid en afwijkend in configuratie ontstaat er binnen de hof-typologie een gevarieerde leefomgeving. Naast een zorgfunctie wordt er in Het Hof ook gewoond, is er royaal ruimte voor verblijven in een groen ingerichte openbare ruimte en ontstaat er rondom het Hofplein een mix van verschillende voorzieningen (zie bijlage 1. Fasering). Kortom een woonmilieu waar verschillende doelgroepen hun thuis vinden en waar verschillende zorgfuncties goed bereikbaar zijn voor de bewoners van gemeente Dijk en Waard. -Oppervlakte deelgebied 39.290m2 - FSI 1 (zoals omschreven in gebiedsvisie) - Maximaal laadvermogen 39.290m2 - Programmamix wonen werken zorg voorzieningen
Vuistregels De Frans | Het Hof
Grenzen plangebied
12 september 2024
19
MORE Architecture
Identiteit solide architectuur met een doorwaadbaar karakter SMAQ, Hannover
< sport en spel als integraal meeontworpen onderdeel van een gezonde leefomgeving Cuypers Q Architecten, Jette
> doorwaadbaar binnenhof Baumberger & Stegmeier, Winterthur
< ontmoeten aan de vergroende Levensader Parc Billancourt, Parijs
> wonen in een hof Bureau van Eig, Vijfhuizen < hof als een beschermde omgeving Shift Architecture Urbanism , Tilburg
< duurzaam bouwen gecombineerd met een passage stimuleert doorwaadbaarheid van een hof KorthTielens, Amsterdam
groene binnentuin Saint-Mandé, MARS Architects, Parijs
autovrije openbare ruimte Müller Sigrist Architekten , Zürich centraal plein als plek voor ontmoeting Alles Wird Gut Architekten, Wenen
Vuistregels De Frans | Het Hof
12 september 2024
20
MORE Architecture
VUISTREGELS TRANSFORMATIE DEELGEBIED HET HOF 1. Gebouwde omgeving 2. Levendige straten en pleinen 3. Mobiliteit en bereikbaarheid 4. Levensader als verblijfsgebied 5. Typologie en woonkwaliteit 6. Vergroenen
Vuistregels De Frans | Het Hof
12 september 2024
21
1. Gebouwde omgeving
MORE Architecture (1. Bebouwing langs spoor biedt (geluids)luwte)
Ambitie
Referentie
De Frans is in de tijd geleidelijk ontwikkeld: steeds meer bedrijven of grote maatschappelijke voorzieningen vonden hun plek in het gebied tussen de Westtangent en het spoor. Voor bedrijven is dit een fijne en bereikbare plek, maar dat maakt het nog geen aangenaam woonmilieu. Een prettige leefomgeving ontstaat wanneer het programma, de vormgeving en inrichting van de openbare ruimte en de gebouwde omgeving op een zorgvuldige manier samenkomen. In dit hoofdstuk ligt de nadruk op vuistregels voor de gebouwen. Het is van belang om aan de spoorzijde van De Frans voor ‘bescherming en beschutting’ te zorgen tegen geluid en fijnstof ten behoeve van een aangenaam leefklimaat. Daarnaast is het belangrijk dat De Frans langs de Westtangent een ‘gezicht’ krijgt. Dit kan per deelgebied verschillen. De stedenbouwkundige opzet van Het Hof bestaat uit verschillende hoven. Elk hof is verschillend in schaal, gebruik, programma en toegankelijkheid. Het Hof bouwt voort op de hof-typologie: het idee van een door bebouwing omsloten binnenwereld. Die binnenwereld is specifiek vormgegeven voor (en het liefst met) de toekomstige bewoners van dat hof. De hof-typologie richt zich in eerste instantie naar binnen toe, maar heeft ook een relatie met de ‘buitenkant’. Elk hof is dus alzijdig en als zodanig vormgeven.
Door deze kwaliteit goed in te zetten komt het beste van twee werelden samen in en rondom elk hof.
Regel
Kwalitatief hoogwaardig vormgegeven passage naar binnenhof
Integratie van wonen, spel en samenleven in het binnenhof
PoortMeesters, Vera Yanovshtchinsky Architecten, Delft
Zelterstrasse, Zanderroth Architekten, Berlijn
Diagram
1.1
De gevel van de gebouwen staat strak in de rooilijn (zie bijlage 1. Kaart rooilijn).
1.2
Afwijken is mogelijk, mits in overleg met de gemeente en ten behoeve van publieke ruimte. Woningen op de beganegrond hebben aan de buitenzijde een Delfste stoep van 0,5 tot 1,5 m diep.
1.3 1.4 1.5
Eventuele uitkragingen blijven binnen de rooilijn. In Het Hof ontstaan twee maten van hoven; M en L (zie Werkboek bijlage 3. Maat hoven). Elk hof bestaat uit twee losse volumes die afleesbaar één hof vormen
1.6 1.7 1.8 1.9 1.10 1.11 1.12
Elk hof met maat L heeft minimaal twee passages (zie Werkboek bijlage 5. Zoekgebied passages). Elk hof met maat M heeft minimaal één passage (zie Werkboek bijlage 5. Zoekgebied passages). Aan de spoorzijde bestaan de hoven uit 4 bouwlagen. Aan de zijde van de Westtangent bestaan de hoven uit 3 bouwlagen. De bruto verdiepingshoogte van de begane grond is minimaal 4m. De bruto verdiepingshoogte vanaf de eerste verdieping is minimaal 3m. Het aantal bouwlagen van gebouwen binnenin een hof wordt in overleg met de gemeente specifiek behandeld. Gebouwen die afwijken van het maximale aantal bouwlagen worden in overleg met de gemeente specifiek behandeld. De gebouwen in het midden van dit deelgebied worden in overleg met de gemeente
(zie Werkboek bijlage 2. Delftse stoep).
(zie Werkboek bijlage 4. Afleesbaarheid hof typologie).
1.13 1.14
3m 3m 4m
woningen richten op het hof
intieme collectieve buitenruimte
levensader loopt door hof
buitenruimtes op hoogte
specifiek behandeld (zie Werkboek bijlage 6. Gebouwen specifiek behandeld). Vuistregels 1.15 De Deroute Fransvanuit | Het Hof de parkeergarage naar de woning gaat altijd via een gedeelde lobby. Er is bij
inpandig parkeren een ‘knip’ tussen de parkeervoorziening en de gedeelde lobby.
12 september 2024
22
2. Levendige straten en pleinen
MORE Architecture (1. Landschap als structurerend element - doorwaadbaarheid N/Z)
Ambitie
Referentie
De Levensader zorgt op het schaalniveau van De Frans voor de verbinding van de verschillende deelgebieden. Haaks op de Levensader vormen dwarsstraten een netwerk van verbindingen binnen het deelgebied. Daarnaast zorgen de dwarsstraten voor heldere zichtlijnen, welke bijdragen aan de visuele doorwaadbaarheid van het gebied. Hiermee bouwen we bovendien voort op de geschiedenis van de polderstructuur in het gebied. In een levendig straatbeeld komen wonen, werken en verblijven samen. Het zorgvuldig vormgeven van deze overgangszone vraagt om integrale ontwerpkracht. In een levendig straatbeeld zijn technische ruimtes zorgvuldig uit het zicht weggewerkt en/of geïntegreerd in de architectuur. Hoge hekken, gesloten kopgevels en met stickers dichtgeplakte glazen gevels zijn niet wenselijk. Binnen een fijnmazig netwerk van hoven, straten en pleinen ontstaat een leefomgeving waarin ontmoeten, verblijven en gezond leven wordt gestimuleerd. Reuring ontstaat op de straten en pleinen. De hoven bieden rust, bescherming en beschutting. Het alzijdige karakter van de hoven versterkt de sociale cohesie in dit deelgebied. Ten behoeve van de levendigheid en de ‘ogen op de straat’ wordt er ook op de begane grond gewoond. Door bijvoorbeeld de keuken aan de straatzijde te positioneren en slaapkamers op de eerste verdieping ontstaat een relatie met het leven op straat.
Ruimte voor ander programma en voorzieningen wordt geboden rondom het Hofplein
Regel Aan de straten bevinden zich woningen en gedeelde woonentrees. Rondom het plein is er ruimte voor verschillende programma’s.
2.3
De gevel van zowel de gedeelde woonentrees als van de verschillende programma’s zijn transparant. Dit is nader uitgewerkt in het beeldkwaliteitsplan. Woningen grenzend aan de straat hebben een heldere doch subtiele overgang tussen publiek en privaat waarbij voornamelijk de privacy van de bewoners wordt gewaarborgd. Er bevinden zich geen slaapkamers op de begane grond. De dwarsstraten zijn 10m breed. De afstand tussen twee losse volumes die samen één hof vormen is 10m. De kleinere tussenstraatjes zijn 6m breed, uitgezonderd passages t.p.v. de Levensader. Alle voorzieningen in relatie tot het woonprogramma (fietsparkeervoorzieningen, techniek, afvalvoorziening, trafo’s, WKO, rolcontainers bij bedrijfsgebouwen etc) zijn geintegreerd in het gebouw (zie Werkboek bijlage 7. Fietsparkeervoorzieningen en techniek). Trafo’s en WKO installaties worden geplaatst conform de eisen van de leveranciers. De gevels aan de hoven hebben een alzijdig karakter en zijn het ‘gezicht op straat’. Om gesloten gevels te voorkomen is het wenselijk dat er elke 10m een deur is, zowel aan levensader als in zijstraten De gevels parallel aan de dwarsstraten faciliteren de entrees voor fietsparkeervoorzieningen en techniek en zijn integraal onderdeel van de ontwerpopgave. De straten zijn autoluw, richten zich voornamelijk op langzaam verkeer maar zijn bereikbaar
2.5 2.6 2.7 2.8
2.9 2.10 2.11 2.12
Subtiele overgang tussen publiek en privaat
Spaarndammerhart, KorthTielens, Amsterdam
Strijp R, Bedeaux de Brouwer, Eindhoven
Diagram
2.1 2.2
2.4
Passages zorgen voor een doorwaadbaar deelgebied
collectieve buitenruim-
dwarsstraat
passage
voor nood- en hulpdiensten en ander bestemmingsverkeer. Vuistregels 2.13 Technische De Frans | Het installaties Hof op het dak zijn niet zichtbaar vanaf het straatniveau.
12 september 2024
23
3. Mobiliteit en bereikbaarheid
MORE Architecture (4. Gezond parkeerprincipe op gebiedsniveau)
Ambitie
Referentie
De Frans wordt Fit! Dit betekent dat De Frans inzet op actieve mobiliteit en gezondheid, op fietsen en op lopen. De openbare ruimte nodigt uit tot ontmoeten en zet aan tot gezond bewegen volgens het STOMP principe. Goede inrichting van de openbare ruimte is cruciaal in het stimuleren van wandelen en fietsen. Om het gebruik van de fiets te stimuleren zijn gemakkelijk bereikbare, veilige en droge fietsparkeervoorzieningen aanwezig. De principes uit de Amsterdamse Bouwbrief vormen daarom het uitgangspunt. Met het station Heerhugowaard nabij zet De Frans in op het gebruik van het openbaar vervoer en deelmobiliteit. De auto verdwijnt in De Frans uit het zicht. De parkeeropgave is een integraal onderdeel van de ontwerpopgave voor De Frans en dient daarom kwalitatief te worden ingepast en vormgegeven. Het Hof is een autoluw gebied dat voor iedereen goed toegankelijk is. Gebouwen sluiten goed aan op de openbare ruimte. Het auto parkeren is in clusters georganiseerd op het maaiveld en eventueel onder de woongebouwen aan de spoorzijde. De integratie van klimaatadaptieve oplossingen in de parkeervoorziening is een must en maximaal dubbelgebruik is de ambitie.
Regel De openbare ruimte is voor iedereen toegankelijk en is als zodanig vormgegeven.
3.2
De overgang van het gebouw naar de openbare ruimte is duidelijk en toegankelijk voor iedereen vormgegeven. Collectieve fietsparkeervoorzieningen zijn onderdeel van elke ontwikkeling en worden zorgvuldig binnen het gebouw vormgegeven en dus voorzien van daglicht, goede verlichting en een heldere koppeling met de woonentree en brievenbussen. Het Hof is autoluw. De Levensader is autovrij en kan door autoverkeer uitsluitend haaks overgestoken worden. Het auto parkeren is georganiseerd in clusters aan de spoorzijde van het deelgebied (uitzondering voor het zorgprogramma.) In het kader van de duurzaamheidambities wordt elke parkeerplaats op het maaiveld voorzien van groenbestrating. In het kader van de duurzaamheidsambities worden ook e-parkeerplekken gerealiseerd. Het auto parkeren gaat uit van maximaal dubbelgebruik van parkeerplaatsen. Inprikkers faciliteren de logistieke behoefte van bewoners en van de zorgfuncties. De bereikbaarheid van de noodhulpdiensten is gewaarborgd.
3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9 3.10 3.11
Bij maaiveldparkeren wordt ingezet op minimale verharding
TRIBU, Lausanne
La Louviere
Diagram
3.1
3.3
Goed ingerichte fietsparkeervoorziening
Verkeersstromen Levensader
Zoekgebied inpandig fietsparkeren woningen
Langzaam verkeer Auto
Zoekgebied MIVA parkeerplekken
Onsluiting fietsparkeren Autoparkeren kans op aansluiten netwerk Hugo Hopper
(zie bijlage 2. Bereikbaarheid noodhulpdiensten).
Vuistregels De Frans | Het Hof
12 september 2024
24
4. Levensader als verblijfsgebied Ambitie
(3. Levendig programma aan de Levensader met open plinten)
MORE Architecture
(5. (publieke) investering focussen op de Levensader)
Referentie
De Levensader is de grote verbinder van De Frans; de plek waar De Frans echt tot leven komt. Langs de Levensader ontstaat een mix van verschillende deelgebieden, identiteiten en programma’s. Levendige groene pleinen en straten sluiten aan op de levensader Tegelijkertijd is de Levensader een route waarlangs je fietst en wandelt, maar beslist geen doorgaande (snel)fietsroute. De Levensader heeft ook een praktische functie: voor ondergrondse infrastructuur. We zetten in op het combineren van ondergrond en bovengrond bij investeringen in de Levensader. Denk daarbij aan het aanleggen van een warmte- en energienet in combinatie met het maken van groen en een speelplek. De verschillende deelgebieden en locaties worden in fasen gerealiseerd. De Levensader hoeft daarom niet in één keer aangelegd te worden, maar kan per deelgebied ontwikkeld worden en wanneer gebiedspartners daar aan ook aan toe zijn.
Binnen deze heldere stedenbouwkundige opzet verbindt de Levensader het fijnmazige netwerk van straten, pleinen en hoven. Daarom verschilt de Levensader in Het Hof van verschijningsvorm wanneer deze bijvoorbeeld is geïntegreerd in een hof of onderdeel is van het plein. Om deze ambitie waar te maken is het cruciaal de verschillende overgangen van de Levensader goed vorm te geven. Dit kan door middel van programma, architectonische ontwerpkeuzes en de inrichting van de openbare ruimte. De bewoners met een zorgvraag, bezoekers en de bewoners van de verschillende hoven ontmoeten elkaar op en aan de Levensader. Deze gedeelde plek is dus voor iedereen toegankelijk.
Regel
Levensader met ruimte voor ontmoeten en groen
Square-Garden, 08014 Arquitectura, Rocafort
Little-C, CULD+INBO, Rotterdam
Diagram
4.1
De Levensader heeft in Het Hof verschillende breedtes, maar is minimaal 14m. breed.
4.2 4.3 4.4 4.5
De verschijningsvorm van de Levensader verschilt in relatie tot het programma. De Levensader is royaal vergroend met aan minimaal één zijde een bomenrij. Aan de Levensader zijn ook entrees van woningen gepositioneerd. Eventuele entrees voor fietsparkeervoorzieningen aan de Levensader zijn mogelijk, mits kwalitatief hoogwaardig vormgegeven en in overleg met de gemeente. Voorzieningen worden voornamelijk in de gebouwen rondom het Hofplein aan de Levensader gerealiseerd (zie Werkboek bijlage 8. Voorzieningen).
4.6
Passeren, verblijven en spel aan plein Levensader
Verschillende ruimtelijke ervaring van levensader Westzijde Levensader
1,5m
11m
1,5m
Centraal plein
10m
11m
9,5m
11m
13,5m
Oostzijde Levensader door het hof
Vuistregels De Frans | Het Hof
12 september 2024
1,5m 25
5. Typologie en woonkwaliteit
MORE Architecture (6. Een divers woningbouwprogramma in elk gebied)
Ambitie
Referentie
De Frans is gastvrij. Dat betekent dat er plek is voor iedereen in De Frans. Een inclusieve samenleving is een belangrijk doel. Per deelgebied wordt ingezet op een gemixt woonprogramma. Het sociale woningbouwprogramma wordt in ingevuld in samenwerking met een woningbouwcorporatie. Daarnaast is er een kans om in De Frans de doorstroming van de vergrijzende bevolking te bevorderen. Woningen geschikt voor ouderen zijn dus een belangrijk onderdeel van de woningbouwopgave. Per deelgebied moeten de verschillende bouwplannen de woningbouwprogrammering verevenen. Elk deelgebied kent zijn eigen basistypologie waarbinnen gevarieerd kan worden in de nadere uitwerking van een bouwplan. Woonkwaliteit is leidend in de planontwikkeling. Denk aan goed vormgegeven entrees, royale buitenruimtes, goede en flexibele plattegronden, grote raamopeningen, biobased materialen en een heldere aansluiting op het maaiveld. In het streven naar woonkwaliteit is het belangrijk dat bewoners elkaar binnen in het gebouw, in de gedeelde hoven en in de openbare ruimte op een prettige manier kunnen tegenkomen. Het alzijdige karakter van de hof-typologie maakt dit mogelijk. In Het Hof komen diverse doelgroepen samen, ook voor mensen met een zorgvraag geldt dat woonkwaliteit essentieel is.
Regel Elk woongebouw heeft een alzijdige oriëntatie.
5.2 5.3 5.4
De organisatie van de plattegronden voorkomt duidelijke voor- en achterkanten. Woningen zijn zoveel mogelijk tweezijdig georiënteerd. De routing van de lobby en de fietsparkeervoorziening tot aan de voordeur van de woning is hoogwaardig en inclusief vormgegeven, heeft ruimtelijke kwaliteit en biedt ruimte voor ontmoetingen (zie Werkboek bijlage 9. Referenties gedeelde ruimte). De overgang van privé buitenruimte tot de openbare ruimte wordt zorgvuldig en helder vormgegeven. Geen hekken, schuttingen en hagen (zie Werkboek bijlage 10. Publiek-privaat). Hoven stimuleren ontmoeting en ontspanning. Buitenruimtes zijn onderdeel van het architectonisch volume Woningen kleiner dan 40m2 GO zijn bij voorkeur zo ontworpen dat ze in de toekomst zonder constructieve ingreep gekoppeld kunnen worden. Woningen kleiner dan 50m2 GO zijn voorzien van een Frans balkon en hebben directe toegang tot een gedeelde binnentuin.
5.6 5.7 5.8 5.9
Royale buitenruimte geintegreerd in volume aan binnentuin
Kalkbreite, Müller Sigrist Architekten , Zürich
Oude Dijk, Shift, Tilburg
Diagram
5.1
5.5
Royale entree, ontmoetingsplek en kwalitatief hoogwaardig
stadswoning
beneden-boven woningen
combinatie van beneden-boven woning en appartamenten Vuistregels De Frans | Het Hof
12 september 2024
beneden-boven woningen
appartamenten (gallerij blok)
26
MORE Architecture
6. Vergroenen Ambitie
Referentie
In De Frans word je aangemoedigd om te bewegen. De Frans is groen en de auto is uit het zicht geparkeerd! Ook op het gebied van duurzaamheid valt er veel te winnen in het creëren van een aangename en gezonde leefomgeving. De Frans zet in op duurzame biobased materialen en vergroende daktuinen en buitenruimten. Het beoogde straatprofiel biedt ruimte om op het maaiveld te vergroenen. Daktuinen worden groene oases die uitnodigen tot ontmoeten en bieden kans om natuurinclusieve voorzieningen te integreren. Het vasthouden van hemelwater en het bevloeien van de groene daken met grijs water kan hier een onderdeel van zijn. Om dit te kunnen realiseren is een dakpakket van minimaal 60cm het uitgangspunt. In Het Hof wordt voortgebouwd op deze ambitie. Zowel op het maaiveld als in de hoven wordt groen toegevoegd. Dit draagt bij aan de klimaatadaptatie en zorgt voor een aangename leefomgeving. Sterker nog: een vergroende openbare ruimte nodigt uit om daar gebruik van te maken en is voor iedereen toegankelijk. De hoven worden gekenmerkt door weelderige binnentuinen die per hof aansluiten op de behoefte van de bewoners. Op deze wijze ontstaan er verschillende groene oases die ruimte bieden voor ontmoeting en kansen bieden om natuurinclusieve voorzieningen te integreren. Het streven is de pv-panelen zoveel als mogelijk op de hoge daken te positioneren.
Regel
Wonen aan een weelderige daktuin in een hof typologie
Weelderige daktuinen nodigen uit tot ontmoeten en verblijven
Eenhoornblokken, KorthTielens, Amsterdam
Toni Areal, Vulkan Landschaftarchitektur, Zürich
Diagram
6.1
De hoven zetten in op een maximaal groen karakter en integratie van natuurinclusieve voorzieningen.
6.2
Elk hof heeft zijn eigen uitstraling passend bij de doelgroep en/of beoogde leefstijl. Een hof kan
kleine bomen
ontwikkeld en ontworpen worden met een bepaalde bewonersgroep (leefstijl, sociale cohesie)
circa 10m
in gedachten. 6.3
Voor alle groene daken in de hoven waar niet in de volle grond vergroend kan worden is een dakpakket
grotere struiken
van minimaal 60cm het uitgangspunt. 6.4
circa 6m
Ten behoeve van waterretentie en natuurinclusiviteit worden de daken waaraan geen
struiken
woningen grenzen voorzien van een dakpakket van minimaal 20cm.
circa 3m
hogere grassoorten kleine struiken
vanaf 350mm
circa 1,5m
.
hoger substraat
laag gras vanaf 250mm vanaf 150mm
vanaf 200mm
vanaf 300mm
vanaf 400mm
lager substraat
maten betreft dikte substraatlaag Vuistregels De Frans | Het Hof
12 september 2024
27
MORE Architecture
BIJLAGE VUISTREGELS HET HOF 1.Kaart rooilijn 2. Bereikbaarheid noodhulpdiensten en bestemmingsverkeer
Vuistregels De Frans | Het Hof
12 september 2024
28
MORE Architecture
Bijlage 1. Kaart rooilijn
Vuistregels De Frans | Het Hof
12 september 2024
29
MORE Architecture
Bijlage 2. Bereikbaarheid noodhulpdiensten en bestemmingsverkeer
openbaar uitsluitend voor noordhulpdiensten en bestemmingsverkeer
Vuistregels De Frans | Het Hof
12 september 2024
30
VUISTREGELS HET HART
Deelgebied Het Hart
De Kop
Vuistregels De Frans | Het Hart
Het Hof
MORE Architecture (8a. Ruimtelijke samenhang per deelgebied)
Het Hart
De Campus
12 september 2024
De Tuin
32
Programma
MORE Architecture (7. Programmatische samenhang per deelgebied)
In Het Hart bruist De Frans. Hier ontstaat een levendige plek waarin starters, empty nesters en jonge gezinnen naast en met elkaar wonen (zie Werkboek bijlage 1. Fasering). Ook kom je hier om te werken en voor het kinderdagverblijf, de pizzeria, sauna, school of kantoor. Je woont, werkt en verblijft in een stadse omgeving. Dat betekent stedelijke bouwblokken met gestapeld wonen gekarakteriseerd door een eigentijdse uitstraling. In deze stadse omgeving is contact met de buren vanzelfsprekend. Goed ingerichte openbare ruimte nodigt op pleinen en stoepen uit om elkaar te ontmoeten. De programmatische invulling langs de Levensader sluit aan op die ambitie.
-Oppervlakte deelgebied 42.250m2 - FSI 1.4 (zoals omschreven in gebiedsvisie) - Maximaal laadvermogen 59.150m2 - Totaal bestaand aantal m2 - Maximaal toe te voegen volume
16.330m2 42.820m2
Grenzen plangebied
- Programmamix wonen werken educatie voorzieningen (bestaand+nieuw)
Vuistregels De Frans | Het Hart
12 september 2024
33
MORE Architecture
Identiteit
tuinen op hoogte KCAP, Rotterdam vergroende tussenstraat Morris+Company, Londen > informeel karakter stimuleert sociale cohesie Nieuw Zuid, Antwerpen < routes voor langzaam verkeer ZOA Studio, Antwerpen
> autovrije openbare ruimte
<
Müller Sigrist Architekten , Zürich
robuuste architectuur in vergroende omgeving Shift Architecture Urbanism , Tilburg
verblijven en reuring aan levensader CULD + INBO, Rotterdam
ruimte voor spel in openbare ruimte Vulkan Architekten , Zürich levendige straat met ruimte voor overmaat in trappenhuis stimuleertontmoeting Duplex Architekten, Zürich
Vuistregels De Frans | Het Hart
12 september 2024
groen en ontmoeting CULD + INBO, Rotterdam
34
MORE Architecture
VUISTREGELS TRANSFORMATIE DEELGEBIED HET HART 1. Gebouwde omgeving 2. Levendige straten en pleinen 3. Mobiliteit en bereikbaarheid 4. Levensader als verblijfsgebied 5. Typologie en woonkwaliteit 6. Vergroenen
Vuistregels De Frans | Het Hart
12 september 2024
35
1. Gebouwde omgeving
MORE Architecture (2. Bebouwing langs spoor biedt (geluids)luwte)
Ambitie
Referentie
De Frans is in de tijd geleidelijk ontwikkeld: steeds meer bedrijven of grote maatschappelijke voorzieningen vonden hun plek in het gebied tussen de Westtangent en het spoor. Voor bedrijven is dit een fijne en bereikbare plek, maar dat maakt het nog geen aangenaam woonmilieu. Een prettige leefomgeving ontstaat wanneer het programma, de vormgeving en inrichting van de openbare ruimte en de gebouwde omgeving op een zorgvuldige manier samenkomen. In dit hoofdstuk ligt de nadruk op vuistregels voor de gebouwen. Het is van belang om aan de spoorzijde van De Frans voor ‘bescherming en beschutting’ te zorgen tegen geluid en fijnstof ten behoeve van een aangenaam leefklimaat. Daarnaast is het belangrijk dat De Frans langs de Westtangent een ‘gezicht’ krijgt. Dit kan per deelgebied verschillen. Het Hart wordt gekenmerkt door bebouwing in menselijke schaal en maat. Op deze wijze ontstaat er een doorwaadbare woonomgeving binnen een heldere structuur van straten en pleinen. De korrelgrootte aan de spoorzijde is groter en wordt fijnmaziger richting de Westtangent. De gebouwen aan de spoorzijde staan op een basement van minimaal 4m hoogte. De gebouwen bieden ruimte aan verschillende programma’s, herkenbare woonentrees en zorgen voor een aangename inkadering van de openbare ruimte. Het is goed om direct aan de Levensader ook woningen te hebben; zij vormen de ‘ogen op de straat’.
Om anonimiteit en ondermijning te voorkomen is er een ‘knip’ tussen de (fiets) parkeergarage en de lift naar de woningen.
Regel De gevels van de gebouwen staan strak in de rooilijn (zie bijlage 1. Kaart rooilijn). Afwijken is mogelijk, mits in overleg met de gemeente en ten behoeve van publieke ruimte.
1.2
1.11
Bij woningen op het maaiveld ontstaat vanuit de rooilijn een bufferzone van 0,5m tot 1,5m ten behoeve van prive buitenruimte voor de woning (‘Delftse stoep’). In de straten van 6m is geen formele prive buitenruimte. Eventuele uitkragingen blijven binnen de rooilijn. De bruto hoogte van de bouwlaag van de begane grond is 4m. De bruto hoogte van de bouwlagen vanaf de eerste verdieping is minimaal 3m. Aan de spoorzijde zijn maximaal 10 bouwlagen toegestaan. Aan de zijde van de Westtangent zijn maximaal 4 bouwlagen toegestaan. Gebouwen die afwijken van het maximale aantal bouwlagen worden in overleg met de gemeente specifiek behandeld. Gebouwen hoger dan 4 bouwlagen worden gedefinieerd als hoge accenten waarvoor specifieke vuistregels gelden. Hoge accenten vallen binnen de voor het maaiveld gedefinieerde rooilijnen
1.12
Hoge accenten worden alternerend geplaatst, hiermee wordt uitzicht en privacy geborgd
1.13 1.14
Hoge accenten wisselen zich in hoogte af met een minimaal verschil van 2 lagen. Het windklimaat op straatniveau is maatgevend, daarom wordt voor intiatieven met een
1.10
Wonen aan een plein
Jo Coenen, Leidsche Rijn, Utrecht
Hunzikerareal, Müller Sigrist Architekten, Zürich
Diagram
1.1
1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8 1.9
Gebouwen creëren een heldere structuur
3m 3m 3m 3m
3m
3m
3m
7m
3m 4m
(zie bijlage 2. Kaart rooilijn op hoogte).
(zie Werkboek bijlage 2. Positie hoge accenten).
hoog accent een windstudie gevraagd. De uitkomst wordt besproken met de gemeente. VuistregelsDe 1.15 Deroute Fransvanuit | Het Hart de parkeergarage naar de woning gaat altijd via een gedeelde lobby. Er is bij inpandig parkeren een ‘knip’ tussen de parkeervoorziening en de gedeelde lobby.
Integratie fietsparkeren lobby in gebouw
12 september 2024
plein
levensader
‘knip’ parkeren en lobby
36
2. Levendige straten en pleinen
MORE Architecture (1. Landschap als structurerend element - doorwaadbaarheid N/Z)
Ambitie
Referentie
De Levensader zorgt op het schaalniveau van De Frans voor de verbindingen van de verschillende deelgebieden. Haaks op de Levensader vormen dwarsstraten een netwerk van verbindingen binnen het deelgebied. Daarnaast zorgen de dwarsstraten voor heldere zichtlijnen, welke bijdragen aan de visuele doorwaadbaarheid van het gebied. Hiermee bouwen we bovendien voort op de geschiedenis van de polderstructuur in het gebied. In een levendig straatbeeld komen wonen, werken en verblijven samen. Het zorgvuldig vormgeven van deze overgangszone vraagt om integrale ontwerpkracht. In een levendig straatbeeld zijn technische ruimtes zorgvuldig uit het zicht weggewerkt en/of geïntegreerd in de architectuur. Hoge hekken, gesloten kopgevels en met stickers dichtgeplakte glazen gevels zijn niet wenselijk. De stevige dichtheid in Het Hart vraagt om het stimuleren van sociale cohesie. Veel bewoners zullen nieuw zijn in dit gebied en moeten zich hier thuis gaan voelen. Een fijnmazig netwerk van straten en pleinen helpt hierbij, zij stimuleren immers ontmoetingen, het verblijven en het spelen in de publieke ruimte. Het goed vormgeven van (gedeelde) entrees, ontsluiting, buitenruimten en fietsparkeervoorzieningen helpt in het versterken van de sociale cohesie. Ten behoeve van de levendigheid en de ‘ogen op de straat’ wordt er ook op de begane grond gewoond.