bijlage 3 -Nota reserves en voorzieningen _ weerstandsvermogen 2026

Nota reserves en voorzieningen & weerstandsvermogen 2026

Alkmaar 8 april 2026

Nota reserves en voorzieningen & weerstandsvermogen 2026

Inhoudsopgave 1.

Inleiding

3

2.

Kader

3

3.

Reserves

3

4.

Algemene reserve en weerstandsvermogen

3

5.

Bestemmingsreserves

5

6.

Voorzieningen

7

Pagina 2 van 8

Nota reserves en voorzieningen & weerstandsvermogen 2026 1.

Inleiding

De reserves en voorzieningen vormen een belangrijk onderdeel van de vermogenspositie van GGD Hollands Noorden (GGD HN). Zowel vanuit bestuurlijk als bedrijfseconomisch oogpunt is het belangrijk het beleid ten aanzien van reserves en voorzieningen vast te stellen en periodiek te actualiseren. De nota reserves en voorzieningen bevat uitgangspunten rond het vormen van reserves en voorzieningen en de wijze waarop met risico’s wordt omgegaan De nota reserves en voorzieningen wordt op grond van de financiële verordening eens in de 4 jaar door het dagelijks bestuur (DB) aangeboden aan het algemeen bestuur (AB). De vorige nota reserves en voorzieningen & weerstandsvermogen is uit 2022. Deze geactualiseerde nota reserves en voorzieningen & weerstandsvermogen 2026 wordt vastgesteld door het algemeen bestuur. 2.

Kader

In het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) zijn de wettelijke bepalingen over de vorming, besteding en opheffing van reserves en voorzieningen, het weerstandsvermogen en de diverse risico’s opgenomen. Zo is geregeld dat in de toelichting op de balans de aard en reden van de reserves en voorzieningen als van de uitgevoerde toevoegingen en onttrekkingen wordt opgenomen (artikelen 54 en 55 BBV). Ook is er bepaald dat in de begroting en het jaarverslag een paragraaf Weerstandsvermogen moet worden opgenomen (artikel 11 BBV). In artikel 13 (reserves en voorzieningen & weerstandsvermogen) van de financiële verordening GGD Hollands Noorden is opgenomen: 1.

Het dagelijks bestuur biedt het algemeen bestuur eens in de 4 jaar een nota reserves en voorzieningen & weerstandsvermogen aan. Het algemeen bestuur stelt deze nota vast.

2.

3.

Deze nota behandelt tenminste: •

de vorming, besteding, normering en opheffing van reserves;

•

de vorming, besteding en opheffing van voorzieningen;

•

de wijze van berekening van het weerstandsvermogen.

Reserves

Het eigen vermogen per 31 december 2025 bestaat uit de reserves en het resultaat, zoals dat volgt uit de jaarrekening na verwerking van het voorstel resultaatbestemming. De reserves van GGD HN zijn te onderscheiden in de algemene reserve en de bestemmingsreserves. 4.

Algemene reserve en weerstandsvermogen

Algemene reserve De algemene reserve betreft dat deel van het eigen vermogen waaraan in principe geen bestemming is gegeven en welke volledig vrij besteedbaar is. De algemene reserve dient vooral als financiële buffer om incidentele kosten en niet voorzienbare financiële tegenvallers op te kunnen vangen. Over het reserveringbeleid hebben gemeenteraden van de deelnemende gemeenten afspraken gemaakt in de financiële uitgangspunten gemeenschappelijke regelingen Noord-Holland-Noord (FUGR). Volgens deze regeling is weerstandscapaciteit aanwezig bij de deelnemers van de gemeenschappelijke regeling. De deelnemende gemeenten zijn verplicht ervoor te zorgen dat GGD HN beschikt over voldoende middelen om aan al de verplichtingen te kunnen voldoen. In de FUGR is afgesproken dat de algemene reserve is toegestaan om de autonome ontwikkelingen in de bedrijfsvoering af te dekken met een maximale omvang van 2,5% van de lasten van het betreffende jaar. De FUGR vermeld in artikel 3.3 en 3.4 dat afwijken van de richtlijn van 2,5% mogelijk is. Hiervoor doet het DB van de gemeenschappelijke regeling een gemotiveerd voorstel aan het AB.

Pagina 3 van 8

Nota reserves en voorzieningen & weerstandsvermogen 2026 Bij een negatieve algemene reserve is het, conform het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader gemeenschappelijke regelingen, aan de deelnemers om het tekort direct aan te vullen, zodat er geen negatieve algemene reserve ontstaat. Het algemeen bestuur heeft eerder uitgesproken dat het belangrijk is dat GGD HN voldoende vermogen kan opbouwen. In 2023 is een cao-gat ontstaan, dat op basis van de FUGR pas vanaf 2026 is nagecalculeerd. In 2024 en 2025 heeft GGD HN het cao-gat zelf opgevangen vanuit de algemene reserve zonder extra bijdrage van de deelnemende gemeenten. Weerstandsvermogen Het weerstandvermogen maakt duidelijk in hoeverre GGD HN incidentele financiële tegenvallers kan opvangen zonder dat er een beroep gedaan hoeft te worden op de deelnemende gemeenten. In het kader van risicomanagement wordt periodiek de risicomonitor opgesteld. Hiermee wordt op gestructureerde wijze de beheersing van strategische en financiële risico’s van GGD HN voor gemeenten geborgd. De financiële risico’s, die zich per het begrotingsjaar kunnen voordoen, worden ingeschat qua mogelijke omvang en de kans dat deze zich voordoen. Het BBV definieert het weerstandvermogen als de verhouding tussen: •

beschikbare weerstandcapaciteit: de middelen en voorzieningen waarover GGD HN beschikt om niet begrote kosten te dekken;

•

benodigde weerstandscapaciteit: alle risico’s waarvoor geen (dekkings-) maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie.

Ofwel (in formule): Weerstandsvermogen = beschikbare weerstandscapaciteit/ benodigde weerstandscapaciteit Bij GGD HN wordt de beschikbare weerstandscapaciteit gevormd door de algemene reserve. De benodigde weerstandscapaciteit wordt berekend op basis van (de bij de begroting) opgenomen geïnventariseerde financiële risico’s. Bij een minimum van 1,0 is de algemene reserve toereikend om de geïnventariseerde financiële risico’s op te vangen. De ontwikkeling van de financiële positie wordt jaarlijks in de begroting en de jaarstukken in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ toegelicht. Het algemeen bestuur besluit door het vaststellen van de begroting over de normering voor het weerstandsvermogen c.q. binnen welke grenzen het algemeen bestuur de omvang van de algemene reserve acceptabel vindt. In de begroting worden daartoe KPI’s over het weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit opgenomen. Algemene reserve Doel

Het vormen van een financiële buffer om incidentele kosten en financiële risico’s op te kunnen vangen.

Saldo 31-12-2025

€ 1.443.000 (na resultaatbestemming 2025)

Toevoegingen

Positieve jaarrekeningresultaten, incidentele dotaties

Onttrekkingen

Negatieve jaarrekeningresultaten, incidentele onttrekkingen

Maximale hoogte

De maximale omvang is 2,5% van de lasten van het betreffende jaar op basis van de FUGR. Op basis van de conceptbegroting 2027 bedraagt de maximale omvang circa € 1.600.000.

Minimale hoogte

Bij een negatieve algemene reserve is het, conform het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader gemeenschappelijke regelingen, aan de deelnemers om het tekort direct aan te vullen, zodat er geen negatieve algemene reserve ontstaat. Pagina 4 van 8

Nota reserves en voorzieningen & weerstandsvermogen 2026 Bijzonderheden

Er is een koppeling met de norm van het weerstandsvermogen, waarin het gewenst is dat de algemene reserve toereikend is om de financiële risico’s op te kunnen vangen. De afgelopen jaren zijn de geïnventariseerde financiele risico’s circa 2% van de totale lasten geweest. Om deze risico’s op te kunnen vangen moet de omvang van de algemene reserve ook minimaal al 2% van de totale lasten zijn.

Gevraagd besluit

FUGR-artikelen 3.3 en 3.4 bieden de mogelijkheid om op basis van een gemotiveerd voorstel aan het AB om af te wijken van de maximale omvang (2,5%) van de algemene reserve. Gezien: -

het risicoprofiel van 2%

-

het risico op wegvallen van aanvullende diensten die voor frictiekosten kunnen zorgen, waardoor een beroep gedaan moet worden op de algemene reserve van GGD HN. Zoals voor de Jeugdgezondheidszorg Publieke Gezondheidszorg Asielzoekers (JGZ PGA) en Versterking Infectieziektebestrijding & Pandemische paraatheid.

-

autonome ontwikkelingen waar GGD HN geen invloed op heeft. Vooral snelle inflatie door geopolitieke ontwikkelingen en ongedekte Caoverhogingen (die pas later worden nagecalculeerd op basis van de FUGR) leggen een groot beslag op de algemene reserve. GGD HN bestaat grotendeels uit personeel en in mindere mate uit materieel, een Caoafwijking van 1% zorgt al voor een dekkingstekort van € 476.000.

-

meerdere malen door leden van het algemeen bestuur is aangegeven om liever geen begrotingswijzigingen (met relatief kleine bedragen) voor het lopende jaar aan te bieden aan de gemeenten. Dit zorgt ervoor dat GGD HN noodzakelijke kosten voor het lopende jaar zelf moet opvangen vanuit de algemene reserve, zoals toename van meldingen bij Veilig Thuis.

wordt voorgesteld een maximale toegestane omvang van de algemene reserve toe te staan van 4% van de lasten van het betreffende jaar. Op basis van de conceptbegroting 2027 zou de maximale toegestane omvang van de algemene reserve stijgen van € 1.600.000 (2,5%) naar € 2.600.000 (4%). Om naar deze gewenste omvang toe te groeien, zal GGD HN positieve jaarrekeningresultaten moeten behalen om deze vervolgens toe te voegen aan de algemene reserve.

5.

Bestemmingsreserves

Het AB besluit over het instellen of opheffen van bestemmingsreserves. Een bestemmingsreserve is een reserve waaraan het AB een bepaalde bestemming heeft gegeven. De bestemmingsreserves worden tot het eigen vermogen gerekend, omdat deze reserves bij een heroverweging van beleid een andere bestemming kunnen krijgen dan wel aan de algemene reserve kunnen worden toegevoegd. Over de bestemming van een bestemmingsreserve mag in de praktijk geen onduidelijkheid bestaan. Het is dan ook nodig de doelstelling, de looptijd en de bestemming te formuleren. Een bestemmingsreserve kan worden ingesteld om: a.

Een bepaald doel in de toekomst te realiseren (incidenteel). In dat geval wordt ook een meerjarig bestedingsplan gepresenteerd. Op grond van dat bestedingsplan kan een afweging plaatsvinden over de aanwending van de bestemmingsreserve.

Pagina 5 van 8

Nota reserves en voorzieningen & weerstandsvermogen 2026 b.

Grotere fluctuaties in resultaten op te vangen (structureel). Het instellen van een egalisatiereserve kan zinvol zijn bij bedrijfsmatige activiteiten welke gekenmerkt worden door een "gesloten exploitatie". Er dient in principe sprake zijn te zijn van een op langere termijn budgettair neutrale exploitatie.

c.

Kosten af te dekken die voortvloeien uit redelijkerwijs niet in te schatten (omvangrijke) financiële risico’s.

GGD HN kent medio 2026 onderstaande bestemmingsreserves: Bestemmingsreserve gezondheidsonderzoeken Doel

Opvangen van grotere fluctuaties in resultaten, waarmee eens in de vier jaar uitgebreide gezondheidsonderzoeken kunnen worden uitgevoerd

Besluit

AB op 29 november 2017

Looptijd

Oneindig

Saldo 31-12-2025

€ 49.000

Toevoegingen

Jaarlijkse dotatie van € 50.000 (met reguliere indexatie van begrotingsjaar)

Onttrekkingen

De kosten van de uitgebreide gezondheidsonderzoeken.

Maximale hoogte

Gelijk aan 4x de jaarlijkse dotatie.

Minimale hoogte

€0

Bijzonderheden

-

Gevraagd besluit

Bestemmingsreserve handhaven.

Bestemmingsreserve In Control of Alcohol & Drugs (ICOAD) Doel

Opvangen van grotere fluctuaties in resultaten, waarmee eens in de twee jaar het nalevingsonderzoek kan worden uitgevoerd

Besluit

AB op 9 juli 2025

Looptijd

Oneindig

Saldo 31-12-2025

€ 35.000

Toevoegingen

Jaarlijkse dotatie van € 35.000 (met reguliere indexatie van begrotingsjaar)

Onttrekkingen

De kosten van de nalevingsonderzoeken

Maximale hoogte

Gelijk aan 2x de jaarlijkse dotatie.

Minimale hoogte

€0

Bijzonderheden

-

Gevraagd besluit

Bestemmingsreserve handhaven.

Bestemmingsreserve egalisatie rijksvaccinatieprogramma (RVP) Doel

Opvangen van schommelingen in de deelnemersbijdrage voor de uitvoering van het RVP. Met ingang van 2019 heeft GGD HN met de gemeenten financiële afspraken gemaakt over de uitvoering van het RVP. Overeengekomen is dat de afrekening plaats vindt middels een mutatie in de bestemmingsreserve egalisatie RVP.

Besluit

AB op 26 september 2018 en aanvullend besluit AB van 24 september 2025

Looptijd

Oneindig

Saldo 31-12-2025

€ 132.000

Toevoegingen

-

Een eenmalige dotatie van € 154.000 uit de resultaatbestemming 2019.

-

Hiernaast wordt de bestemmingsreserve jaarlijks gemuteerd. Deze mutatie is gebaseerd op de werkelijk aantal gerealiseerde vaccinaties.

Pagina 6 van 8

Nota reserves en voorzieningen & weerstandsvermogen 2026 Indien deze lager zijn dan de vastgestelde (en gefactureerde) begrote vaccinaties vindt er een toevoeging plaats. Onttrekkingen

-

Indien de werkelijk aantal gerealiseerde vaccinaties hoger zijn dan de vastgestelde (en gefactureerde) begrote vaccinaties vindt er een onttrekking plaats.

-

Projectkosten “Verhogen vaccinatiegraad RVP”

Maximale hoogte

Geen maximum ingesteld.

Minimale hoogte

€0

Bijzonderheden

-

Gevraagd besluit

Bestemmingsreserve handhaven.

Bestemmingsreserve Veilig Thuis Doel

Reduceren van ontstane wachtlijsten uit 2024.

Besluit

AB op 9 juli 2025

Looptijd

Incidenteel (voor de duur van de wachtlijsten)

Saldo 31-12-2025

€0

Toevoegingen

Eenmalige dotatie van € 75.000 uit de resultaatbestemming 2024

Onttrekkingen

Extra personeelskosten voor reduceren van wachtlijsten.

Maximale hoogte

Geen maximum ingesteld.

Minimale hoogte

€0

Bijzonderheden

-

Gevraagd besluit

Bestemmingsreserve laten vervallen.

6.

Voorzieningen

Voorzieningen behoren tot het vreemde vermogen van de organisatie. Voorzieningen dienen ter dekking van toekomstige verplichtingen of risico’s waarvan de omvang of het moment nog onzeker is. Indien nodig worden voorzieningen in overeenstemming met het BBV getroffen. GGD HN kent medio 2026 een tweetal voorzieningen: Voorziening frictiekosten Doel

Voorziening voor frictiekosten voor boventallig verklaarde medewerkers en vanwege eigen risicodragerschap ook voor toekomstige WW-verplichtingen.

Besluit

AB op 3 december 2025

Looptijd

Oneindig

Saldo 31-12-2025

€ 516.000

Toevoegingen

Vanuit de jaarrekening 2025 is een voorziening gevormd van € 516.000. Deze is redelijkerwijs ingeschat op basis van realistisch gestelde uitgangspunten per (ex) medewerker. Jaarlijks wordt de benodigde omvang van de voorziening bepaald, wat kan zorgen voor een toevoeging of onttrekking.

Onttrekkingen

De doorlopende financiële verplichtingen voor (ex) medewerkers.

Maximale hoogte

Geen maximum ingesteld.

Minimale hoogte

€0

Bijzonderheden

-

Gevraagd besluit

Voorziening handhaven.

Pagina 7 van 8

Nota reserves en voorzieningen & weerstandsvermogen 2026 Voorziening verlof Doel

Voorziening voor toekomstige financiële verlofverplichtingen en risico’s op uitbetaling van verlof.

Besluit

AB op 8 juli 2026

Looptijd

Oneindig

Saldo 31-12-2025

€ 1.268.000

Toevoegingen

Jaarlijks wordt de benodigde omvang van de voorziening bepaald op basis de saldi verlofsparen en bovenwettelijke verlofuren. Bij toename van saldi vindt er een toevoeging plaats.

Onttrekkingen

Bij uitbetalingen of opnemen van verlofsparen en bovenwettelijke verlofuren.

Maximale hoogte

Geen maximum ingesteld.

Minimale hoogte

€0

Bijzonderheden

-

Gevraagd besluit

Voorziening handhaven.

Pagina 8 van 8