Bijlage 5 - Vraag HHW pag.136-137 - p. weerstandsvermogen.pdf

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Aanleiding en achtergrond In deze paragraaf wordt inzicht gegeven in de risico-inventarisatie. Op basis van de geïnventariseerde risico’s is ook het weerstandsvermogen berekend. De tien, in financiële zin, grootste risico’s zijn opgenomen in de volgende paragraaf. De raad heeft op 26 mei 2015 (RB2015-030) besloten een streefwaarde voor de ratio weerstandsvermogen te hanteren van 1,1 en een zekerheidspercentage van 80% te hanteren bij de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit. Ook is besloten om bij de bepaling van de beschikbare weerstandscapaciteit, naast de algemene reserve, de onbenutte belastingcapaciteit te betrekken. Uit het risicoprofiel volgt dat met een bedrag van € 7.687.000 met 80% zekerheid alle risico’s financieel kunnen worden afgedekt. De omvang van het weerstandsvermogen (de algemene reserve plus de onbenutte belastingcapaciteit) is € 12.522.000. Dit resulteert in een ratio voor het weerstandsvermogen van 1,63.

Risicoprofiel In het onderstaande overzicht staan de 10 risico’s met de hoogste bijdrage aan de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit.

Risico

Kans

Financieel gevolg

Jeugd Vanwege de open-einde regeling bestaat de kans dat de in de begroting opgenomen raming voor uitgaven jeugdzorg niet toereikend is. Het beroep op jeugdzorg en de daaraan verbonden kosten kunnen hoger zijn dan wat in de raming is opgenomen.

50%

max. € 2.000.000

Gemeenschappelijke regelingen Begrotingsoverschrijdingen bij gemeenschappelijke regelingen worden doorbelast aan de gemeente Heerhugowaard. Naast het afzonderlijk in het risicoprofiel opgenomen risico voor de gemeenschappelijke regeling WNK bestaat dit risico ook bij andere gemeenschappelijke regelingen zoals de GGD, RHCA en de veiligheidsregio.

80%

max. € 1.000.000

Zieke bomen Kosten die verband hebben met zieke bomen (kappen en nieuwe bomen planten e.d.) worden gedekt uit beschikbare budgetten. Ziekte onder bomen in Heerhugowaard neemt toe waardoor de kans groter wordt dat te maken kosten om bomen te kappen en vervangen niet meer gedekt kunnen worden uit de reguliere budgetten. De nieuwe risico-inschatting is gebaseerd op het huidige beleid en de huidige inzichten over (mogelijke) aantallen zieke bomen in de gemeente.

50%

max. € 1.000.000

WMO Vanwege de open-einde regeling bestaat het risico dat de in de begroting opgenomen budgetten voor verstrekkingen WMO niet toereikend zijn voor de toekenningen van zorg op basis van de aanvragen van bewoners.

50%

max. € 1.000.000

Buig In onze begroting hebben we een inschatting gemaakt van zowel het te ontvangen budget inkomensdeel WWB

70%

max. € 700.000

als de verwachte uitgaven voor uitkeringen WWB (uitvoering door Halte Werk). De inkomsten kunnen afwijken van de inschatting door een nieuwe verdeelmethode van het rijk en ook de uitgaven kunnen anders zijn door bijvoorbeeld mindere economische omstandigheden (meer klanten). Sanering/Bodemverontreiniging Bij de herinrichting van wijken is duidelijk geworden dat in het verleden gebruikte bouwstoffen mogelijk bodemverontreiniging opleveren. Voor de kosten van sanering voor de komende groot onderhoudswijken is een reserve gevormd van € 2,5 mln. Ook in de hierna te renoveren wijken staan werkzaamheden ingepland waarbij het risico bestaat dat sanering nodig is van bodemverontreiniging. De omvang van dit risico wordt met de huidige kennis op maximaal € 4 mln. ingeschat.

10%

max. € 4.000.000

Algemene uitkering De hoogte van de algemene uitkering is van jaar tot jaar geen vast gegeven en kan variëren

70%

max. € 500.000

Garantstelling op financiering De gemeente heeft zich garant gesteld voor financiering van andere organisaties Dit brengt het risico mee dat aanspraak wordt gemaakt op de afgegeven garantie in de situatie dat de organisatie ten behoeve waarvan de garantie is afgegeven niet aan haar verplichtingen kan voldoen.

30%

max. € 1.000.000

Garantstelling warmtenet De gemeente heeft zich garant gesteld bij het warmtenet door Heerhugowaard van de HVC. De garantie richt zich erop om 2.500 woning equivalenten aan te sluiten op het warmtenet. Als deze aansluitingen niet worden gerealiseerd bestaat het risico dat aanspraak wordt gemaakt op de afgegeven garantie.

50%

max. € 1.000.000

Ramen van leges De opbrengsten leges, en dan vooral de bouwleges, kunnen minder zijn dan de in de begroting opgenomen raming. Ook de invoering van de omgevingswet brengt mogelijk lagere opbrengsten met zich mee.

50%

max.€ 500.000

Totaal grote risico's

€ 12.200.000

Overige risico's

€ 42.440.000

Totaal alle risico's

€ 54.640.000

Op basis van de ingevoerde risico’s is een risicosimulatie uitgevoerd. De risicosimulatie wordt toegepast omdat het reserveren van het maximale bedrag (€ 54.640.000) ongewenst is. De risico’s zullen immers niet allemaal tegelijk en in de maximale omvang optreden. De uitkomst van deze simulatie is dat, met een zekerheid van 80%, met een bedrag van € 7.687.000 de risico’s kunnen worden afgedekt.

Beschikbare weerstandscapaciteit

De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de algemene reserve, het resultaat van de jaarrekening 2021, inschattingen van toekomstige onttrekkingen aan de algemene reserve en de onbenutte belastingcapaciteit. In onderstaande tabel wordt de stand van de beschikbare weerstandscapaciteit op een rij gezet. Bij deze bepaling van het beschikbare weerstandsvermogen zijn nog te maken keuzes over bestemming van het jaarrekeningresultaat 2021 niet meegenomen. Algemene reserve (Balans ultimo 2021)

€ 16.770.000

Resultaat Jaarrekening 2021

€ 3.351.000

Onbenutte belastingcapaciteit (idem 2020)

€ 2.861.000

Inschatting toekomstige onttrekkingen AR (voorbeelden zijn eenmalige extra afschrijving door aanpassing activabeleid en dekking boeterente herfinanciering leningenportefeuille) Beschikbare weerstandscapaciteit

-

€ 10.460.000

€ 12.522.000

Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, dient de relatie te worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico's en de gewenste weerstandscapaciteit met de beschikbare weerstandscapaciteit. De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen:

Ratio weerstandsvermogen

=

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

=

€ 12.522.000 € 7.687.000

= 1,63

De raad heeft op 26 mei 2015 (RB2015-030) besloten een streefwaarde voor de ratio weerstandsvermogen te hanteren van 1,1.

Kengetallen

Rekening 2021

kengetal

verloop van de kengetallen

Indeling kengetallen provincie

rekening

begroting

rekening

2020

2021

2021

Categorie A

B

C

Netto schuldquote

27%

67%

18%

<90%

90-130%

>130%

Netto schuldquote, gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

27%

66%

17%

<90%

90-130%

>130%

Solvabiliteitsratio

44%

33%

42%

>50%

20-50%

>50%

Structurele exploitatieruimte

-2%

-8%

-2%

>0%

0%

<0%

Grondexploitatie

20%

22%

9%

<20%

20-35%

>35%

Belastingcapaciteit

94%

97%

86%

<95%

95-105%

>105%

Schuldquote: De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft dus een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. Een laag percentage is gunstig. De netto schuldquote voor de gemeente is voor de rekening 2021 43%, hetgeen ruimschoots onder de 90% is, waarmee de uitkomst in categorie A als zeer gunstig wordt bestempeld. De verwachting is dat de schuldquote de komende jaren verder zal dalen omdat de leningenportefeuille langzaam zal worden afgebouwd. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen: Omdat bij verstrekte leningen onzekerheid bestaat of ze allemaal worden terugbetaald, wordt dit kengetal zowel berekend inclusief als exclusief de doorgeleende gelden. Zo wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Hoe lager deze percentages, hoe beter. De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen is min of meer gelijk aan die van de netto schuldquote. Dit omdat de gemeente bijna geen leningen heeft uitstaan, alleen leningen in het kader van de starterswoningen.

De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen voor de gemeente is voor de rekening 2021 40%, hetgeen ruimschoots onder de 90% is, waarmee de uitkomst in categorie A als zeer gunstig wordt bestempeld. Solvabiliteit:

Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. Dit cijfer geeft dus een soort toekomstvisie weer. De solvabiliteitsratio van de gemeente voor de rekening 2021 komt uit op 42%. De gemeente komt nog uit in categorie B, die bestempeld is als ‘een verhoogd risico’. De verwachting is dat de solvabiliteit op de lange termijn jaren zal stijgen richting categorie A. Deze stijging wordt vooral veroorzaakt door het afnemen van de schuldpositie van de gemeente. Structurele exploitatieruimte: Dit cijfer drukt uit welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Wanneer dit cijfer negatief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. De jaarrekening van de gemeente geeft incidenteel in 2021 geen negatief en geen positief beeld van de structurele exploitatieruimte (0%). Grondexploitatie: De boekwaarde van de voorraden grond moet worden terugverdiend bij de verkoop. Kenmerkend voor grondexploitaties is dat de looptijd meerdere jaren is.

Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. Voor de rekening 2021 is het kengetal voor de grondexploitaties 20%. Het cijfer grondexploitatie van 20% of hoger wordt beschouwd als kwetsbaar. Door het aantrekken van de woningmarkt zal de komende jaren de boekwaarde van de grondexploitaties omlaag gaan. Dit heeft een positief effect op het kengetal en de verwachting is dat deze dan ook naar categorie A gaat. Belastingcapaciteit: Dit cijfer geeft inzicht in hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Als dit percentage hoog ligt, betekent het dat de gemeente meer inkomsten uit belastingen zou kunnen verwerven. Of dit wel of niet gebeurt is een beleidskeuze. De belastingcapaciteit bedraagt voor de rekening 2021 86%.