bijlage 6b - Concept Regionale Zienswijze o-VKB 380kV
Tekst van het document
Concept Regionale Zienswijze o-VKB 380kV Achtergrond TenneT en het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) doorlopen een ruimtelijke procedure voor de aanleg van een nieuwe bovengrondse 380 kV hoogspanningsverbinding naar Middenmeer met de daarbij benodigde hoogspanningsstations. Noord-Holland Noord is een van de weinige gebieden waar nog geen 380 kV netwerk loopt. Het 380 kV stroomnetwerk dat bovengronds met hoogspanningsmasten moet worden gerealiseerd is de oplossing voor de huidige netcongestie, die momenteel veel ontwikkelingen beperkt. Daarnaast is de komst van dit netwerk van groot maatschappelijk belang omdat het de ruggengraat vormt van de toekomstbestendige energievoorziening in Noord -Holland Noord. Het is een groot project, met grote ruimtelijke impact, en dient zorgvuldig en eerlij k ontworpen te worden. In 2025 heeft het Rijk de Provincie NH gevraagd om een document met standpunten op te stellen waarin de betrokken overheden een samenhangend advies formuleren over het project 380 kV en het programma VAWOZ. Dit was het zogenoemde regioadvies. Het ministerie is uiteindelijk bevoegd gezag om de beslissing te nemen over de aanleg van dit project. Status project en procedure Op vrijdag 23 oktober is het officiële besluit, de ontwerp -voorkeursbeslissing (o-VKB), gepubliceerd. Daarin staat uitgelegd waarom deze route en locaties de voorkeur hebben.
In de periode van 23 oktober tot en met 3 december 2026 ligt de ontwerp -voorkeursbeslissing ter inzage, samen met het plan-MER en de Integrale Effectenanalyse (IEA). Regio Alkmaar heeft constructief meegedacht en alternatieven aangedragen (zoals het volgen van het bestaande 150kV-tracé vanaf Oterleek richting Hoorn en vervolgens door te laten lopen langs de A7) om met andere gemeenten en partijen samen tot de best moge lijke oplossing van het noodzakelijke 380 kV-netwerk te komen. Desondanks zien wij dat het ministerie een keuze maakt met veel impact voor onze gemeenten die na zorgvuldig onderzoek als ‘minst slechtste’ uit de bus komt. In deze regionale zienswijze beschrijven wij de belangrijkste regionale zorgen, die ter ondersteuning dienen van de gemeentelijke zienswijzen . Deze regionale zienswijze is in samenspraak met de zienswijzen van de zes gemeenten van regio Alkmaar opgesteld (Gemeente Alkmaar, Bergen, Castricum, Dijk en Waard, Heiloo en Uitgeest) en dienen als toevoeging op elkaar. Regionale zienswijze Alternatief tracé via Oterleek Regio Alkmaar ziet dat het uitgangspunt ontwerpend onderzoek inconsistent wordt gevolgd.
Met betrekking tot het in het regioadvies opgenomen groen-Oterleek - via-rood alternatieve tracé is niet uitgewerkt dat dit tracé bestaande infrastructuur volgt (die op sommige plekken al over en door lintbebouwing heengaat) en daarmee minder impact op inwoners zou kunnen hebben. Omdat dit tracé niet mee wordt genomen in het o-VKB is het vervolgens niet meer mogelijk dit volledig te onderzoeken, waardoor er nu keuzes gaan worden gemaakt op basis van onvolledige informatie. Het komt erop neer dat e r onvoldoende kennis is om tracés af te laten vallen. Leefbaarheid is voor de gemeenten van groot belang. Hier zien wij hiaten in de kennis, die te maken hebben met het niet meenemen van groen-via-rood en de mogelijk mindere impact op de leefbaarheid in dat gebied in het verdere proces van ontwerpend onderzoek, waardoor, zoals hierboven ook wordt beschreven, niet goed in kaart is gebracht wat de positieve punten van deze afgevallen route zijn ten opzichte van de gekozen routes in het o-VKB. Daarmee wordt het afvallen van de groen-rode route een kwantitatieve exercitie in plaats van dat deze in het kader van de consequenties voor de leefbaarheid is beoordeeld. Met betrekking tot de draadslachtoffers en deze route: de uitwerking van de draadslachtsoffers is een theoretische benadering, het is onduidelijk hoe de praktijk in deze modellen zijn meegenomen.
Los hiervan zorgt de uitkomst ervoor dat nu inwoners geraakt worden door nieuwe aanwezigheid van hoge masten in een relatief open gebied waar opgaande elementen als masten nu afwezig zijn. De bestaande 150 kV verbindingen zijn daarentegen al decennialang aanwezig in het landschap. Projectviewer Daarbij, hoewel uit onderstaand linker kaartje uit de huidige projectviewer lijkt alsof groen aansluit op NO4 , is bekend dat dit onderstation niet aansluit op de groene hoofdcorridor maar wel goed aansluit op de rode corridor. Het kaartje rechts geeft het b eeld waarmee wij continu hebben gewerkt. Wi j con cluderen da t de projectie van de groene corridor tussentijds in de projectviewer is aangepast en geeft daarmee een vertekend beeld. Uitgaande van het rechterkaartje, waar in het noorden NO4 niet aansluit op de groene hoofdcorridor, wordt door het ministerie aangegeven dat in een later stadium, met ontwerpend onderzoek in beeld zal worden gebracht of en hoe k an worden aangesloten op NO 4. Wij zien hierin een inconsistentie met betrekking tot wat wel en niet mee wordt genomen in het ontwerpend onderzoek.
➢ Wij maken bezwaar tegen het vervallen van het groen- via rood tracé omdat daardoor bij onoverkomelijke bezwaren bij de realisatie van het groene of gro en-paarse tracé of bij de aansluiting op NO4, niet op dit tracé terug is te vallen. ➢ Wij verzoeken u daarbij nadrukkelijk om in dit alternatieve tracé te onderzoeken of de verbinding kan worden gebundeld met bestaande bovenregionale infrastructuur, waaronder de bestaande 150 kV -verbinding en de infrastructuur in de richting van de A7 en Agriport. Bundeling is niet zonder gevolgen, maar kan voorkomen dat in een betrekkelijk ongestoord historisch landschap van bijvoorbeeld Veenhuizen een volledig nieuwe infrastructurele hoofdstructuur wordt geïntroduceerd. ➢ We constateren hier bij dat de kernstrategie voor de aanleg van hoofdenergieinfrastructuur niet wordt gevolgd door bundeling langs structuurlijnen (als wegen, kanalen, e.d.), omdat het landschap al vol zit en open gebieden kunnen worden gespaard. We maken hier bezwaar tegen.
Wij vragen ons af of bijvoorbeeld het aantal al aanwezige doorsnijdingen van lintbebouwing door de huidige 150 kV tracés en door de A7 zijn meegeteld bij het vergelijk tussen het groene tracé en het door de regio geopperde alternatief van groen, Oterleek via rood? De snelweg A7 en de bestaande 150 kV hoogspanningsverbinding (in het tracé groen, Oterleek via rood) gaan op sommige plekken immers al over of door aanwezige lintbebouwing heen. ➢ We verzoeken u deze voorkeursvariant uit het regioadvies alsnog als volwaardig mee te nemen.
Planning en proces Uw ministerie en TENNET zijn vooruitlopend op besluitvorming door de minister op het ontwerp voorkeursalternatief in december 2026 gestart met bijeenkomsten over het on twerpend onderzoek. Hierbij wordt alleen uitgegaan van het gepresenteerde voorkeurstracé. Wij vinden dit inhoudelijk en strategisch onjuist en maken hier bezwaar tegen. Het roept ook sterke vragen op over de rol en positie van de gemeente in het vervolg proces en wat de waarde is van de gevraagde reactie in deze fase van het proces. Wij begrijpen dat een gevoel van urgentie aanwezig is maar dit kan en mag niet ten koste gaan van zorgvuldigheid in het proces. In dit verband stellen wij ook nogmaals aan de orde dat duidelijkheid in en door communicatie vanuit Tennet en het ministerie richting omgeving, inwoners en belanghebbenden door ons als cruciaal wordt bestempeld, maar waartoe wij nog weinig uitwerking zien. Tegelijkertijd lijken onderzoeken die mogelijk tot het afvallen van tracés zouden kunnen leiden, zoals benoemd in het eerste punt, niet langer te worden voortgezet. Het proces van planning en projectbesluit gaat daarbij niet in op eerder ingediende ontwikkelingen, plannen en visies van gemeenten uit Regio Alkmaar. Dit is belangrijk om ervoor te zorgen dat ontwikkelingen in de toekomst elkaar niet in de weg gaan zitten.
Voorbeelden zijn vergevorderde woningbouwprojecten in Alkmaar en Dijk en Waard die binnen of vlak naast het groene hoofdtracé liggen. Deze woningbouwprojecten worden apart benoemd in de lokale zienswijzen van gemeente Alkmaar en Dijk en Waard. Verkabeling bestaand 150 kV tracé In de o-VKB worden drie deelgebieden gedefinieerd voor het verkabelen van het bestaande 150 kV tracé: 1) zuidelijk deelgebied. Het tracé tot en met de Starnmeer zal zeer waarschijnlijk verkabeld moeten worden in verband met UNESCO-werelderfgoed en natuurwetgeving; 2) middelste deelgebied: Het tracé door de Schermer (tot Oterleek) zal mogelijk ook verkabeld moeten worden in verband met natuurwetgeving; 3) noordelijk deelgebied: Het tracé ten noorden van Oterleek tot aan onderstation de Weel. Hoewel wij het onderscheid tussen de drie deelgebieden begrijpen, is het voor de regio van essentieel belang dat het 150 kV tracé ten noorden van Oterleek tot aan onderstation de Weel verkabeld gaat worden en niet alleen de eerste twee eerdergenoemde gebieden waar Unesco -
werelderfgoed en natuurwetgeving van toepassing zijn. Het ontstaan van twee hoogspanningsverbindingen, bij niet verkabelen van het 150 kV tracé, met wisselende hoogten, heeft grote gevolgen voor de kernkwaliteiten van het open polderlandschap. Het ondergronds brengen van het gehele 150 kV tracé, inclusief het deel in het noorden van het tracé, is en blijft randvoorwaardelijk voor Regio Alkmaar, ongeacht de keuze in de o -VKB voor groen-groen of groen via P15. Nieuwe en cruciale informatie (zoals het ondergronds kunnen plaatsen van het 150 kV tracé buiten de definitieve corridor s) is in een te laat stadium met de gemeenten gedeeld. Dit plaatst gemaakte keuzes in een ander perspectief , en maakt het kunnen terugvallen op groen-Oterleek en dan via-rood nog relevanter. ➢ We zien graag dat de beslissing over het verkabelen van bestaand 150 kV naar voren wordt gehaald. Compensatie en langdurige onzekerheid Inwoners hebben snel duidelijkheid nodig om te bepalen of zij hun leven op de huidige plek voort willen zetten en daarom moet deze onzekerheid zo kort mogelijk duren. Dit is op 7 oktober 2026 ook door de staatssecretaris erkend bij de bewonersbijeenkomst in Hensbroek en daarom wordt zo snel mogelijk gesproken met de inwoners die dit betreft. zodra uit de eerste technische schetsen duidelijker wordt welke inwoners getroffen worden.
Hoewel deze toezegging wordt gewaardeerd kan pas in een veel later stadium, namelijk eind 2030, als het ontwerp - projectbesluit in procedure is, pas daadwerkelijk van het aankoopbeleid door inwoners gebruik gemaakt worden. Ofwel, inwoners leven langdurig in onzekerheid en kunnen pas over vele jaren hun nieuwe leven voortzetten. ➢ Hoe verhoudt deze langdurige wachtperiode zich tot de toezegging van de staatssecretaris om snel met duidelijkheid te komen naar inwoners toe? ➢ Om inwoners zo vroeg mogelijk iets van perspectief te bieden om uit deze langdurige onzekerheid te komen roepen wij u daarom op om het aankoopbeleid direct van toepassing te verklaren en dit niet te koppelen aan het in procedure gaan van het ontwerp-Projectbesluit in 2030. Overige vragen De juridische gevolgen van een voorbereidingsbesluit zijn in de o-VKB alleen benoemd en missen een verdere uitwerking op consequenties voor de gemeenten. Kunnen zij überhaupt verder met woningbouwontwikkelingen, immers ook een landelijke opgave van groot belang? ➢ Wij vragen u de mogelijke (juridische) consequenties van het voorbereidingsbesluit voor onze (woningbouw)ontwikkelingen te schetsen. Verder is niet duidelijk of en hoe rekenschap is gegeven van de voorgenomen (woningbouw-) ontwikkelingen in de tracés. ➢ Wij vragen u dit voor ons te verduidelijken.
Het is onduidelijk hoe het Besluit procedurele versnellingen elektriciteitsprojecten ingrijpt in de processen en wat dit betekent voor bezwaarmakers, waaronder de gemeenten. ➢ Wij vragen u dit voor ons te verduidelijken.