bijlage 2 - Woonzorganalyse t.b.v. Woonzorgvisie gemeente Dijk en Waard

Vluchtelingen uit Oekraïne Vluchtelingen uit Oekraïne hoeven geen verblijfsstatus aan te vragen om in Nederland te mogen verblijven, en zij zijn vrij in hun keuze voor een vestigingsplaats. Zij worden niet meegenomen in de halfjaarlijkse taakstelling vergunninghouders. De gemeenten zijn verantwoordelijk voor het bieden van opvangplekken, maar vooralsnog niet voor permanente huisvesting van deze groep. In november 2022 werden er in de gemeente 230 mensen uit Oekraïne opgevangen in het Transferium; daarnaast verblijven er circa 180 Oekraïners bij particulieren in de gemeente. Het is op dit moment niet te voorspellen hoeveel van deze mensen zich hier blijvend zullen willen vestigen.

Benodigd aanbod voor aandachtsgroepen Vanuit de zorgdoelgroepen benoemd in paragraaf 9.2 zien we een vraag van 26 tot 36 woningen per jaar voor uitstromers. Vanuit de groep vergunninghouders zien we een vraag naar 32 tot 60 woningen per jaar. In totaal gaat het dus om 58 tot 96 woningen per jaar. Bij een gelijkblijvend aantal vrijkomende huurwoningen in de sociale huursector (gemiddeld kwamen in de afgelopen jaren 588 woningen per jaar vrij) betekent dat, dat 10% tot 16% van deze vrijkomende woningen nodig is om deze totale groep te huisvesten.

Uitstroom vanuit: Jeugdzorg met verblijf Beschermd Wonen Maatschappelijke opvang Vergunninghouders Totaal

398.104/G | Woonzorganalyse als basis voor de Woonzorgvisie

Zelfstandig/ gespikkeld wonen 8 10 - 20 8 32 - 60 58 - 96

Geclusterd wonen met begeleiding 6 4-7

Totaal

14 14 – 27

10 - 13

8 32 - 60 68 - 109

71

9.5 Financiële aspecten Kosten ambulante ondersteuning versus intramurale zorg Ambulante ondersteuning voor mensen met een psychische kwetsbaarheid is voor gemeenten goedkoper dan intramurale zorg. Naast de wens om mensen niet onnodig te ‘hospitaliseren’ en daarmee juist herstel in de weg te zitten, is dit een belangrijke motivatie voor gemeenten om de transitie van beschermd wonen naar beschermd thuis in te willen zetten. Dat geldt ook voor jongeren die uitstromen vanuit jeugdzorg. Als zij na hun 18e verjaardag niet uit kunnen stromen naar een eigen woonruimte met ambulante Wmo-begeleiding, blijven zij langer in de jeugdzorginstelling wonen. Dit sluit vaak niet aan bij de ontwikkelbehoefte van de jeugdige; daarnaast kost het de gemeente veel geld. Voor Alleenstaande Minderjarige Vergunninghouders geldt dat de rijksoverheid tot hun 18e verjaardag verblijf en begeleiding betaalt. Daarna komen de kosten voor rekening van de gemeente. Ook bij deze groep zien we vaak nog wel een behoefte aan ondersteuning en woonbegeleiding, maar dat hoeft meestal niet een 24-uurssetting in het kader van verlengde jeugdzorg te zijn. Vanuit kostenperspectief is het dan ook belangrijk dat ook deze groep woonruimte kan vinden. Het kamertrainingstarief voor verlengde jeugdzorg is ongeveer € 207 per dag (prijspeil 2021). Dat is meer dan € 75.500 per jaar.

Ambulante ondersteuning vanuit de Wmo kost € 54,60 tot € 67,80 per uur. Vier tot zeven uur ambulante begeleiding per week kan voor veel jongeren genoeg zijn om door te groeien naar zelfstandigheid. Dat kost € 11.335 tot maximaal € 24.680 per jaar; een verschil van ruim € 50.000 per jongere per jaar.

14

Een deel van de volwassenen die in een GGZ-instelling woont is met de juiste begeleiding in een eigen woning in staat om (weer) zelfstandig te wonen en te leven. Bij Wmo-gefinancierde zorg (Beschermd Wonenindicatie) kost het wonen in een instelling voor deze groep € 60.000 per jaar. Dit bedrag wordt aangevuld met leefgeld vanuit de bijstand à € 4.280 per jaar. Begeleiding in een eigen woning met een Beschermd Thuisindicatie kost circa € 25.000 per jaar, aangevuld met een reguliere bijstandsuitkering van € 12.290 per jaar. Wonen met ondersteuning in een eigen woning kost de gemeente per persoon, per jaar dus € 27.000 minder dan wonen in een instelling. Bovendien draagt wonen in een eigen woning bij aan herstel richting een zelfstandig leven. Hierdoor kan de begeleiding na verloop van tijd worden afgebouwd of kunnen mensen weer aan het werk. Kosten leefbaarheid In 2018 en 2020 voerde RIGO Research & Advies een landelijk onderzoek uit in opdracht van Aedes, naar de leefbaarheid in wijken met veel corporatiebezit14. De conclusie is dat deze wijken overbelast dreigen te raken door de toestroom van kwetsbare bewoners. Dit leidt tot problemen met leefbaarheid en daardoor tot extra kosten voor sociaal beheer en handhaving bij woningcorporaties en gemeenten. In bovenstaande berekeningen zijn alleen de kosten voor individuele zorg en begeleiding meegenomen.

Kosten niet passend wonen 1% doelgroep Er is een groep mensen die vanwege stapeling van problemen en onaangepast gedrag niet in een normale wijk kan wonen, maar ook niet in een intramurale voorziening. Deze groep veroorzaakt veel maatschappelijke overlast als ze dakloos zijn en heeft behoefte aan een persoonsgerichte maatwerkaanpak. De Veiligheidsregio Noord Holland Noord liet in 2019 een onderzoek uitvoeren

Veerkracht in corporatiebezit en update 2 jaar later

398.104/G | Woonzorganalyse als basis voor de Woonzorgvisie

72

naar deze doelgroep. Er werden twee casussen uitgewerkt, waaruit bleek dat de kosten per persoon kunnen oplopen tot € 250.000 per jaar. In een passende, prikkelarme woonvorm met woonbegeleiding zoals een Skaeve Huse project, kunnen de kosten worden teruggebracht naar circa € 50.000 per jaar voor begeleiding en een bijstandsuitkering van circa € 13.000. In een Maatschappelijke kosten-baten analyse door Cebeon wordt melding gemaakt van een maatschappelijk rendement van € 1,90 per geïnvesteerde euro als deze groep passend wordt gehuisvest. •

9.6 Aandachtspunten voor de visie Op basis van de analyses en gesprekken met stakeholders in Dijk en Waard en elders in het land komen we tot een aantal aandachtspunten voor de woonzorgvisie, die we hieronder op een rij zetten. Blijvend voldoende woningen beschikbaar stellen voor uitstromers • De huidige afspraken uit het Pact Wonen met ondersteuning, commitment op leefbaarheid gelden tot en met 2022. De ervaringen in de afgelopen jaren laten zien dat het Transferpunt in een behoefte voorziet; veel uitstromers kunnen nu eenmaal niet op eigen gelegenheid aan woonruimte komen. Bovendien maakt gerichte woningtoewijzing het mogelijk om te komen tot een goede match tussen woningzoekende en woningen, en tot een goede spreiding van mensen met een zorgvraag over wijken en buurten. Het verdient dan ook aanbeveling om de afspraken te continueren, en de aantallen te herijken aan de hand van de analyses in dit rapport en de ervaringen van het Transferpunt in de afgelopen jaren. •

Het aantal huurwoningen dat vrijkomt voor een nieuwe huurder in de sociale huur in Dijk en Waard lijkt voldoende om in de vraag naar uitstroomwoningen te kunnen voorzien, maar het is een feit dat de vraag van uitstromers en andere ‘aandachtsgroepen’ invloed heeft op de

398.104/G | Woonzorganalyse als basis voor de Woonzorgvisie

wachttijd van reguliere woningzoekenden. Het Transferpunt geeft aan dat het aantal vrijkomende woningen in de regio terugloopt, waardoor het moeilijker wordt om uitstromers te kunnen plaatsen. Ook de corporaties geven het signaal dat zij in de komende jaren eerder minder dan meer woningen beschikbaar zullen kunnen stellen. Om op korte termijn voldoende woonruimte beschikbaar te kunnen stellen voor uitstromers, verdient het aanbeveling om ook de mogelijkheden te verkennen van tijdelijke woningen. In het landelijk Programma Een Thuis voor Iedereen kondigt de minister voor Volkshuisvesting aan te willen streven naar een hoger aantal sociale huurwoningen in heel Nederland en een ‘eerlijker’ verdeling van die voorraad over alle gemeenten in Nederland; hierbij wordt een streefgetal genoemd van 30% sociale huurwoningen in iedere gemeente. Op landelijk niveau is dit nodig om in de woonvraag van verschillende kwetsbare groepen te kunnen voorzien. In de gemeente Dijk en Waard is het aandeel sociale huur lager, namelijk iets meer dan 20%. Om alleen de in dit onderzoek genoemde groepen te kunnen huisvesten is het wellicht niet nodig om het aandeel sociale huurwoningen in de gemeente op te hogen. Maar gezien de signalen vanuit het Transferpunt dat het vinden van woonruimte voor uitstromers steeds moeilijker wordt, moet dit wel een onderwerp van gesprek zijn in de regio.

Zachte landing in de wijk • Naast een woning is er aandacht nodig voor de ‘zachte landing’ van uitstromers om uitstroom duurzaam succesvol te laten zijn en een terugval te voorkomen. Bij de keuze voor een woonlocatie is het belangrijk om aan te sluiten bij de wensen van de persoon in kwestie, maar ook rekening te houden met de draagkracht van een wijk of buurt. Daarnaast is goede begeleiding een belangrijke succesfactor. Het gaat dan bijvoorbeeld om het vinden van werk of dagbesteding, het leggen van contacten in de buurt

73

•

en het op orde brengen van de financiën. Maar juist met het oog op deze groepen is er ook aandacht nodig voor het bevorderen van de ‘samenredzaamheid’ in buurten, het voorkomen van stigmatisering en het bevorderen van onderling begrip. In de komende periode verdient het thema leefbaarheid/preventie van leefbaarheidsproblemen meer aandacht binnen de Pact-afspraken.

398.104/G | Woonzorganalyse als basis voor de Woonzorgvisie

74

Bijlage 1: Aanbodoverzicht Ouderen Woonzorg SOM(Wlz)

Woonzorg PG (Wlz)

29

13 9 21

49 28 1

48 18 33

20

21 169

Geclusterd wonen voor ouderen

Zorgaanbieder / verhuurder

Locatie

Woonplaats

De Leeuwenhof Zorg B.V. De Leeuwenhof Zorg B.V. Horizon zorgcentrum Horizon zorgcentrum De Pieter Raat Stichting De Pieter Raat Stichting ViVa! Zorggroep

De Leeuwenhof De Volle Aandacht Horizon Zorgcentrum Dars en Lient De Raatstede Hugo-Waard Forum 2

Heerhugowaard Sint Pancras Broek op Langedijk Broek op Langedijk Heerhugowaard Heerhugowaard Heerhugowaard

Aristozorg Magentazorg Magentazorg Magentazorg

Buitenzorg Zuyder Waert Meander Molenhoeve

Zuid-Scharwoude Heerhugowaard Noord-Scharwoude Sint Pancras

Dagelijks Leven Woonzorg Nederland Habion Woonstichting Langedijk Woonstichting Langedijk Woonstichting Langedijk Woonstichting Langedijk

Het Icarushuis Koraalrif Grenswoude Dr Manjoeroplantsoen Dr Manjoeroplantsoen Boeier Grundel Platteven

Heerhugowaard Heerhugowaard, Stadshart Zuid-Scharwoude Broek op Langedijk Broek op Langedijk Broek op Langedijk Noord-Scharwoude

Woonstichting Langedijk Woonstichting Langedijk Woonstichting Langedijk Woonstichting Langedijk

Meander Kleiakker e.o De Overbrugging Broekerplein

Noord-Scharwoude Noord-Scharwoude Noord-Scharwoude Noord-Scharwoude

8 62 27 62

Woonwaard Woonwaard

Bomenwijk Roze Flamingo

Heerhugowaard, Bomenbuurt Heerhugowaard, Butterhuizen

12 24

398.104/G | Woonzorganalyse als basis voor de Woonzorgvisie

18

24 18

37

25 21 52 53 28 14 13 73

75

Woonzorg SOM(Wlz)

Woonzorg PG (Wlz)

Geclusterd wonen voor ouderen 34 2 21 7

Zorgaanbieder / verhuurder Woonwaard Woonwaard Woonwaard Woonwaard

Locatie Roze Flamingo Huijgenhooven Weidemolen Weidemolen

Woonplaats Heerhugowaard, Butterhuizen Heerhugowaard, Centrumwaard Heerhugowaard, Molenwijk Heerhugowaard, Molenwijk

Woonwaard

Hortensialaan Hortensialaan / Olmenlaan Populierenlaan Travalje Gerard Douplantsoen Gerard Douplantsoen Het Palet Dolomiet Martin Luther Kingstr. Nelson Mandelastraat Mahatma Gandhihof Meander Domeynen Bovenweg Tamarixplantsoen Franse Pad / Platte Ven Binnemikke Broekerplein

Heerhugowaard, Recreatiebuurt Heerhugowaard, Recreatiebuurt

26 28

Heerhugowaard, Recreatiebuurt Heerhugowaard, Recreatiebuurt Heerhugowaard, Schildersbuurt Heerhugowaard, Schildersbuurt Heerhugowaard, Schildersbuurt Heerhugowaard, Stadshart Heerhugowaard, Stationsgebied Heerhugowaard, Stationsgebied Heerhugowaard, Stationsgebied Noord-Scharwoude Sint Pancras Sint Pancras

9 12 16 11 48 31 23 23 37 10 11 8 147 16 47 (koop 15 (koop)

Woonwaard Woonwaard Woonwaard Woonwaard Woonwaard Woonwaard Woonwaard Woonwaard Woonwaard Woonwaard Woonwaard Woonwaard Woonwaard V.d. Borden Huur & Beheer Hoeksema & van Kol

Westervenne .. Totaal

398.104/G | Woonzorganalyse als basis voor de Woonzorgvisie

169

378

92 (koop) 42 1.210

76

Mensen met een lichamelijke beperking Zorgaanbieder De Pieter Raat Stichting De Pieter Raat Stichting Aristozorg Esdégé-Reigersdaal

Locatie De Raatstede Hugo-Waard BuitenZorg Belvedere

Esdégé-Reigersdaal Esdégé-Reigersdaal Totaal

Henna De Roze Flamingo

Groepswonen 10 8

Geclusterd wonen

Gespikkeld wonen

2 12 11 25 50

18

Geen aanbod bekend

Mensen met een verstandelijke beperking Zorgaanbieder Philadelphia

Locatie Dampkring

Geclusterd wonen 8

Philadelphia Philadelphia Philadelphia Philadelphia

Godfried Bomansstraat Woonproject Dampkring Huygenhoekring Louise Wentland

14 5 11 9

Philadelphia Philadelphia Philadelphia

Tamarixplantsoen Van Eendenplein Verschillende locaties

37 18

Stichting Ontmoeting De Waerden Raphaëlstichting Esdégé-Reigersdaal

Hortensialaan Verschillende locaties Oosterheem Abel Tasman erf

3 12 22

Esdégé-Reigersdaal Esdégé-Reigersdaal Esdégé-Reigersdaal Esdégé-Reigersdaal Esdégé-Reigersdaal Esdégé-Reigersdaal

Ank van der Moerplantsoen De Binnenroe Bosgroet Boterbloemerf Brandpunt Buitenhof 1

8 13 14 23 12 8

Wmo-ondersteuning (ambulant)

66 36

Wordt vervolgd op volgende pagina

398.104/G | Woonzorganalyse als basis voor de Woonzorgvisie

77

Zorgaanbieder Esdégé-Reigersdaal

Locatie Buitenhof 10

Esdégé-Reigersdaal Esdégé-Reigersdaal Esdégé-Reigersdaal Esdégé-Reigersdaal

Buitenhof Berk Buitenhof Beuk De Dommel Evenaar

7 8 4 17

Esdégé-Reigersdaal Esdégé-Reigersdaal Esdégé-Reigersdaal

Klaverweide De Latei De Liede

20 23 20

Esdégé-Reigersdaal Esdégé-Reigersdaal Esdégé-Reigersdaal Esdégé-Reigersdaal

Lien Gisolfland Lindeboomplein De Luif Madelief-Noord

20 20 8 8

Esdégé-Reigersdaal Esdégé-Reigersdaal Esdégé-Reigersdaal Esdégé-Reigersdaal Esdégé-Reigersdaal Esdégé-Reigersdaal Esdégé-Reigersdaal Esdégé-Reigersdaal Esdégé-Reigersdaal Esdégé-Reigersdaal Esdégé-Reigersdaal Esdégé-Reigersdaal Esdégé-Reigersdaal Esdégé-Reigersdaal Esdégé-Reigersdaal Totaal

Madelief-Zuid De Merel De Otter Rivierenbuurt Skagerwaard t Spant Til 3 Til 6 Het Vierkant Waterkant-Oost Waterkant-West Watermuntstraat De Wending Zuiderlicht Verschillende locaties

9 16 17 4 27 24 3 6 12 8 8 24 17 12

398.104/G | Woonzorganalyse als basis voor de Woonzorgvisie

Geclusterd wonen 8

567

Wmo-ondersteuning (ambulant)

135 237

78

Mensen met een psychische kwetsbaarheid Zorgaanbieder Stichting Ontmoeting Stichting Ontmoeting Stichting Ontmoeting Stichting Ontmoeting

Locatie Hortensialaan R. Neter Montanhestuin Titanialaan Excelsiorhof

Beschermd Wonen (geclusterd) 12 13

GGZ NHN GGZ NHN GGZ NHN Totaal

Middenweg Moutmolen Godfried Bomansstraat

24 13 8 70

398.104/G | Woonzorganalyse als basis voor de Woonzorgvisie

Gespikkeld wonen

5 4

9

79

Bijlage 2: Geschiktheid woningvoorraad per wijk Figuur 2a: Geschiktheid woningvoorraad naar wijk (2022) Figuur 2b: Geschiktheid woningvoorraad bewoond door 65-plussers naar wijk (2022) t Kruis 41% 59% Bedrijventerrein Heerhugowaard 55% 8% 37% Bomen- Recreatiewijk 22% 23% 55% Broek op Langedijk 17% 54% 29% Broekhorn 13% 85% 2% Butterhuizen 18% 52% 30% De Draai 13% 84% 3% De Noord 2% 48% 50% Edelstenenwijk 1% 62% 37% Heemradenwijk 31% 31% 38% Huygenhoek 8% 76% 16% Koedijk 30% 70% Molenwijk 26% 25% 49% Noord-Scharwoude 19% 31% 49% Oostertocht 30% 48% 22% Oudkarspel 11% 42% 47% Planetenwijk 31% 69% Rivierenwijk 27% 10% 63% Schilderswijk 7% 44% 49% Schrijverswijk 23% 25% 52% Sint-Pancras 11% 43% 46% Stad van de Zon 32% 66% 1% Stadshart 95% 5% Zuid-Scharwoude 15% 58% 27% Zuidwijk 19% 81% Gemeente Dijk en Waard 20% 46% 34% 0% Geschikt

20%

40%

Potentieel geschikt

60% Niet geschikt

Bron: WOZ-registratie gemeente Dijk en Waard, bewerkt door Companen, 2022.

398.104/G | Woonzorganalyse als basis voor de Woonzorgvisie

80%

't Kruis 0% 39% 61% Bedrijventerrein Heerhugowaard 6% 11% 83% Bomen- Recreatiewijk 28% 24% 47% Broek op Langedijk 28% 41% 31% Broekhorn 11% 83% 7% Butterhuizen 19% 56% 26% De Draai 32% 56% 11% De Noord 3% 40% 57% Edelstenenwijk 0% 66% 34% Heemradenwijk 30% 32% 37% Huygenhoek 8% 74% 19% Koedijk 0% 29% 71% Molenwijk 29% 31% 40% Noord-Scharwoude 29% 25% 46% Oostertocht 39% 44% 17% Oudkarspel 4% 47% 50% Planetenwijk 0% 32% 68% Rivierenwijk 7% 16% 77% Schilderswijk 16% 44% 40% Schrijverswijk 14% 38% 47% Sint-Pancras 10% 38% 52% Stad van de Zon 68% 31% 2% Stadshart 97% 3% Zuid-Scharwoude 22% 54% 24% Zuidwijk 29% 71% 1% Gemeente Dijk en Waard 25% 39% 36%

100%

0% Geschikte woning

20%

40%

Potentieel geschikt

60%

80%

100%

Niet geschikt

Bron: WOZ-registratie gemeente Dijk en Waard, bewerkt door Companen, 2022.

80

Bijlage 3: De Doorzonscan De Doorzonsscan is een beproefd meetinstrument waarmee gemeenten en woningcorporaties op een snelle manier kunnen achterhalen welk deel van de woningvoorraad al geschikt is voor mensen met een functiebeperking en welke woningen met een kleine ingreep geschikt te maken zijn. Iedere woning wordt op basis van een aantal kenmerken van de woningen (bouwjaar, oppervlakte en woningtype) ingedeeld in één van de categoriën. Hieronder staan de kenmerken waaraan woningen moeten voldoen om een specifieke kwalificatie te krijgen. Geschikte woning Alle primaire voorzieningen (slaapkamer, woonkamer, toilet, badkamer en keuken) liggen gelijkvloers of zijn zonder traplopen bereikbaar. De woning is geschikt voor bewoners met geringe beperkingen bij het lopen, die als hulpmiddelen eventueel wandelstok of kruk(ken) gebruiken. De woningen voldoen aan tenminste één van de volgende kenmerken: • woning is aangemerkt als seniorenwoning of nultredenwoning; • appartementen/(galerij)flats (als deze over een lift beschikken); • (semi)bungalows, woonboerderijen. Potentieel geschikte woning Potentieel geschikte woningen zijn woningen die met relatief beperkte middelen geschikt te maken zijn. Hierbij is te denken aan het installeren van

398.104/G | Woonzorganalyse als basis voor de Woonzorgvisie

een traplift, of het verlagen of weghalen van drempels. Deze woningen voldoen aan de volgende criteria: • eengezinswoning, is gebouwd na 1998; • inhoud bij koopwoning is groter dan 350 m3 en gebouwd na 1965; • •

inhoud bij huurwoning is groter dan 300 m3 en gebouwd na 1980; geschakelde woning.

Niet-geschikte woning De overige woningen zijn als niet-geschikt aangemerkt; deze woningen zijn vermoedelijk ook niet (eenvoudig) geschikt te maken. De beoordeling van de woningvoorraad op geschiktheid op basis van wozgegevens is een inschatting. Bezoek aan een woning zelf moet uitwijzen of de inschatting ook juist is. Daarnaast geeft de analyse uitsluitend inzicht in de kenmerken van de woning. Het is denkbaar dat ouderen de woning niet meer geschikt vinden omdat bijvoorbeeld het onderhoud van de woning of de tuin teveel wordt, of dat men dichter bij voorzieningen wil wonen; een woning die volgens de analyse ‘geschikt’ is kan in de beleving van de bewoners dan minder geschikt zijn. Andersom kan het zo zijn dat in een woning die volgens de analyse ‘potentieel geschikt’ is inmiddels al aanpassingen zijn gedaan (zoals de installatie van een traplift, of de drempels verwijderd). Hier kom je echter alleen achter door de woning daadwerkelijk te bezoeken. Daar wordt in deze analyse geen rekening mee gehouden.

81

Bijlage 4: Afkortingen en begrippen •

•

•

•

• •

• • •

Ambulantisering (GGZ): afbouwbeleid van intramurale zorg. Een deel van de GGZ-Cliënten die voorheen zorg met verblijf in een instelling kreeg, wordt voortaan ambulant begeleid in hun eigen woning. BW: Beschermd Wonen (GGZ). Wonen in een accommodatie van een instelling met daarbij behorend toezicht en begeleiding. Beschermd Wonen is binnen de Wmo 2015 een maatwerkvoorziening. Extramuralisering: het streven om buiten de muren van een zorginstelling gelijkwaardige zorg te bieden, bijvoorbeeld in de eigen woning. Anders dan bij ambulantisering gaat het niet zozeer om individuele cliënten vanuit een instelling in de wijk te laten wonen, maar dat nieuwe cliënten minder snel worden opgenomen in een instelling. Levensloopgeschikt woning: een zelfstandig woning die geschikt is (of eenvoudig geschikt te maken is) voor bewoning tot op hoge leeftijd, ook in het geval fysieke beperkingen of chronische ziekten van bewoners. Op de volgende pagina in het groene kader is definitie van levensloopgeschikte woning verder gespecificeerd. MPT: Modulair Pakket Thuis. Verstrekkingsvorm Zorg in Natura: een deelverstrekking die kan worden gecombineerd met het PGB. PGB: Persoonsgebonden budget: een verstrekkingsvorm in de Wet langdurige zorg en Wmo waarbij de cliënt of diens vertegenwoordiger het budget beheert. PG: Psychogeriatrie.

Aandoeningen die gepaard gaan met beperkingen van de geestelijke vermogens (psycho) op hogere leeftijd (geriatrie). Respijstzorg: tijdelijk overdragen van mantelzorg, zodat mantelzorgers op rust kunnen komen Scheiden wonen en zorg: Cliënt betaalt zelf de huur en de kosten voor levensonderhoud.

398.104/G | Woonzorganalyse als basis voor de Woonzorgvisie

• • • • • •

SOM: Somatiek. Zorg bij lichamelijke ziektes. VG: Verstandelijk Gehandicpat. VPT: Volledig Pakket Thuis. Verstrekkingsvorm Zorg in Natura: een totale verstrekking die thuis kan worden geleverd. Wlz: Wet langdurige zorg Wmo: Wet maatschappelijke ondersteuning Zvw: Zorgverzekeringswet

Woonvormen Ouderen en mensen met een lichamelijke beperking • •

•

•

•

Woonzorgcentrum: Wooneenheden in een verpleeghuis of een woonzorgcentrum, bedoeld voor mensen met een Wlz-indicatie. Geclusterd wonen voor ouderen: Een levensloopgeschikte woning in een woonvorm met 5 of meer wooneenheden. Het gaat om zelfstandige woningen waar mensen zonder zorgindicatie mogen wonen. Ten minste 50% van de bewoners in het complex is 65 jaar of ouder en/of is het complex gelabeld voor ouderen. Reguliere woning: ‘gewone’, niet-geclusterde woning. Het gaat hierbij zowel om gezinswoningen als om appartementen of studio’s waar ook mensen zonder zorgvraag kunnen wonen. Geschikte woning: reguliere woning die geschikt is voor ouderen of andere zorgvragers met een (lichte) lichamelijke beperking. De woning is drempelloos, alle primaire voorzieningen liggen gelijkvloers of zijn zonder traplopen bereikbaar. Ook is de woning zonder traplopen bereikbaar (extern toegankelijk). Potentieel geschikte woning: reguliere woning die relatief gemakkelijk geschikt te maken is voor ouderen of andere zorgvragers met een (lichte) lichamelijke beperking door een woningaanpassing, zoals een traplift of een aangepaste badkamer.

82

•

•

•

Niet-geschikte woning: reguliere woning die alleen bij een ingrijpende renovatie geschikt te maken is voor ouderen of andere zorgvragers met een (lichte) lichamelijke beperking. Een rollatorgeschikte woning voldoet aan de volgende criteria: o Vlakke toegangsroute o Geen drempels in de woning o Gelijkvloerse woning of traplift o Ruime deurbreedte en draaicirkels o Voldoende ruimte in badkamer en geschikt sanitair voor rollator Een rolstoelgeschikte woning voldoet naast de criteria voor rollatorgeschikte woningen ook aan de volgende criteria: o De woning is te bereiken met een rolstoel; zonder traplopen bereikbaar o Volledig woonprogramma is gelijkvloers o Rolstoelgeschikte deurbreedte en draaicirkels; de ingangen van de woning zijn breed genoeg zodat de rolstoel naar binnen kan; de hal is breed genoeg zodat de rolstoel er doorheen kan en er is een plek waar de rolstoel kan staan wanneer deze niet wordt gebruikt. o Voldoende ruimte in badkamer en geschikt sanitair voor rolstoel o Kookruimte geschikt voor rolstoel

•

•

Groepswonen: een specifieke vorm van geclusterd wonen, waarbij bewoners een kamer hebben en voorzieningen als keuken en woonkamer delen met andere bewoners. Gespikkeld wonen: wonen in een reguliere, niet-geclusterde woning in de nabijheid van een woonvorm waarvandaan zorg en begeleiding geboden kan worden.

Kwetsbare jongeren •

Geclusterd wonen met begeleiding: Doorstroomgerichte ‘tussenvorm’, waarbij jongeren (intensieve) begeleiding ontvangen bij het zelfstandig wonen. In fases groeien zij toe naar zelfstandigheid. Voorbeelden zijn kamertrainingscentra of fasehuizen.

Mensen met een verstandelijke beperking of met een psychiatrische aandoening •

Geclusterd wonen: Woonvorm waarbij de bewoner een eigen appartement of studio heeft met voorzieningen, maar ook met een ontmoetingsruimte in of bij het pand. Betreft zowel groepswonen als het wonen in geclusterde appartementen, waarbij begeleiding 24-uur aanwezig kan zijn of 24-uur oproepbaar is.

398.104/G | Woonzorganalyse als basis voor de Woonzorgvisie

83

Bijlage 5: Organisatie en bekostiging van langdurige zorg Wlz, Wmo en Zvw Sinds de afschaffing van de AWBZ in 2015 kan langdurige zorg en ondersteuning voor volwassenen uit drie zorgwetten geleverd worden: • Zorg uit de Wet langdurige zorg (Wlz) • Ondersteuning uit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) • Wijkverpleging uit de Zorgverzekeringswet (Zvw) De aard van de zorgbehoefte bepaalt vanuit welke wet iemand zorg krijgt. De Wet langdurige zorg is bedoeld voor mensen die ‘levenslang en levensbreed’ ondersteuning nodig hebben, thuis of in een zorginstelling. Wlz-zorg is alleen mogelijk als iemand zorg nodig heeft vanwege een lichamelijke ziekte of beperking, dementie, een verstandelijke beperking of een zintuiglijke beperking, het duidelijk is dat hij of zij blijvend (= levenslang) zorg nodig heeft en iemand permanent toezicht of 24 uur per dag zorg in de nabijheid nodig heeft. Het Zorgkantoor is verantwoordelijk voor deze zorg; cliënten hebben een indicatie nodig van het CIZ om in aanmerking te komen voor Wlz-zorg. Wie niet voldoet aan de voorwaarden voor Wlz-zorg, kan voor ondersteuning een beroep doen op de gemeente (Wmo). Wijkverpleging wordt bekostigd vanuit de Zorgverzekeringswet.

instelling is overigens niet verplicht: als de omstandigheden goed zijn kan Wlzzorg ook thuis geleverd worden. Wmo-ondersteuning en wijkverpleging zijn mogelijk als u thuis of in een kleinschalige woonvorm woont.

Zorgzwaartepakketten Tot 2015 werden indicaties uitgedrukt in ‘zorgzwaartepakketten’. Met de overgang van de AWBZ naar de Wlz is deze term officieel vervangen door de term ‘zorgprofiel’; in de praktijk wordt de zorgvraag echter nog vaak uitgedrukt in de oude terminologie. Voor ouderen bestaan binnen de Wlz de volgende zorgprofielen (VV staat voor ‘verpleging en verzorging’): Vroegere ZZP ZZP VV 4 ZZP VV 5 ZZP VV 6 ZZP VV 7 ZZP VV 8 ZZP VV 9b

Naam zorgprofiel VV Beschut wonen met intensieve begeleiding en uitgebreide verzorging VV Beschermd wonen met intensieve dementiezorg VV Beschermd wonen met intensieve verzorging en verpleging VV Beschermd wonen met zeer intensieve zorg vanwege specifieke aandoeningen, met de nadruk op begeleiding VV Beschermd wonen met zeer intensieve zorg vanwege specifieke aandoeningen, met de nadruk op verzorging/verpleging VV Herstelgerichte behandeling met verpleging en verzorging

Voor mensen met een (lichte) verstandelijke beperking gelden de volgende zorgprofielen binnen de Wlz:

In principe geeft alleen de Wlz toegang tot wonen in een zorginstelling, zoals een verpleeghuis of een instelling voor beperktenzorg15. Verhuizen naar een

15

Beschermd Wonen GGZ vormt hierop een uitzondering: dit is 24-uurszorg inclusief verblijf, maar wordt bekostigd door de gemeente (Wmo).

398.104/G | Woonzorganalyse als basis voor de Woonzorgvisie

84

Vroegere ZZP ZZP VG 3 ZZP VG 4 ZZP VG 5 ZZP VG 6

Naam zorgprofiel VG Wonen met begeleiding en verzorging (vanaf 18 jaar; niet voor jeugd) VG Wonen met begeleiding en intensieve verzorging VG Wonen met intensieve begeleiding en intensieve verzorging

ZZP VG 8

VG Wonen met intensieve begeleiding, verzorging en gedragsregulering VG (Besloten) wonen met zeer intensieve begeleiding, verzorging en gedragsregulering VG Wonen met begeleiding en volledige verzorging en verpleging

Vroegere ZZP ZZP LVG 1 ZZP LVG 2 ZZP LVG 3 ZZP LVG 4

Naam zorgprofiel LVG Wonen met enige behandeling en begeleiding LVG Wonen met behandeling en begeleiding LVG Wonen met intensieve behandeling en begeleiding, kleine groep LVG Wonen met zeer intensieve behandeling en begeleiding

ZZP LVG 5 ZZP SGLVG 1

LVG Besloten wonen met zeer intensieve behandeling en begeleiding LVG Behandeling in een SGLVG behandelcentrum

ZZP VG 7

Voor mensen met een lichamelijke beperking gelden de volgende zorgprofielen binnen de Wlz: Vroegere ZZP ZZP LG 1 ZZP LG 2

Naam zorgprofiel LG Wonen met enige begeleiding en enige verzorging (alleen in 2015) LG Wonen met begeleiding en enige verzorging

ZZP LG 3 ZZP LG 4 ZZP LG 5 ZZP LG 6 ZZP LG 7

LG Wonen met enige begeleiding en verzorging (alleen in 2015) LG Wonen met begeleiding en verzorging LG Wonen met begeleiding en intensieve verzorging LG Wonen met intensieve begeleiding en intensieve verzorging LG Wonen met zeer intensieve begeleiding en zeer intensieve verzorging

398.104/G | Woonzorganalyse als basis voor de Woonzorgvisie

Voor mensen met een psychiatrisch ziektebeeld die langer dan drie jaar verblijven in een GGZ-instelling voor behandeling gelden de volgende zorgprofielen binnen de Wlz: Vroegere ZZP

Naam zorgprofiel

ZZP GGZ-B 3 ZZP GGZ-B 4 ZZP GGZ-B 5

GGZ-B Voortgezet verblijf met intensieve begeleiding GGZ-B Voortgezet verblijf met intensieve begeleiding en verzorging GGZ-B Voortgezet verblijf met intensieve begeleiding en gedragsregulering

ZZP GGZ-B 6

GGZ-B Voortgezet verblijf met intensieve begeleiding en intensieve verpleging en verzorging GGZ-B Beveiligd voortgezet verblijf vanwege extreme gedragsproblematiek met zeer intensieve begeleiding

ZZP GGZ-B 7

Beschermd Wonen Beschermd Wonen (BW) valt voor een groot deel onder de verantwoordelijkheid van de gemeente. Inmiddels is de Wlz ook opengesteld voor mensen met psychiatrische problematiek (GGZ-W). Binnen BW wordt met drie typen beschikkingen gewerkt: Beschikking

Naam zorgprofiel

BW Wmo

Wonen in of nabij een beschermde woonvorm waar(vandaan) ondersteuning en begeleiding wordt geboden bekostigd vanuit de Wmo. Wonen in of nabij een beschermde woonvorm waar(vandaan) intensieve begeleiding wordt geboden bekostigd vanuit de Wlz. Zelfstandig wonen met begeleiding aan huis. Intensieve begeleiding in de thuissituatie waarbij de ondersteuning direct oproepbaar is.

GGZ-W

Beschermd Wmo

Thuis

85

Bijlage 6: Zorggebruik Hieronder volgt een overzicht van de aantallen indicaties voor langdurige zorg in de gemeente Dijk en Waard van de afgelopen kalenderjaren. Het betreft hier het aantal indicaties per jaar op 1 januari, tenzij anders wordt aangegeven. De gegevens zijn afkomstig van het Centrum indicatiestelling zorg (CIZ) (ouderenzorg, mensen met een lichamelijke beperking en mensen met een verstandelijke beperking) en de gemeente (Jeugdzorg). Tabel 6a: Wlz-indicaties ouderenzorg naar zorgzwaarte, Dijk en Waard Wlz-indicatie 2015 2016 2017 2018 2019 2020 VV01 20 20 10 10 10 0 VV02 20 15 10 10 5 0 VV03 75 55 45 35 25 20

2021 0 0 15

2022 0 0 10

VV04 VV05 VV06 VV07

140 205 110 70

135 225 115 50

130 245 105 35

115 275 125 30

135 315 120 20

150 360 125 15

95 395 145 15

105 425 160 20

VV08 VV09* VV10 Totaal

5 0 0 645

5 0 0 620

0 0 0 580

10 0 0 610

0 0 0 630

0 0 0 670

10 0 0 675

5 0 0 725

Tabel 6b: LG-indicaties, Dijk en Waard 2015 2016 2017 Totaal 120 115 130

2018 130

2019 125

2020 120

2021 120

2022 115

Bron: CIZ-gegevens.

Bron: CIZ-gegevens.

Tabel 6c: Wlz-indicaties doelgroep VG naar zorgzwaarte, Dijk en Waard Wlz-indicatie 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 VG01 5 5 5 5 5 0 0 VG02 40 30 25 25 25 25 25 VG03 95 105 110 105 105 110 105 VG04 70 70 80 85 85 95 90 VG05 65 65 85 80 90 85 85 VG06 140 140 155 150 150 140 140 VG07 150 150 155 165 160 160 165 VG08 45 50 60 55 55 50 60 (SG)LVG 15 20 10 10 10 0 0 Totaal 625 635 685 680 685 665 670

2022 0 20 105 90 75 150 170 50 0 660

Bron: CIZ-gegevens.

Tabel 6d: Beschikkingen Jeugdzorg, Dijk en Waard Woonvorm 2019 Gezinshuis 20 Pleegzorg 105 Wonen met behandeling 91 Gesloten Jeugdhulp 272 Totaal 488

2020 8 89 99 279 475

2021 6 102 107 269 484

2022 11 71 83 245 410

Bron: Jeugdzorgregistratie gemeente Dijk en Waard.

Tabel 6e: Aantal BW-beschikkingen naar type, 1-1-2022, Dijk en Waard Type beschikking Aantal beschikkingen BW Wmo 51 GGZ-W 45 Begeleid Wonen Beschermd Thuis Totaal

2 7 105

Bron: Registratie BW-beschikkingen, gemeente Dijk en Waard.

398.104/G | Woonzorganalyse als basis voor de Woonzorgvisie

86

Bijlage 7: Kaarten woonzorgaanbod en wijkvoorzieningen

398.104/G | Woonzorganalyse als basis voor de Woonzorgvisie

87

398.104/G | Woonzorganalyse als basis voor de Woonzorgvisie

88