Bijlage - Accountantsverslag 2024 Gemeente Dijk en Waard concept d.d. 13 juni 2025

Accountantsverslag Gemeente Dijk en Waard Boekjaar 2024

Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad van de gemeente Dijk en Waard Parelhof 1 1703 EZ Heerhugowaard Onderwerp: Accountantsverslag 2024 Kenmerk: Concept d.d. 13 juni 2025 Geachte leden van de gemeenteraad,

In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2024 van gemeente Dijk en Waard, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging d.d. 15 augustus 2024, bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan. Het accountantsverslag bevat de bevindingen en conclusies naar aanleiding van onze werkzaamheden. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met de portefeuillehouder financiën en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie.

Wij zijn voornemens u te machtigen om onze controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2024.

Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten.

Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) N.V.

Ondertekening alleen in definitieve versie

R.P. Hoogeveen Director Audit

pagina | 2

Inhoud 1. Bestuurlijke samenvatting 2. Opdracht, scope en uitkomsten 3. Financiële positie 4. Belangrijkste bevindingen 5. Overige onderwerpen 6. Actualiteiten 7. Bijlagen

pagina | 3

1

Bestuurlijke samenvatting

1. Bestuurlijke samenvatting Onze samenwerking het afgelopen jaar Wij hebben het verloop van de controle als zeer prettig ervaren. Bij aanvang van de controle waren veel stukken beschikbaar en van goede kwaliteit. Medewerkers waren goed beschikbaar voor onze vragen. Wel zien wij nog verbeterpunten voor de oplevering van de SiSa-regelingen en de rechtmatigheidsverantwoording. Ten aanzien van de migratie naar Zorgned zijn wij pas in een later stadium betrokken. Op een later moment gaan wij een evaluatie plannen om deze verbeterpunten te bespreken.

•

Opdracht, scope en uitkomsten

facturen en de voorzieningen.

• •

Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle opzichten nageleefd in 2024. Gemeente Dijk en Waard heeft ervoor gekozen de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en de toelichting hierop in de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van het jaarverslag.

Controleverschillen Ten opzichte van de eerste concept versie van de jaarrekeningen zijn nog een aantal correcties doorgevoerd, met name gerelateerd aan nog te ontvangen

De opdracht is uitgevoerd conform de met u gemaakte afspraken en omvat de controle van de jaarrekening over boekjaar 2024.

In lijn met voorgaande jaren constateren wij dat niet voor alle lasten met

De bij de jaarrekeningcontrole gehanteerde materialiteit bedraagt € 3,5

betrekking tot het sociaal domein (Jeugdzorg en WMO) de Gemeente Dijk en

miljoen voor fouten en € 10,6 miljoen voor onzekerheden in

Waard de prestatielevering kan vaststellen. De onzekerheid in de controle

overeenstemming met het Besluit Accountantscontrole Decentrale

bedraagt € 5,8 miljoen. Voor meer toelichting verwijzen wij naar hoofdstuk 4. De

Overheden. Bij het rapporteren van afwijkingen is een grensbedrag

ongecorrigeerde controleverschillen hebben wij opgenomen in bijlage A.

gehanteerd van € 100.000, waarmee wij aansluiten bij de door de Raad • •

vastgestelde rapporteringstolerantie.

Onze risico-inschatting

Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende

Als onderdeel van onze controle hebben wij de volgende frauderisico’s

controleverklaring te verstrekken voor de getrouwheid van de jaarrekening.

geïdentificeerd:

Het jaarverslag is in lijn met NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening

• Risico op een afwijking van materieel belang als gevolg van doorbreking van

en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften.

interne beheersingsmaatregelen door het management;

pagina | 5 pagina | 5

1. Bestuurlijke samenvatting Onze risico-inschatting (vervolg) • Onrechtmatige onttrekking van liquide middelen, als gevolg van onterechte

tekorten in de komende jaren. • Tijdens de dossierreview bij de accountant van Zaffier hebben wij begrepen

mutaties in crediteurstamgegevens, handmatig aanpassen van de

dat aan het bestuur van Zaffier meerdere aanbevelingen zijn gedaan om de

betaalbatch of onterechte handmatige betalingen;

interne beheersingsomgeving verder te verstevigen. Op basis van gesprekken

• Overlopende passiva dan wel voorzieningen zijn onterecht verantwoord

met Gemeente Dijk en Waard begrijpen wij dat er periodiek overleg is met

doordat de hieronder opgenomen schulden niet bestaan om zodoende

verbonden partijen, maar dat het wel de voorkeur heeft het bestuur voldoende

resultaten te beïnvloeden door het management.

vrijheid te geven. Dit begrijpen wij, maar wij willen aanraden om kennis te

Wij hebben onze werkzaamheden kunnen uitvoeren als gepland en daarmee

nemen van de rapportages van de externe accountant van verbonden partijen

geconcludeerd dat de risico’s zich niet hebben voorgedaan in 2024. Voor meer

en waar nodig, te monitoren dat opvolging wordt gegeven aan bevindingen bij

details verwijzen wij naar hoofdstuk 4.

deze verbonden partijen. • Afgelopen jaar heeft Gemeente Dijk en Waard onrechtmatig gehandeld. De

Belangrijkste aanbevelingen vanuit onze controle

Raad heeft besloten om lastenoverschrijdingen acceptabel te vinden mits

Vanuit onze controle hebben wij een aantal aanbevelingen, die wij willen

deze worden toegelicht in de jaarrekening. De Raad beperkt hiermee haar

meegeven voor de toekomst:

eigen budgetrecht. We willen de Raad vragen dit te evalueren.

• Wij hebben gemerkt tijdens onze werkzaamheden dat er materiële verschillen bestaan tussen de verschillende meerjarenonderhoudsplannen (MJOP) en de

Overige aandachtsgebieden

hoogte van de getroffen voorziening, voornamelijk bij Wegen, Kunstwerk en

In ons controleplan hebben wij meerdere aandachtsgebieden geïdentificeerd.

Waterhuishouding en Sportaccommodaties. Wij willen de Raad sterk

• Onnauwkeurige of onvolledige rechtmatigheidsverantwoording

aanraden om hierover met het college en de organisatie in gesprek te gaan

• Onnauwkeurige verantwoording van de lasten Participatiewet, WMO en

en de voorziening bij te stellen naar een passende hoogte in lijn met het

Jeugd

onderliggende plan. Dit wordt mogelijk extra relevant vanwege de begrote

pagina | 6 pagina | 6

1. Bestuurlijke samenvatting Overige aandachtsgebieden (vervolg)

• IT omgeving: in onze management letter hebben wij gerapporteerd over de

• Waardering van de GREX

inrichting van de IT omgeving. Hierbij constateerden wij dat verbetering hierin

• Onderbouwing prestatielevering bedrijfskosten

mogelijk is. Belangrijker vinden wij het om aan te geven dat wij nog

• Onderhoudsvoorzieningen

mogelijkheden zien tot het verbeteren van de samenwerking tussen IT, VIC

• SiSa-verantwoording

en Concerncontrol. Wij zien hier nog onvoldoende samenwerking, terwijl de

• Toekomstige financiële situatie

digitale wereld van nu hier wel om vraagt.

Voor deze onderwerpen hebben wij onze werkzaamheden kunnen uitvoeren

• GREX: Met betrekking tot de waardering van GREX hebben wij geen

zoals beschreven in het controleplan. Met betrekking tot de verantwoording van

bevindingen, zie ook “overige aandachtsgebieden”. Het gebruik van GREX

de lasten WMO en Jeugd rapporteren wij een onzekerheid, zoals op pagina 5

manager wordt door ons controleteam als heel positief ervaren. Ook is het

opgenomen. Op de overige punten hebben wij geen bevindingen geconstateerd.

kennisniveau van medewerkers over de financiële verwerking van GREX

Voor meer details verwijzen wij naar hoofdstuk 4.

hoog. Hierdoor zie je dat geprojecteerde kosten en opbrengsten betrouwbaar tot stand komen en de winstneming of verliesvoorziening getrouw wordt

Speerpunten audit commissie Vanuit de audit commissie hebben wij een aantal speerpunten meegekregen:

gerapporteerd. Voor meer details verwijzen wij naar hoofdstuk 4.

1. Analyse over het volwassenheidsniveau en de ontwikkeling van de interne beheersing binnen Gemeente Dijk en Waard in vergelijking met andere

WNT

gemeenten.

Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 in overeenstemming zijn

2. Diepgaande aandacht voor de IT omgeving en de waardering van de grondexploitaties. Speerpunt 1 hebben wij gerapporteerd in de management letter. Met betrekking

met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2024 van de gemeente Dijk en Waard voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Voor meer details verwijzen wij naar hoofdstuk 4.

tot speerpunt 2 merken wij het volgende op:

pagina | 7 pagina | 7

1. Bestuurlijke samenvatting Schattingsposten

Huidige financiële positie

Schattingselementen zien wij met betrekking tot waardering materiële vaste

Het boekjaar 2024 sluit met een financieel resultaat van € 12,1 miljoen

activa, vorderingen, grondexploitaties, voorzieningen en langlopende

(voordelig). De totale vermogenspositie van de gemeente bedraagt

vorderingen. Wij concluderen dat de schattingsgronden aanvaardbaar zijn.

€ 124,2 miljoen (2023: € 116,6 miljoen) met een solvabiliteitsratio van 35%

Voor meer details verwijzen wij naar hoofdstuk 4.

(2023: 34%). De vermogenspositie is dan ook zeer gezond te noemen. De begroting voor komende jaren laat een negatief resultaat zien, waarbij deze

SiSa

groeit van een begroot negatief resultaat van € 4,8 miljoen in 2025 naar € 13,7

Na onze controle resteren geen ongecorrigeerde controleverschillen (fouten

miljoen in 2028. Het college concludeert in de paragraaf weerstandvermogen

en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage. Wij

en risicobeheersing dat de weerstandscapaciteit toereikend is.

hebben aanvullende tijd besteed aan de controle van de SiSa-verantwoording door gebrekkige oplevering en veel correcties. Wel zien wij overigens dat de oplevering is verbeterd ten opzichte van voorgaand jaar. Voor volgend jaar willen we samen met de gemeente kijken hoe de oplevering nog verder kan worden verbeterd.

pagina | 8 pagina | 8

2

Opdracht, scope en uitkomsten

2. Opdracht, scope en uitkomsten Onze samenwerking het afgelopen jaar Inmiddels is dit ons derde jaar als accountant van Gemeente Dijk en Waard en hebben wij wederom het verloop van de controle als zeer prettig ervaren. Bij aanvang van de controle waren veel stukken beschikbaar en van goede kwaliteit. Wel zien wij nog verbeterpunten voor de oplevering van de SiSaregelingen. Ook de rechtmatigheidsverantwoording hebben wij zeer laat in het proces ontvangen.

• Bijlagen. Met de opdrachtbevestiging van d.d. 15 augustus 2024 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2024. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Voor een nadere toelichting

Gedurende de controle hebben wij goed contact gehad met de verschillende medewerkers en ook de wekelijkse status updates hebben wij als fijn ervaren. Wat betreft de samenwerking met IT zijn hier verbetermogelijkheden, bijvoorbeeld rondom de migratie van ZorgNed. Hierbij zijn wij, naar onze mening, te laat in het migratieproces betrokken door de gemeente. We zien graag dat wij bij zulke relevante onderwerpen al aan de voorkant worden meegenomen.

verwijzen wij tevens naar het op 27 september 2024 door ons uitgebrachte controleplan. Overzicht toleranties De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is € 3,5 miljoen. Deze materialiteit sluit aan op het door de gemeenteraad op 2 april 2024 vastgestelde controleprotocol over boekjaar 2024. Grondslag

Bedrag X € 1.000

Goedkeuringstolerantie fouten

1% lasten inclusief toevoegingen reserves

3.560

Goedkeuringstolerantie onzekerheden

3% lasten inclusief toevoegingen reserves

10.681

Rapporteringstolerantie

Op basis van de door de Raad vastgestelde rapporteringstolerantie

100

Na weken van hard werken van beide kanten hebben wij de controle tijdig kunnen afronden. Op een later moment zal een evaluatie gepland worden. Reikwijdte van de controle De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: • Het jaarverslag (de programmaverantwoording en paragrafen) • De jaarrekening.

pagina | 10

2. Opdracht, scope en uitkomsten Overzicht toleranties (vervolg)

de goedkeuringstoleranties.

De toleranties voor de rechtmatigheidsverantwoording, zoals vastgelegd in uw financiële verordening, wijken beperkt af van de toleranties voor de

Interne beheersing

controle op de getrouwheid. Dit leidt ertoe dat de door het college

Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij de interne beheersing

opgestelde rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de

inclusief de IT-omgeving, voor zover van belang voor de

volgende toleranties:

jaarrekeningcontrole, beoordeeld. Naar aanleiding van onze Grondslag

Bedrag X € 1.000

Goedkeuringstolerantie fouten

3% lasten inclusief toevoegingen reserves

10.681

Rapporteringstolerantie

In lijn met het controleprotocol

100

werkzaamheden hebben wij een managementletter geschreven. Deze managementletter hebben wij op 3 december gerapporteerd. Onze werkzaamheden zijn niet gericht op het geven van een oordeel over

Een goedkeurende controleverklaring

de interne beheersing van de organisatie als geheel. De rapportage bevat

Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende verklaring

daardoor niet alle onvolkomenheden in de interne beheersing, die bij een

te verstrekken voor de getrouwheid van de jaarrekening. De geconstateerde

eventueel uitgebreid en hierop specifiek gericht onderzoek naar voren

controleverschillen zijn gecorrigeerd in de definitieve versie van de

zouden kunnen komen.

jaarrekening. Geautomatiseerde gegevensverwerking Wel zijn er onzekerheden met betrekking tot de prestatielevering van de

Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze

Zorg in Natura (ZiN) uit hoofde van de Jeugdwet ter hoogte van € 3,8

bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de

miljoen en uit hoofde van de WMO € 1,2 miljoen. Ook is er een onzekerheid

geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Wij merken op dat de

met betrekking tot de PGB’s van € 0,8 miljoen. Hiermee komt de totale

jaarrekeningcontrole niet specifiek gericht is op de betrouwbaarheid en

onzekerheid uit op € 5,8 miljoen. De genoemde onzekerheden blijven binnen

continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking.

pagina | 11

2. Opdracht, scope en uitkomsten Geautomatiseerde gegevensverwerking (vervolg) In onze managementletter hebben wij een aantal attentiepunten ten aanzien van de IT-omgeving opgenomen. Onze conclusie is dat voldoende maatregelen zijn getroffen om de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking en informatievoorziening te waarborgen.

pagina | 12

3

Financiële positie

Management 3. Financiële positiesamenvatting Financiële kengetallen en signaleringswaarden per saldo onttrokken |per saldo toegevoegd

Mutatie reserves

2024

Weerstandscapaciteit

4.108

(in miljoenen Euro's) 42,9

2024

4

2023

9.465

38,2

2023 2022

MILJOEN EURO Gerealiseerd saldo baten en lasten

21.790

19.082

Gerealiseerd resultaat 12.820

7,96 MILJOEN EURO

12.063

12,06

2023

2024

25% 2022

2023

2023 2022

2023

13,9 20,9

Weerstandsratio 2023

Solvabiliteit

2024

Schuldquote

3.356

14,9

34%

MILJOEN EURO 2022

2024

2022

2022

2.707

Risico's totaal

35%

34%

7.955

23,8

2022

25% 31%

2024

2,90 2024

2,90

2023

3,00

2022

1,90

29%

2024

pagina | 14

3. Financiële positie Huidige financiële positie

Meerjarenbegroting

Het boekjaar 2024 sluit met een financieel resultaat van € 12,1 miljoen

De meerjarenbegroting laat een niet dekkende begroting zien. Het begroot

(voordelig). De totale vermogenspositie van de gemeente bedraagt € 124,5

negatief resultaat loopt op van € 4,9 miljoen in 2025 naar € 13,7 miljoen in 2028.

miljoen (2023: € 116,6 miljoen) met een solvabiliteitsratio van 34% (2023: 34%).

Gemeente Dijk en Waard werkt aan een gezonde gemeentebegroting door

De vermogenspositie is dan ook zeer gezond te noemen. Het weerstandsratio

bezuinigingsplannen op te stellen, waarin verschillende bezuinigingsmaatregelen

bedraagt 2,9 en dit is ruim voldoende. Op de vorige pagina wordt in een

worden uitgewerkt. De verwachting is dat in de loop van 2025 meer inzichtelijk is

samenvattend beeld de financiële positie weergegeven.

waar de gemeente staat en dat eventuele acties tot uitdrukking gaan komen in de komende begrotingsronde.

In de toelichting op de programma’s in de jaarrekening wordt gedetailleerd een verklaring gegeven voor de afwijkingen ten opzichte van de begroting na

Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente

wijziging. De totale afwijking ten opzichte van de laatste goedgekeurde begroting

Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per

is € 11,8 miljoen voordelig. De belangrijkste afwijkingen zien toe op:

31 december 2024 volgens de jaarrekening € 124,5 miljoen.

−

Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing (€ 8,3 miljoen) door hogere bate in de grondexploitaties.

−

Sociaal Domein (€ 2,1 miljoen voordelig) waarbij de grootste afwijking tussen

Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000) 150.000

realisatie en begroting gerelateerd is aan de inkomensregelingen omdat niet alle rijksbijdragen worden geraamd vanwege een onvoorspelbaar karakter. −

Sport, cultuur, recreatie en openbare ruimte (€ 1,2 miljoen) laat een voordelig

100.000

50.000

resultaat zien door hogere baten op sportaccommodaties door een niet in de begroting opgenomen subsidie voor combinatiefuctionarissen.

0 2021 Algemene reserve

2022 Bestemmingsreserve

2023

2024 Gerealiseerd resultaat

pagina | 15

3. Financiële positie Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente (vervolg)

Hieronder hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een relatie

Van de totale reserves ter hoogte van € 112,5 miljoen is € 29,2 miljoen

naar de landelijke ontwikkelingen weergegeven:

opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze algemene reserve is ten

Gemeente

opzichte van voorgaand jaar gestegen met € 6,7 miljoen. Per saldo is

Landelijk

Provincie

Kengetal

2024

2023

2024 (B)

2023

2024 (B)

2023

Netto schuldquote

25%

31%

57%

38%

56%

67%

Netto schuldquote gecorrigeerd

30%

30%

51%

32%

51%

50%

Financiële kengetallen laten een gezond beeld zien

Solvabiliteit

34%

34%

35%

39%

35%

61%

De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een

Grondexploitaties

2%

7%

7%

6%

2%

0%

onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en

Belastingcapaciteit

92%

93%

101%

100%

111%

81%

risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het

Structurele exploitatieruimte

2%

0%

2%

3%

1,2%

-5%

gedurende 2024 € 9,1 miljoen gedoteerd aan de bestemmingsreserves. Het gerealiseerde resultaat in 2024 bedraagt € 12,1 miljoen.

jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar

We constateren dat de financiële kengetallen van de gemeente Dijk en

worden bezien.

Waard een gezond beeld laten zien. De netto schuldquote is aanzienlijk lager dan het begroot landelijk gemiddelde en zit ruim onder de

Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gegeven van de

signaleringswaarde van 90%. Het kengetal schuldquote is gestegen in

financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden

2023, maar blijft onder het landelijke gemiddelde. Daarnaast zit dit

gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De

percentage onder de signaleringswaarde <90% (minst risicovol). De

financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in

belastingcapaciteit is lager dan het landelijk gemiddelde, maar ruim

(de ontwikkeling) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke

voldoende. De structurele exploitatieruimte is 2% en laat daarmee zien

benchmark.

dat Gemeente Dijk en Waard voldoende begrotingsruimte heeft om tekorten of extra lasten binnen de huidige begroting op te vangen. .

pagina | 16

3. Financiële positie Weerstandsvermogen is ruim voldoende In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente. Op basis van de inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s,

2024

2023

2022

Weerstandscapaciteit

€ 42,8 miljoen

€ 38,3 miljoen

€ 23,8 miljoen

Risico’s

€ 14,9 miljoen

€ 12,8 miljoen

€ 12,5 miljoen

2,9

3,0

1,9

Weerstandsratio

waarbij rekening wordt gehouden met kans op voordoen en financiële impact, wordt berekend welk bedrag benodigd is ter dekking van de

Weerstandsratio

Betekenis

geïdentificeerde risico’s.

>= 2.0

Uitstekend

1.4 < 2.0

Ruim voldoende

Hiernaast is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven inclusief een

1.0 < 1.4

Voldoende

kwalificatie van de weerstandsratio. De incidentele weerstandscapaciteit is

0.8 < 1.0

Matig

voornamelijk opgebouwd vanuit de algemene reserves, de structurele

0.6 < 0.8

Onvoldoende

weerstandscapaciteit vanuit de onbenutte belastingcapaciteit en de post

< 0.6

Ruim onvoldoende

onvoorzien. De weerstandsratio kwalificeert als “uitstekend”. De grootste door uw gemeente geïdentificeerde risico zijn: − Conjunctuur risico’s grondexploitaties − Hervormingsagenda jeugd − Netcongestie

Wij kunnen ons vinden in de risico-inschatting van Gemeente Dijk en Waard en concluderen dat deze risico’s overeenkomen met de landelijke tendenties. De weerstandsratio van 2,9 is uitstekend te noemen.

pagina | 17

3. Financiële positie Het ravijnjaar 2026 Vanaf 2026, het zogeheten ravijnjaar, dreigt een groot financieel tekort voor Nederlandse gemeenten. Het dwingt gemeenten tot moeilijke keuzes: vasthouden aan bestaande taken en voorzieningen of ingrijpende hervormingen doorvoeren. Op 19 december 2024 is de notitie structurele baten en lasten van de commissie BBV gepubliceerd. Nieuw hierin is de mogelijkheid om het surplus van de algemene reserve in te zetten als (structurele) bate in de begroting. Dit surplus is het deel dat niet nodig is voor het afdekken van risico’s (weerstandscapaciteit). Van dit vrij besteedbare deel (surplus) kan een gemeente met ingang van 1 januari 2024 jaarlijks maximaal 10% inzetten voor het dekken van structurele lasten met de voorwaarde dat de solvabiliteit groter of gelijk aan 20% is en blijft. De inzet van het surplus algemene reserve (= vrije reserve) wordt door dit gebruik als structurele bate bestempeld en is daarmee ook een uitzondering op de regel dat reservemutaties incidenteel zijn. Het

De begroting 2025-2028 laat het volgende beeld zien: X € 1 miljoen

2025

2026

2027

2028

Incidenteel resultaat

-4,8

-2,3

-0,3

-5,0

Structureel resultaat

0

-11,5

-9,0

-8,7

-4,8

-13,8

-9,3

-13,7

De begrote resultaten laten een structureel sluitende begroting zien voor 2025. Vanaf 2026 is een duidelijk tekort te zien van € -11,5 miljoen structureel resultaat. Hierbij is wel al rekening gehouden met toevoegingen aan de reserves. Om als gemeenteraad de financiële impact van keuzes te kunnen bepalen is inzicht in structurele en incidentele resultaten van groot belang. In de grafiek op de volgende pagina zijn de (primair) begrote en gerealiseerde incidentele en structurele resultaten zichtbaar.

weerstandsvermogen moet naar het oordeel van de toezichthouder voldoende zijn.

pagina | 18

3. Financiële positie gedreven door de grondexploitaties. In 2024 is ongeveer € 8 miljoen van de €

Het ravijnjaar 2026 (vervolg)

12,0 miljoen resultaat afkomstig uit de winstneming van grondexploitaties. Wij Ontwikkeling structureel resultaat (x € 1.000)

hebben begrepen van de ambtelijke organisatie dat hierover reeds in gesprek is gegaan met de Provincie. Vanuit de Provincie wordt de voorkeur eraan gegeven

20.000

om de winsten op grondexploitaties niet te begroten. Binnen gemeente Dijk en Waard is afgelopen jaren de winstneming op de grondexploitaties toegenomen

15.000

doordat meerdere grondexploitaties richting het einde gaan. Hierdoor mag je

10.000

meer winst nemen en dit leidt tot hogere incidentele resultaten. Dit is positief voor de financiële situatie van de gemeente, maar kan een vertekenend beeld

5.000

geven in de jaarrekening. Daarom willen wij de Raad meegeven om samen met

0 2022 Begroot

2022 Realisatie

2023 Begroot

2023 Realisatie

2024 Begroot

2024 Realisatie

het college en de ambtelijke organisatie te kijken naar wat wel mogelijk is, in samenspraak met de Provincie.

-5.000 Structureel resultaat

Incidenteel resultaat

Ook willen wij de Raad vragen om eens kritisch de bestemmingsreserves te Gemeente Dijk en Waard heeft een steeds meer solide begrotingsproces, waarbij afwijkingen tussen begroot structureel resultaat en werkelijk structureel resultaat kleiner worden.

analyseren. Bij andere gemeenten hebben wij ervaren dat bestemmingsreserves vaak een soort van ijzeren voorraad zijn geworden zonder dat hier nog een bewuste bestemming aan zit gekoppeld. Met het analyseren van de mogelijke ruimte in deze bestemmingsreserves kunnen

Daarentegen laat het incidenteel resultaat een steeds grotere afwijking zien

mogelijk bezuinigingsmaatregelen worden beperkt.

tussen begroting en werkelijk. Dit heeft onder andere te maken met bijdragen vanuit het Rijk die niet meegenomen worden in de begroting vanwege hun onzekere karakter. Maar het grootste deel van de incidentele resultaten wordt

pagina | 19

4

Belangrijkste bevindingen

4. Belangrijkste bevindingen Inleiding Vanuit onze controle van de jaarrekening van Gemeente Dijk en Waard hebben wij een aantal onderwerpen en/of bevindingen die wij specifiek aan u willen melden. Onderstaand is een uiteenzetting van deze onderwerpen opgenomen.

• Beoordelen van redelijkheid van schattingsposten gemaakt door management en directie; • Beoordelen van aanwezigheid van transacties buiten de normale bedrijfsuitoefening om. • Doornemen van notulen van vergaderingen van het management, college en

Onze risico-inschatting

de raad.

Als onderdeel van onze controle zien wij de volgende frauderisico’s:

Deze werkzaamheden hebben niet geleid tot bevindingen en wij concluderen

Risico op een afwijking van materieel belang als gevolg van doorbreking van

dat dit risico zich niet heeft voorgedaan in 2024.

interne beheersingsmaatregelen door het management en de directie Zoals ook in ons controleplan opgenomen bevindt het college dan wel het

Onrechtmatige onttrekking van liquide middelen, als gevolg van onterechte

management zich in een unieke positie om fraude te plegen, omdat het in staat

mutaties in crediteurstamgegevens, handmatig aanpassen van de betaalbatch

is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële

of onterechte handmatige betalingen.

overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te doorbreken,

Betreft het risico op doorbreking van de betalingsomgeving zonder te steunen

die anderszins effectief lijken te werken. Een incentive van het college of

op de interne beheersing rondom de betalingen. Wij hebben het risico

management zou hierbij kunnen zijn om op die wijze een betere financiële

gemitigeerd middels statistische steekproeven op de mutaties

situatie of prestatie te presenteren. Onze beroepsregels schrijven voor dat de

crediteurstamgegevens en batchbetalingen. Daarnaast hebben wij een

accountant dit risico in zijn controle onderkent. Wij hebben de volgende

bankanalyse uitgevoerd op de handmatige betalingen. Hierbij hebben wij

werkzaamheden verricht om het risico te ondervangen:

vastgesteld dat geen onrechtmatige onttrekking van liquide middelen heeft

• Kritische deelwaarneming op memoriaalboekingen rondom de jaarafsluiting;

plaatsgevonden.

pagina | 21

4. Belangrijkste bevindingen Onze risico-inschatting (vervolg) Overlopende passiva dan wel voorzieningen zijn ten onrechte verantwoord doordat de hieronder opgenomen schulden niet bestaan met als doel het exploitatieresultaat te beïnvloeden Door de dreigende financiële tekorten komende jaren zien wij een prikkel voor het management en de directie om de voorzieningen en overlopende

volgens het beheerplan. Op basis van de huidige beheerplannen zijn de jaarlijkse dotaties aan de voorziening structureel hoger dan de jaarlijkse werkelijke onttrekkingen. Bij de controle van egalisatievoorzieningen is geconstateerd dat de uitgaven aan onderhoud structureel achterblijven ten opzichte van de beheerplannen. Dit heeft tot gevolg dat de omvang van de totale egalisatievoorzieningen in 2024 ten opzichte van 2023 is toegenomen met € 2,6 miljoen naar € 39,0 miljoen.

passiva hoger te presenteren zodat in toekomstige jaren meer middelen beschikbaar worden gesteld. Wij hebben daardoor onze detailcontrole op deze posten uitgebreid door meer items te trekken in de steekproef. Ook hebben wij met meer diepgang de memoriaalboekingen gecontroleerd en aanpassingen die zijn gemaakt in het afsluitproces voor de jaarrekening. Uit

Om de verschillen inzichtelijk te maken hebben wij in onderstaande tabel de voorzieningen opgenomen met de grootste afwijking tussen het onderhoudsplan en de balansstand per 31 december 2024: x € 1 miljoen

Onderhoudsplan

Balans per 31-12-2024

Afwijking

Gemeentelijke gebouwen

2,8

2,9

0,1

Wegen, kunstwerken en waterhuishouding

13,3

27,7

14,4

Gebouwen in beheer van NV Sport

0,7

2,8

2,1

Openbare verlichting

3,0

4,0

1,0

Totaal

19,8

37,4

17,6

deze werkzaamheden zijn geen bevindingen gekomen. Belangrijkste aanbevelingen vanuit onze controle Vanuit onze controle hebben wij een aantal aanbevelingen, die wij u willen meegeven voor de toekomst: Onderhoudsplannen laten aansluiten bij de realiteit In voorgaande jaren hebben wij de aanbeveling gedaan om een analyse op te stellen om de beheerplannen in lijn te brengen met de hoogte van de voorziening. Net als vorig jaar is er een afwijking tussen de gerealiseerde onderhoudslasten in de jaarrekening en de geraamde onderhoudslasten

Ook was een voorziening opgenomen voor bijzondere kunstwerken. Hiervoor is geen beheerplan aanwezig. Deze is gecorrigeerd in de definitieve versie van de jaarrekening.

pagina | 22

4. Belangrijkste bevindingen Belangrijkste aanbevelingen vanuit onze controle (vervolg)

willen aanraden om kennis te nemen van de rapportages van de externe

Vanuit de tabel is duidelijk te zien dat er fors meer is voorzien dan

accountant van verbonden partijen en waar nodig, te monitoren dat

opgenomen in het onderhoudsplan. Wij willen gemeente Dijk en Waard sterk

opvolging wordt gegeven aan bevindingen bij deze verbonden partijen. Ook

aanraden om kritisch te kijken naar de onderhoudsplannen en de benodigde

Gemeente Dijk en Waard is bij strakke beheersing gebaat voor haar eigen

voorziening zodat eventuele overtollige middelen in deze voorziening voor

bedrijfsvoering en de verantwoording van de lasten. Op deze manier kan

andere doelen ingezet kunnen worden, zeker met het oog op de financiële

Gemeente Dijk en Waard de uitgaven richting verbonden partijen beheersen

tekorten de komende jaren. Daarnaast willen wij de gemeente adviseren om

en wellicht verlagen. Met name in het Sociaal Domein is dit heel relevant

in de beheerplannen een adequate analyse tussen het geplande onderhoud

gebleken afgelopen jaren.

(op deelniveau) en het werkelijk uitgevoerde onderhoud toe te voegen zodat de aard van de verschillen inzichtelijk zijn.

Overige aandachtsgebieden In lijn met ons controleplan hebben de volgende posten een verhoogd risico

Beheersing van de verbonden partijen

in ons controledossier vanwege hun aard en omvang.

In april 2025 hebben wij een dossierreview uitgevoerd bij de accountant van Zaffier. Zaffier heeft sinds boekjaar 2024 een nieuwe accountant. Van de

Onnauwkeurige of onvolledige rechtmatigheidsverantwoording

nieuwe accountant hebben wij begrepen dat meerdere aanbevelingen zijn

Bij het verantwoorden over de baten, lasten en balansmutaties in de

gedaan voor het verstevigen van de interne beheersingsomgeving.

jaarrekening zijn negen rechtmatigheidscriteria van toepassing. Zes criteria

Gemeente Dijk en Waard maakt onderdeel uit van het Algemeen Bestuur van

(kunnen) direct van invloed zijn op de posten in de balans en de staat van

Zaffier en is in deze hoedanigheid ook aanwezig geweest bij de

baten en lasten (zien toe op getrouwheidsaspecten inzake grootte en de

eindbespreking met de nieuwe accountant. Binnen Gemeente Dijk en Waard

samenstelling van zowel de baten en de lasten als van de activa en passiva)

hebben wij navraag gedaan over de beheersing van verbonden partijen en

en drie criteria zien uitsluitend toe op specifieke rechtmatigheidsaspecten

begrepen dat er periodiek overleg is met verbonden partijen maar wel

van de baten, lasten en balansmutaties en raken niet de grootte en

voldoende vrijheid wil bieden aan het bestuur van de verbonden partij. Wij

samenstelling.

pagina | 23

4. Belangrijkste bevindingen Overige aandachtsgebieden (vervolg)

De volgende tabel is opgenomen in de jaarrekening van Gemeente Dijk en

Onnauwkeurige of onvolledige rechtmatigheidsverantwoording

Waard:

Op grond van Kadernota rechtmatigheid wordt over de criteria die direct van invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening niet gerapporteerd in de rechtmatigheidsverantwoording. In de rechtmatigheidsverantwoording komen daarom alleen de drie rechtmatigheidscriteria tot uitdrukking die aanvullend zijn op de criteria die ook gelden voor getrouwheid, te weten: het begrotingscriterium, het voorwaardencriterium en misbruik en oneigenlijk gebruik. Alle rechtmatigheidsafwijkingen (individueel en/of cumulatief) boven de door u als raad vastgestelde verantwoordingsgrens (€ 10,6 miljoen) worden in de

Begrotingscriterium 1A. Overschrijdingen lasten programma's 1B. Overschrijding investeringskredieten 2. Ongeautoriseerde reservemutaties 3. Overschrijdingen van baten en/of onderschrijding van lasten, investeringen en baten die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of niet tijdig aan de raad zijn gemeld Begrotingsonrechtmatigheden 4. Totaal van begrotingsonrechtmatigheden (van onderdeel 1 en 2) dat past binnen het vooraf vastgestelde beleid en daarmee vooraf als acceptabel is geduid.

(* € 1.000) € 18.868 € 615 €0

€0 € 19.438

€ 18.868

De niet-acceptabele begrotingsonrechtmatigheden worden inhoudelijk in de rechtmatigheidsverantwoording en in de paragraaf bedrijfsvoering toegelicht.

€ 615

jaarrekening, acceptabel vindt. Alle afwijkingen > € 100.000 tussen begroting

Voorwaardencriterium 5. Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed M&O criterium 6. Geen bevindingen Totaal onrechtmatigheden Waarvan acceptabel Waarvan niet-acceptabel

en realisatie zijn verklaard in de verschillende programma’s, waar naartoe

De netto onrechtmatigheden komen uit op € 1,3 miljoen. Bruto bedragen de

wordt verwezen in de rechtmatigheidsverantwoording. Hiermee wordt

onrechtmatigheden € 20,2 miljoen. Dit is boven de verantwoordingsgrens

voldaan aan het gestelde criterium door de Raad om het als acceptabel aan

van € 10,6 miljoen en daarmee heeft Gemeente Dijk en Waard onrechtmatig

te merken.

gehandeld in 2024. Dit is getrouw gerapporteerd in de

rechtmatigheidsverantwoording benoemd. De rapporteringstolerantie bedraagt € 100.000. Overschrijdingen op de lasten worden altijd geclassificeerd als acceptabel doordat in de financiële verordening is opgenomen dat de Raad alle overschrijdingen, mits verklaard in de

rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening.

€ 681

€ 20.164 € 18.868 € 1.296

pagina | 24

4. Belangrijkste bevindingen Overige aandachtsgebieden (vervolg)

voorbeeld is de inhuur van personeel. In een aantal gevallen was een

Onnauwkeurige of onvolledige rechtmatigheidsverantwoording

externe medewerker al voor langere periode ingehuurd waardoor de grens

Door geen scheiding aan te brengen in welke lastenoverschrijdingen

van € 221.000 was overschreden. De gemeente classificeert dit als

acceptabel zijn en welke niet beperkt de Raad haar mogelijkheden om haar

rechtmatig doordat zij stellen de overschrijding niet te kunnen hebben

budgetrecht uit te oefenen. Wij willen de Raad dan ook vragen om te

voorzien. Echter, wij zijn van mening dat er bij inhuur personeel voldoende

evalueren of het gewenste doel wordt behaald met de huidige financiële

mogelijkheden zijn om deze bij benadering van het Europese

verordening, waarin alle lastenoverschrijdingen als acceptabel worden

drempelbedrag alsnog aan te besteden, of in ieder geval het proces in

beschouwd als deze in de jaarrekening worden toegelicht.

gang te zetten. Wij willen de gemeente vragen kritisch het interne controleproces op de aanbestedingen te evalueren.

Voor de investeringskredieten heeft de Raad vastgesteld dat deze nooit

• Investeringskredieten: rondom de investeringskredieten doet de gemeente

acceptabel zijn en daarom zijn deze gerapporteerd als niet-acceptabel.

veel vanuit de tweede en derde lijn, maar legt de werkzaamheden niet in alle gevallen vast. Hierdoor was het lastig om de intern uitgevoerde

Aan de rechtmatigheidsverantwoording hebben wij meer tijd besteed dan

analyses te reproduceren. Wij willen de gemeente vragen om alle interne

vooraf gepland, met name gerelateerd aan:

analyses relevant voor onze controle zo nauwkeurig mogelijk te

• Spendanalyse voor het voorwaardencriterium: hierbij voert de gemeente

documenteren om dubbel werk te voorkomen.

zelf interne controle werkzaamheden uit om vast te stellen dat een Europese Aanbesteding is gevolgd wanneer dat verplicht is. Wij hebben

Onnauwkeurige verantwoording van de lasten Participatiewet, WMO, Jeugd

de uitgangspunten getoetst en hierbij onrechtmatigheden geconstateerd

De gemeente Dijk en Waard voert diverse regelingen uit in het sociaal

die de gemeente niet had geconstateerd. Wij merkten dat de gemeente in

domein waarbij taken veelal zijn ondergebracht bij een derde partij.

een aantal gevallen te soepel omgaat met de wet- en regelgeving waardoor onrechtmatigheden als rechtmatig worden bestempeld. Een

pagina | 25

4. Belangrijkste bevindingen Overige aandachtsgebieden (vervolg)

vaststellen van de prestatielevering. Met de grote zorgaanbieders (verleende

Onnauwkeurige verantwoording van de lasten Participatiewet, WMO, Jeugd

zorg > € 125.000) is afgesproken dat zij een controleverklaring verstrekken

Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste

over de juistheid en volledigheid van de ingediende declaraties in het

onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden:

boekjaar conform het landelijke controleprotocol. Deze controleverklaringen

Onderdeel

Uitvoerder

Wijze van uitbesteding

Bepaling last boekjaar

zijn nodig om zekerheid te krijgen dat alle uitgevoerde zorg met een juiste indicatie en tegen de juiste prijs aan een inwoner van de gemeente Dijk en

Uitkeringen (Participatiewet)

Zaffier

Delegatie

Voorschot o.b.v. begroting & afrekening op basis van werkelijke lasten

Werkdeel (WSW)

Zaffier

Delegatie

Voorschot o.b.v. begroting & afrekening op basis van werkelijke lasten

Voorgaand jaar hebben wij vastgesteld dat gemeente Dijk en Waard ten

Jeugdwet

Zelfstandig

N.v.t.

Afrekening op basis van werkelijke lasten

de productieverantwoordingen (met bijbehorende controleverklaringen) van

WMO

Zelfstandig

N.v.t.

Afrekening op basis van werkelijke lasten

PGB’s

Sociale verzekeringsbank

Mandatering

Afrekening op basis van werkelijke lasten

Waard is geleverd.

aanzien van het aspect prestatielevering in zeer grote mate afhankelijk is van zorgaanbieders voor zorg in natura (ZIN). De gemeente had onvoldoende beheersmaatregelen om vast te stellen dat de prestatie vanuit de zorgaanbieder aan de cliënt wordt geleverd.

Jeugdwet en Wmo (zorg in natura)

Eind 2024 hebben wij een overleg gehad met verschillende medewerkers

Voor de uitvoering van de Jeugdzorg en Wmo heeft de gemeente Dijk en

van Gemeente Dijk en Waard om de mogelijkheden te bespreken om minder

Waard samen met andere gemeenten op regionaal niveau via

afhankelijk te worden van de externe bevestigingen. Op basis van dit overleg

Netwerkorganisatie Regio Alkmaar contracten afgesloten met de

hebben wij geconstateerd dat Gemeente Dijk en Waard sterk de wens heeft

zorgaanbieders. Via deze netwerkorganisatie wordt gezamenlijk zorg

om intern een proces op te zetten om niet meer te hoeven steunen op de

ingekocht. De betreffende gemeente is daarbij zelf verantwoordelijk voor het

controleverklaringen van de zorgverleners.

pagina | 26

4. Belangrijkste bevindingen Overige aandachtsgebieden (vervolg)

controleverklaring ontvangen. Door het ontbreken van deze

Vanuit ons is het advies om klein te beginnen en te starten met zorgverleners

verantwoordingen zijn desbetreffende lasten onzeker.

waarbij de aanlevering van de controleverklaring moeizaam verloopt. Daarbij hebben wij het advies gegeven om een intern controleplan op te stellen om de

Eigen bijdrage WMO

‘strategie’ verder uit te werken. Wij adviseren om de geformuleerde

Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding, zorg in natura of

toetspunten inzake toegang tot zorg, facturatie door zorgaanbieders en

een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van

levering van de zorg uitgebreid in een werkprogramma uit te werken,

de WMO een eigen bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de

waarmee voorkomen kan worden dat bepaalde toetspunten niet worden

berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd

geraakt in het controleprogramma van de gemeente. Ook de vastlegging van

door het CAK. De informatie van het CAK (om privacy redenen beperkt) is

deze toetspunten is een belangrijk aandachtspunt, omdat duidelijk moet

ontoereikend om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en volledigheid

blijken op basis waarvan en hoe de gemeente tot haar conclusie komt. Wij

van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen. Dit betekent dat door

ontvangen graag een eerste opzet en zullen hier dan verder opvolging aan

de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en hoogte van de eigen

geven in samenwerking met de Concerncontroller en de VIC functionaris.

bijdragen kunnen worden verkregen. De gemeente Dijk en Waard heeft deze onzekerheid in de jaarrekening 2024 toereikend toegelicht.

Voor boekjaar 2024 hebben wij gesteund op de productieverantwoordingen (met bijbehorende controleverklaringen).

PGB’s

• Jeugdwet: Ultimo 2024 is voor € 3,8 miljoen (2023: € 2,3 miljoen) aan

Ook op de uitgaven via de Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB) zit een

verantwoorde lasten geen productieverantwoording met goedkeurende

onzekerheid van € 0,8 miljoen. De SVB heeft zelf over 2024 geen

controleverklaring ontvangen. Door het ontbreken van deze

goedkeurende verklaring bij de verantwoording PGB-stromen Jeugdwet en

verantwoordingen zijn desbetreffende lasten onzeker.

WMO ontvangen. Hierdoor is vanuit de SVB geen 100% zekerheid over de

• WMO: Ultimo 2024 is voor € 1,2 miljoen (2023: € 0,8 miljoen) aan verantwoorde lasten geen productieverantwoording met goedkeurende

nauwkeurigheid en rechtmatigheid van de persoonsgebonden budgetten.

pagina | 27

4. Belangrijkste bevindingen Overige aandachtsgebieden (vervolg)

Ten opzichte van 31 december 2023 is de boekwaarde van de post

Daarnaast blijft het de verantwoordelijkheid van de gemeente zelf om de

grondexploitatie gewijzigd van € 22,0 miljoen naar € 7,2 miljoen. De wijziging

prestatielevering ten aanzien van de PGB-bestedingen vast te stellen. De

van de boekwaarde gedurende 2024 is als volgt samen te vatten:

gemeente heeft voor boekjaar 2024 geen aanvullende werkzaamheden

(x € 1.000)

2024

2023

Boekwaarde per 1 januari

31.984

33.012

Investeringen

15.261

17.048

Grondverkopen

-43.251

-21.147

Tussentijdse winstneming

8.409

3.071

de afgelopen jaren hoog en vormt daarom een belangrijk aandachtsgebied in

Inbreng vanuit MVA

4.213

0

onze controleaanpak. De hogere onzekerheid en volatiliteit in de gehanteerde

Totaal

16.616

31.984

Verliesvoorziening

-9.451

-9.927

belangrijker om een adequate toelichting op te nemen in de jaarrekening.

Boekwaarde per 31 december

7.165

22.057

Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in opzet

De grondexploitaties van de gemeente Dijk en Waard lopen steeds meer

en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden

richting het einde van hun looptijd, daarmee daalt de boekwaarde ten opzichte

uitgevoerd. Wij achten de waardering en de toelichting op de

van voorgaande jaren. Hierbij zien we vooral grote verminderingen bij project

schattingsonzekerheden aanvaardbaar en vinden de veronderstellingen

“de Draai” (- € 12,3 miljoen) en “Heerhugowaard Zuid” (- € 10,3 miljoen),

redelijk.

beiden zijn vooral gedreven door gronduitgiften waarbij opbrengsten zijn

verricht of de kosten nauwkeurig en rechtmatig verantwoord zijn. Derhalve zijn deze uitgaven als onzekerheid opgenomen. Waardering van de grondexploitaties De waardering van de grondexploitaties is gebaseerd op diverse schattingen en aannames. De schattingsonzekerheid is door alle externe ontwikkelingen

aannames kan doorwerken in het verwachte eindresultaat en de waardering van uw grondexploitaties. Deze hogere mate van onzekerheid maakt het

gerealiseerd.

pagina | 28

4. Belangrijkste bevindingen Overige aandachtsgebieden (vervolg)

Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in opzet

De verliesvoorziening bedraagt per 31 december 2024 € 9,5 miljoen (2023: €

en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden

9,9 miljoen). De afname is met name het gevolg van grondexploitatie “De

uitgevoerd.

Rotonde” doordat de werkelijke lasten € 0,3 miljoen lager uitvielen dan

schattingsonzekerheden aanvaardbaar en vinden de veronderstellingen

begroot en een bijdrage van de ontwikkelaar van € 0,2 miljoen is ontvangen is

redelijk.

de verliesvoorziening bijgesteld met eenzelfde bedrag.

Wij

Parameters

Over 2024 bedraagt de winstneming € 8,4 miljoen (2023: € 3,1 miljoen). Dit is

Rente

aanzienlijk hoger dan over 2023. Vooral de Draai laat een winstneming zien

Disconteringsvoet

over 2024 van € 3,3 miljoen. Maar ook op BIE-Westerdeel (€ 2,8 miljoen) en

Kostenstijging

achten

de

waardering

MPG 2024

MPG 2023

0,65%

en

de

toelichting

op

de

Schatting 2024

Schatting 2023

0,68%





2%

2%





2,5%-3%

2,0%





1-2%

0-1,5%





De Vaandel Zuid (€ 1,3 miljoen) heeft winstneming plaatsgevonden. Hiermee constateren wij dat meerdere projecten richting afronding gaan, waardoor in

Opbrengstenstijging

lijn met de voorgeschreven POC-methode uit de BBV een hogere winstneming kan plaatsvinden.

Kostenstijging Voor 2025 is gerekend met een kostenstijging van 3%. Voor de langdurige

De parameters voor de grondexploitaties

kostenstijging is gerekend met 2,5%. Wij hebben een memo ontvangen met

De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van

onderbouwing van de kostenstijging, inclusief benchmarks. Op basis van deze

de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de

benchmarks lijkt een kostenstijging van 3% voor 2025 en 2,5% langdurig

gemeente exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn opgenomen. Aan

realistisch.

deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door uw gemeente gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst.

pagina | 29

4. Belangrijkste bevindingen Overige aandachtsgebieden (vervolg) Opbrengstenstijging

Programmering & planning

Voor de opbrengstenstijging wordt gerekend tussen de 1% en 2%, dit is

In voorgaande jaren hebben wij onze collega’s van Real Estate Business

afhankelijk van het project waarbij voor sommige projecten al een prijs is

Advisory gevraagd om in meer detail te kijken naar de programma en planning

overeengekomen voor gronduitgifte. De inschatting is licht hoger dan

van grondexploitaties. Voor 2024 hebben wij deze collega’s niet betrokken

voorgaand jaar. Op basis van parameteradvies uit benchmark analyses

omdat meerdere materiële projecten in afrondende fase zitten en er geen

achten wij deze parameter evenwichtig ingeschat.

significante wijzigingen zijn in bijvoorbeeld de planning/fasering en kosten- en opbrengsteninschatting van deze projecten. Wij hebben als controleteam de

Rekenrente

projectplanning- en programmering gecontroleerd en hebben hierbij geen

Het college rekent binnen de huidige grondexploitaties met een toekomstige

bijzonderheden geconstateerd.

rekenrente van 0,68% (2023: 0,68%). De rekenrente is gebaseerd op de huidige leningenportefeuille van gemeente Dijk en Waard. Deze grondslag is

Onderbouwing prestatielevering bedrijfskosten

in overeenstemming met de notitie grondexploitatie en de bepaling in de

Vanuit de procesgesprekken tijdens de interimcontrole, maar ook op basis van

notitie rente van de commissie BBV. Wij achten deze parameter evenwichtig.

onze ervaringen in voorgaande boekjaren, is gebleken dat eerste en tweedelijns medewerkers in sommige gevallen moeite hebben met het

Disconteringsvoet

aantonen van de prestatielevering. Wij hebben daarom dit als aandachtspunt

De disconteringsvoet die moet worden gehanteerd in de berekening van de

opgenomen in onze controle. Voor onze steekproef op de bedrijfskosten

contante waarde ten behoeve van het treffen van een verliesvoorziening voor

hebben wij voor alle items onderbouwing gekregen voor de prestatie, waarbij

negatieve grondexploitaties is door de commissie BBV voor alle gemeenten

wij hebben vastgesteld dat de prestatie is geleverd. Stukken die wij hebben

gelijkgesteld aan het maximale meerjarig streefpercentage van de Europese

ondervangen zijn onder andere eindrapporten, overeenkomsten, foto’s en

Centrale Bank voor inflatie binnen de Eurozone (2%). Dit percentage is door

proces verbalen.

de gemeente correct toegepast, waardoor wij deze parameter kwalificeren als evenwichtig.

pagina | 30

4. Belangrijkste bevindingen Speerpunten auditcommissie

Diepgaande aandacht voor de IT omgeving

Wij hebben vanuit de bespreking van het controleplan met de auditcommissie

In onze management letter hebben wij gerapporteerd over de inrichting van de

twee speerpunten meegekregen voor onze controle over boekjaar 2024:

IT omgeving. Hierbij constateerden wij dat verbetering hierin mogelijk is, zie

1. Analyse over het volwassenheidsniveau en de ontwikkeling van de interne

tabel hieronder voor ons overall beeld van de verschillende IT applicaties.

beheersing binnen Gemeente Dijk en Waard in vergelijking met andere

Vooral met betrekking tot autorisatie zien wij dat dit bij andere gemeenten

gemeenten.

meer op orde is. Dit ziet met name toe op zichtbare vastlegging en

2. Diepgaande aandacht voor de IT omgeving en de waardering van de grondexploitaties.

goedkeuring van wijzigingen en een zichtbare periodieke review van de logging. Doordat dit onvoldoende is ingericht, kunnen wij niet steunen op de autorisatie binnen de verschillende applicaties.

Analyse over het volwassenheidsniveau en de ontwikkeling van de interne

IT applicatie

beheersing binnen Gemeente Dijk en Waard in vergelijking met andere gemeenten.

Authenticatie

Autorisatie

Wijzigingsbeheer

Netwerk





n.v.t.

Unit4







Suites







ZorgNed

n.v.t.

n.v.t.



Over dit speerpunt hebben wij gerapporteerd in onze management letter. Onze werkzaamheden tijdens de jaarrekeningcontrole hebben geen ander beeld opgeleverd dan gerapporteerd in de management letter. Wij zien dat de gemeente zich volledig inzet voor het op orde brengen en houden van de

Eind 2024 is het sociaal domein gemigreerd naar ZorgNed. Hiervoor hebben

interne beheersing en de structurele processen. Echter juist met de processen

wij het migratieproces en wijzigingsbeheer beoordeeld. Het wijzigingsbeheer

met een wat minder structureel karakter, zoals de SiSa-bijlage en

is voldoende maar kan verder worden verbeterd. In het migratieproces heeft

rechtmatigheidsverantwoording, heeft de gemeente moeite om de informatie

de gemeente ons betrokken in een later stadium. Ook is de doorlooptijd lang

tijdig, juist en volledig aan te leveren. Hierbij ontbreekt in sommige gevallen

geweest, mede door ruis in de communicatie tussen ons IT audit team en de

ook een solide three lines model. Wij willen de gemeente vragen om bij elke

Gemeente Dijk en Waard, onder andere over de oplevering van de benodigde

materiële post in de jaarrekening te gaan acteren in lijn met het three lines

stukken.

model zodat de kwaliteit omhoog gaat.

pagina | 31

4. Belangrijkste bevindingen Speerpunten auditcommissie (vervolg)

spendanalyse levert niet alleen efficiëntievoordeel op, maar kan ook leiden tot

Wij willen Gemeente Dijk en Waard vragen om ons ook bij zulk soort

kwalitatief hogere analyses en inzichten.

eenmalige projecten actief te betrekken en vooraf te informeren. Uiteindelijk hebben wij geconcludeerd dat de migratie betrouwbaar is verlopen.

Wij hebben dit besproken met de ambtelijke organisatie en zij zijn zich bewust van de verschillende mogelijkheden op het gebied van IT en data-analyse,

Naast de inrichting van de IT applicaties vinden wij het belangrijk om de Raad

waarbij het versterken van de samenwerking tussen I&A, Concerncontroller

mee te nemen in de eigen interne controle op de IT applicaties. Als onderdeel

en VIC ook hun aandacht heeft.

van onze controle hebben wij kennis genomen van het VIC plan en haar werkprogramma’s. Wij merken hierbij op dat IT audits hierin niet geïntegreerd

Diepgaande aandacht voor de grondexploitaties

zijn. Om te kunnen steunen op beheersingsmaatregelen is het belangrijk dat

Gezien het aflopende karakter van de grondexploitaties hebben wij geen

IT in voldoende mate is ingericht. Zonder het testen van IT General Controls

andere aandachtspunten dan reeds gecommuniceerd in dit hoofdstuk. Het

en IT Application Controls kan de VIC geen uitspraak doen over de werking

gebruik van GrexManager wordt als zeer positief ervaren door het

van beheersingsmaatregelen die afhankelijk zijn van een IT systeem. Wij

controleteam. Ook het kennisniveau van de medewerkers over de financiële

willen de ambtelijke organisatie aanraden om jaarlijks zelf een interne controle

verwerking van GREX is hoog. Hierdoor is de oplevering goed en zijn

te gaan verrichten op de IT applicaties, voor zover relevant.

schattingen evenwichtig.

Daarnaast zien we steeds meer een ontwikkeling richting data-analyse. Ook hierin kan gemeente Dijk en Waard zichzelf verder ontwikkelen. Vanuit onze controle hebben wij bijvoorbeeld te maken met de spendanalyse. Inmiddels zijn verschillende tools beschikbaar die een geautomatiseerde spendanalyse kunnen uitvoeren, die de handmatige en tijdrovende spendanalyse van gemeente Dijk en Waard kunnen vervangen. Een meer datagerichte

pagina | 32

4. Belangrijkste bevindingen Schattingsposten in de jaarrekening Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen en licht deze toe in de jaarrekening. Wij hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2024 beoordeeld en gecontroleerd. De belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreffen: Schatting

Beoordeling 2024

Beoordeling 2023

Onze zienswijze m.b.t. significante kwalitatieve aspecten en de (mogelijk) kwantitatieve omvang

Waardering van (im)materiële vaste activa

Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de (im)materiële vaste activa een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw (im)materiële vaste activa.

De waardering van de langlopende vorderingen

Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de langlopende vorderingen een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw langlopende vorderingen.

De waardering van grondexploitaties

Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitatie een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties.

De waardering van debiteuren en vorderingen

Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de vorderingen een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw vorderingen.

De waardering van de voorzieningen

Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de voorzieningen een evenwichtig beeld geven van de toereikendheid van de voorzieningen. Wel vragen we aandacht voor de verschillen tussen geplande en werkelijke onderhoudswerkzaamheden.

33

4. Belangrijkste bevindingen Het jaarverslag bevat alle verplichte elementen In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar. De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen dus niet onder de controle van de jaarrekening. Primair object van de accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening, waaronder de staat van baten en lasten met toelichting en de balans met toelichting, zoals in de jaarstukken 2024 is opgenomen. Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720 is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening. Element jaarverslag

Vereisten BBV

Verenigbaar

Onze waarneming Uw jaarverslag bevat in materiële zin de vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en 26 BBV. De cijfers van de verbonden partijen zijn nog niet in alle gevallen beschikbaar. Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening en stemt overeen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden. Alle verplichte paragrafen, behoudens de paragraaf Openbaarheid, zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau. De inhoud van de paragraaf Openbaarheid is

Paragrafen

als apart onderdeel opgenomen in de jaarstukken, maar wordt summier beschreven. Wij bevelen aan om de verplichte onderdelen van de BBV te volgen bij het opstellen van deze paragraaf. De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse tussen het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen. In de workshop “Begroting” hebben wij

Informatiewaarde

aangegeven de begroting niet in alle gevallen specifiek genoeg te vinden. In de jaarstukken zien wij dit ook terugkomen, bijvoorbeeld bij de risk-appetite op de geformuleerde risico’s. We willen de Raad vragen om te evalueren in hoeverre zij de verantwoording in de jaarstukken ten opzichte van de begroting voldoende vinden.

Incidentele baten en lasten

Fraude

De toelichting op de incidentele baten en lasten voldoet aan de eisen vanuit het BBV. Fraude en de frauderisicoanalyse is een steeds belangrijker thema. We adviseren u in de paragraaf bedrijfsvoering te rapporteren over de frauderisicoanalyse en de actualisatie daarvoor elk jaar.

pagina | 34

4. Belangrijkste bevindingen SiSa-bijlage bevat geen ongecorrigeerde verschillen

De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere

Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke

verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande

uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen

elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een

accountantscontrole 2024. De oplevering van de SiSa-regelingen was

voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten

minder dan verwacht. Dit kwam doordat enerzijds documenten misten en

aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSa-bijlage.

anderzijds doordat wij geen aansluiting konden vinden tussen de verantwoording en de brondocumentatie. Wij willen Gemeente Dijk en

In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel

Waard vragen hier een solide proces voor in te richten zodat stukken bij

opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar

aanvang van de controle aanwezig zijn. Vanuit onze werkzaamheden

het CBS.

hebben wij meerdere fouten geconstateerd in de SiSa-bijlage. Deze fouten zijn gecorrigeerd in de definitieve versie van de jaarrekening. Wij hebben

Bezoldiging is niet strijdig met WNT

geen ongecorrigeerde verschillen.

Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de

De hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen op grond van het

bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en

Bado in het verslag van bevindingen te worden opgenomen indien de

de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen

navolgende rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt

wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en

overschreden:

de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Beide topfunctionarissen

• € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is.

zijn in loondienst en er hebben zich gedurende 2024 geen wijzigingen

• 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk

voorgedaan.

aan € 1.000.000 is. • € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is.

pagina | 35

4. Belangrijkste bevindingen Bezoldiging is niet strijdig met WNT (vervolg)

Verbonden partijen zijn toereikend weergegeven

Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 niet strijdig zijn met

Tijdens onze controle besteden wij specifieke aandacht aan de transacties