Bijlage 1 Onderzoek en advies Ondernemersfonds Dijk en Waard Stad_Co (september 2025)

september 2025

Onderzoek en advies Ondernemersfonds Dijk en Waard

Inhoud Advies - waarom (g)een ondernemersfonds voor Dijk en Waard?

2

01 Inleiding

3

02 Analyse: waar staat Dijk en Waard?

4

03 Voorstel Ondernemersfonds Dijk en Waard

9 17

04 Routekaart voor implementatie

Bijlage: doorlopen proces

22

Colofon

24

21

Onderzoek en advies Ondernemersfonds Dijk en Waard

1

Samenvatting

Waarom (g)een ondernemersfonds voor Dijk en Waard?

Context Dijk en Waard is volop in ontwikkeling. De gemeente heeft zowel stedelijke allure als een dorps karakter. Het economisch veelzijdige profiel - bestaande uit diverse winkelgebieden, (glas)tuinbouw, werklocaties en landelijk, agrarisch gebied - betekent ook dat de wensen en behoeften per gebied en sector verschillen. Tegelijkertijd zijn er thema’s die voor verschillende typen gebieden van belang zijn en waarin ondernemers bereid zijn te investeren. Dit blijkt duidelijk uit de resultaten van het onderzoek. De belangrijkste thema’s op werklocaties zijn: bereikbaarheid en parkeren, sociale en fysieke veiligheid en verduurzaming. In winkelgebieden vinden ondernemers de aanpak van

Advies Op basis van de uitkomsten van dit onderzoek, het doorlopen proces en landelijke ervaringen met ondernemersfondsen in diverse Nederlandse gemeenten kan worden geconcludeerd dat een ondernemersfonds voor Dijk en Waard van toegevoegde waarde kan zijn, mits de organisatie ervan goed aansluit bij de samenstelling van Dijk en Waard en haar ondernemers. De beoordeling dat er sprake is van voldoende draagvlak, is in dit onderzoekstraject gebaseerd op inhoudelijke argumenten. Het is dus geen kwantitatieve meting van voors en tegens. Een uitgebreide toelichting op het traject dat voorafging aan deze conclusie, vindt u in de bijlage op pagina 22 en 23.

leegstand, het verbeteren van de uitstraling en een aantrekkelijk en gevarieerd winkelaanbod het meest belangrijk. Investeren in de onderlinge samenwerking en een gezamenlijke lobby richting de gemeentelijke politiek worden gezien als de belangrijkste gebiedsoverstijgende thema's. Ondernemend Dijk en Waard (ODEW) heeft het initiatief genomen Ter ondersteuning van onder andere bovenstaande ambities en uitdagingen kan een ondernemersfonds een krachtig en passend instrument zijn. Dit financierings- en samenwerkingsmodel stelt ondernemers in staat om structureel en op maat, op basis van de behoeften in eigen gebied, te

om de haalbaarheid en wenselijkheid van een ondernemersfonds in gemeente Dijk en Waard te onderzoeken. Onafhankelijk bureau Stad & Co is gevraagd om in beeld te brengen of, en op welke manier, een ondernemersfonds in Dijk en Waard vorm kan krijgen.

investeren in collectieve voorzieningen en initiatieven. Een ondernemersfonds vervangt geen gemeentelijke taken. Het is hoogstens aanvullend op de inzet van de gemeente. Hierdoor kan een ondernemersfonds bijdragen aan een toekomstbestendig en positief ondernemersklimaat. Of het ondernemersfonds daadwerkelijk wordt ingevoerd, wordt door de gemeenteraad van Dijk en Waard bepaald. Onderzoek en advies Ondernemersfonds Dijk en Waard

2

1.2 Onderzoeksopdracht De opdracht betreft een onderzoek naar de haalbaarheid en wenselijkheid van

01 Inleiding

een ondernemersfonds voor gemeente Dijk en Waard en bijhorende routekaart voor implementatie. Daarbij wordt gekeken of er voldoende 1.1 Aanleiding onderzoek Ondernemers in winkelgebieden en op werklocaties hebben steeds vaker te maken met complexe opgaven. Een sterkere collectieve organisatiekracht van

draagvlak bestaat onder ondernemers om gezamenlijk te investeren in collectieve voorzieningen en activiteiten, belangenbehartiging en samenwerking.

ondernemers is nodig om deze opgaven gezamenlijk en doelgericht aan te pakken. De behoefte en wens van Ondernemend Dijk en Waard (ODEW) – de grootste ondernemersvereniging van Dijk en Waard – is om de samenwerking in Dijk en Waard breder te trekken en naar een hoger niveau te tillen. Het beter organiseren van collectieve slagkracht levert niet alleen economische voordelen op, maar versterkt ook de sociale cohesie en het gemeenschapsgevoel bij het bedrijfsleven in gemeente Dijk en Waard. In het coalitieakkoord Thuis in Dijk en Waard (2024 – 2026) krijgt

Wanneer is er voldoende draagvlak? De beoordeling dat er sprake is van voldoende draagvlak, is in dit onderzoekstraject gebaseerd op inhoudelijke argumenten. Het is dus geen kwantitatieve meting van voors en tegens. Zoals u in ons advies al kon lezen, concluderen wij op basis van dit onderzoek dat de meerderheid van de ondernemers er beter van wordt wanneer het ondernemersfonds wordt ingevoerd in deze gemeente.

samenwerken een belangrijke plaats. Om een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor ondernemers, bereikbare winkel- en werklocaties en een schone en het liefst groene openbare ruimte te realiseren, is samenwerking en gezamenlijke financiering essentieel. Dit onderzoek is een concrete stap in de uitvoering van het coalitieakkoord, waarin staat: “We onderzoeken de mogelijkheden om een ondernemersfonds op te richten waarin ondernemers en gemeente samenwerken om gezamenlijk collectieve investeringen te doen.”

1.3 Leeswijzer Deel één van de onderzoeksopdracht omvat het in kaart brengen van de ambities en doelen van ondernemers, evenals de bijhorende activiteiten voor werklocaties en winkelgebieden, om de wenselijkheid van een ondernemersfonds te bepalen. Ook zijn de overkoepelende prioriteiten voor de gemeente als geheel inzichtelijk gemaakt. Op basis van bovenstaande is het gewenste budget, een verdeelsleutel per gebied en de hoogte van de bijdrage middels een heffing op de OZB bepaald. Het tweede deel van de onderzoeksopdracht is het opstellen van een routekaart voor de mogelijke implementatie van het ondernemersfonds. De resultaten en de routekaart worden gebundeld in een advies, wat nu voor u ligt.

Onderzoek en advies Ondernemersfonds Dijk en Waard

3

02 Analyse: waar staat Dijk en Waard?

2.2 Sterke en verbeterpunten Dijk en Waard Ondernemers in Dijk en Waard zien volop potentie voor hun gemeente en hebben duidelijke ideeën over waar het beter kan. In een enquête zijn zij

2.1 Ruimtelijk-economisch profiel Dijk en Waard is een jonge fusiegemeente die in 2022 is ontstaan uit Heerhugowaard en Langedijk. Met circa 89.000 inwoners en ruim 35.000 arbeidsplaatsen (CBS, 2023) is het een belangrijke economische speler binnen de regio Noord-Holland Noord. De gemeente kent een gevarieerd karakter met stedelijke kernen, bedrijventerreinen, (glas)tuinbouwgebieden en landelijk gebied.

gevraagd om sterke punten en verbeterpunten te benoemen voor Dijk en Waard als geheel. Ook is hen gevraagd vooruit te kijken: momenteel geven zij Dijk en Waard gemiddeld een 6,4, maar voor 2030 streven zij naar een 7,5. Dit laat zien dat ondernemers niet alleen kritisch zijn, maar vooral toekomstgericht en ambitieus. Een ondernemersfonds kan naast gebiedsspecifieke activiteiten, ook bijdragen aan het realiseren van deze gebiedsoverstijgende ambities en initiatieven. Onderstaande punten zijn het resultaat van de enquête en de bijeenkomsten.

Die economische diversiteit brengt ook verschillende opgaven met zich mee: waar winkelgebieden inspelen op veranderend consumentengedrag en

Sterke punten

Verbeterpunten

Grootste overdekte winkelcentrum van NoordHolland

Samenbrengen van versnipperde werklocaties en winkelcentra, impuls geven aan saamhorigheid in de gemeente

toenemende behoefte aan beleving (INretail, 2024), staan werklocaties juist voor uitdagingen op het gebied van verduurzaming en zijn zij in hoge mate afhankelijk van een goede verkeersontsluiting en veilige aanfietsroutes voor werknemers en klanten. Deze voorbeelden van uiteenlopende sociaal-ruimtelijke uitdagingen vragen om maatwerk en benadrukken tegelijkertijd het belang en de relevantie van een gezamenlijke aanpak van ondernemers in Dijk en Waard.

Ruimte voor bedrijven en goede werkgelegenheid Ondernemers die openstaan voor samenwerking De variatie in stedelijk en dorps karakter

“Goed idee zo'n fonds, maar het valt of staat met wat we er echt samen van maken” Par Oudejans - Proud (Wo)men

De samenvoeging van Langedijk en Heerhugowaard Een gemeente die vooruit wil en in contact staat met ondernemers

Verbeteren van weginfrastructuur op het vlak van congestie en parkeren Versterken van citymarketing en stadsidentiteit Meer samenwerking met andere gemeenten, fungeren als schakel tussen stad en platteland

4

2.3 Inzoomen op winkelgebieden en werklocaties Winkelgebieden Winkelgebieden in Dijk en Waard hebben – net als elders in Nederland – te

Winkelondernemers zien verder dat Dijk en Waard een beperkt of zelfs

maken met veranderend consumentengedrag (Retailvisie Dijk en Waard, 2023).

sterkere, gemeenschappelijke identiteit en bekendheid zodat zowel lokale als

Online winkelen (CBS, 2024) en de toenemende behoefte aan beleving. Dit

regionale bezoekers de winkelgebieden van Dijk en Waard beter kunnen

zorgt voor hogere verwachtingen van de verblijfskwaliteit. Uit de enquête en

vinden. Ook geven ondernemers aan dat de (sociale) veiligheid zowel in als

bijeenkomsten blijkt dat de bereikbaarheid onder druk staat en, samen met het

rondom de winkelgebieden verbeterd kan worden. Het versterken van de

creëren van een aantrekkelijk en compleet winkelaanbod, de hoogste prioriteit

samenwerking en uitvoeringskracht komt ook naar voren als gezamenlijk doel

moet krijgen in winkelgebieden.

van ondernemers in winkelgebieden.

negatief imago heeft. Inzetten op marketing en promotie draagt bij aan een

Ambitie

Bijpassende activiteiten

Verbeteren bereikbaarheid​

Bewegwijzering verbeteren, onderzoeken naar parkeeroverlast en doorstroming

Bevorderen (sociale) veiligheid​

Inventarisatie (on)veilige routes en donkere plekken (schouwen), campagnes tegen overlast/agressie​

Aanpakken leegstand i.c.m.​ aantrekkelijk en gevarieerd aanbod​

Tijdelijk invullen van leegstaande panden, gebiedsmakelaar inhuren om vraag en aanbod samen te brengen​

Impuls geven aan levendigheid/beleving​

Sfeerverlichting, aankleding openbare ruimte, evenementen​

Inzetten op marketing en promotie​

Online campagnes, logo, huisstijl en website, lokale en regionale promotie​

Versterken samenwerking en uitvoeringskracht​

Aanstellen winkelstraatmanager, communicatie tussen ondernemers en met de gemeente verbeteren door o.a.: organiseren netwerkbijeenkomsten, inspiratiesessies en kennisdeling

Onderzoek en advies Ondernemersfonds Dijk en Waard

5

Werklocaties Werklocaties hebben net zoals winkelgebieden te maken met landelijke trends

kan beter. Daarnaast geven ondernemers aan dat de veiligheid op en rondom

en lokale veranderingen. Sinds de coronapandemie blijft het thuiswerken

werklocaties verbeterd moet worden, bijvoorbeeld door betere verlichting,

structureel onderdeel van het werkpatroon, wat vraagt om heroverweging van

toezicht en veilige overnachtingsmogelijkheden voor vrachtverkeer. Net als in

de functie en inrichting van bedrijventerreinen. De gemeente zet in op

winkelgebieden zien ondernemers op werklocaties het belang van

kwaliteitsverbetering van bestaande terreinen en onderzoekt waar

samenwerking. Het versterken van de organisatiegraad, structureel overleg

functiemenging – bijvoorbeeld met wonen – mogelijk is (Visie Werklocaties,

met de gemeente en meer zichtbaarheid van belangenbehartiging worden als

2023). Uit de enquête en bijeenkomsten blijkt dat – net als bij winkelgebieden

belangrijke verbeterpunten genoemd. Ook is er groeiende behoefte om samen

– bereikbaarheid het belangrijkste knelpunt vormt. Parkeerdruk en

op te trekken in verduurzaming, bijvoorbeeld door het gezamenlijk opwekken

filevorming worden veel genoemd, en ook de bewegwijzering

en opslaan van energie.

Ambitie

Bijpassende activiteiten

Verbeteren bereikbaarheid​

Onderzoek en afstemming over verkeerknelpunten i.s.m. gemeente en provincie, bewegwijzering verduidelijken, inzetten op verkeersmaatregelen (aanpak filevorming en slechte doorstroming) ​

Verbeteren (sociale) veiligheid​

Overnachtingsplaatsen organiseren voor vrachtwagenchauffeurs en -chauffeuses, onderzoeken waar camerabewaking mogelijk is, mobiele surveillance, inbraakpreventie en toegangsbeheer organiseren​

Versterken samenwerking​en uitvoeringskracht

Aanstellen gebieds-/parkmanager, ogen en oren van het gebied, communicatie tussen ondernemers en met de gemeente verbeteren door o.a.: organiseren netwerkbijeenkomsten, inspiratiesessies en kennisdeling

Actieve belangenbehartiging​

Oprichten of versterken gebiedsmanagement, organiseren werkbezoeken gemeenteraad of wethouders (schouwen), lobby, regionale samenwerkingen aangaan​

Gezamenlijk optrekken in de energietransitie ​waar mogelijk

Onderzoek doen naar mogelijkheden lokale energieopslag en –opwekking, samenwerking met de gemeente voor energietransitie ​

Bevorderen verkeersveiligheid​

In kaart brengen onveilige verkeerssituaties, agenderen bij politiek, realiseren snelheidsremmende maatregelen​

6

2.4 Bestaande samenwerkingsverbanden- en collectieven In Dijk en Waard zijn al verschillende ondernemersverenigingen en parkmanagementorganisaties actief die zich inzetten voor de belangen van ondernemers binnen hun eigen gebied of sector. Onderstaand overzicht laat zien welke partijen of organisaties bestaan in Dijk en Waard. Organisatie

Rol

BIZ Centrumwaard

Vertegenwoordigt alle ondernemers in winkelgebied Centrumwaard

Broekerveiling

Vertegenwoordigt alle ondernemers in winkelcentrum Broekerveiling

Middenwaard

Verantwoordelijk voor financiën en kartrekker marketing en communicatie in winkelcentrum Middenwaard

Ondernemend Dijk en Waard (ODEW)

Vereniging gericht op alle ondernemers in Dijk en Waard met ruim 400 leden

Ondernemersvereniging Alton (OVAL)

Vertegenwoordigt alle ondernemers in het (glas)tuinbouwgebied Alton

Parkmanagement Breekland

Vertegenwoordigt alle eigenaren op bedrijvenpark Breekland

Stichting Parkmanagement De Vaandel

Vertegenwoordigt alle bedrijven op bedrijventerrein De Vaandel

Onderzoek en advies Ondernemersfonds Dijk en Waard

7

2.5 Conclusie Zowel in winkelgebieden als op werklocaties in Dijk en Waard ervaren ondernemers urgente uitdagingen én zien zij kansen om gezamenlijk te werken aan verbetering. Thema’s als bereikbaarheid, veiligheid, samenwerking, uitstraling en verduurzaming keren in beide gebiedstypen terug, al verschillen de accenten per locatie. De behoefte aan slagkracht en samenhang is groot: ondernemers willen meer gezamenlijke organisatie, zichtbaarheid en middelen om hun bedrijfsomgeving te versterken. Dit onderstreept het potentieel van een gemeentebreed ondernemersfonds als instrument om collectieve ambities te realiseren – zowel lokaal als gebiedsoverstijgend. In het volgende hoofdstuk wordt daarom een voorstel gedaan voor de inrichting van een ondernemersfonds voor Dijk en Waard.

“Eerlijk gezegd zag ik de toegevoegde waarde van een ondernemersfonds eerst niet, omdat veel nog onduidelijk was. Maar inmiddels zie ik het anders: met een ondernemersfonds gaat BIZ Centrumwaard er niet op achteruit, er ontstaat zelfs dubbel zoveel budget om ambities die nu blijven liggen, te realiseren” Jeroen Rood - Voorzitter BIZ Centrumwaard Foto: Stad & Co Onderzoek en advies Ondernemersfonds Dijk en Waard

8

03 Voorstel Ondernemersfonds Dijk en Waard Aan de hand van alle inbreng is het volgende voorstel gemaakt voor een ondernemersfonds voor Dijk en Waard. Dit fonds geeft de ondernemers van niet-woningen de kans om samen initiatieven op te zetten, die bijdragen aan het versterken van de samenwerking tussen het bedrijfsleven, instellingen en de overheid en aan de economische ontwikkeling van de gemeente als geheel. In dit rapport hanteren we ‘Ondernemersfonds Dijk en Waard’ als werknaam voor de stichting. 3.1 Uitgangspunten Doel

Gebiedsafbakening

Ondernemersfonds Dijk en Waard (OFDW) maakt het mogelijk om

OFDW wordt ingesteld voor de gehele gemeente Dijk en Waard. In de

collectieve initiatieven binnen Dijk en Waard te financieren met als doel:

volgende paragraaf wordt de verdeling van de gemeente in verschillende trekkingsgebieden uiteengezet.

Een aantrekkelijk, positief en toekomstbestendig vestigingsklimaat in Dijk en Waard waar ruimte is en blijft voor groei, innovatie en ondernemerschap. Het fonds verbindt lokale ondernemers, sectoren en organisaties, bijvoorbeeld op het gebied van profilering van winkelgebieden en veiligheid, bereikbaarheid en verduurzaming van werklocaties. Dit zorgt voor betrokken en slagvaardige ondernemers. De investeringen van het ondernemersfonds zijn te allen tijde complementair aan de activiteiten die de gemeente uitvoert. Dit wil zeggen dat de activiteiten van het ondernemersfonds nooit de activiteiten van de gemeente zullen vervangen, maar hierop juist een aanvulling zijn. Foto: Ontdek Dijk en Waard

Onderzoek en advies Ondernemersfonds Dijk en Waard

9

3.2 Trekkingsgebieden Om Ondernemersfonds Dijk en Waard verder vorm te geven, is de gemeente opgedeeld in 18 trekkingsgebieden. Deze verdeling is gebaseerd op factoren zoals het aantal niet-woningen per gebied, het type gebied (werklocatie, winkelgebied, landelijk gebied of (glas)tuinbouw) en de gezamenlijke WOZ-waarde van de nietwoningen. Op de volgende pagina is een kaart opgenomen met de indeling van alle trekkingsgebieden binnen de gemeente Dijk en Waard.

Nr.

Trekkingsgebied

Trekkingsgerechtigde organisatie

1

Centrumwaard

BIZ Centrumwaard

2

Stadshart

Nr.

Trekkingsgebied

Trekkingsgerechtigde organisatie

10

De Vaandel

Parkmanagement De Vaandel

11

Zandhorst I

12

Zandhorst II & III

13

Zuiderdel

14

Breekland

3

Stad van de Zon

4

Stationsgebied

5

Broek op Langedijk

6

Sint Pancras

15

‘t Kruis

7

Zuid-Scharwoude

16

De Noord

8

Noord-Scharwoude

17

Buitengebied Heerhugowaard

9

Oudkarspel

18

Buitengebied Langedijk

Ondernemersvereniging winkelcentrum Broekerveiling

Onderzoek en advies Ondernemersfonds Dijk en Waard

Parkmanagement Breekland

OVAL

10

Trekkingsgebieden ondernemersfonds

3.3 Financieel voorstel Ondernemersfonds Dijk en Waard Om het ondernemersfonds te kunnen financieren, wordt gewerkt met een

Voorbeeldtarieven bij OZB-opslag van 0.065% voor niet-woningen in Dijk en Waard

opslag op de Onroerende Zaakbelasting (OZB) voor gebruikers van nietwoningen. In deze paragraaf wordt het percentage van de opslag, de WOZ-waarde

Jaarlijkse opslag (€) t.b.v ondernemersfonds

Maandelijkse opslag (€) t.b.v. ondernemersfonds

€100.000

€65

€5,50

€200.000

€130

€11

€300.000

€195

€16

€400.000

€260

€22

woningen in Dijk en Waard, komt dit neer op een jaarlijkse opbrengst van € 1.135.925

€500.000

€325

€27

De gehanteerde opslag van het OZB-percentage blijft ongewijzigd gedurende

€750.000

€488

€41

€1.000.000

€650

€54

€1.500.000

€975

€81

verwachte opbrengst en de budgetverdeling toegelicht. 3.3.1 Heffingsplichtigen Naar de stand van 1 januari 2025 gaat het in Dijk en Waard om 3.551 objecten (niet-woningen). Er wordt rekening gehouden met een leegstandspercentage van 6%, dit is doorvertaald in het budget. 3.3.2 Budget en bijhorende OZB-opslag Het budget en de bijhorende OZB-opslag is gebaseerd op de ambities en bijhorende doelen en activiteiten per gebied, de gebiedsafbakening, bestaande budgetten van bijvoorbeeld BIZ-en, en vergelijkbare ondernemersfondsen. Er wordt een opslag op de OZB van 0,065% voorgesteld. Op basis van het aantal heffingsplichtigen per 1 januari 2025 en totale WOZ-waarde van alle niet-

de eerste termijn van het ondernemersfonds (2027 – 2031). De gehanteerde WOZ-waarde die wordt gebruikt, is de WOZ-waarde voorafgaand aan het nieuwe jaar.

Vergelijkbaar fonds Ondernemersfonds Alkmaar hanteert een vergelijkbare OZB-opslag van 0,075%.

Onderzoek en advies Ondernemersfonds Dijk en Waard

12

3.3.3 Budgetverdeling Hieronder is de budgetverdeling per trekkingsgebied weergegeven, waarbij het uitgangspunt is dat de bijdrage (het trekkingsecht) voor 80% van het totale budget toekomt aan het gebied van herkomst. 20% van het budget wordt gereserveerd voor gebiedsoverstijgende/overkoepelende investeringen. Er is bewust gekozen om 20% van het budget te reserveren voor overkoepelende investeringen, omdat sommige gesignaleerde opgaven - zoals mobiliteit, filevorming en gemeentebrede communicatie - niet binnen één specifiek gebied is op te lossen. Deze thema’s vragen om een gebiedsoverstijgende aanpak, waarbij samenwerking tussen gebieden en met de gemeente essentieel is om versnippering tegen te gaan en gezamenlijke uitdagingen effectief aan te pakken.

Budgetverdeling

% van budget

Bedrag

18 trekkingsgebieden

80%

€ 908.741

Overkoepelend

20%

€ 227.184

Totaal

100%

€ 1.135.925

Nr.

Trekkingsgebied

Aantal objecten

Inkomsten niet-woningen (0,065%)

Trekkingsrecht per gebied (80%)

Bijdrage overkoepelend budget (20%)

1

Centrumwaard

494

€ 113.004

€ 90.403

€ 22.601

2

Stadshart

294

€ 134.073

€ 107.258

€ 26.815

3

Stad van de Zon

54

€ 21.197

€ 16.958

€ 4.239

4

Stationsgebied

306

€ 167.477

€ 133.982

€ 33.495

5

Broek op Langedijk

163

€ 39.116

€ 31.293

€ 7.823

Onderzoek en advies Ondernemersfonds Dijk en Waard

13

Nr.

Trekkingsgebied

Aantal objecten

Inkomsten nietwoningen (0,065%)

Trekkingsrecht per gebied (80%)

Bijdrage overkoepelend budget (20%)

6

Sint Pancras

138

€ 34.424

€ 27.539

€ 6.885

7

Zuid-Scharwoude

77

€ 26.702

€ 21.362

€ 5.340

8

Noord-Scharwoude

265

€ 50.192

€ 40.154

€ 10.038

9

Oudkarspel

49

€ 10.571

€ 8.457

€ 2.114

10

De Vaandel

65

€ 60.636

€ 48.509

€ 12.127

11

Zandhorst I

496

€ 105.363

€ 84.290

€ 21.073

12

Zandhorst II & III

401

€ 151.451

€ 121.161

€ 30.290

Onderzoek en advies Ondernemersfonds Dijk en Waard

14

Nr.

Trekkingsgebied

Aantal objecten

Inkomsten nietwoningen (0,065%)

Trekkingsrecht per gebied (80%)

Bijdrage overkoepelend budget (20%)

13

Zuiderdel

250

€ 81.295

€ 65.036

€ 16.259

14

Breekland

146

€ 63.812

€ 51.050

€ 12.762

15

’t Kruis

37

€ 10.290

€ 8.232

€ 2.058

16

De Noord

56

€ 11.536

€ 9.229

€ 2.307

17

Buitengebied Heerhugowaard

199

€ 46.638

€ 37.310

€ 9.328

18

Buitengebied Langedijk

61

€ 8.148

€ 6.518

€ 1.630

Totaal

3.551

€ 1.135.925

€ 908.741

€ 227.184

Onderzoek en advies Ondernemersfonds Dijk en Waard

15

Inzet budget per trekkingsgebied (80%)

Inzet overkoepelend budget (20%)

De trekkingsgerechtigden in elk afzonderlijk gebied bepalen welke collectieve

Naast de budgetten die beschikbaar zijn per trekkingsgebied, wordt 20% van

activiteiten worden uitgevoerd. Zij zijn verantwoordelijk voor het initiëren,

het totale fonds gereserveerd voor overkoepelende initiatieven. Dit budget is

indienen en (laten) uitvoeren van projecten die passen binnen de

bedoeld voor activiteiten die geheel Dijk en Waard ten goede komen of

doelstellingen van het ondernemersfonds.

meerdere gebieden overstijgen.

Praktijkvoorbeelden inzet budget van trekkingsgebied

Praktijkvoorbeeld besteding van het gebiedsoverstijgende budget

Ondernemersfonds Alkmaar

Ondernemersfonds Alkmaar

Verschillende trekkingsgebieden zetten hun budget in op dag-en-

Het overkoepelende budget (30%) van Ondernemersfonds Alkmaar

nachttoezicht door middel van camerabeveiliging op 60 locaties en

wordt ingezet voor gemeentebrede communicatie, promotie van de stad

de inzet van mobiele surveillance gedurende de nacht.

en de ondersteuning van kleinere gebieden zonder actieve vereniging.

Foto: Martin Vorel

Praktijkvoorbeelden inzet overkoepelend Foto: budget Streekstad van Centraal Ondernemersfonds Alkmaar en Utrecht

Ondernemersfonds Den Helder

Ondernemersfederatie Schagen

De Lichtkunstroute met haar vele lichtinstallaties, bekende

De Kustbus is een gezamenlijk initiatief van de Provincie Noord-Holland,

kunstenaars, activiteiten en rondleidingen is drukbezocht door veel

de gemeenten Den Helder en Schagen, de Ondernemersfederatie

bezoekers van binnen en buiten Den Helder.

Schagen en de Ondernemersvereniging Den Helder. Samen investeren zij in toegankelijk, schoon en gratis toeristische vervoer langs de kust. "De Kustbus laat zien hoe samenwerking kan zijn".

Foto: Fred van Eck Foto: Ondernemersfederatie Schagen Onderzoek en advies Ondernemersfonds Dijk en Waard

16

3.4 Voorstel organisatie Ondernemersfonds Dijk en Waard In deze paragraaf worden de juridische en organisatorische contouren van het

In het eerste kwartaal van 2031 wordt de algehele werking van het fonds

fonds geschetst.

georganiseerd bedrijfsleven (bijv. trekkingsgebieden) kan de

geëvalueerd. Mede op basis van deze evaluatie en op verzoek van het gemeenteraad van Dijk en Waard besluiten om de OZB-heffing ten

3.4.1 Juridische afbakening

behoeve van het ondernemersfonds telkens voor een periode van vijf jaar

Rechtsvorm

te verlengen. Naast deze onafhankelijke evaluatie die eenmaal per vijf jaar

De rechtsvorm van Ondernemersfonds Dijk en Waard (OFDW) is een

plaatsvindt, zal het bestuur van het fonds samen met de gemeente het

stichting.

functioneren van het fonds jaarlijks bespreken en waar mogelijk verbetervoorstellen doen.

Termijn Het voorstel is om OFDW voor een periode van vijf jaar in te stellen, vanaf 1

Foto: Stad & Co

januari 2027 tot en met 31 december 2031. Evaluatiemomenten Naast dat de stichting elk jaar de samenwerking met de trekkingsgebieden evalueert, zijn er nog twee belangrijke reflectiemomenten. In het eerste kwartaal van 2029 vindt een tussentijdse evaluatie plaats van de gehanteerde budgetverdeling tussen de trekkingsgebieden (80%) en het overkoepelende budget (20%). Deze evaluatie richt zich op de vraag of de verhouding voldoende ruimte biedt voor zowel gebiedsgerichte als overkoepelende ambities, en of aanpassingen wenselijk zijn op basis van

3.4.2 Diverse rollen en taken

opgedane ervaringen, behoefte vanuit de trekkingsgerechtigden of

Om het fonds zorgvuldig, transparant en doelgericht te laten functioneren,

ontwikkelingen in de uitvoering. Eventuele bijstellingen gelden dan voor

zijn verschillende rollen en taken belegd bij betrokken partijen zoals ODEW,

de resterende looptijd van de eerste fondsperiode, tot en met eind 2031.

de trekkingsgerechtigden, een uitvoeringsorganisatie en de gemeente. Organigram Het organigram geeft een overzicht van de bij het fonds direct betrokken partijen, hun rollen en onderlinge verhoudingen. 17

Onderzoek en advies Ondernemersfonds Dijk en Waard

18 trekkingsgebieden en trekkingsgerechtigden

Gemeenschappelijke uitvoeringsorganisatie

Trekkingsgerechtigde organisatie stemt de uitgaven

Initieert en stimuleert de organisatiegraad van

af met ondernemers en investeert in

de trekkingsgebieden, voert overkoepelende

gebiedsspecifieke projecten (80%)

investeringen (20%) uit

Gemeente Dijk en Waard

Stichting Ondernemersfonds Dijk en Waard (OFDW)

Heft OZB-opslag, faciliteert OFDW en

Het onafhankelijk bestuur ontvangt het totaalbudget van de gemeente en

controleert de rechtmatigheid van bestedingen

verdeelt dit: 80% naar de trekkingsgebieden en 20% naar overkoepelende investeringen

ODEW Collectieve belangenbehartiging van ondernemers

Centraal financieel administratiebeheer Voert de financiële administratie voor alle 18 trekkingsgebieden

Toelichting organigram Het Ondernemersfonds Dijk en Waard is opgebouwd uit 18 trekkingsgebieden, waarin trekkingsgerechtigden investeren in gebiedsspecifieke projecten en hierover onderling afstemming zoeken. De gemeente Dijk en Waard speelt een faciliterende rol, int de OZB-opslag en ziet toe op de rechtmatigheid van bestedingen. De Stichting Ondernemersfonds Dijk en Waard, met een onafhankelijk bestuur, ontvangt het volledige budget van de gemeente en verdeelt dit over de trekkingsgebieden (80%) en de overkoepelende investeringen (20%). Tot slot verzorgt een centraal financieel administratiebeheer de financiële administratie voor alle 18 trekkingsgebieden. ODEW blijft zich inzetten voor de collectieve belangenbehartiging en heeft geen directe link met andere bouwstenen van het ondernemersfonds. 18 Onderzoek en advies Ondernemersfonds Dijk en Waard

Rol trekkingsgebieden en -gerechtigden Ieder gebied beschikt over een eigen budget en mag binnen de kaders van de nog vast te stellen uitvoeringsovereenkomst en de verordening zelf bepalen welke collectieve activiteiten ze in hun gebied willen financieren. Om dit proces zo transparant mogelijk te maken, worden er een aantal afspraken vastgelegd. Afspraken trekkingsrecht De stichting OFDW ontvangt de opslag op de OZB niet-woningen van de gemeente Dijk en Waard en ziet erop toe dat elk gebied dit geld investeert in een collectief doel.

Indien het saldo van een trekkingsjaar (boekjaar) na 3 jaar door een trekkingsgebied niet bestemd of gereserveerd is voor een project, wordt het overgebleven budget toegevoegd aan de overkoepelende reservering. De administratie van de budgetten loopt via een centraal financieel administratiebeheer. Zij maken gebruiken van een transparant softwareprogramma. Een voorbeeld hiervan is Klipfolio, waarmee 24/7 de uitgaven en status van de aanvragen inzichtelijk zijn.

Beoordelingscriteria/richtlijnen aanvragen Om te zorgen dat de gelden van een trekkingsgebied worden besteed conform het doel van het Ondernemersfonds worden de volgende voorwaarden gesteld

In elk gebied is een trekkingsgerechtigde organisatie actief, die het aanspreekpunt is namens het trekkingsgebied en aanvragen kan indienen bij stichting OFDW. De trekkingsgerechtigde organisatie moet transparant (iedereen moet zich kunnen aansluiten) en democratisch (raadpleging/vergadering) met bestedingsvoorstellen omgaan.

aan de aanvragen voor het fonds. 1.De aanvraag moet aansluiten op het doel van het ondernemersfonds. 2.De aanvraag bevat in dit kader een projectplan dat bijdraagt aan de doelen en ambities van het betreffende gebied. 3.De aanvraag moet een aantoonbaar collectief belang dienen. 4. Het project/de activiteit is niet bedoeld ter vervanging van de kerntaken

Het is een taak van de gemeenschappelijke uitvoeringsorganisatie om de organisatiegraad in de trekkingsgebieden te initiëren en verder te stimuleren, daar waar dat nodig is.

van de gemeente. 5.Gebiedsgebonden aanvragen kunnen het hele jaar rond ingediend worden. 6.Godsdienstige, levensbeschouwelijke en politieke projecten zijn

De gemeenschappelijke uitvoeringsorganisatie beheert het budget ten behoeve van gebiedsoverstijgende initiatieven (20% van het ondernemersfondsbudget).

uitgesloten. Rol gemeenschappelijke uitvoeringsorganisatie De gemeenschappelijke uitvoeringsorganistie zet zich - aan de hand van een

Het bestuur van OFDW controleert of de initiatieven voldoen aan de afspraken die gelden binnen het ondernemersfonds. Deze afspraken worden vastgelegd in het reglement van OFDW en de uitvoeringsovereenkomst met de gemeente.

jaarplan - in voor de overkoepelende projecten die meerdere trekkingsgebieden overstijgen. De organisatiegraad in Dijk en Waard is een aandachtspunt, de uitvoeringsorganisatie kan hieraan een positieve impuls geen door samenwerking in de trekkingsgebieden te initiëren en/of stimuleren en hun organiserend vermogen te versterken.

19

Rol onafhankelijke stichting en bestuur

Rol gemeente Dijk en Waard

In een uitvoeringsovereenkomst tussen de gemeente en de stichting OFDW

De gemeente Dijk en Waard vervult een faciliterende en toezichthoudende rol

worden duidelijke spelregels vastgelegd die zorgen voor een transparante en

binnen het ondernemersfonds. Zij draagt bij aan de uitvoering, borging en

correcte besteding van de gelden en een efficiënte werkwijze. Dit omvat het

legitimiteit van het fonds, zonder daarbij in te grijpen in de autonome

proces waarbij de gemeente het totaalbudget als subsidies beschikbaar stelt

bestedingsvrijheid van de trekkingsgerechtigden.

aan OFDW, waarna deze gelden beschikbaar stelt aan de verschillende trekkingsgebieden (80%) en gemeenschappelijke uitvoeringsorganisatie (20%).

De gemeente int de opslag op de OZB-heffing en keert de inkomsten uit aan de onafhankelijk stichting OFDW. Naast de faciliterende rol ziet de gemeente toe op de juiste besteding van

De stichting is verantwoordelijk voor de toetsing van de bestedingen aan de de kaders van het fonds en stimuleert samenwerking en kwaliteit. Een gezamenlijk centraal financieel administratiebeheer ondersteunt alle trekkingsgebieden bij de administratie van hun budgetten. Dit zorgt voor uniforme werkwijzen, tijdsbesparing, transparantie en duidelijke verantwoording naar zowel ondernemers als gemeente.

de gelden. Daartoe vraagt de stichting jaarlijks formeel het budget aan, inclusief een onderbouwing en begroting. Na afloop van het jaar legt de stichting via een jaarverslag een financiële verantwoording af over de bestedingen aan de gemeente. Deze documenten worden getoetst aan de voorwaarden in de uitvoeringsovereenkomst. Daarnaast worden er evaluatiemomenten ingepland, waarin de werking, effectiviteit en legitimiteit van het fonds wordt beoordeeld.

Een vijftal deskundige, onafhankelijke en betrokken personen uit Dijk en Waard zal samen het bestuur vormen. Rol ODEW ODEW, de bestaande ondernemersvereniging van Dijk en Waard, blijft de gezamenlijke belangen behartigen van alle ondernemers in Dijk en Waard. Hun vertegenwoordigende taak wordt in het kader van het ondernemersfonds verbreed. Hierdoor draagt ODEW bij aan de collectieve kracht van het fonds en aan de zichtbaarheid en impact van gezamenlijke initiatieven.

Foto: Stad & Co

Onderzoek en advies Ondernemersfonds Dijk en Waard

20

04 Routekaart voor implementatie Doorlooptijd 6 á 8 maanden College van B&W sluit een uitvoeringsovereenkomst met stichting OFDW in oprichting

Stichting OFDW wordt formeel opgericht

STAP 4

STAP 2

Stichting OFDW richt een centrale financiële administratie in voor alle trekkingsgebieden en de gebiedsoverstijgende investeringen

STAP 5 STAP 3 Gemeenteraad stelt Verordening OFDW vast

STAP 1 College van B&W stemt in met invoering Ondernemersfonds Dijk en Waard (OFDW) Onderzoek en advies Ondernemersfonds Dijk en Waard

21

Bijlage

Doorlopen proces

Voor een zorgvuldige uitvoering van het haalbaarheidsonderzoek naar een ondernemersfonds voor Dijk en Waard heeft Stad & Co een uitgebreid proces doorlopen. Doel daarvan was om inzicht te krijgen in de wensen, uitdagingen en het draagvlak in verschillende typen gebieden van de gemeente. Hierin zijn de volgende stappen gezet: 1. Documentanalyse Er is een grondige documentanalyse uitgevoerd om inzicht te krijgen in de actuele context, ambities en ruimtelijk-economische ontwikkelingen van Dijk en Waard. Er is gekeken naar lokale beleidsstukken als: Strategische Omgevingsvisie Dijk en Waard 2024 Visie Werklocaties 2024 Retailvisie Dijk en Waard 2023 Regionale Agenda Mobiliteit Regio Alkmaar 2023 – 2025 Daarnaast zijn landelijke kaders en onderzoeken over winkelgebieden en werklocaties meegenomen, waaronder van InRetail. Deze analyse vormde de basis voor het formuleren van vragen, scenario’s, gesprekken en bijeenkomsten. Ook is uitvoerig gekeken naar de werkwijze en organisatiestructuur van andere ondernemersfondsen in Nederland. 2. Digitale nieuwsbrieven Om alle ondernemers in de gelegenheid te stellen om mee te praten over de mogelijke invulling van een ondernemersfonds is alle relevante informatie tweemaandelijks gebundeld in een digitale nieuwsbrief. Er zijn drie edities verschenen, de vierde nieuwsbrief volgt in het najaar van 2025.

In deze nieuwsbrieven werden bijvoorbeeld de enquête en bijeenkomsten onder de aandacht gebracht, maar ook tussentijdse bevindingen, vervolgstappen, veelgestelde vragen en het antwoord daarop.

Editie 1: Laat uw mening horen! (februari) Editie 2: Praat mee op 14 en 16 april! (maart) Editie 3: Samen de balans opmaken (juli) Editie 4: n.t.b Aanvullende communicatie over het ondernemersfonds en het lopende onderzoek heeft plaatsgevonden via de ondernemersnieuwsbrieven van november 2024 en april 2025, verstuurd door de gemeente, en via diverse nieuwsbrieven aan de leden van ODEW.

“Ik ben overspoeld met informatie over dit onderzoek, kan in ieder geval niet zeggen dat ik er niet vanaf wist“ Remy de Jong - De Jong Reclame 3. Enquête Om breed input op te halen vanuit de ondernemers in Dijk en Waard, is een digitale enquête opgesteld. Deze is gedurende zes weken (24 februari t/m 9 april 2025) uitgezet onder ondernemers in winkelgebieden, op bedrijventerreinen en in het landelijk gebied. De vragen richtten zich op: De beoordeling van het ondernemersklimaat in het eigen gebied De samenwerking tussen ondernemers onderling en met de gemeente Prioritering van thema’s die aandacht behoeven in hun gebied De waardering van Dijk en Waard als geheel

Onderzoek en advies Ondernemersfonds Dijk en Waard

22

Via de volgende manieren is de enquête onder de aandacht gebracht bij de ondernemers: LinkedInpagina van de gemeente, digitale nieuwsbrieven over het ondernemersfonds, fysieke brief vanuit de gemeente, de website van ODEW, mailing vanuit ODEW, fysiek enquêteren in Winkelcentrum Centrumwaard en Middenwaard. De enquête is door 100 ondernemers ingevuld. De resultaten zijn verwerkt in de analyse.

Gedurende het hele traject hebben er vijf projectoverleggen plaatsgevonden met een werkgroep bestaande uit Stad & Co, gemeente Dijk en Waard en ODEW. Hierin werd het proces en de inbreng voorbesproken en geëvalueerd. Ook is er tijdens de ALV van ODEW aandacht besteed aan het onderzoek. 5. Financieel inzicht Op basis van de resultaten is in samenwerking met de gemeente en Cosensus gewerkt aan financieel inzicht. Hierbij is per trekkingsgebied inzicht gekregen in het aantal relevante objecten, WOZ-waardes en mogelijke verdeelsleutels. Dit resulteerde in een voorstel voor de gewenste opbrengst en verdeling van het budget onder alle ondernemers in Dijk en Waard.

4. Bijeenkomsten Om onder andere de inzichten uit de enquête te toetsen en verdiepen, zijn diverse bijeenkomsten georganiseerd. 24 februari & 24 maart 2025: Twee startbijeenkomsten met potentiële ambassadeurs 14 april 2025: bijeenkomst voor ondernemers in centrum- en winkelgebieden. De basisprincipes van een ondernemersfonds werden toegelicht en aan de hand van voorbeelden van andere ondernemersfondsen concreet gemaakt met praktijkvoorbeelden. Ook werden de enquêteresultaten teruggekoppeld en getoetst. 16 april 2025: bijeenkomst voor ondernemers voor werklocaties/bedrijventerreinen. Wethouder Economie & Financiën Fred Ruiten was hierbij aanwezig. De basisprincipes van een ondernemersfonds werden toegelicht en aan de hand van voorbeelden van andere ondernemersfondsen concreet gemaakt met praktijkvoorbeelden. Ook werden de enquêteresultaten teruggekoppeld en getoetst. 24 juni 2025: terugkomsessie waarin de mogelijke financiële opzet en organisatorische structuur van het ondernemersfonds werd gedeeld. Wethouder Economie & Financiën Fred Ruiten was hierbij aanwezig.

6. Overige communicatie Ter aanvulling op bovenstaande informatievoorziening over het haalbaarheidsonderzoek, zijn ook de volgende middelen ingezet: Krantenartikelen in NoordHollands Dagblad in november 2024, februari 2025 en maart 2025. Krantenartikelen Rodi Media in september 2024 en december 2024. Collegebericht in februari 2025 Artikel gepubliceerd in Kijk op NoordHolland Noord in juni 2025 Artikel gepubliceerd in Regio Alkmaar Magazine in juli 2025. In het kader van dit traject wordt op 17 september 2025 een raadsinformatiebijeenkomst georganiseerd door ODEW 7. Advies op maat Alle resultaten en bevindingen zijn geanalyseerd en op basis hiervan is een advies opgesteld met bijhorende routekaart voor implementatie van het mogelijke ondernemersfonds.

Onderzoek en advies Ondernemersfonds Dijk en Waard

23

Colofon Betrokken partijen Stad & Co is als onafhankelijk bureau door opdrachtgever Ondernemend Dijk en Waard gevraagd om de mogelijkheden en randvoorwaarden voor de inrichting, organisatie en financiering van een ondernemersfonds in Dijk en Waard te verkennen en hierover een advies uit te brengen

Ondernemend Dijk en Waard is initiatiefnemer van dit haalbaarheidsonderzoek

Gemeente Dijk en Waard is betrokken als samenwerkingspartner in dit onderzoek Uitvoering december 2024 - november 2025

Provincie Noord-Holland heeft dit traject mede mogelijk gemaakt door een financiële bijdrage

Opdrachtgever Ondernemend Dijk en Waard in samenwerking met de gemeente Dijk en Waard Auteurs Farzad Ghaus en Romy Beukeboom van Stad & Co

Onderzoek en advies Ondernemersfonds Dijk en Waard

24

september 2025

Onderzoek en advies Ondernemersfonds Dijk en Waard