Bijlage 4 - De woningmarkt in Dijk en Waard. Stand van zaken en ontwikkelingen. RIGO, 2023

RIGO Research en Advies Woon- werk- en leefomgeving www.rigo.nl

De woningmarkt in Dijk en Waard Stand van zaken en ontwikkelingen

De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij RIGO. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of ondersteuning in artikelen, scripties en boeken is toegestaan mits de bron duidelijk wordt vermeld. RIGO aanvaardt geen aansprakelijkheid voor drukfouten en/of andere onvolkomenheden.

RIGO Research en Advies Woon- werk- leefomgeving www.rigo.nl

De woningmarkt in Dijk en Waard Stand van zaken en ontwikkelingen

Opdrachtgever

Contactpersoon Dhr. S. Den Nijs

Projectnummer P45700

Datum 12 april 2023

Auteur

André Buys andre.buys@rigo.nl ; tel . 06 3029 0027

Inhoud 0.

Samenvatting

1

Inleiding

3

Huisvesting en woningbezetting

4

Dijk en Waard in de regio

7

Vraag en aanbod, wens en werkelijkheid

9

Blik in de toekomst

11

Bevolkingsontwikkelingen

11

Ontwikkeling van de woningbehoefte

14

Bijlage: tabellen

De woningmarkt in Dijk en Waard

17

0. Samenvatting Als input voor en onderbouwing van de woonvisie heeft RIGO een beknopte woningmarktverkenning uitgevoerd. De belangrijkste bevindingen worden hieronder samengevat. Huisvesting en woningbezetting De woningvoorraad van Dijk en Waard anno 2022 is de neerslag van bouwstromen uit het verleden en wordt gedomineerd door eengezinswoningen (81%) , door koopwoningen (72%) en daarmee ook door een combinatie van beide (eengezins -koopwoningen, 66% van de voorraad). Koopwoningen met een verkoopprijs onder de €355.000 (de NHG-grens in 2022) maken 44% uit van de voorraad. Deze woningen worden bewoond door uiteenlopende inkomensgroepen. Huurwoningen met een sociale huurprijs (tot €763, prijspeil 2022) maken circa 24% van de huidige voorraad. Deze woningen worden in overgrote meerderheid bewoond door de doe lgroep voor de sociale huur. Omgekeerd is deze doelgroep, die 42% uitmaakt van alle huishoudens, gespreid gehuisvest. Ook in de omvangrijke koopsector wonen veel huishoudens die qua inkomens in beginsel ook aanspraak kunnen maken op een sociale huurwoning. Het segment vrije sector huur (huurprijs boven de €763) is met nog geen 5% vooralsnog klein in Dijk en Waard. Voor zover ze er zijn, worden deze woningen vooral bewoond door huishoudens met hogere inkomens dan de doelgroep voor de sociale huur.

Dijk en Waard in de regio De woningmarkt van Dijk en Waard is sterk verweven met de regio. Er is veel migratie over en weer met Alkmaar, Schagen, Hollands Kroon en Koggenland. De aantrekkingskracht van Dijk en Waard sterkt zich verder uit tot de Metropoolregio Amsterdam. De afgelopen vijf jaar vestigden zich in totaal circa 21.600 personen uit de rest van N ederland. Dat is bijna even veel als er binnen de gemeente zelf verhuisden. Bij de herkomstgebieden staat Alkmaar met afstand bovenaan. Op enige afstand volgen Amsterdam en Zaanstad. De migratie is selectief naar leeftijd. Dijk en Waard is duidelijk in trek bij jonge (aanstaande) gezinnen, terwijl jongeren in de studentenleeftijden per saldo vertrekken. Dit migratiepatroon is heel typerend voor een landelijke/suburbane wo ongemeente. Actuele knelpunten tussen vraag en aanbod Naar schatting ruim 7.500 huishoudens in Dijk en Waard zijn momenteel op zoek naar een (andere) woning, inclusief starters. Daar staan circa 5.200 recent betrokken woningen (het beschikbaar gekomen aanbod) tegenover. Krapte (meer gevraagde dan betrokken woningen) vinden we in de sociale huur en bij in koopwoningen in de prijsklasse tot €355.000. Maar ook duurdere koopwoningen worden meer gevraagd dan er recent zijn betrokken. In dat segment is de vraag vooral afkomstig van doorstromers. Duurdere huurwoningen (vrije sector) zijn niet veel betrokken.

Ze worden echter ook maar weinig gevraagd. Eengezins koopwoningen, die al ruimschoots aanwezig zijn in de voorraad, zijn onverminderd populair en kennen nog altijd een aanbodtekort. Doorstromers zoeken in grote meerderheid naar dit woningtype. De vraag van starters is meer gespreid. Een kleine, maar wel krappe markt vormen koopappartementen. Hier is (vooralsnog) niet veel vraag naar, maar het recent beschikbaar gekomen aanbod was nog kleiner.

De woningmarkt in Dijk en Waard

1

Woningbehoefte, kwantitatief De toekomstige woningbehoefte wordt mede bepaald door de enorme druk op de regionale woningmarkt, waarbij de druk vanuit de grote steden in de Metropoolregio Amsterdam tot in Dijk en Waard voelbaar is. Het aantal huishoudens neemt toe in de hele provincie en zorgt alleen al kwantitatief voor de behoefte aan meer woningen. De Provincie Noord -Holland becijferde de woningbehoefte voor Dijk en Waard in de periode 2022 -2037 (vijftien jaar) op 5.830 woningen (netto toename), mede op basis van migratiepatronen uit het verleden. De gemeente zelf heeft capaciteit voor aanzienlijk meer woningen. Als alle plannen (voor zover bekend ten tijde van deze verkenning) in deze periode gerealiseerd worden, gaat het om 9.320 extra woningen. Woningbehoefte, kwalitatief Kwalitatief is de woningbehoefte, bij een scenario waarbij alle plannen worden gerealiseerd, kort samen te vatten als ‘meer van hetzelfde’, althans bij trendmatige vertaalslag. De additionele behoefte blijft ook in de jaren tot 2037 sterk bepaald door de vorming van nieuwe generaties jonge huishoudens (waaronder kinderen van de instroom uit het verleden) en aanhoudende instroom van (aanstaande) gezinnen van buiten.

De bijbehorende additionele woningbehoefte voor de hele periode 2022 -2037 bestaat dan voor 77% uit eengezinswoningen, voor 74% uit koopwoningen in voor 21% uit huurwoningen in het sociale segment. Bij voorspoedige economische groei zou de behoefte aan extra sociale huur nog lager kunnen uitkomen. Meer cijfers, voor verschillende scenario’s en ook voor tussenliggende perioden, zijn te vinden in de bijlage. Van cijfers naar beleid Bij de raming van de woningbehoefte is aangenomen dat toekomstige generaties op dezelfde manier (kunnen en willen) wonen als voorgaande generaties (hun ouders) en/of voorgaande vestigers en dat de bestaande voorraad eengezinswoningen grotendeels bezet blijft door senioren, ook nadat zij in de lege-nestfase zijn beland. Het is belangrijk te benadrukken dat de uitkomst geen kant en kaar bouwprogramma is en een scenario geen wetmatigheid. Er zijn tal van redenen denkbaar om in de woonvisie bewust af te wijken van doorgetrokken trends en patrone n, bijvoorbeeld omdat in regionaal verband bepaalde afspraken zijn gemaakt, omdat bepaalde doelgroepen beleidsmatig prioriteit krijgen of omdat bepaalde woningkwaliteiten niet meer voor prijzen kunnen worden gerealiseerd waarvoor dat in het verleden wel kon. In dat geval zal de toekomst gaan afwijken van de geschetste scenario’s en zullen trends worden doorbroken.

De woningmarkt in Dijk en Waard

2

Inleiding Als input voor en onderbouwing van de woonvisie heeft RIGO een beknopte woningmarktverkenning uitgevoerd. De uitkomsten daarvan worden besproken in deze rapportage. Aan de orde komen achtereenvolgens: • Een overzicht van de huidige woonsituatie van (doel)groepen en van de bewoning van segmenten in de woningvoorraad (hoofdstuk 2); • Een analyse van migratiepatronen (hoofdstuk 3); • Een analyse van gevraagde en recent betrokken woningen en van de discrepantie daartussen (hoofdstuk 4); • Een indicatieve invulling van de bouwopgave tot 2037 in de vorm van scenario’s (hoofdstuk 5).

De woningmarkt in Dijk en Waard

3

Huisvesting en woningbezetting Een goed inzicht in de woningmarkt begint met kennis over de huidige bevolking, de huidige woningvoorraad en de relatie tussen deze twee: hoe wonen hui shoudens momenteel in de gemeente en wat voor woningen worden door wie bewoond? 1 Huishoudens en hun huisvesting Op 1 januari 2022 wonen er ruim 36.500 huishoudens in Dijk en Waard. In figuur 1 is te zien hoe zij zijn onderverdeeld naar inkomen en hoe de diverse inkomensklassen zijn gehuisvest. Te zien is dat huishoudens met lage inkomens (de primaire doelgroep, ofwel de inkomens die een beroep kunnen doen op huurtoeslag) in overgrote meerderheid in een huurwoning wonen met een sociale huurprijs (€763, prijspeil 2022). Huishoudens met inkomens boven twee keer modaal, een omvangrijke groep, wonen vrijwel zonder uitzondering in (duurdere) koopwoningen. De andere inkomensgroepen wonen meer gespreid. De secundaire doelgroep 2 voor de sociale huur, beneden de DAEB-grens (€40.765 belastbaar in 2022 voor éénpersoonshuishoudens, €45.014 voor meerpersoonshuishoudens) is ook voor een substantieel deel woonachtig in koopwoningen. Er zijn nog ongeveer 700 huishoudens die op een alternatieve manier zijn gehuisvest (bijvoorbeeld in een woonwagen) of een woning delen. Zij zijn niet in deze fig uur opgenomen. figuur 1

Huishoudens naar inkomens klasse en hun huisvesting naar prijssegmenten

Bron: WoON2021, CBS, bewerking RIGO

1

Voor dit onderzoek is gebruik gemaakt van registraties van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) in combinatie met het Woononderzoek Nederland (WoON2021). Het WoON is gebruikt om een relatie te leggen tussen kenmerken van woningen en kenmerken van huishoudens. De CBS -gegevens zijn gebruikt om de WoON-data qua huishoudenskenmerken en woningkenmerken representatief te maken voor de gemeente. Op detailniveau zijn verschillen mogelijk met andere bronnen en registraties.

2

De secundaire doelgroep komt in aanmerking voor een sociale huurwoning, maar heeft geen recht op huurtoeslag.

De woningmarkt in Dijk en Waard

4

Woningen en hun bewoners: prijsklassen De gemeente Dijk en Waard telt op 1 januari 2022 bijna 35.800 bewoonde woningen. In figuur 2 is te zien hoe deze (bewoonde) voorraad is opgebouwd naar prijssegmenten en hoe de diverse prijssegmenten worden bewoond in termen van inkomensklassen. Koopwoningen vormen de meerderheid. De duurdere koopwoningen worden hoofdzakelijk bewoond door huishoudens met hogere inkomens. Huurwoningen in het gereguleerde ofwel sociale segment (met een huurprijs tot €763, prijspeil 2022) worden in meerderheid bewoond door huishoudens die behoren tot de doelgroep, dat wil zeggen met inkomens tot de DAEB-grens, onder wie ook de doelgroep voor de huurtoeslag . Huurwoningen in de vrije sector zijn er (nog) maar heel weinig in de gemeente. Voor zover ze er zijn worden ze vooral bewoond door hogere inkomens. Er zijn ook nog ongeveer 800 niet-bewoonde woningen. Deze staan tijdelijk leeg omdat ze bijvoorbeeld net nieuw zijn, verbouwd worden of te koop staan terwijl de vorige bewoner al is vertrokken. Deze zijn niet in de figuur opgenomen, aangezien daar (nog) niemand woont. figuur 2

Woningen naar prijssegment en bewoning door inkomensgroepen 3

Bron: WoON2021, CBS, bewerking RIGO

Woningen en hun bewoners: woningtype In figuur 3 zijn woningtypen onderscheiden en is te zien hoe deze worden bewoond. Het blijkt dat koopwoningen overwegend eengezinswoningen zijn en daarbij ook nog eens voor een aanzienlijk deel van het type (half)vrijstaand. Jonge huishoudens (tot 35 jaar) treffen we in dit type weinig aan. Voor zover er koopappartementen zijn, worden die relatief veel bewoond door 65-plussers. Huurwoningen zijn vaker dan koopwoningen van het type appartementen. In huurappartementen zijn de middenleeftijden minder sterk vertegenwoordigd in vergelijking met eengezinswoningen.

3

De koopprijs van € 355.000 is de NHG-grens in 2022.

De woningmarkt in Dijk en Waard

5

figuur 3

Woningen naar eigendom , type en bewoning naar leeftijdsklasse

Bron: WoON2021, CBS, bewerking RIGO

Binnen de gemeente bestaan aanzienlijke verschillen tussen wijken. In de bijlage zijn overzichten opgenomen van kenmerken van bevolking en woningen per wijk.

De woningmarkt in Dijk en Waard

6

Dijk en Waard in de regio De woningmarkt houdt niet op bij de gemeentegrens. Een analyse van migratiebewegingen geeft inzicht in de positie van Dijk en Waard op de bovenlokale woningmarkt. Een typisch ‘suburbaan’ migratiepatroon In figuur 4 is te zien dat vestiging en vertrek deels verschillend zijn samengesteld. Let wel, dit is gerekend in inwoners, niet in huishoudens, en niet iedere verhuizing heeft een woningmarktachtergrond. Een gezin van vier personen dat zich vestigt telt vier keer mee, maar betrekt slechts één woning. Een inwonend kind dat in Amsterdam gaat studeren telt één keer mee, maar laat geen woning leeg achter. Inwoners rond de twintig zijn per saldo vertrokken. Veel vesti gers zijn tussen de 25 en de 40 jaar oud en in gezelschap van jonge kinderen. De gemeente is duidelijk in trek bij jonge (aanstaande) gezinnen, terwijl jongeren in de studentenleeftijden vertrekken. Dit migratiepatroon is heel typerend voor een landelijke/suburbane woongemeente. Sommige vestigers zouden zelfs voormalige vertrekkers kunnen zijn, maar dan in een volgende levensfase. figuur 4

Binnenlandse migratie van en naar Dijk en Waard, 2017 -2021, naar leeftijd

5.000 4.500 4.000 3.500 3.000 2.500 2.000

Gevestigd Vertrokken

1.500 1.000 500 -

Bron: CBS, bewerking RIGO

Het rekruteringsgebied In tabel 1 is weergegeven met welke gemeenten Dijk en Waard omvangrijke migratierelaties onderhoudt. Omdat vestiging en vertrek verschillende achtergronden hebben en ook qua leeftijd anders zijn samengesteld, zijn beide stromen hier ook apart weergegeven. Tevens zijn twee perioden vergeleken, zodat ontwikkelingen kunnen worden vastgesteld. Gemeentelijke herindelingen in de beschouwde perioden zijn verrekend. Over het geheel genomen zijn zowel vestiging als vertrek toegenomen. Er was in 2017-2021 meer dynamiek dan in de periode 2012-2016. Daarbij nam de vestiging (in personen gerekend) meer toe dan het vertrek. Dit is deels te danken aan de komst van statushouders, wat in de tabel tot uitdrukking komt in herkomstgemeenten Westerwolde en Gilze en Rijen. Ook het aantrekken van de woningmarkt na de kredietcrisis zorgde voor meer dynamiek.

De woningmarkt in Dijk en Waard

7

Bij de herkomstgebieden staat Alkmaar over de laatste vijf jaar gerekend met afstand bovenaan. Op enige afstand volgen Amsterdam en Zaanstad. Daarbij valt op dat de instroom uit Zaanstad meer dan gemiddeld is toegenomen ten opzichte van de periode 2012 -2016. Lager op de ranglijst is ook de instroom uit Haarlemmermeer relatief sterk gestegen. Ter vergelijking: in de jaren 2017 tot en met 2021 verhuisden er circa 22.000 personen binnen de gemeente Dijk en Waard (dat wil zeggen binnen Heerhugowaard, binnen Langedijk of tussen beide gemeenten). In de jaren 2012 tot en met 2016 waren dat er 18.240. Aan de kant van de bestemmingen staan Alkmaar en Amsterdam ook bovenaan de ranglijst, maar vinden we een substantiële toename naar andere gemeenten, zoals Schagen , Hollands Kroon en Koggenland. Het vertrek naar Amsterdam is zelfs iets afgenomen. In de volgorde op de ranglijst is bij het vertrek niet veel veranderd. tabel 1 Top 15 gemeenten met de meeste migratie in 2017-2021 met Dijk en Waard (tussen haakjes de positie in 2012 -2016)

Vestiging herkomst 2017-'21 2012-'16 1 (1) Alkmaar 6.920 5.522 2 (2) Amsterdam 1.147 917 3 (10) Zaanstad 926 305 4 (3) Schagen 900 837 5 (5) Hollands Kroon 716 567 6 (4) Koggenland 705 650 7 (-) Westerwolde *) 602 11 8 (9) Haarlem 498 346 9 (6) Bergen (NH.) 497 452 10 (19) Haarlemmermeer 474 143 11 (7) Den Helder 461 449 12 (-) Gilze en Rijen *) 441 4 13 (12) Velsen 432 253 14 (8) Hoorn 402 353 15 (11) Heiloo 377 304

Vertrek bestemming 2017-'21 2012-'16 1 (1) Alkmaar 5.277 4.887 2 (2) Amsterdam 1.318 1.356 3 (3) Schagen 1.110 749 4 (4) Hollands Kroon 809 536 5 (5) Koggenland 741 516 6 (6) Bergen (NH.) 576 456 7 (7) Hoorn 431 325 8 (10) Heiloo 404 265 9 (9) Zaanstad 400 314 10 (8) Haarlem 385 317 11 (11) Den Helder 363 226 12 (12) Castricum 317 224 13 (19) Opmeer 256 147 14 (15) Medemblik 234 186 15 (17) Velsen 227 160

overig NL totaal NL

overig NL totaal NL

6.126 21.624

*) gemeenten met een AZC

4.706 15.819

5.580 18.428

4.611 15.275

bron: CBS, bewerking RIGO

De herkomstgemeenten zullen ook in de toekomst een belangrijk rekruteringsgebied vormen voor nieuwbouw, naast uiteraard woningzoekenden uit Dijk en Waard zelf. Het blijkt dan dat de aantrekkingskracht van de gemeente zich uitstrekt tot Amsterdam, Zaanstad en Haarlemmermeer. De dichtbij gelegen bestemmingen mogen ook als concurrenten wo rden gezien. Kennelijk is Dijk en Waard aantrekkelijk voor vestigers uit bijvoorbeeld Schagen, maar andersom ook.

De woningmarkt in Dijk en Waard

8

Vraag en aanbod, wens en werkelijkheid Naar schatting ruim 7.500 huishoudens in Dijk en Waard zijn op zoek naar een (andere) woning, inclusief starters. Door de gewenste (de vraag) en de recent betrokken woningen (het aanbod) naast elkaar te zetten kan een indruk worden verkregen in de krapte op de markt dan wel de kans van slagen in diverse segmenten. 4 Gevraagde en recent betrokken woningen De actuele verhoudingen op de woningmarkt van Dijk en Waard zijn afgeleid uit het Woononderzoek Nederland (WoON2021). In het WoON is aan respondenten naar hun verhuisplannen en -wensen gevraagd. Ook potentiële starters (thans gezinsleden, onzelfstandig won enden of woningdelers) zijn ondervraagd. Het gaat dan om woningzoekenden die binnen twee jaar willen verhuizen. Tevens is van de zittende huishoudens bekend of ze recent (de afgelopen twee jaar) zijn verhuisd, wat hun vorige woonsituatie was en wat voor woonruimte ze hebben betrokken. Dit laatste geeft een indruk van het feitelijke aanbod. Prijsklassen In figuur 5 zijn de gevraagde en recent in Dijk en Waard betrokken woningen weergegeven in termen van prijsklassen. Tevens is onderscheid gemaakt in starters (inclusief ‘semi -starters’) en doorstromers. Onder semi-starters verstaan we huishoudens die al wel een woning hebben, die echter niet vrijkomt bij verhuizen.

Dit is meestal het geval als er nog iemand in de woning blijft wonen, zoals bij een scheiding. figuur 5

Gevraagde en recent betrokken woningen; prijsklassen

Bron: WoON2021, CBS, bewerking RIGO

Starters maken ongeveer een derde deel (36%) uit van de woningzoekenden. Van de recent betrokken woningen is tevens ongeveer een op de drie (32%) betrokken door een starters.

4

Recent betrokken woningen geven een betere indicatie van het feitelijk aanbod dan het potentiële aanbod dat uit de voorraad vrij zou komen als woningzoekenden ook echt verhuizen. Bovendien kan op deze manier ook het door starters betrokken aanbod in beeld worden gebracht.

De woningmarkt in Dijk en Waard

9

Op dat punt ontlopen wensen en realisaties elkaar niet veel. Er worden echter zow el door starters als door doorstromers meer woningen gevraagd dan er recent zijn betrokken. Grote verschillen tussen gevraagde en betrokken woningen qua prijsklassen zijn te vinden in de sociale huur en in koopwoningen in de prijsklasse tot €35 5.000. Ook duurdere koopwoningen worden meer gevraagd dan recent betrokken. In dat segment is de vraag vooral afkomstig van doorstromers. Duurdere huurwoningen worden weinig gevraagd en zijn ook niet veel betrokken. Eigendom en type Wanneer wordt gekeken naar woningtype in combinatie met eigendom (figuur 6) blijkt verreweg de grootste vraag uit te gaan naar eengezins koopwoningen. Doorstromers zoeken in grote meerderheid naar dit woningtype. De vraag van starters is meer gespreid. Eengezins koopwoningen worden aanzienlijk meer gewenst dan er recent zijn betrokken. Ook huurappartementen worden meer gevraagd dan er recent zijn betrokken. Ook dit segment is dus krap. De vraag in dit segment komt meer van starters dan van doorstromers. figuur 6

Gevraagde en recent betrokken woningen; eigendom en type

Bron: WoON2021, CBS, bewerking RIGO

Koopappartementen worden niet veel gevraagd, maar nog veel minder betrokk en. De vraag naar koopappartementen komt juist iets meer van doorstromers dan van starters . Zowel starters als doorstromers die een koopappartement zoeken maken weinig kans, tenzij het aanbod sterk toeneemt. Het minst krap is het segment eengezins huur. De ze woningen werden weliswaar weinig recent betrokken, maar worden ook niet heel veel gewenst. Wie een eengezinswoning wil, en dat zijn de meeste woningzoekenden, wil ook kopen. Dat wil niet automatisch zeggen dat eengezins-huurwoningen moeilijk te verhuren zijn. In een krappe markt wordt alles afgezet. Bovendien zou het kunnen dat woningzoekenden niet hebben aangeven een eengezins-huurwoning te wensen omdat ze denken dat ze toch weinig kans maken.

De woningmarkt in Dijk en Waard

10

Blik in de toekomst Niet alleen is er thans sprake van spanning op de woningmarkt, er komen ook nog huishoudens bij die gehuisvest moeten worden. Tegelijkertijd verandert de bevolking van samenstelling, wat ook consequenties heeft voor de woningbehoefte in kwalitatieve zin. In de nu volgende analyse wordt de woningbehoefte geraamd voor de komende 15 jaar (met als einddatum 1 januari 2037). Omdat de toekomst per definitie onzeker is, wordt daarbij gerekend met verschillende scenario’s.

Bevolkingsontwikkelingen Alvorens in te gaan op de uitkomsten worden hieronder eerst de scenario’s nader toegelicht. De verschillen zitten hem in aannamen ten aanzien van enerzijds de demografische ontwikkeling en anderzijds de welvaart (koopkracht). Scenario’s

↓ Demografie / welvaart →

Gematigd

Optimistisch

Provinciale prognose

Prov_a

Prov_b

Gemeentelijke plannen

Plan_a

Plan_b

Demografie Er zijn twee demografische prognoses doorgerekend. De provinciale prognose is een trendprognose. Dat wil zeggen dat migratiepatronen uit het verleden zijn doorgetrokken naar de toekomst, mede rekening houdend met bevolkingsontwikkeling op regionaal en nationaal niveau. Daarnaast bevat het door de Provincie gebruikte prognosemodel lokaal specifieke aannamen over geboorten, overlevingskansen en huishoudensvorming. De resulterend e huishoudensprognose is als basis gebruikt voor de behoefteraming. Hierbij is woningbehoefte zowel kwantitatief als kwalitatief afgeleid uit de door de Provincie verwachte huishoudens in aantallen, typen en leeftijd. Aangenomen is dat alle extra huishoudens ook een woning behoeven. De demografische prognose volgens gemeentelijke plannen heeft een (kwantitatief) woningbouwprogramma als input. Het aantal toe te voegen woningen staat hierbij dus vast en daarmee ook de kwantitatieve ‘woningbehoefte’. Daaruit is door de gemeente een toekomstig bevolking afgeleid, ervan uitgaande dat alle geplande woningen ook gebouwd en bewoond zullen worden. RIGO heeft de door de gemeente voorspelde bevolking (inwoners naar leeftijdsklasse) vertaald in huishoudens, teneinde de woningbehoefte (of eigenlijk het geplande bouwprogramma) nader kwalitatief in te kleuren. Forse toename van het aantal huishoudens Volgens beide prognoses neemt het aantal huishoudens toe.

Het aantal toekomstig huishoudens volgens de gemeentelijk prognose komt hoger uit dan volgens de provinciale trendprognose (figuur 7). Volgens de prognose van de Provincie komen er in Dijk en Waard tussen 2022 en 2037 5.830 huishoudens bij, volgens de gemeentelijke plannen zijn het er 9.320.

De woningmarkt in Dijk en Waard

11

Woningbouw en groei Het is niet vanzelfsprekend dat elke woning die wordt gepland ook wordt gebouwd en leidt tot groei. Als het zo gemakkelijk was, bestonden er geen krimpregio’s. Die extra huishoudens moeten wel ergens vandaan komen, verondersteld dat niet wordt gebouwd voor de leegstand. Logischerwijs impliceert dit extra (per saldo) instroom uit gemeenten waarmee Dijk en Waard al een sterke migratierelatie heeft. Dat zal dan ten koste gaan van het aantal huishoudens en daarmee de woningbehoefte in de gemeenten van herkomst. Anders gezegd: Dijk en Waard bouwt dan (ook) voor de gemeenten in de (wijde) omtrek. Of dit haalbaar is, is hier niet onderzocht. De gemeenten in Noord-Holland Noord werken met Rijk en Provincie aan een Woondeal, waarbij de woningbouwopgave is gedefinieer d en locaties zijn benoemd. Het geplande bouwprogramma van Dijk en Waard is hierin opgenomen als onderdeel van de opgave. Noord-Holland Noord voorziet hiermee in een deel van de woningbouwopgave. figuur 7

Aantal huishoudens in Dijk en Waard in 2022 (CBS) en ontwikkeling volgens twee

prognoses, totaal5

Bron: CBS, Provincie Noord-Holland, gemeente Dijk en Waard, bewerking RIGO

Verjonging en vergrijzing Wanneer de demografische ontwikkeling meer in detail wordt bekeken ( figuur 8), blijkt dat de groei in vrijwel alle typen huishoudens en leeftijdsklassen plaatsvindt. De vergrijzing komt tot uitdrukking in een groei van oudere alleenstaanden en oudere stellen. Dit zijn over het algemeen bestaande huishoudens, die in een andere levensfase terechtkomen. Daarnaast treedt ook verjonging op. Het aantal jonge gezinnen neemt nog toe. Hieronder bevinden zich ook huishoudens die nog gevormd moeten worden. De prognose volgens gem eentelijke plannen komt over de hele linie hoger uit dan de provinciale prognose, met uitzondering van de 75-plussers.

5

De door de Provincie Noord-Holland voor Dijk en Waard voorspelde ontwikkelingen vanaf 2022 zijn toegepast op de feitelijke situatie in Dijk en Waard volgens het CBS in 2022. Hierdoor hebben beide prognoses dezelfde startsituatie, maar wijken de aantallen van de Provinciale prognose in deze verkenning iets af van die zoals gepubliceerd door de Provincie.

De woningmarkt in Dijk en Waard

12

figuur 8 Aantal huishoudens in Dijk en Waard in 2022 (CBS) en ontwikkeling tot 2032 volgens twee prognoses, naar type en leeftijdsklasse

Bron: CBS, Provincie Noord-Holland, gemeente Dijk en Waard, bewerking RIGO

Welvaart De welvaart, in de vorm van reële koopkracht, heeft invloed op de woningbehoefte. 6 Bij stijgende welvaart neemt de behoefte aan betere en (dus ) duurdere woningen toe. De toekomstige welvaart is echter lastig te voorspellen en is sterk afhankelijk van macro -economische context. Onder de huidige omstandigheden, met internationale spanningen en daaraan gerelateerde energiecrisis, is dat lastiger dan ooit. Voor deze toekomstverkenning is gerekend met twee varianten:

6

•

Variant a (gematigd). Hierbij is ervan uitgegaan dat de koopkracht in 203 7 gelijk is aan die in 2022. Dit is een voorzichtige aanname. Voor de korte termijn is een daling van de koopkracht heel waarschijnlijk, maar in het verleden is een aantal jaren van dalende koopkracht altijd weer gevolgd door herstel.

•

Variant b (optimistisch). Hierbij is vanaf 2027 gerekend met een gemiddelde jaarlijkse koopkrachtontwikkeling van 0,5%. Dit komt overeen met het gemiddelde van de afgelopen tien jaar. Tot 2027 zijn beide scenario’s dus aan elkaar gelijk, vanaf 2027 gaan ze divergeren.

Welvaart en demografie zijn in de vier scenario’s onafhankelijk van elkaar gemodelleerd. Zowel in de prognose van de Provincie als bij de gemeentelijk plannen staat de toename van het aantal huishoudens immers vast (en daarmee ook de kwantitatieve woningbehoefte).In de praktijk zal bij een hogere welvaart ook het aantal huishoudens iets harder groeien dan bij een lagere.

De woningmarkt in Dijk en Waard

13

Ontwikkeling van de woningbehoefte Prijsklassen De ontwikkeling van de woningbehoefte naar prijsklassen is in grote lijnen weergegeven in figuur 9. Het gaat in de figuur om ontwikkelingen tot het jaar 2032 volgens de scenario’s die behoren bij de gemeentelijke plannen. Meer gedetailleerde uitkomsten, ook voor de andere scenario’s en andere peiljaren, zijn te vinden in de bijlage. 7 figuur 9 Ontwikkeling van de woningbehoefte tot 2032 naar prijssegmenten, bij realisatie van alle gemeentelijke plannen

In de figuur is te zien dat er in ieder geval tot 2032 een toenemende behoefte is te verwachten in uiteenlopende prijssegmenten. Er gaat behalve aan huurwoningen in het sociale segment een aanzienlijke behoefte ontstaan aan koopwoningen tot €355.000 (prijspeil 2022). Daarentegen is er weinig behoefte te verwachten aan huurwoningen in het geliberaliseerde segment. Achtergrond hierbij is de aanname dat toekomstige huishoudens net zo moeten kunnen wonen als soortgelijke huishoudens anno 2022. Betaalbare koop De toekomstige behoefte naar prijsklassen ligt in het verlengde van de actuele spanning op de markt, die in het vorige hoofdstuk ter sprake kwam. Ook daaruit bleek slechts een heel beperkte vraag naar huurwoningen in de vrije sector en des te meer naar koopwoningen. Vrije sector huur is ook nog maar weinig aanwezig in Dijk en Waard, dus bewoners zijn het niet gewend. Als het om wat voor reden dan ook niet lukt om betaalbare koopwoningen te realiseren kunnen middeldure huurwoningen wel een alternatief zijn, mede afhankelijk van de geboden kwaliteit. Uiteindelijk moeten mensen toch ergens wonen. Dit vereist dan wel dat woningzoekenden hun normen bijstellen ten opzichte van voorgaande generaties.

7

Weergegeven is (de ontwikkeling van) het aantal bewoonde woningen. Volgens het CBS zijn er in 2022 ook nog 820 onbewoonde woningen in de gemeente. Dit aantal is constant verondersteld en is niet in de figuren en tabellen opgenomen, aangezien hiervan gaan typen en prijsklassen bekend zijn. Ook zijn er in 2022 circa 700 onzelfstandig wonende huishoudens en/of woningdelers. Ook dit aantal is constant verondersteld.

De woningmarkt in Dijk en Waard

14

In de figuur is verder nog te zien dat onder gunstiger economische omstandigheden (het b scenario) het accent in de behoefte verschuift naar de (duurdere) koopwoningen. Ook dan blijft er nog wel enige behoefte bestaan aan uitbreiding van het sociale segment. Ter toelichting nog het volgende. In de berekeningen zijn de ‘woonpatronen’ (de manier waarop mensen wonen, gegeven hun levensfase en inkomen) zoals gemeten in het Woononderzoek Nederland doorgetrokken (‘geprojecteerd’ in onderzoekersjargon) naar de toekomst. Daarmee worden impliciet ook de huidige normen doorgetrokken. Dus waar we nu nog een deel van de jonge gezinnen in een betaalbare koopwoning aantreffen, veronderstellen we dat de toekomstige jonge gezinnen ook in die mate behoefte krijgen aan een derg elijke woning. Anders gezegd: de huishoudens van 2037 zouden op dezelfde manier moeten kunnen wonen als soortgelijke huishoudens nu. Rekenen met de normen van nu levert voor Dijk en Waard een substantiële behoefte op aan koopwoningen beneden de € 355.000 en bij nadere beschouwing zelfs onder de € 210.900 (zie bijlage) en slechts een betrekkelijk geringe behoefte aan sociale huur. Als het niet meer lukt om in deze behoefte aan koopwoningen in die prijsklasse te voorzien, zullen de huishoudens met deze behoefte uitwijken naar andere segmenten en bijvoorbeeld langer in een sociale huurwoning blijven wonen.

De woonpatronen zullen dan gaan verschuiven en het wordt minder ‘normaal’ om in een ‘betaalbare’ koopwoning te wonen. Woningtypen In figuur 10 is de ontwikkeling van de behoefte tot 2032 in de scenario’s met de gemeentelijke plannen uitgesplitst naar woningtypen. Andere peiljaren en scenario's zijn weergegeven in de bijlage. figuur 10 Ontwikkeling van de woningbehoefte tot 2032 naar eigendom en woningtype, bij realisatie van alle gemeentelijke plannen

Het blijkt dan dat er nog volop behoefte gaat ontstaan aan eengezinswoningen in diverse verschijningsvormen. Net als bij de prijsklassen klinken hierin de normen uit het verleden door. Uit de demografische prognose komt dat er ook in de toekomst tal van ge zinnen wonen in Dijk en Waard. Net als hun ouders ambiëren zij een eengezinshuis, op zijn minst een rij- of hoekwoning en als het even kan (half-)vrijstaand. Dit woningaanbod heeft in het verleden ook gezinnen van buiten aangetrokken. Deze selectieve migra tie blijft in stand en is de

De woningmarkt in Dijk en Waard

15

bron van groei. Het is dus niet zo verwonderlijk dat de behoefte naar woningtypen dan uitkomt op ‘meer van hetzelfde’. Met een ander aanbod is het nog maar de vraag of al die vestigers van buiten kunnen worden aangetrokken. Meer van hetzelfde De toekomstige behoefte aan eengezins-koopwoningen is in lijn met de actuele krapte op de markt, die ter sprake kwam in het vorige hoofdstuk. Ook de huidige vraag gaat voor een aanzienlijk deel uit naar eengezins-koopwoningen. Het behoefteplaatje zou er wel anders uitzien als toekomstige lege-nest gezinnen massaal zouden verhuizen naar appartementen. In dat geval komen eengezinswoningen uit de voorraad vrij, die dan niet hoeven te worden gebouwd. Trendanalyses met het Woononderzoek Nederland laten zien dat dit slechts mondjesmaat gebeurt. In het doorgerekende scenario worden steeds meer eengezinswoningen bewoond (‘bezet gehouden’) door senioren. Dit draagt bij aan de behoefte aan nog meer eengezins-koopwoningen, omdat ook toekomstige gezinnen een dergelijke woning wensen.

De woningmarkt in Dijk en Waard

16

Bijlage: tabellen

Cijfers achter figuur 1 en figuur 2 Woningen naar prijssegment en bewoning door inkomensgroepen8

huur < €763 huur > €763 dlgrp. huurtoeslag 5.300 230 tot DAEB-grens 1.820 400 tot 2x modaal 1.110 640 vanaf 2x modaal 270 350 8.500 1.620

Cijfers achter figuur 3

prijssegment huur < € 763

8

koop >€355.000 120 1.690 1.730 6.510 10.050

6.170 8.870 8.150 12.650 35.840

Woningen naar eigendom , type en bewoning naar leeftijdsklasse

eigendom type huurwoning rij-/hoek (half) vrijstaand appart. koopwoning rij-/hoek (half) vrijstaand appart.

Cijfers achter figuur 5

koop <€355.000 520 4.960 4.670 5.520 15.670

tot 35 jaar 35 - 64 jaar 640 2.460 110 260 1.400 1.610 2.130 8.420 680 6.490 300 730 5.260 19.970

65 jaar en ouder 1.670 200 1.790 2.500 3.320 1.130 10.610

4.770 570 4.800 13.050 10.490 2.160 35.840

Gevraagde en recent betrokken woningen; prijsklassen

aard verhuizing starters doorstromers

gevraagd betrokken 1.000 730 870 630 1.870 1.360

huur > € 763

starters doorstromers

330 300 630

210 350 560

koop < € 355.000

starters doorstromers

1.290 2.050 3.340

570 1.120 1.690

koop > € 355.000

starters doorstromers

170 1.650 1.820

150 1.400 1.550

Cijfers zijn afgerond op tientallen. Hierdoor kunnen kleine verschillen voorkomen tussen tabellen en tussen totalen en opgetelde celwaarden.

De woningmarkt in Dijk en Waard

17

Cijfers achter figuur 6

Gevraagde en recent betrokken woningen; eigendom en type

type

aard verhuizing gevraaagd betrokken starters 980 620 huur app. doorstromers 650 500 1.630 1.120 huur egw.

starters doorstromers

350 520 870

330 470 800

koop app.

starters doorstromers

410 570 980

160 290 450

koop egw.

starters doorstromers

1.050 3.130 4.180

560 2.230 2.790

Ontwikkeling van de woningbehoefte naar prijssegmenten

prijssegment huur < €633 €633 - 763 €763 - 988 > €988 koop < €210.900 €210.900 - 255.000 €255.000 - 355.000 €355.000 - 500.000 > €500.000 (tijdelijk) onbewoond totale woningvoorraad

2022 6.790 1.730 1.040 590 3.730 3.690 8.240 5.550 4.490 820 36.660

2027a 7.340 1.810 1.140 660 4.050 4.010 8.970 6.040 4.900 820 39.740

prijssegment huur < €633 €633 - 763 €763 - 988 > €988 koop < €210.900 €210.900 - 255.000 €255.000 - 355.000 €355.000 - 500.000 > €500.000 (tijdelijk) onbewoond totale woningvoorraad

2022 6.790 1.730 1.040 590 3.730 3.690 8.240 5.550 4.490 820 36.660

2027a 550 80 100 70 320 320 730 490 410 3.080

De woningmarkt in Dijk en Waard

2032a 7.590 1.850 1.180 710 4.240 4.170 9.390 6.390 5.190 820 41.540

provinciale prognose 2037a 2027b 7.670 7.340 1.870 1.810 1.190 1.140 730 660 4.340 4.050 4.250 4.010 9.620 8.970 6.610 6.040 5.400 4.900 820 820 42.490 39.740

2032b 7.280 1.770 1.190 720 4.190 4.160 9.440 6.540 5.440 820 41.540

2037b 7.040 1.710 1.200 760 4.210 4.190 9.710 6.900 5.940 820 42.490

provinciale prognose, verschil met 2022 2032a 2037a 2027b 2032b 800 880 550 490 120 140 80 40 140 150 100 150 120 140 70 130 510 610 320 460 480 560 320 470 1.150 1.380 730 1.200 840 1.060 490 990 700 910 410 950 4.880 5.830 3.080 4.880

2037b 250 -20 160 170 480 500 1.470 1.350 1.450 5.830

18

prijssegment huur < €633 €633 - 763 €763 - 988 > €988 koop < €210.900 €210.900 - 255.000 €255.000 - 355.000 €355.000 - 500.000 > €500.000 (tijdelijk) onbewoond totale woningvoorraad

2022 6.790 1.730 1.040 590 3.730 3.690 8.240 5.550 4.490 820 36.660

2027a 7.720 1.920 1.200 690 4.260 4.200 9.370 6.290 5.090 820 41.560

prijssegment huur < €633 €633 - 763 €763 - 988 > €988 koop < €210.900 €210.900 - 255.000 €255.000 - 355.000 €355.000 - 500.000 > €500.000 (tijdelijk) onbewoond totale woningvoorraad

2022 6.790 1.730 1.040 590 3.730 3.690 8.240 5.550 4.490 820 36.660

2027a 930 190 160 100 530 510 1.130 740 600 4.900

gemeentelijke plannen 2037a 2027b 2032b 8.400 7.720 7.780 2.070 1.920 1.910 1.290 1.200 1.260 780 690 740 4.750 4.260 4.480 4.640 4.200 4.440 10.410 9.370 9.980 7.090 6.290 6.870 5.750 5.090 5.710 820 820 820 45.980 41.560 43.990

2037b 7.710 1.900 1.300 800 4.620 4.590 10.520 7.400 6.320 820 45.980

gemeentelijke plannen, verschil met 2022 2032a 2037a 2027b 2032b 1.320 1.610 930 990 270 340 190 180 220 250 160 220 150 190 100 150 810 1.020 530 750 770 950 510 750 1.690 2.170 1.130 1.740 1.170 1.540 740 1.320 950 1.260 600 1.220 7.330 9.320 4.900 7.330

2037b 920 170 260 210 890 900 2.280 1.850 1.830 9.320

2032a 8.110 2.000 1.260 740 4.540 4.460 9.930 6.720 5.440 820 43.990

Ontwikkeling van de woningbehoefte naar eigendom en woningtype

woningtype huur rij-/hoek (half)vrijstaand appartement koop rij-/hoek (half)vrijstaand appartement (tijdelijk) onbewoond totale woningvoorraad

2022 4.770 570 4.800 13.050 10.490 2.170 820 36.660

provinciale prognose 2027a 2032a 2037a 2027b 2032b 2037b 5.040 5.190 5.250 5.040 4.980 4.830 620 640 640 620 620 610 5.290 5.510 5.570 5.290 5.360 5.270 14.040 14.600 14.830 14.040 14.670 14.980 11.420 12.050 12.460 11.420 12.320 13.010 2.510 2.750 2.910 2.510 2.770 2.970 820 820 820 820 820 820 39.740 41.540 42.490 39.740 41.540 42.490

woningtype huur rij-/hoek (half)vrijstaand appartement koop rij-/hoek (half)vrijstaand appartement (tijdelijk) onbewoond totale woningvoorraad

2022 4.770 570 4.800 13.050 10.490 2.170 820 36.660

2027a 270 50 490 990 930 340 3.080

De woningmarkt in Dijk en Waard

provinciale prognose, verschil met 2022 2032a 2037a 2027b 2032b 420 480 270 210 70 70 50 50 710 770 490 560 1.550 1.780 990 1.620 1.560 1.970 930 1.830 580 740 340 600 4.880 5.830 3.080 4.880

2037b 60 40 470 1.930 2.520 800 5.830

19

woningtype rij-/hoek (half)vrijstaand appartement koop rij-/hoek (half)vrijstaand appartement (tijdelijk) onbewoond totale woningvoorraad

2022 4.770 570 4.800 13.050 10.490 2.170 820 36.660

gemeentelijke plannen 2027a 2032a 2037a 2027b 2032b 2037b 5.310 5.580 5.800 5.310 5.360 5.340 650 680 710 650 670 670 5.560 5.830 6.030 5.560 5.680 5.700 14.750 15.560 16.230 14.750 15.650 16.410 11.870 12.670 13.360 11.870 12.960 13.950 2.590 2.840 3.040 2.590 2.870 3.100 820 820 820 820 820 820 41.560 43.990 45.980 41.560 43.990 45.980

woningtype huur rij-/hoek (half)vrijstaand appartement koop rij-/hoek (half)vrijstaand appartement (tijdelijk) onbewoond totale woningvoorraad

2022 4.770 570 4.800 13.050 10.490 2.170 820 36.660

2027a 540 80 760 1.700 1.380 420 4.900

huur

De woningmarkt in Dijk en Waard

gemeentelijke plannen, verschil met 2022 2032a 2037a 2027b 2032b 810 1.030 540 590 110 140 80 100 1.030 1.230 760 880 2.510 3.180 1.700 2.600 2.180 2.870 1.380 2.470 670 870 420 700 7.330 9.320 4.900 7.330

2037b 570 100 900 3.360 3.460 930 9.320

20

9

0 tot 15 jaar

15 tot 25 jaar

25 tot 45 jaar

45 tot 65 jaar

65 plus

Huishoudens

Alleenstaand

Meerspersoons zonder kinderen

Huishoudens met kind(eren)

Gemiddelde hhgrootte

Wijken Bomen- Recreatiewijk Broek op Langedijk Broekhorn Butterhuizen De Draai De Noord Edelstenenwijk Heemradenwijk Huygenhoek Koedijk Molenwijk Noord-Scharwoude Oostertocht Oudkarspel Planetenwijk Rivierenwijk Schilderswijk Schrijverswijk Sint-Pancras Stad van de Zon Stadshart t Kruis Zuid-Scharwoude Zuidwijk Gemeente

Inwoners

Inwoners en huishoudens per wijk, 2022 (CBS) 9

5.130 6.130 1.820 3.770 3.220 2.740 3.355 2.625 5.655 265 2.770 5.770 4.165 3.860 1.535 3.390 4.305 2.855 5.970 4.535 1.670 720 6.630 3.880 87.695

14% 17% 24% 18% 26% 16% 17% 13% 23% 15% 14% 16% 15% 14% 16% 17% 17% 16% 17% 24% 4% 13% 16% 20% 17%

12% 13% 11% 12% 10% 13% 10% 10% 15% 15% 10% 11% 14% 13% 10% 12% 11% 11% 12% 10% 7% 14% 12% 15% 12%

18% 22% 36% 23% 36% 22% 24% 21% 28% 15% 26% 24% 21% 20% 24% 33% 22% 22% 21% 32% 19% 17% 21% 26% 24%

27% 27% 23% 30% 20% 30% 28% 24% 29% 36% 29% 27% 32% 34% 24% 28% 25% 24% 29% 24% 16% 35% 28% 30% 27%

29% 20% 7% 17% 7% 18% 22% 33% 6% 21% 21% 23% 18% 18% 25% 10% 25% 26% 23% 10% 54% 22% 23% 9% 19%

2.285 2.430 650 1.550 1.040 1.105 1.410 1.285 2.015 105 1.345 2.605 1.845 1.660 645 1.585 1.810 1.300 2.435 1.720 1.060 285 2.760 1.500 36.544

34% 24% 15% 27% 13% 26% 24% 38% 20% 24% 39% 34% 35% 29% 26% 42% 30% 35% 28% 26% 62% 21% 27% 28% 30%

33% 33% 32% 29% 27% 34% 36% 35% 22% 33% 29% 31% 28% 33% 38% 21% 32% 33% 33% 26% 29% 39% 36% 22% 31%

33% 43% 52% 44% 61% 39% 40% 27% 57% 43% 32% 35% 37% 39% 36% 37% 38% 33% 39% 49% 8% 42% 37% 50% 39%

2,2 2,5 2,8 2,4 2,9 2,5 2,4 2,0 2,8 2,5 2,1 2,2 2,3 2,3 2,4 2,1 2,4 2,2 2,4 2,6 1,5 2,5 2,4 2,5 2,4

Per kenmerk (kolom) zijn telkens de vijf wijken met de hoogste score uitgelicht (in roze). De cijfers voor de gemeente als geheel zijn inclusief bedrijventerrein Heerhugowaard.

De woningmarkt in Dijk en Waard

21

Gemiddelde woningwaarde (x 1 000 euro)

Eengezinswoning (%)

Meergezinswoning (%)

Koopwoningen (%)

Corporatiehuur (%)

Particuliere huur (%)

Wijken Bomen- Recreatiewijk Broek op Langedijk Broekhorn Butterhuizen De Draai De Noord Edelstenenwijk Heemradenwijk Huygenhoek Koedijk Molenwijk Noord-Scharwoude Oostertocht Oudkarspel Planetenwijk Rivierenwijk Schilderswijk Schrijverswijk Sint-Pancras Stad van de Zon Stadshart t Kruis Zuid-Scharwoude Zuidwijk Gemeente

Woningvoorraad

Woningen per wijk, 2022 (CBS)

2.306 2.490 644 1.575 1.140 1.050 1.373 1.293 1.984 97 1.317 2.530 1.821 1.486 639 1.561 1.839 1.306 2.510 1.792 1.219 282 2.814 1.514 36.664

278 363 448 314 387 392 271 280 358 394 244 286 287 328 265 207 264 265 363 330 227 464 350 302 312

78% 82% 87% 82% 80% 97% 99% 69% 91% 95% 81% 80% 70% 89% 96% 73% 93% 76% 88% 64% 6% 99% 85% 82% 80%

22% 18% 13% 18% 20% 3% 1% 31% 9% 5% 19% 20% 30% 11% 4% 27% 7% 24% 12% 36% 94% 1% 15% 18% 20%

61% 72% 84% 67% 80% 85% 84% 74% 88% 82% 65% 70% 74% 78% 89% 52% 76% 55% 76% 64% 27% 82% 77% 74% 71%

26% 19% 0% 29% 14% 6% 11% 11% 9% 0% 26% 23% 24% 17% 9% 40% 20% 37% 20% 18% 31% 9% 18% 22% 20%

12% 9% 16% 5% 7% 8% 5% 15% 3% 18% 10% 7% 3% 5% 2% 8% 4% 7% 4% 18% 41% 9% 5% 4% 8%

De woningmarkt in Dijk en Waard

22