Bijlage 9. Verslag themabijeenkomst 3 – antidiscriminatie 14 april, 2025

Verslag themabijeenkomst 3 - “Antidiscriminatie” Datum: 14 april, 2025 Locatie: gemeentehuis Dijk en Waard, raadszaal Deelnemers: 32 Programma 18:45 – 19:00: Inloop en kennismaking 19:00 – 19:20: Welkomstwoord door procesbegeleider en projectleider D&I + uitleg van de avond 19:20 – 19:50: Samen werken aan beleid – rond 1 19:50 – 20:05: pauze – Gluren bij de buren 20:05 – 20:35: Samen werken aan beleid – ronde 2 20:35 – 20:55: plenaire terugkoppeling in de vorm van elevator pitches 20:55 – 21:05: afronding en vooruitblik vervolgtraject

Terugblik Met de themabijeenkomst antidiscriminatie is het participatietraject diversiteit en inclusie afgerond. De opkomst van deze laatste bijeenkomst was groot, divers en vol energie. Iedereen is het erover eens: het is tijd dat we afstappen van het hokjes denken. Maar hoe doen we dat dan? Avonden als deze laten zien dat het een goede eerste stap is om simpelweg met elkaar in gesprek te gaan. Ook tijdens de laatste themabijeenkomsten stelden mensen zich kwetsbaar op en vertelden zij waar zij tegenaan liepen in het dagelijkse leven. Er werd geluisterd, gereflecteerd en er werden nieuwe banden gelegd tussen organisaties en mensen die elkaar voorheen nog niet goed in het vizier hadden. Bij de themabijeenkomst antidiscriminatie was een diverse groep mensen aanwezig bestaande uit inwoners en partnerorganisaties. Er was veel variatie in bijvoorbeeld socio-culturele achtergrond, leeftijd, religie, gender, seksuele voorkeuren en lichamelijke/mentale beperkingen. Zowel de cliëntenadviesraad van gemeente Dijk en Waard en Zaffier waren aanwezig. Vanuit partnerorganisaties waren o.a. MET Dijk en Waard, antidiscriminatie.nl, Politie, het COA, Bewust Jongerenwerk en het COC aanwezig. Ook was de raad goed vertegenwoordigd vanuit de raadswerkgroep antidiscriminatie.

Het idee van diversiteit en inclusie is dat er uiteindelijk geen hokjes meer nodig zijn waar mensen in moeten worden geplaatst om de juiste hulp te krijgen die zij nodig hebben. Daar zijn we echter nog niet. Om de themabijeenkomst richting te geven, werd het thema antidiscriminatie opgedeeld in een aantal sub thema’s: Bewustzijn en Educatie, Veiligheid en Dienstverlening. Deelnemers gingen samen met beleidsmedewerkers en raadsleden aan de slag om in 2 rondes van uitdagingen naar acties te komen. Leidende gedachte hierin was: wat willen we bereiken over 5 weken, 5 maanden en 5 jaar? Hoe willen we dat bereiken? En wie hebben we daarvoor nodig?

Opbrengsten per sub thema Bewustzijn en Educatie Mensen kunnen om zeer uiteenlopende onderwerpen gediscrimineerd worden. Denk bijvoorbeeld aan vooroordelen op basis van socio-culturele factoren, maar ook aan vooroordelen over fysieke of mentale beperkingen, leeftijd, gender of seksuele voorkeur. Dit kan mogelijk leiden tot discriminatie. Voor degene die discrimineert zal zulke beeldvorming niet direct negatieve gevolgen hebben. Echter voor de gediscrimineerde persoon kunnen dergelijke vooroordelen en aannames grote gevolgen hebben. Denk bijvoorbeeld aan mensen die vanwege hun voor- of achternaam minder snel worden gekozen voor een nieuwe baan omdat men vooroordelen heeft over sollicitanten met een niet-westerse achtergrond. Er heerst bewustzijn dat het deels de verantwoordelijkheid is voor gemarginaliseerde groepen om zich uit te spreken tegen 1

discriminatie in macro en micro vorm. Tegelijkertijd is het moeilijk om altijd de beter person te zijn. Dit leidt er ook toe dat mensen op zoek gaan naar groepen waar ze zich veilig voelen. Dit is begrijpelijk gedrag, maar leidt er ook toe dat groepen nog verder uit elkaar komen te staan. In Nederland zijn we al mooie stappen aan het maken. Mensen worden steeds gelijkwaardiger behandeld vanuit wet- en regelgeving en in het grotere geheel zijn we vooruitstrevend bezig op het gebied van mensenrechten. We zijn er echter nog lang niet. Veel gemarginaliseerde groepen hebben nog steeds moeite om mee te komen in de samenleving. Deze groepen zitten veelal niet in posities van macht en moeten vaak harder werken om hetzelfde te bereiken. Ze moeten meer moeite te doen om gehoord te worden en moeten regelmatig omgaan met microagressies: subtiel, vaak onbedoeld, onbewust, verbaal of non-verbaal gedrag dat beledigend, denigrerend of kwetsend kan zijn voor anderen. Het gaat om acties of opmerkingen die vaak bedoeld zijn als onschuldig of grappig, maar bij de ontvanger ongemak, stress, of een gevoel van nietgeaccepteerd zijn kunnen veroorzaken. Om de volgende stap te zetten is het nodig dat we niet alleen naar die systemische wereld kijken van bijvoorbeeld wet- en regelgeving.

Om een echt gelijkwaardige samenleving te creëren zullen we een cultuurverandering moet doorlopen waarbij we goed naar onze eigen vooroordelen moeten gaan kijken. De mogelijke oplossingen: - Zoek de verbinding tussen groepen. Een goed voorbeeld is de Iftar: Bekend maakt Bemind; Eten Verbind - Educatie en voorlichting op scholen gericht op het verkennen van culturele verschillende in de breedte. o Kanttekening hierin is het feit dat scholen al overvraagd worden op dit vlak. Een oplossing kan zijn om gezamenlijk met relevante partnerorganisaties een volledig pakket aan voorlichting aan te bieden wat met het school curriculum verweven kan worden. Dit vergt verregaande samenwerking tussen de partnerorganisaties en scholen, maar kan op de lange termijn erg effectief zijn. o Maak gebruik van ervaringsdeskundigheid. - Bewustzijn vergroten rond de verschillende groepen die met discriminatie te maken hebben. Belicht wat de impact is en ga het gesprek aan met mensen om te onderzoeken waar juist de raakvlakken zitten. - Zet cultuur in als verbindende factor: cultuurdag. - Organiseer intergenerationeel contact: maak ontmoeting nodig tussen bijvoorbeeld senioren en jongeren of mensen van verschillende schoolniveaus. Durf mensen te betrekken. - Maak de verhalen zichtbaar via mediacampagnes - Platform online gericht op diversiteit voor professionals.

Zorg dat zij ook weten waar de informatie te vinden is. - Maak de themabijeenkomsten een terugkerend concept zodat onderwerpen zoals regenboogbeleid en antidiscriminatie jaarlijks weer duidelijk op de agenda komen te staan. - Stel ambassadeurs aan binnen de verschillende domeinen in de gemeentelijke organisaties die discriminatie aan de kaak kunnen stellen. Dienstverlening Bij dit thema ging het om discriminatie bij dienstverlening van de gemeente en andere publieke organisaties. Onder andere gevoelsmatige tegenover feitelijke discriminatie werd besproken. Een voorbeeld van gevoelsmatige discriminatie is bijvoorbeeld de boosheid die het kan oproepen wanneer bepaalde groepen voorrang krijgen op sociale huurwoningen. Gevoelsmatige discriminatie is weliswaar niet direct gegrond in wezenlijke achterstelling op basis van persoonskenmerken. Het is alsnog van belang om het gevoel wel te erkennen en naar waarde te 2

schatten. Het is de uitdaging voor de dienstverlener om gevoelsmatige discriminatie te erkennen en duidelijk te maken wat de normen en grenzen zijn. Iemand mag boos zijn als diegene geen huis krijgt en een statushouder wel, maar dit betekend niet dat dit discriminatie is. Een voorbeeld voor feitelijke discriminatie kan bijvoorbeeld zijn dat een vrouw minder serieus wordt genomen door een dienstverlener dan een man vanwege haar vrouw-zijn. Of wanneer er meer aandacht wordt besteed aan overlast meldingen wanneer het gaat om een niet-westers persoon. Dienstverleners zijn gebonden aan verschillende wet- en regelgeving, gedragscodes en andere voorschriften die de kans op discriminatie zo klein mogelijk moeten maken. Dit betekent niet dat mensen onbewust alsnog vooroordelen meenemen naar hun werk en daar naar handelen in bepaalde situaties. Het is van belang dat dienstverleners cultuur sensitief te werk gaan. Daarbij is het ook belangrijk dat hulpvragers het melden wanneer zij het gevoel hebben dat zij alsnog worden gediscrimineerd. Zo kunnen publieke dienstverleners op tijd knelpunten signaleren. Ook kwam in deze groep naar voren dat de verhouding tussen dienstverlener en hulpvragen wordt beïnvloed door de huidige politieke richting. Verharding is merkbaar en mensen durven zich extremer te uiten dan vroeger.

In alle drie de groepen werd opgemerkt hoe merkbaar het is dat acceptatie de laatste jaren juist weer aan het afnemen is. Mensen trekken zich terug in hun eigen groepen en raken de verbinding met elkaar kwijt. Mogelijke oplossingen: - Netwerklunch met ketenpartners doorzetten + focus op cultuur - Bewonerslunch met eten uit verschillende culturen - Iftar uitbreiden. Hier komen nieuwe initiatieven uit voort. - Foodtruck festival met divers eten + combi met muziek bv. Creative foundation. Dit zorgt ervoor dat mensen weer met elkaar in verbinding komen wat ook weer positief kan doorspelen op de verhouding tussen dienstverlener en hulpvrager. - Activiteiten voor kinderen die opa en oma meenemen - Festivals voor verschillende doelgroepen met elkaar  jeugd met senioren verbinden - Themabijeenkomsten inwoners - Fietstochten langs belangrijke plekken voor nieuwe inwoners - Personeel van publieke dienstverleningsorganisaties moeten goed worden getraind om te kunnen omgaan met diverse socio-culturele achtergronden. Veiligheid Discriminatie in relatie tot veiligheid ging bij deze themabijeenkomst onder andere om de veiligheid om jezelf te kunnen zijn. Dat iedereen gelijkwaardig wordt behandeld en zich veilig kan bewegen door de gemeente zonder bang te zijn negatieve gevolgen.

Dat gevoel van veiligheid kan gebaseerd zijn op een reëel situatie, waarbij met feiten is aangetoond dat bepaalde plekken, mensen of dynamieken onveilig zijn. Onveiligheid kan echter ook een gevoel zijn. Situaties kunnen moeilijk in te schatten zijn waardoor mensen zich gevoelsmatig niet veilig voelen. Denk bijvoorbeeld aan donkere steegjes of vooroordelen over specifieke groepen mensen. Ook zonder feitelijke onderbouwing kan men ongemak ervaren op deze punten. Het is moeilijk om precies vast te stellen waar dat ongemak vandaan komt. Het is deels gegrond in vorige ervaringen, waardoor mensen meer op hun hoede worden. Vooroordelen en beeldvorming in bijvoorbeeld het nieuws en op sociale media kunnen hier ook een rol in spelen. Onder andere bij de politie, afdeling Openbare orde en veiligheid van de gemeente en discriminatie.nl zijn cijfers bekend. Wel weet men dat het meldingspercentage laag is. Slechts 8% van de discriminatiegevallen worden daadwerkelijk gemeld. 3

Veiligheidsgevoel kan worden vergroot door saamhorigheid, verbinding en vertrouwen, immers, bekend maakt bemind. Daarnaast is het van belang dat discriminerende personen beseffen dat je niet alles hoeft goed te keuren, maar dat je wel iedereen moet accepteren: leven en laat leven. Voor de slachtoffers is het belangrijk dat zij uit de slachtofferrol blijven. Het kost tijd en moeite, maar voor jezelf op blijven komen en je grenzen aangeven, loont. Dit kan worden ondersteund door het vergroten van de weerbaarheid. Mogelijke oplossingen: - Cultuurdag: bij Parelhof vanuit de community zelf o Scholen betrekken o Challenge/quiz o Diversity week (oktober) - Elkaar leren kennen o Voorlichting op scholen i.s.m. jongerenwerk  Voorbeeld: De andere kant van de gouden eeuw op scholen behandelen. - Weerbaarheidstraining – Halt – breder regulier onderwijs - Gemeente moet zich uitspreken (website, sociale media) + consequenties aan discriminatie hangen - Bruggenbouwers nodig om culturen bij elkaar te brengen in de samenleving, maar ook in de gemeentelijke organisatie en andere publieke instellingen. Deze bruggenbouwers kunnen de brug vormen door hun kennis van beiden kanten en zo het gesprek openen. - Netwerklunch om banden te leggen tussen professionals – gemeente – politie - Gemeente is een inclusieve werkgever en daarmee rolmodel.

4