Bijlage 1 Ipsos I&O - Analyse Veiligheidsmonitor Dijk en Waard 2023
Tekst van het document
Hoe veilig is Dijk en Waard?
Veiligheidsmonitor gemeente Dijk en Waard 2023 Juli 2024
www.ioresearch.nl
Colofon Uitgave Ipsos I&O Zuiderval 70 7500 AN Enschede Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam
Rapportnummer 2024/136
Datum juli 2024
Opdrachtgever
Gemeente Dijk en Waard
Auteurs Rieneke Beeftink Wouter Andringa (red.)
Copyright Het overnemen uit deze publicatie is toegestaan, mits de bron duidelijk wordt vermeld.
Hoe veilig is Dijk en Waard?
2 van 131
Inhoudsopgave Samenvatting _________________________________________________________________________________ 5 1
Inleiding ____________________________________________________________________________ 11 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7
2
Leefbaarheid woonbuurt ____________________________________________________________ 18 2.1 2.2 2.3 2.4
3
Totale overlast ___________________________________ 34 Fysieke verloedering ________________________________35 Sociale overlast __________________________________ 39 Verkeersoverlast __________________________________ 43 Milieuoverlast ___________________________________ 46 Aanpak van buurtproblemen ___________________________ 48
Veiligheidsbeleving _________________________________________________________________ 51 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5
5
Fysieke voorzieningen _______________________________ 18 Sociale cohesie ___________________________________ 22 Oordeel over de woonbuurt ____________________________ 26 Functioneren gemeente _____________________________ 29
Overlast in de buurt _________________________________________________________________ 34 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6
4
Over de Veiligheidsmonitor ____________________________ 11 Steekproef en respons _______________________________ 11 Vragenlijst ______________________________________ 12 Analyse ________________________________________ 13 De presentatie van cijfers ______________________________ 13 Rapportage van trends _______________________________ 14 Leeswijzer ______________________________________ 16
Veiligheidsbeleving in de buurt __________________________ 51 Veiligheidsbeleving algemeen __________________________ 59 Verwachte kans op slachtofferschap ______________________ 60 Discriminatie____________________________________ 62 Weerbaarheid ___________________________________ 65
Slachtofferschap traditionele criminaliteit __________________________________________ 69 5.1 5.2 5.3 5.4
Slachtofferschap traditionele criminaliteit __________________ 69 Slachtofferschap geweldsdelicten _________________________ 71 Slachtofferschap vermogensdelicten ______________________ 75 Slachtofferschap vandalismedelicten ______________________ 78
Hoe veilig is Dijk en Waard?
3 van 131
6
Slachtofferschap online criminaliteit ________________________________________________ 82 6.1 6.2 6.3 6.4
7
89 92 95 98
Contacten burgers met politie __________________________ 101 Controle door de politie ______________________________ 103 Functioneren politie in de buurt _________________________ 104 Functioneren politie in het algemeen ______________________ 109
Vuurwerk _________________________________________________________________________ 111 9.1 9.2 9.3
10
Preventief gedrag _________________________________ Preventieve maatregelen in en om de woning _________________ Online preventie __________________________________ Buurtpreventie ___________________________________
Burgers en politie_________________________________________________________________ 101 8.1 8.2 8.3 8.4
9
82 85 86 87
Preventie ___________________________________________________________________________ 89 7.1 7.2 7.3 7.4
8
Slachtofferschap online criminaliteit ______________________ Slachtofferschap online oplichting of fraude _________________ Hacken _______________________________________ Online bedreiging of intimidatie_________________________
Afsteekgedrag ___________________________________ 111 Vuurwerkoverlast _________________________________ 113 Opvattingen, maatregelen en alternatieven vuurwerk ____________ 117
Bijlage - Trends en patronen in de landelijke Veiligheidsmonitor___________________ 124 10.1 10.2
Landelijke trends in de Veiligheidsmonitor __________________ 124 Patronen in de Veiligheidsmonitor _______________________ 129
Hoe veilig is Dijk en Waard?
4 van 131
Samenvatting Hieronder zijn de belangrijkste resultaten van de Veiligheidsmonitor Dijk en Waard 2023 beschreven. Allereerst door middel van een situatiebeschrijving en ontwikkelingen per veiligheidsthema en daarna door in te zoomen op wijken en benchmarks.
De ontwikkelingen in de uitkomsten van de Veiligheidsmonitor ten opzichte van 2021 zijn beperkt in Dijk en Waard. Enkel op subthema’s zijn er een aantal significante ontwikkelingen. Het aandeel inwoners dat slachtoffer is geworden van vermogensdelicten is toegenomen en de waardering van inwoners voor het functioneren van de gemeente m.b.t. de aanpak van leefbaarheid en veiligheid is afgenomen. Figuur 1.1 – Leefbaarheid en veiligheid in Dijk en Waard, ontwikkelingen 2023 t.o.v. 2021
Hoe veilig is Dijk en Waard?
5 van 131
Leefbaarheid woonomgeving: inwoners van Dijk en Waard geven de leefbaarheid in de buurt, net als in 2021, het rapportcijfer 7,7.
De tevredenheid over de fysieke voorzieningen in de buurt heeft in Dijk en Waard in 2023 een schaalscore van 6,7. De ervaren sociale cohesie scoort in Dijk en Waard in 2023 een 6,6. Dit is allebei vergelijkbaar met 2021. Een op de tien inwoners vindt dat de buurt waarin zij wonen er in het afgelopen jaar op vooruit is gegaan, een op de zes ziet achteruitgang in de ontwikkeling van hun buurt. Minder dan de helft van de inwoners van Dijk en Waard is (zeer) tevreden over het functioneren van de gemeente als het gaat om de aanpak van leefbaarheid en veiligheid. Deze tevredenheid is in 2023 ten opzichte van 2021 afgenomen van 51 procent naar 46 procent. Drie op de tien zeggen dat gemeentelijke handhavers (vaak of soms) zichtbaar zijn in de buurt, ruim de helft ziet handhavers op andere plekken in de gemeente. De zichtbaarheid van de handhavers in de buurt en elders in de gemeente is in 2023 in vergelijking met 2021 toegenomen. Een vijfde van de inwoners van Dijk en Waard die wel eens handhavers zien in de gemeente is (zeer) tevreden over het functioneren van deze handhavers.
Overlast in de buurt: 42 procent van de inwoners van Dijk en Waard ervaart veel overlast in de buurt. Dit is vergelijkbaar met 2021.
De meeste overlast in de buurt wordt ervaren van het verkeer (32%), gevolgd door fysieke verloedering (16%), milieuoverlast (11%) en sociale overlast (9%). Voor al deze vormen van overlast is sprake van een onveranderd beeld tussen 2021 en 2023. De grootste veroorzakers van verkeersoverlast in de buurt zijn volgens de inwoners van Dijk en Waard parkeerproblemen en te hard rijden. In de fysieke sfeer noemen zij hondenpoep op straat of in perken het vaakst. Milieuoverlast ondervinden de inwoners het meest door geluid. Wat betreft sociale overlast ervaren inwoners het vaakst overlast van rondhangende jongeren.
Veiligheidsbeleving: inwoners van Dijk en Waard geven de veiligheid in hun buurt het rapportcijfer 7,5. Dit is vergelijkbaar met 2021.
Het onveiligheidsgevoel in de eigen buurt is in 2023 vergelijkbaar met twee jaar eerder. In de buurt voelt 13 procent zich wel eens onveilig. Algemeen gezien voelt een derde van de inwoners van Dijk en Waard zich in 2023 wel eens onveilig. Ook dit cijfer is vergelijkbaar met 2021. Een op de acht inwoners van Dijk en Waard heeft het idee dat de criminaliteit in de eigen buurt is toegenomen. Dit beeld veranderde de afgelopen twee jaren niet. Wel vonden in 2023 minder inwoners dat de criminaliteit in hun buurt het laatste jaar was afgenomen (van 7% naar 4%). Een deel van de inwoners vertoont vermijdingsgedrag, door bijvoorbeeld ‘s avonds de deur niet open te doen (49%). Een op de tien inwoners voelt zich in het afgelopen jaar gediscrimineerd. De schaalcore voor persoonlijke weerbaarheid bedraagt in Dijk en Waard, net als in 2021, een 6,4. Het vaakst geven inwoners aan goed in staat te zijn om grenzen aan anderen duidelijk te maken (73%).
Hoe veilig is Dijk en Waard?
6 van 131
Slachtofferschap: inwoners van Dijk en Waard waren in 2023 vaker slachtoffer van traditionele criminaliteit dan in 2021. Het slachtofferschap van online criminaliteit is vergelijkbaar met twee jaar eerder.
Het slachtofferschap van traditionele criminaliteit is in Dijk en Waard gestegen van 14 procent in 2021 naar 18 procent in 2023. Achtereenvolgens waren inwoners in 2023 slachtoffer van vermogensdelicten (9%), vernielingen en geweldsdelicten (beide 6%), waarbij het aantal vermogensdelicten sinds 2021 is gestegen van 7 procent naar 9 procent in 2023. Met name fietsendiefstal en woninginbraak namen toe. De meldingsbereidheid van traditionele criminaliteit nam in Dijk en Waard af tussen 2021 en 2023 (van 42% naar 34%). Ditzelfde was voor alle delictsvormen het geval. Het slachtofferschap van online criminaliteit is in Dijk en Waard in 2023 ten opzichte van 2021 gelijk gebleven (17%). De online criminaliteit betrof achtereenvolgens online oplichting of fraude, hacken, online bedreiging of intimidatie en andere misdrijven via internet.
Preventie: de somscore voor preventief gedrag is in Dijk en Waard gemiddeld 2,2 van maximaal maatregelen. Inwoners nemen gemiddeld 1,9 preventieve maatregelen in en rondom het huis, voor online preventie gemiddeld 2,6. Dit beeld is gelijk aan 2021.
Het preventieve gedrag van de inwoners van Dijk en Waard is in 2023 ten opzichte van 2021 onveranderd gebleven. De meest voorkomende preventiemaatregel is het meenemen van de waardevolle spullen uit de auto (79%). Hoewel de somscore voor preventieve maatregelen in en rondom het huis tussen 2021 en 2023 gelijk bleef, nam het gebruik van camerabewaking onder inwoners van Dijk en Waard in diezelfde periode wel toe (van 17% naar 28%). Ook de somscore voor online preventie bleef in Dijk en Waard onveranderd, maar inwoners gebruiken wel vaker een wachtwoordmanager dan twee jaar geleden (van 13% naar 17%) en minder vaak een firewall (van 43% naar 38%). Wat betreft buurtpreventie zijn er in Dijk en Waard in 2023 minder inwoners aangemeld bij Burgernet dan in 2021 (van 43% naar 37%).
Contact burgers en politie: bijna vier op de tien zijn (zeer) tevreden over het functioneren van de politie in de buurt, bijna de helft is (zeer) tevreden over het algemeen functioneren. Dit is vergelijkbaar met 2021.
In het afgelopen jaar heeft een kwart van de inwoners een of meerdere keren contact gehad met de politie. Van hen zijn zeven op de tien (zeer) tevreden over hun laatste contact met de politie, een cijfer dat vergelijkbaar is met 2021. Bijna drie op de tien inwoners zijn (zeer) tevreden met de zichtbaarheid van de politie in hun buurt, terwijl bijna vier op de tien (zeer) tevreden zijn over het functioneren van de politie in hun buurt. Van deze laatste groep is, net zoals in 2021, ongeveer de helft het eens met de stelling dat de politie weinig contact heeft met de bewoners uit de buurt. Bijna de helft van de inwoners is (zeer) tevreden over het algemene functioneren van de politie.
Hoe veilig is Dijk en Waard?
7 van 131
Vuurwerk: zeven op de tien inwoners van Dijk en Waard zijn niet van plan om dit jaar bij de jaarwisseling vuurwerk te gaan afsteken.
Bijna vier op de tien inwoners van Dijk en Waard steken doorgaans vuurwerk af tijdens de jaarwisseling. Meer inwoners ervaren (enige) overlast door vuurwerk gedurende de rest van het jaar dan tijdens de jaarwisseling (61% tegenover 54% ‘altijd’, ‘meestal’ of ‘soms’). Ruim de helft van de inwoners beschouwt het afsteken van vuurwerk als een mooie traditie die in stand gehouden moet worden. Het draagvlak voor zowel een landelijk (49%), als lokaal vuurwerkverbod (46%) ligt in Dijk en Waard dicht bij elkaar. Bijna de helft van de inwoners zou een groot georganiseerd evenement willen als alternatief voor het afsteken van vuurwerk tijdens de jaarwisseling, als dat verboden zou worden. Drie op de tien geven de voorkeur aan kleinere georganiseerde feesten/evenementen in hun buurt. Wat betreft vuurwerkvrije zones zijn zeven op de tien hier voorstander van, op voorwaarde dat deze goed gehandhaafd kunnen worden. Twee derde is van mening dat er vuurwerkvrije zones op bepaalde plekken in de gemeente moeten komen.
Wijken vergeleken Wijken vergeleken: Oudkarspel, Sint-Pancras/Koedijk en De Draai scoren relatief beter op verschillende indicatoren van leefbaarheid en veiligheid. De Schrijverswijk, Heemradenwijk, Molenwijk, Rivierenwijk en Stadshart e.o. vallen op met relatief lagere scores voor leefbaarheid en veiligheid.
Vijf wijken, namelijk Oudkarspel, Sint-Pancras/Koedijk, Broekhorn, De Draai en De Noord, scoren het vaakst significant beter op leefbaarheids- en veiligheidsthema’s dan gemiddeld in de gemeente Dijk en Waard. Zij geven de leefbaarheid en de veiligheid van hun buurt een relatief hoger rapportcijfer (met uitzondering van De Noord voor veiligheid). Inwoners uit deze vijf wijken vinden minder vaak dat hun buurt achteruitgaat en ervaren een sterkere sociale cohesie dan gemiddeld in de gemeente. In de wijken Oudkarspel, Sint-Pancras/Koedijk en de Draai voelen inwoners zich bovendien minder vaak onveilig in hun buurt, terwijl in Broekhorn en De Noord inwoners minder fysieke verloedering, sociale overlast en verkeersoverlast ervaren. Daarnaast scoren Broekhorn en De Draai beter op preventieve maatregelen in en rond het huis. Zes wijken scoren het vaakst significant slechter op de leefbaarheids- en veiligheidsthema’s dan gemiddeld in de gemeente. Dit betreft de Schrijverswijk, Schilderswijk, Heemradenwijk, Molenwijk, Rivierenwijk en Stadshart e.o. Inwoners van deze wijken beoordelen de leefbaarheid en de veiligheid van hun woonbuurt met een lager rapportcijfer en ervaren, met uitzondering van de Schilderswijk, minder sociale cohesie dan gemiddeld. Bovendien voelen inwoners in deze wijken zich vaker onveilig in hun buurt.
In de Schrijverswijk, Heemradenwijk, Rivierenwijk en Stadhart e.o. hebben inwoners vaker het idee dat er veel criminaliteit in de woonbuurt voorkomt en ervaren zij vaker dan gemiddeld sociale overlast. Daarnaast nemen inwoners van de Rivierenwijk minder vaak preventief gedragsmaatregelen om diefstal te voorkomen, terwijl inwoners van Stadshart e.o. minder preventieve maatregelen in en rondom het huis nemen.
Hoe veilig is Dijk en Waard?
8 van 131
De overige elf wijken scoren op de meeste indicatoren gelijk aan het gemeentelijk gemiddelde. Noord-Scharwoude, Zuid-Scharwoude en Broek op Langedijk doen het wel relatief beter op de indicatoren van veiligheidsbeleving.
Dijk en Waard vergeleken Benchmark: inwoners van Dijk en Waard scoren relatief beter op de indicatoren van leefbaarheid dan in Nederland. Inwoners van Dijk en Waard zijn minder positief gestemd over de veiligheid van hun woonbuurt dan in de veiligheidsregio. Wel scoren zij, onder meer, hoger op preventie. Inwoners van Dijk en Waard beoordelen de leefbaarheid van hun woonbuurt positiever dan in Nederland. Zij ervaren een sterkere sociale cohesie, waarderen de fysieke kwaliteit beter en merken minder achteruitgang in de ontwikkeling van hun buurt. Ook zijn de inwoners van Dijk en Waard vaker tevreden over de gemeentelijke aanpak van leefbaarheid en veiligheid. Een uitzondering is de lagere tevredenheid over het functioneren van gemeentelijke handhavers, die ziet men in Dijk en Waard ook minder vaak in de gemeente dan gemiddeld in Nederland. De totale ervaren overlast is in Dijk en Waard significant lager dan het landelijk gemiddelde. Ook geven inwoners van Dijk en Waard de veiligheid van hun woonbuurt een hoger rapportcijfer en voelen zij zich minder vaak dan gemiddeld onveilig in hun woonbuurt. Inwoners zijn daarnaast minder vaak het slachtoffer van zowel traditionele criminaliteit, als online criminaliteit. Op preventief gedrag en preventieve maatregelen in en rondom het huis scoren inwoners van Dijk en Waard bovendien hoger dan het landelijk gemiddelde.
Inwoners van Dijk en Waard zijn positiever gestemd over de leefbaarheid van hun woonbuurt dan in de veiligheidsregio Noord-Holland-Noord. In Dijk en Waard wordt de kwaliteit van de fysieke voorzieningen hoger gewaardeerd, en zijn inwoners vaker tevreden over het functioneren van hun gemeente op het gebied van leefbaarheid en veiligheid. Inwoners van Dijk en Waard beoordelen de veiligheid van hun woonbuurt daarentegen met een lager rapportcijfer dan gemiddeld in de veiligheidsregio. Onveiligheidsgevoelens komen vaker voor in de buurt dan gemiddeld. Op preventie scoren de inwoners van Dijk en Waard juist hoger dan in de veiligheidsregio, zowel wat betreft gedrag, als wat betreft maatregelen rondom huis en buurtpreventie. Ook zijn zij relatief vaker tevreden over het functioneren van de politie in hun buurt. Er zijn geen verschillen in het slachtofferschap van traditionele of online delicten. Vergeleken met de referentiegemeenten Alkmaar, Den Helder en Hoorn is de totaal ervaren overlast in Dijk en Waard lager dan in alle referentiegemeenten. In Dijk en Waard ervaart men een sterkere sociale cohesie, en zijn inwoners vaker tevreden over het functioneren van de gemeente dan in Den Helder en Hoorn. Wel is de zichtbaarheid van gemeentelijke handhavers in de buurt en elders in Dijk en Waard lager dan in Alkmaar en Hoorn.
Daarnaast voelen inwoners van Dijk en Waard zich minder vaak onveilig in hun buurt dan in Den Helder en Hoorn. Het slachtofferschap voor traditionele criminaliteit is in Dijk en Waard eveneens lager dan in Alkmaar en Den Helder. Op preventieve maatregelen scoort Dijk en Waard hoger dan Alkmaar en Den Helder.
Hoe veilig is Dijk en Waard?
9 van 131
Inleiding
Hoe veilig is Dijk en Waard?
10 van 131
1
Inleiding De Veiligheidsmonitor is een tweejaarlijks terugkerend bevolkingsonderzoek naar veiligheid, leefbaarheid en slachtofferschap. De Veiligheidsmonitor wordt uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Justitie en Veiligheid, gemeenten en politie. In 2023 heeft Dijk en Waard meegedaan aan de Veiligheidsmonitor. Dit rapport doet verslag van dit grootschalige onderzoek. Achtereenvolgens bespreken we in dit inleidende hoofdstuk de achtergrond van de Veiligheidsmonitor (par. 1.1), de steekproef en respons (par. 1.2), de vragenlijst (par. 1.3), de weging en analyse (par. 1.4), de presentatie van cijfers (par. 1.5), het gebruik van omrekenfactoren voor de methodebreuk (par. 1.6), de rapportage van trends (par. 1.7) en de leeswijzer (par. 1.8).
1.1
Over de Veiligheidsmonitor
Het Ministerie van Justitie en Veiligheid laat tweejaarlijks 65.000 enquêtes onder de Nederlandse bevolking afnemen door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en Ipsos I&O. Individuele gemeenten kunnen zich aansluiten bij de Veiligheidsmonitor (deelnemers). Deelnemers aan de Veiligheidsmonitor kopen enquêtes in bij Ipsos I&O, boven op de enquêtes die vanuit het landelijke deel voor hun eigen gemeente beschikbaar zijn. Daarbij kunnen deelnemers zelf kiezen met welke frequentie ze aan de Veiligheidsmonitor willen deelnemen (tweejaarlijks of anders).
Meer informatie over de Veiligheidsmonitor is na te lezen op de website van de Veiligheidsmonitor (www.veiligheidsmonitor.nl).
1.2
Steekproef en respons
Voor dit onderzoek is door het CBS een aselecte steekproef getrokken van 9.889 inwoners1 uit de Basisregistratie Personen (BRP) van de gemeente Dijk en Waard. Bij het trekken van de steekproef is rekening gehouden met het schaalniveau waarop de gemeente Dijk en Waard informatie wenst te ontvangen. De gemeente wil graag inzicht in de ervaren veiligheid op gemeente- en wijkniveau. De geselecteerde inwoners kregen in augustus 2023 een brief thuis met een persoonlijke uitnodiging voor deelname aan het onderzoek en konden vervolgens tot november online de vragenlijst invullen. Aan non-responders is tweemaal een herinnering per post gestuurd.
1
Het betreft inwoners van 15 jaar en ouder in particuliere huishoudens. Dit is exclusief inwoners die verblijven in instellingen, inrichtingen en tehuizen.
Hoe veilig is Dijk en Waard?
11 van 131
In totaal hebben 3.573 van de 9.889 geselecteerde inwoners een volledige vragenlijst ingevuld. Dit komt neer op een respons van 36,1 procent. Het landelijke responspercentage van de Veiligheidsmonitor 2023 bedraagt 33,1 procent. Er hebben 179 inwoners van Dijk en Waard deelgenomen aan de landelijke Veiligheidsmonitor. Deze zijn toegevoegd aan het respondentenbestand. De totale respons in Dijk en Waard komt daarmee uit op 3.752. In de separate bijlage tabellenboek is de responsverdeling opgenomen, uitgesplitst naar persoonlijke kenmerken. Tabel 1.1 toont de respons per wijk. Tabel 1.1 – Respons per wijk Wijknaam
Respons
Responspercentage (Ipsos I&O)
Oudkarspel
167
34,9%
Noord-Scharwoude
175
36,8%
Zuid-Scharwoude
175
37,8%
Broek op Langedijk
183
37,5%
Sint-Pancras / Koedijk
179
37,0%
Schrijverswijk
182
37,0%
Schilderswijk
165
34,0%
Planetenwijk
106
32,1%
Bomen- Recreatiewijk
189
38,5%
Heemradenwijk
188
38,9%
Edelstenenwijk
201
41,0%
Molenwijk
169
35,3%
Rivierenwijk
151
27,2%
Stadshart / Bedrijventerrein Heerhugowaard
169
34,6%
Broekhorn
118
32,3%
Butterhuizen
195
40,3%
Oostertocht / ’t Kruis
170
35,3%
Zuidwijk
153
32,8%
Huygenhoek
189
39,7%
Stad van de Zon
169
36,3%
De Draai
198
41,1%
De Noord
161
33,6%
3.752
36,1%
Dijk en Waard
1.3
Vragenlijst
De vragenlijst van de Veiligheidsmonitor bestaat uit 11 standaard vragenblokken waarin verschillende onderwerpen op het gebied van leefbaarheid en veiligheid aan bod komen. Daarnaast heeft Dijk en Waard gebruik gemaakt van de vrije ruimte van de vragenlijst om vragen over lokale onderwerpen toe te voegen. Het kader hieronder geeft een overzicht van de verschillende onderwerpen in de vragenlijst van Dijk en Waard.
Hoe veilig is Dijk en Waard?
12 van 131
Overzicht van vraagblokken in vragenlijst van de Veiligheidsmonitor:
1.4
•
Beleving overlast in de buurt
Oordeel functioneren politie algemeen
•
Veiligheidsbeleving
Oordeel functioneren gemeente
•
•
Slachtofferschap
Controle door de politie
•
•
Tevredenheid laatste politiecontact
Preventie
•
•
Discriminatie
•
Oordeel functioneren politie in de buurt
•
Vuurwerk
•
Achtergrondkenmerken
•
Leefbaarheid woonbuurt
•
Analyse
Voor steekproefonderzoek is het van groot belang dat de steekproef op grond waarvan uitspraken worden gedaan zo veel mogelijk representatief is voor de populatie waarnaar wordt gegeneraliseerd. Om de representativiteit van de steekproef te vergroten is een weging toegepast. Weging is een rekenkundige bewerking die ervoor zorgt dat een eventuele scheefheid van de respons ten opzichte van de populatie wordt gecorrigeerd. Dit gebeurt door bevolkingsgroepen die in de respons onder- dan wel oververtegenwoordigd zijn zwaarder of juist minder zwaar in de resultaten mee te laten tellen. Aan het databestand van de Veiligheidsmonitor is door het CBS een weging toegevoegd. In deze weging zijn onder andere de volgende kenmerken meegenomen: leeftijd, geslacht, huishoudgrootte, stedelijkheidsgraad en herkomst. De steekproef van de Veiligheidsmonitor is dankzij de weging op deze kenmerken representatief voor de bevolking van gemeente Dijk en Waard.
1.5
De presentatie van cijfers
In dit rapport worden de resultaten voornamelijk op twee wijzen gepresenteerd: • Een deel van de resultaten wordt gepresenteerd in de vorm van percentages, bijvoorbeeld het percentage personen dat ergens tevreden over is. Bij de berekening van de percentages in deze rapportage is de werkwijze van het CBS gevolgd: de ‘weigert’- en ‘weet niet’-antwoorden zijn niet buiten beschouwing gelaten. • In dit rapport wordt veel gebruik gemaakt van zogenoemde schaalscores. Dit zijn cijfermatige samenvattingen van meerdere met elkaar samenhangende vragen. Bij de berekening van deze scores is de werkwijze van het CBS gevolgd: de waarde van iedere schaalscore varieert op een schaal tussen 0 en 10. Bij de berekening van de schaalscores zijn de ‘weigert’- en ‘weet niet’antwoorden, eveneens conform CBS-werkwijze, wel buiten beschouwing gelaten.
Let op! Een schaalscore staat niet gelijk aan een rapportcijfer, omdat de indicatoren zijn samengesteld op basis van percentages en niet op basis van rapportcijfers.
Hoe veilig is Dijk en Waard?
13 van 131
De uitkomsten van Dijk en Waard zijn in dit rapport afgezet tegen de resultaten in de veiligheidsregio Noord-Holland-Noord en de landelijke cijfers over 2023 (Nederland). In het rapport wordt hiernaar verwezen als de referentiegebieden. Daarnaast worden de uitkomsten van Dijk en Waard ook vergeleken met drie referentiegemeenten: Alkmaar, Den Helder en Hoorn. De uitkomsten volgens de geografische indeling van de politie (basisteam, district en politieeenheid) zijn opgenomen in de bijlage tabellenboek. Tabel 1.2 – Geografische indeling gemeente Dijk en Waard Basisteam(s)
District
Veiligheidsregio
Eenheid
Heerhugowaard
Noord-Holland-Noord
Noord-Holland-Noord
Noord-Holland
Verschillen tussen de resultaten van de referentiegebieden en van de gemeente Dijk en Waard, en tussen de resultaten van de wijken en het gemiddelde van de gemeente Dijk en Waard, worden beschreven als deze significant zijn. Het is dan minimaal 95 procent zeker dat de resultaten ook daadwerkelijk van elkaar verschillen en het gevonden verschil niet te wijten is aan toeval. Voor de vergelijking van de gemeente Dijk en Waard met de referentiegemeenten Alkmaar, Den Helder en Hoorn hanteren we een andere vuistregel voor het aanduiden van verschillen. Verschillen worden nu beschreven als deze 3 procent of groter (bij percentages) of 0,3 punt of meer (bij gemiddelden) zijn. Bij enkele resultaten in het rapport kan het voorkomen dat er vermeld wordt dat deze indicatief zijn. Er zijn dan minder dan 50 waarnemingen om dit resultaat op te baseren, omdat de bijbehorende vraag slechts aan een gedeelte van de respondenten is gesteld. Dit is bijvoorbeeld het geval bij ‘tevredenheid over contact met de politie’, die vragen zijn alleen aan inwoners gesteld die in het afgelopen jaar daadwerkelijk contact met de politie hebben gehad. In dit soort gevallen wil indicatief zeggen dat dit specifieke resultaat niet als representatief kan worden beschouwd voor de hele populatie.
1.6
Rapportage van trends
Afgelopen jaar heeft Dijk en Waard voor de zesde keer meegedaan aan de Veiligheidsmonitor2. Bij de editie van 2021 was er sprake van een methodebreuk in de uitvoering van de Veiligheidsmonitor. 3 Hierdoor zijn de uitkomsten van 2021 en 2023 niet vergelijkbaar met de metingen tussen 2012 en 2019, tenzij er gebruik wordt gemaakt van zogenoemde omrekenfactoren (of correctiefactoren) van het CBS. De omrekenfactoren zijn gebaseerd op modelschattingen en hebben daarom een bepaalde mate van onzekerheid. Dit betekent dat de betrouwbaarheidsmarge van cijfers die worden gecorrigeerd groter zijn dan de betrouwbaarheidsmarges van de ongecorrigeerde cijfers.
2
De Veiligheidsmonitor 2021 was de eerste editie dat Dijk en Waarde als gemeente deelnam, in eerdere edities waren de gemeenten Heerhugowaard en Langedijk aparte deelnemers. 3 De dataverzameling is veranderd van een combinatie van online of schriftelijk afname van de vragenlijst naar uitsluitend online afnemen. Daarnaast is het telefonisch motiveren van respondenten afgeschaft. Verder zijn er aanzienlijke wijzigingen in de vragenlijst doorgevoerd.
Hoe veilig is Dijk en Waard?
14 van 131
Voor een selectie van 19 indicatoren op het gebied van leefbaarheid, veiligheid, slachtofferschap en tevredenheid over de politie zijn zulke factoren beschikbaar op gemeenteniveau. Dit rapport doet, naast de ontwikkelingen tussen 2021 en 2023, verslag van de trends op deze indicatoren tussen 2013 en 2023. Ook kan de lezer bij iedere indicator de uitkomsten van de gemeente vergelijken met die van de referentiegebieden. Voor de gemeente Dijk en Waard zijn de referentiegebieden die in deze rapportage worden meegenomen de veiligheidsregio NoordHolland-Noord, Nederland en de referentiegemeenten Alkmaar, Den Helder en Hoorn. Een trend is een ontwikkeling op langere termijn naar een bepaalde richting. Voor het interpreteren van trends wordt de ontwikkeling in elk meetjaar afgezet tegen het voorgaande meetjaar waarin de gemeente heeft deelgenomen aan de Veiligheidsmonitor. Bij het aanwijzen van de ontwikkelingen tot 2021 voor de gemeente en tot 2023 voor de referentiegebieden worden per gebiedsniveau de volgende vuistregels gehanteerd: • De gemeente: er is sprake van een ontwikkeling als het verschil tussen twee opeenvolgende meetjaren 3 procentpunt of groter is (bij percentages) en 0,3 punt of groter (bij gemiddelden).
• Regio’s zoals het basisteam, het district en de politie-eenheid: er is sprake van een ontwikkeling als het verschil tussen twee opeenvolgende meetjaren 2 procentpunt (bij percentages) of 0,2 punt (bij rapportcijfers en indicatoren) of groter is. • Nederland: er is sprake van een ontwikkeling als het verschil tussen twee opeenvolgende meetjaren 1 procentpunt of groter is (bij percentages) en 0,1 punt of groter (bij rapportcijfers en indicatoren). Er is voor deze gradaties gekozen omdat deze het dichtst in de buurt komen van de standaard betrouwbaarheidsmarge van de resultaten per gebiedsniveau. Voor het interpreteren van de ontwikkeling voor de gemeente van 2023 t.o.v. 2021 hanteren we een andere richtlijn, aangezien er significantietoetsen zijn uitgevoerd op deze meetjaren. Er is sprake van een ontwikkeling als deze toets wijst op een significant verschil tussen 2021 en 2023. De aanwezigheid van een ontwikkeling (en de richting hiervan) wordt per indicator gevisualiseerd met een teken achter het meetjaar in de tabel: Er is sprake van een positieve ontwikkeling tussen twee opeenvolgende meetjaren. Er is sprake van een negatieve ontwikkeling tussen twee opeenvolgende meetjaren. Indien er geen eenduidige ontwikkeling is tussen 2015 en 2023, is er geen teken weergegeven.
Hoe veilig is Dijk en Waard?
15 van 131
1.7
Leeswijzer
In de hoofdstukken 2 tot en met 4 worden de resultaten gepresenteerd over achtereenvolgens de leefbaarheid van de woonbuurt, beleving van buurtoverlast en veiligheidsbeleving. De hoofdstukken 5 en 6 gaan in op slachtofferschap van traditionele criminaliteit en online criminaliteit. Hoofdstuk 7 geeft een beeld van genomen preventiemaatregelen en buurtpreventie en hoofdstuk 8 behandelt de tevredenheid over de politie. Afsluitend wordt in hoofdstuk 9 ingezoomd op het thema vuurwerk uit de vrije ruimte. In hoofdstuk 10 geven we een korte samenvatting van landelijke trends en patronen in de Veiligheidsmonitor. Bij dit rapport horen verder een Excel-bestand (‘tabellenboek’) met alle uitkomsten van de Veiligheidsmonitor en een overzicht van de Indicatoren Kernbeleid Veiligheid voor Dijk en Waard, en de vragenlijst. Deze zijn als separate bijlagen meegeleverd.
Hoe veilig is Dijk en Waard?
16 van 131
Leefbaarheid woonbuurt
Hoe veilig is Dijk en Waard?
17 van 131
2
Leefbaarheid woonbuurt Dit hoofdstuk gaat over de leefbaarheid van de woonomgeving in Dijk en Waard. In paragraaf 2.1 wordt de door inwoners ervaren kwaliteit van fysieke voorzieningen in de woonbuurt beschreven. In paragraaf 2.2 staat de betrokkenheid van inwoners bij de woonbuurt, oftewel de sociale cohesie in Dijk en Waard centraal. Paragraaf 2.3 beschrijft hoe de inwoners de leefbaarheid beoordelen en hoe zij de ontwikkeling van de buurt ervaren. Paragraaf 2.4 sluit af met de tevredenheid over het functioneren van de gemeente als het gaat om leefbaarheid en veiligheid en over de zichtbaarheid van de gemeentelijke handhavers.
2.1
Fysieke voorzieningen
De aanwezigheid van fysieke voorzieningen en het onderhoud hiervan kunnen van invloed zijn op de leefbaarheid van de eigen woonbuurt. Bewoners is gevraagd hoe tevreden zij zijn over vijf voorzieningen in hun eigen leefomgeving (Figuur 2.1). Daarnaast is op basis van de scores op deze vijf stellingen een schaalscore ‘fysieke kwaliteit’ berekend (Tabel 2.1).
De schaalscores voor fysieke kwaliteit zijn berekend op basis van de vijf stellingen over fysieke voorzieningen. De schaalscore kan variëren tussen 0 en 10. Hoe hoger de score, des te meer inwoners de kwaliteit van de aanwezige fysieke voorzieningen waarderen.
Figuur 2.1 – Tevredenheid fysieke voorzieningen
De straatverlichting
4%
88%
Onderhoud plantsoenen en parken
13%
69%
Onderhoud stoepen, straten en pleintjes
15%
68%
De speelplekken voor kinderen
9%
De voorzieningen voor jongeren
67%
17%
50%
25%
45%
0%
25%
(heel) ontevreden
50%
75% 100%
(heel) tevreden
Inwoners van Dijk en Waard zijn het meest tevreden over de straatverlichting. Bijna negen op de tien (88%) vinden dat hun woonbuurt goed verlicht is. Met de voorzieningen voor jongeren, zoals sportveldjes of een buurthuis, zijn inwoners het minst vaak tevreden. Ruim vier op de tien inwoners (45%) geven aan hier tevreden over te zijn.
Hoe veilig is Dijk en Waard?
18 van 131
Uit tabel 2.1 blijkt dat de schaalscore voor fysieke kwaliteit in Dijk en Waard in 2023 een 6,7 bedraagt. De waardering voor de fysieke kwaliteit is in Dijk en Waard significant hoger dan in de veiligheidsregio Noord-Holland-Noord (6,6) en Nederland (6,5). Zo zijn inwoners van Dijk en Waard relatief vaker tevreden over de straatverlichting, het onderhoud van stoepen, straten en pleintjes, het onderhoud van plantsoenen en parken en de speelplekken voor kinderen dan in voornoemde referentiegebieden. Daarentegen zijn inwoners van Dijk en Waard minder vaak tevreden over de voorzieningen voor jongeren dan in de veiligheidsregio Noord-Holland-Noord. De schaalscore voor fysieke kwaliteit is in Dijk en Waard ook hoger dan in de referentiegemeente Den Helder (6,4). Met name de tevredenheid over het onderhoud van stoepen, straten en pleintjes, de straatverlichting en de speelplekken voor kinderen is in Dijk en Waard relatief hoger dan in Den Helder. Inwoners in Dijk en Waard zijn wel minder vaak tevreden over de voorzieningen voor jongeren dan inwoners in Den Helder. Tabel 2.1 toont de ontwikkeling van de schaalscore voor fysieke kwaliteit in Dijk en Waard vanaf 2013 tot 2023. In de periode tussen 2013 en 2023 is de waardering voor de fysieke voorzieningen in de woonbuurt in Dijk en Waard gelijk gebleven.
In de veiligheidsregio Noord-Holland-Noord is er tussen 2019 en 2021 sprake van een daling in de tevredenheid over de fysieke kwaliteit (van 6,8 naar 6,5). Nederland laat daarentegen een positieve ontwikkeling zien tussen 2013 en 2015 en tussen 2017 en 2019. Tabel 2.1 – Schaalscores fysieke kwaliteit voor de periode 2013-2023 2013
Ontw.
2015
Ontw.
2017
Ontw.
2019
Ontw.
2021
Ontw.
2023
Dijk en Waard
6,5
6,6
6,4
6,6
6,8
6,7
VR Noord-
6,7
6,6
6,7
6,8
6,5
6,6
Nederland
6,3
6,4
6,4
6,5
6,5
6,5
Alkmaar
6,6
6,6
6,7
6,8
6,6
6,6
Den Helder
6,1
5,9
6,0
6,5
6,4
6,4
Hoorn
6,2
6,6
6,4
6,5
6,5
6,5
HollandNoord
6,7
is in Dijk en Waard de score voor de fysieke kwaliteit van de buurt.
Dit is hoger dan in de referentiegebieden en de gemeente Den Helder.
Hoe veilig is Dijk en Waard?
19 van 131
Figuur 2.2 – Schaalscores fysieke kwaliteit per wijk Uitkomsten 2023 per wijk
score
1 Oudkarspel 2 Noord-Scharwoude 3 Zuid-Scharwoude 4 Broek op Langedijk
7,0 6,5
5 Sint-Pancras / Koedijk 6 Schrijverswijk 7 Schilderswijk
6,6 6,5 6,8 6,5 6,4
8 Planetenwijk 9 Bomen- Recreatiewijk 10 Heemradenwijk 11 Edelstenenwijk
6,7 6,7
12 Molenwijk 13 Rivierenwijk 14 Stadshart e.o. 15 Broekhorn 16 Butterhuizen
6,4 6,5 6,5
17 Oostertocht / 't Kruis 18 Zuidwijk 19 Huygenhoek 20 Stad van de Zon
6,9 6,8
21 De Draai 22 De Noord
6,7 6,9
6,7 6,8
6,8 6,8
7,0 7,1
Op wijkniveau is de waardering voor de fysieke kwaliteit in Oudkarspel (7,0), Huygenhoek (7,0) en Stad van de Zon (7,1) significant hoger dan gemiddeld in de gemeente. In zowel Oudkarspel als Stad van de Zon is de tevredenheid over het onderhoud van stoepen, straatjes en pleinen en over de voorzieningen voor jongeren relatief hoger. In Oudkarspel en Huygenhoek zijn inwoners relatief vaker tevreden over het onderhoud van plantsoenen en parken. Inwoners van Stad van de Zon zijn bovendien vaker tevreden over de straatverlichting en in Huygenhoek geven inwoners een relatief hogere waardering aan speelplekken voor kinderen. De laagste schaalscores voor de fysieke kwaliteit zijn te vinden in de Schrijverswijk (6,5), de Schilderswijk (6,4) en de Molenwijk (6,4). Inwoners van de Schrijverswijk zijn minder vaak tevreden met speelplekken voor kinderen dan gemiddeld in Dijk en Waard. In de Schilderswijk geven inwoners een lagere waardering aan het onderhoud van stoepen, straten en pleintjes, evenals aan het onderhoud van plantsoenen en parken; zij zijn juist vaker tevreden over de voorzieningen voor jongeren. In de Molenwijk is de tevredenheid lager voor het onderhoud van plantsoenen en parken en voor jongerenvoorzieningen.
Hoe veilig is Dijk en Waard?
20 van 131
Tabel 2.2 – Stellingen fysieke kwaliteit per wijk (percentage (heel) tevreden) Onderhoud stoepen, straten en pleintjes
Onderhoud plantsoenen en parken
De straatverlichting
De speelplekken voor kinderen
De voorzieningen voor jongeren
75%
76%
85%
73%
57%
67%
65%
84%
60%
40%
64%
59%
85%
61%
39%
74%
71%
89%
66%
31%
59%
68%
87%
67%
48%
Schrijverswijk
62%
70%
90%
59%
40%
Schilderswijk
53%
58%
92%
67%
58%
Planetenwijk
72%
60%
85%
71%
48%
67%
66%
91%
66%
47%
Oudkarspel NoordScharwoude ZuidScharwoude Broek op Langedijk Sint-Pancras / Koedijk
BomenRecreatiewijk Heemradenwijk
64%
72%
88%
65%
45%
Edelstenenwijk
71%
70%
87%
74%
48%
Molenwijk
62%
59%
88%
63%
33%
Rivierenwijk
65%
64%
88%
66%
41%
74%
79%
86%
37%
34%
Broekhorn
72%
80%
91%
77%
28%
Butterhuizen
70%
70%
86%
80%
50%
73%
75%
86%
74%
46%
Stadshart / Bedrijventerrein Heerhugowaard
Oostertocht / ’t Kruis Zuidwijk
70%
79%
91%
70%
41%
Huygenhoek
72%
76%
90%
73%
46%
Stad van de Zon
78%
74%
93%
65%
53%
De Draai
67%
65%
85%
79%
47%
De Noord
63%
62%
84%
59%
57%
Dijk en Waard
68%
69%
88%
67%
45%
Uitleg tabel De zogenaamde stoplichttabel laat zien hoe bewoners uit verschillende wijken oordelen over de fysieke voorzieningen in de wijk ten opzichte van het gemeentelijk gemiddelde. Dit is per wijk en per stelling met verschillende kleuren aangegeven: Rood: negatiever dan het gemeentelijk gemiddelde Grijs: vergelijkbaar met het gemeentelijk gemiddelde Blauw: positiever dan het gemeentelijk gemiddelde
Hoe veilig is Dijk en Waard?
21 van 131
2.2
Sociale cohesie
De leefbaarheid van een woonbuurt wordt niet alleen bepaald door de aanwezigheid en kwaliteit van fysieke voorzieningen. Ook de sociale cohesie in de woonbuurt speelt hierbij een rol. Bij sociale cohesie gaat het om de mate waarin burgers vinden dat zij zelf en anderen betrokken zijn bij hun woonbuurt. Aan de inwoners zijn acht stellingen voorgelegd over sociale cohesie (Figuur 2.3). Daarnaast is op basis van de scores op vier van de acht voorgelegde stellingen een schaalscore berekend (Tabel 2.5).
De schaalscores voor sociale cohesie zijn berekend op basis van de stellingen ‘de mensen gaan in deze buurt op een prettige manier met elkaar om’, ‘ik voel me thuis bij de mensen in de buurt’, ‘ik woon in een gezellige buurt waar mensen elkaar helpen’ en ‘de mensen kennen elkaar in deze buurt nauwelijks’. De schaalscore kan variëren tussen 0 en 10. Hoe hoger de score, des te positiever men is over de sociale cohesie in de eigen woonbuurt.
Figuur 2.3 – Stellingen over sociale cohesie * in schaalscore sociale cohesie Ik zou mijn huissleutel aan de buren durven geven, bij vakantie e.d.
13%
79%
De mensen in de buurt gaan op een prettige manier met elkaar om *
4%
Ik ben tevreden over de bevolkingssamenstelling in de buurt
8%
Ik voel me thuis bij de mensen in de buurt *
9%
65%
Ik woon in een gezellige buurt waar mensen elkaar helpen *
8%
63%
In de buurt mensen durven aanspreken op onwenselijk gedrag Ik heb veel contact met andere buurtbewoners
78%
73%
14%
51%
26%
De mensen kennen elkaar in deze buurt 50% nauwelijks *
39%
24%
60% 40% 20% 0% 20% 40% 60% 80% 100% (helemaal) mee oneens
Hoe veilig is Dijk en Waard?
(helemaal) mee eens
22 van 131
Acht op de tien inwoners in Dijk en Waard durven de huissleutel bij de buren af te geven wanneer zij langer weggaan, bijvoorbeeld met vakantie. Ongeveer hetzelfde aandeel vindt dat de mensen in de buurt op een prettige manier met elkaar omgaan. De enige negatief geformuleerde stelling: ‘De mensen kennen elkaar in deze buurt nauwelijks’, wordt door de helft van de inwoners niet onderschreven. Tabel 2.3 geeft de schaalscores voor sociale cohesie weer. In Dijk en Waard bedraagt de schaalscore voor sociale cohesie in 2023 een 6,6. Inwoners van deze gemeente ervaren een sterkere sociale cohesie dan in Nederland (6,4). Dijk en Waard scoort op alle vier de meegenomen stellingen over sociale cohesie hoger dan het landelijk gemiddelde. Gekeken naar de referentiegemeenten zijn inwoners van Dijk en Waard positiever over de sociale cohesie in hun buurt dan in Den Helder en Hoorn (beide: 6,3). Zij geven onder meer vaker aan in een gezellige buurt te wonen waar mensen elkaar helpen en noemen minder vaak dat mensen in de buurt elkaar nauwelijks kennen.
6,6
Dijk en Waard scoort relatief hoog op sociale cohesie in vergelijking
met het landelijk gemiddelde.
Tabel 2.3 toont de ontwikkeling van de schaalscore voor sociale cohesie in Dijk en Waard, vanaf 2013 tot 2023. Het beeld rondom de cohesie in de buurt is in Dijk en Waard in deze periode onveranderd gebleven. In de veiligheidsregio Noord-Holland-Noord is er tussen 2019 en 2021 sprake van een daling van de sociale cohesie in de buurt. Landelijk is er bij sociale cohesie een positieve ontwikkeling te zien tussen 2017 en 2019, na een daling tussen 2013 en 2015. Tabel 2.3 – Schaalscores sociale cohesie voor de periode 2013-2023 2013
Ontw.
2015
Ontw.
2017
Ontw.
2019
Ontw.
2021
Ontw.
2023
Dijk en Waard
6,5
6,5
6,4
6,6
6,7
6,6
VR Noord-
6,7
6,7
6,7
6,8
6,6
6,6
Nederland
6,4
6,3
6,3
6,4
6,4
6,4
Alkmaar
6,6
6,4
6,6
6,5
6,5
6,4
Den Helder
6,3
6,0
6,2
6,6
6,1
6,3
Hoorn
6,1
6,3
6,0
6,5
6,2
6,3
HollandNoord
Hoe veilig is Dijk en Waard?
23 van 131
Figuur 2.4 – Schaalscores sociale cohesie per wijk
Zes van de tweeëntwintig wijken in Dijk en Waard scoren significant hoger op sociale cohesie dan gemiddeld in de gemeente, te weten: Oudkarspel, Broek op Langedijk, Sint-Pancras/Koedijk, Broekhorn, De Draai en De Noord. De schaalscores in deze wijken liggen tussen de 6,8 en 7,6 tegenover 6,6 als gemeentelijk gemiddelde. Tabel 2.2. laat zien dat zowel in Oudkarspel, als in Sint-Pancras/Koedijk en de Noord de inwoners relatief tevreden zijn over alle meegewogen stellingen over sociale cohesie. In zeven wijken is er juist sprake van een significant lagere schaalscore voor sociale cohesie dan gemiddeld in de gemeente. Dit betreft de Schrijverswijk, de Planetenwijk, de Molenwijk, de Rivierenwijk, Stadshart e.o., Oostertocht/’t Kruis en Zuidwijk. In de Rivierenwijk, Stadshart e.o. en Oostertocht/‘t Kruis scoort men vaker minder goed op (vrijwel) alle stellingen die wijzen op betrokkenheid bij de buurt. De overige stellingen die betrekking hebben op sociale cohesie in de wijk, maar niet in de schaalscore zitten, laten ongeveer hetzelfde beeld zien (Tabel 2.5). Zo geven onder meer inwoners van de meeste wijken die lager scoren op sociale cohesie minder snel hun huissleutel aan buren en zijn zij minder vaak tevreden met de bevolkingssamenstelling van de buurt.
Gekeken naar de wijken met een hogere sociale cohesie durven inwoners bijvoorbeeld juist vaker hun huissleutel aan de buren te geven bij langere afwezigheid dan gemiddeld.
Hoe veilig is Dijk en Waard?
24 van 131
Tabel 2.4 – Stellingen schaalscore sociale cohesie per wijk (percentage (helemaal) mee eens) De mensen in de
De mensen in de
Ik woon in een gezellige
Ik voel me thuis bij
buurt kennen
buurt gaan op een
buurt waar mensen
de mensen in de
elkaar nauwelijks
prettige manier
elkaar helpen
buurt
met elkaar om Oudkarspel
14%
86%
75%
77%
Noord-Scharwoude
15%
82%
63%
63%
Zuid-Scharwoude
21%
80%
70%
67%
Broek op Langedijk
20%
82%
71%
71%
11%
89%
75%
79%
Schrijverswijk
28%
68%
59%
64%
Schilderswijk
26%
73%
62%
64%
Planetenwijk
20%
77%
51%
56%
31%
75%
61%
62%
Heemradenwijk
28%
78%
61%
63%
Edelstenenwijk
24%
81%
63%
65%
Molenwijk
30%
73%
56%
56%
Rivierenwijk
38%
64%
46%
49%
40%
71%
49%
58%
Broekhorn
20%
92%
72%
76%
Butterhuizen
28%
70%
53%
59%
34%
71%
56%
59%
Zuidwijk
38%
74%
52%
62%
Huygenhoek
23%
80%
66%
58%
Stad van de Zon
29%
71%
52%
56%
De Draai
25%
87%
70%
71%
De Noord
7%
90%
86%
81%
Dijk en Waard
24%
78%
63%
65%
Sint-Pancras / Koedijk
BomenRecreatiewijk
Stadshart / Bedrijventerrein Heerhugowaard
Oostertocht / ’t Kruis
Hoe veilig is Dijk en Waard?
25 van 131
Tabel 2.5 – Overige stellingen sociale cohesie per wijk (percentage (helemaal) mee eens) Ik heb veel contact
Ik ben tevreden over
Huissleutel aan buren
In de buurt mensen
met andere
de bevolkings-
durven geven bij
durven aanspreken
buurtbewoners
samenstelling in de
langere afwezigheid
op onwenselijk
buurt Oudkarspel
gedrag
45%
79%
87%
49%
41%
69%
80%
46%
39%
72%
86%
60%
50%
75%
87%
65%
41%
83%
89%
66%
Schrijverswijk
36%
72%
72%
39%
Schilderswijk
41%
62%
85%
46%
Planetenwijk
37%
67%
80%
39%
35%
71%
75%
48%
Heemradenwijk
38%
66%
69%
41%
Edelstenenwijk
32%
76%
76%
51%
Molenwijk
34%
71%
70%
51%
Rivierenwijk
26%
54%
55%
42%
32%
63%
65%
46%
Broekhorn
48%
86%
89%
55%
Butterhuizen
32%
72%
78%
47%
29%
72%
70%
40%
Zuidwijk
35%
72%
73%
47%
Huygenhoek
42%
77%
78%
48%
Stad van de Zon
39%
72%
71%
52%
De Draai
47%
82%
83%
56%
De Noord
55%
83%
89%
72%
Dijk en Waard
39%
73%
79%
51%
NoordScharwoude Zuid-Scharwoude Broek op Langedijk Sint-Pancras / Koedijk
BomenRecreatiewijk
Stadshart / Bedrijventerrein Heerhugowaard
Oostertocht / ’t Kruis
2.3
Oordeel over de woonbuurt
De inwoners van Dijk en Waard is ook een aantal algemene vragen voorgelegd over de ontwikkeling van hun eigen woonbuurt. Vindt men dat de eigen buurt in het afgelopen jaar vooruit of achteruit is gegaan? Het oordeel over de ontwikkeling van de woonbuurt wordt uitgedrukt in het aandeel inwoners dat zegt dat de buurt vooruit is gegaan en het aandeel dat vindt dat de buurt achteruit is gegaan (Figuur 2.5). Ook is gevraagd naar een oordeel over hoe prettig men het vindt om in de buurt te wonen (Tabel 2.6).
Hoe veilig is Dijk en Waard?
26 van 131
Figuur 2.5 – Ontwikkeling woonbuurt (percentage)
Dijk en Waard
13%
9%
VR Noord-Holland-Noord
14%
9%
Nederland
17%
10%
Alkmaar
15%
10%
Den Helder
16%
8%
Hoorn
15%
8%
20%
15%
10%
5%
achteruitgang
0%
5%
10%
15%
vooruitgang
Ongeveer een op de tien inwoners van Dijk en Waard (9%) vindt dat de buurt waarin zij wonen er in het afgelopen jaar op vooruit is gegaan, 13 procent is van mening dat hun buurt erop achteruit is gegaan. De meerderheid van de inwoners van Dijk en Waard ziet geen verandering (75%). Vergeleken met het landelijke gemiddelde (17%) is er volgens inwoners van Dijk en Waard minder sprake van achteruitgang van hun buurt in het afgelopen jaar. In Dijk en Waard is ook het percentage inwoners dat achteruitgang ziet lager dan in de referentiegemeente Den Helder. Uit tabel 2.6 komt naar voren dat inwoners van Dijk en Waard de leefbaarheid van hun woonbuurt in 2023, net zoals in 2021, gemiddeld een 7,7 als rapportcijfer geven. Dit is significant hoger dan het gemiddelde rapportcijfer in Nederland. In Dijk en Waard beoordelen inwoners de leefbaarheid van hun woonbuurt eveneens hoger dan in de referentiegemeenten Alkmaar (7,5) en Hoorn (7,4).
7,7
is het gemiddelde rapportcijfer dat inwoners uit Dijk en Waard geven
voor de leefbaarheid in hun buurt.
Tabel 2.6 toont de gemiddelde rapportcijfers voor het prettig wonen in de buurt in de gemeente Dijk en Waard, vanaf 2013 tot 2023. In Dijk en Waard is er sprake van een stabiel beeld over de periode 2013-2021. In Nederland was er tussen 2015 en 2019 sprake van een stijging in de waardering van de leefbaarheid van de woonbuurt.
Hoe veilig is Dijk en Waard?
27 van 131
Tabel 2.6 – Rapportcijfer leefbaarheid woonbuurt voor de periode 2013-2023 2013
Ontw.
2015
Ontw.
2017
Ontw.
2019
Ontw.
2021
Ontw.
2023
Dijk en Waard
7,4
7,4
7,5
7,6
7,7
7,7
VR Noord-
7,5
7,5
7,5
7,7
7,7
7,7
Nederland
7,4
7,4
7,5
7,6
7,6
7,6
Alkmaar
7,4
7,4
7,4
7,6
7,6
7,5
Den Helder
7,3
7,1
7,3
7,7
7,5
7,6
Hoorn
7,3
7,2
7,2
7,4
7,5
7,4
HollandNoord
Op wijkniveau verschilt het rapportcijfer voor de leefbaarheid van de woonbuurt soms significant van het gemiddelde van Dijk en Waard (Figuur 2.6). In Oudkarspel, Broek op Langedijk, Sint Pancras/Koedijk, Broekhorn, De Draai en De Noord beoordelen inwoners de leefbaarheid van hun woonbuurt positiever dan gemiddeld in de gemeente. De rapportcijfers in deze wijken liggen tussen de 7,9 en 8,3 tegenover 7,7 als gemeentelijk gemiddelde. Daarentegen vinden inwoners van zeven wijken in Dijk en Waard het significant minder prettig wonen in hun buurt. Dit betreft de Schrijverswijk, de Schilderswijk, de Heemradenwijk, de Molenwijk, de Rivierenwijk, Stadshart e.o., en de Zuidwijk. Inwoners van de Rivierenwijk geven met een 6,9 het laagste rapportcijfer aan de leefbaarheid van hun woonbuurt.
Hoe veilig is Dijk en Waard?
28 van 131
Figuur 2.6 – Oordeel leefbaarheid woonbuurt per wijk (rapportcijfer)
2.4
Functioneren gemeente
De inwoners is gevraagd om een oordeel te geven over het totale functioneren van de gemeente Dijk en Waard op het gebied van leefbaarheid en veiligheid. Tabel 2.7 toont het percentage inwoners dat (zeer) tevreden is over het totale functioneren van de gemeente wat betreft de aanpak op leefbaarheid en veiligheid vanaf 2013 tot 2023. In 2023 is 46 procent van de inwoners van Dijk en Waard (zeer) tevreden over het functioneren van de gemeente in de aanpak van leefbaarheid en veiligheid. De tevredenheid is in Dijk en Waard significant hoger dan in alle referentiegebieden, evenals in de gemeenten Den Helder en Hoorn. Tussen 2017 en 2021 nam het percentage inwoners dat tevreden was over de aanpak van de gemeente op het gebied van leefbaarheid en veiligheid toe (van 41% naar 51%). Tussen 2021 en 2023 is deze tevredenheid echter weer gedaald. In de veiligheidsregio Noord-Holland-Noord en de referentiegemeente Den Helder is er in deze periode eveneens sprake van een negatieve ontwikkeling.
Hoe veilig is Dijk en Waard?
29 van 131
Tabel 2.7 – Oordeel totale functioneren gemeente op aanpak leefbaarheid en veiligheid voor de periode 2013-2023 (percentage (zeer) tevreden) 2013
Ontw.
2015
Ontw.
2017
Ontw.
2019
Ontw.
2021
Ontw.
2023
Dijk en Waard
45%
47%
41%
47%
51%
46%
VR Noord-
39%
39%
40%
43%
45%
43%
Nederland
41%
43%
43%
46%
44%
44%
Alkmaar
41%
40%
44%
45%
47%
45%
Den Helder
29%
24%
29%
37%
41%
37%
Hoorn
35%
37%
36%
39%
39%
37%
HollandNoord
Figuur 2.7 – Oordeel totale functioneren gemeente op aanpak leefbaarheid en veiligheid per wijk (percentage (zeer) tevreden) 60%
55% 56% 52%
50%
46% 47% 46%
45%
43%
40%
41% 37%
51% 47%
51%
48%
43%
53% 49%
50% 50%
52% 42%
39% 35%
30% 20% 10% 0%
In de wijk Stadshart e.o. en Broekhorn zijn inwoners het meest positief over het functioneren van de gemeente (respectievelijk: 55% en 56%). De tevredenheid ligt hier dan ook significant hoger dan in de gemeente als geheel. In Sint Pancras/Koedijk en de Rivierenwijk zijn inwoners het minst vaak (zeer) tevreden over hoe de gemeente leefbaarheid en veiligheid aanpakt (respectievelijk: 37% en 35%). Verder is de tevredenheid in de wijken vergelijkbaar met het gemeentelijk gemiddelde.
Hoe veilig is Dijk en Waard?
30 van 131
Naast het algemeen oordeel is door middel van drie specifieke stellingen bepaald hoe inwoners denken over de aanpak van leefbaarheid en veiligheid door de gemeente. De stellingen zijn alleen voorgelegd aan inwoners die een oordeel konden geven over het functioneren van de gemeente op het gebied van leefbaarheid en veiligheid. Dit betreft 89 procent van de inwoners. Van de inwoners van Dijk en Waard, die een oordeel gaven over het functioneren van hun gemeente, vindt de helft (50%) dat de gemeente zich inzet voor de leefbaarheid en veiligheid in de buurt. Een kleiner aandeel is van mening dat de gemeente de buurt goed informeert over deze aanpak (38%). Inwoners van Dijk en Waard vinden minder vaak dat de gemeente de buurt betrekt bij de aanpak van leefbaarheid en veiligheid (32%). Figuur 2.8 – Oordeel functioneren gemeente, basis: inwoners die een totaaloordeel hebben gegeven over functioneren gemeente op aanpak leefbaarheid en veiligheid) De gemeente zet zich in voor de leefbaarheid en veiligheid in de buurt De gemeente informeert de buurt over aanpak leefbaarheid en veiligheid De gemeente betrekt de buurt bij aanpak van leefbaarheid en veiligheid 40%
11%
21%
50%
(helemaal) oneens
38%
(helemaal) eens 25%
20%
32%
0%
20%
40%
60%
Gemeentelijke handhavers Aan inwoners van Dijk en Waard is ook gevraagd wat volgens hen de zichtbaarheid is van gemeentelijke handhavers in de eigen buurt en ergens anders in de gemeente (Figuur 2.9). Inwoners die gemeentelijke handhavers hebben gezien, konden vervolgens ook een oordeel geven over het functioneren van deze handhavers (Figuur 2.10). Gemeentelijke handhavers houden zich bezig met het vergroten van de leefbaarheid en veiligheid. Drie op de tien inwoners (31%) zien vaak of soms gemeentelijke handhavers in de woonbuurt. Ruim de helft van de inwoners (55%) ziet (ook) handhavers elders in de gemeente. De zichtbaarheid van gemeentelijke handhavers in de buurt of elders is in Dijk en Waard significant hoger dan in de veiligheidsregio Noord-Holland-Noord en juist lager dan in de referentiegemeenten Alkmaar en Hoorn. Ten opzichte van 2021 is de zichtbaarheid van gemeentelijke handhavers in de buurt en elders in de gemeente in Dijk en Waard toegenomen (van 24% naar 31% in de buurt en van 49% naar 55% elders in de gemeente). Van de inwoners in Dijk en Waard die vaak tot soms gemeentelijke handhavers zien, is een op de vijf (zeer) tevreden over hun functioneren (21%). De tevredenheid met het functioneren van de gemeentelijke handhavers is, onder inwoners die wel eens een gemeentelijke handhaver zien, in Dijk en Waard significant lager dan het landelijk gemiddelde (24%).
Gekeken naar de referentiegemeenten zijn inwoners van Dijk en Waard eveneens minder vaak tevreden over het functioneren van gemeentelijke handhavers dan in Alkmaar en Hoorn (beide 28%). Een groot deel van de inwoners die vaak tot soms gemeentelijke handhavers zien heeft overigens een neutraal oordeel over het functioneren van gemeentelijke handhavers (37%).
Hoe veilig is Dijk en Waard?
31 van 131
Figuur 2.9 – Zichtbaarheid gemeentelijke handhavers (percentage)
Hoe vaak ziet u gemeentelijke handhavers in de buurt
Hoe vaak ziet u gemeentelijke handhavers ergens anders in de gemeente
67%
31%
38%
55%
Dijk en Waard
11%
21%
VR Noord-Holland Noord
12%
23%
Nederland
11%
24%
Alkmaar
10%
28%
Den Helder
16%
Hoorn
80% 40% 0% 40% 80% zelden of nooit
Figuur 2.10 – Tevredenheid functioneren gemeentelijke handhavers (basis: inwoners die vaak of soms gemeentelijke handhavers zien)
vaak of soms
Hoe veilig is Dijk en Waard?
20% (zeer) ontevreden
20%
10%
28%
0%
20%
40%
(zeer) tevreden
32 van 131
Overlast in de buurt
Hoe veilig is Dijk en Waard?
33 van 131
3
Overlast in de buurt In dit hoofdstuk staat de door de inwoners van Dijk en Waard ervaren overlast in hun buurt centraal. Eerst volgt een totaalbeeld van de verschillende vormen van overlast (paragraaf 3.1), daarna worden de uitkomsten per type overlast nader toegelicht: fysieke verloedering (par. 3.2), sociale overlast (par. 3.3), verkeersoverlast (par. 3.4) en milieuoverlast (par. 3.5). Inwoners konden aangeven welk buurtprobleem met prioriteit moet worden aangepakt (par. 3.6).
3.1
Totale overlast
Inwoners van Dijk en Waard is gevraagd om van zeventien vormen van overlast aan te geven of zij hier zelf geen, een beetje of veel overlast van ervaren. De diverse vormen van overlast zijn geclusterd tot vier scores: fysieke verloedering, sociale overlast, verkeersoverlast en milieuoverlast (Figuur 3.1). Elk van deze scores is berekend op basis van het percentage inwoners dat veel overlast ervaart op één of meerdere terreinen. Welke vormen van overlast horen bij welk type wordt nader beschreven in de verschillende paragrafen. Figuur 3.1 – Totale overlast per cluster (percentage ervaart zelf veel overlast) 50%
42%
41%
40% 32%
30%
28%
20%
16%
16% 11%
10%
9%
9%
8%
0% Verkeersoverlast
Verloedering
Sociale overlast
2023
Milieuoverlast
Totale overlast
2021
Ruim vier op de tien inwoners van Dijk en Waard geven aan in het afgelopen jaar veel overlast te hebben ervaren in hun woonbuurt (42%). Zij ondervinden de meeste hinder van verkeersoverlast, bijna een derde heeft hier veel last van. Daaropvolgend ervaart een op de zes veel overlast door fysieke verloedering. Sociale overlast (11%) en milieuoverlast (9%) zorgen volgens een kleiner deel van de inwoners voor veel overlast. De totale overlast in Dijk en Waard is in 2023 vergelijkbaar met die in 2021. De totaal ervaren overlast is in Dijk en Waard in 2023 significant lager dan het landelijk gemiddelde (45%) en vergelijkbaar met de veiligheidsregio. Zo ondervinden inwoners van Dijk en Waard minder overlast door fysieke verloedering, sociale overlast en milieuoverlast dan gemiddeld in Nederland. In vergelijking met de referentiegemeenten ervaren inwoners van Dijk en Waard in totaal minder vaak overlast dan in Alkmaar (46%), Den Helder (54%) en Hoorn (52%). In Dijk en Waard ervaart men eveneens minder sociale overlast en milieuoverlast. Ook ondervinden inwoners van Dijk en Waard minder overlast door fysieke verloedering en verkeersoverlast dan in Den Helder en Hoorn.
Hoe veilig is Dijk en Waard?
34 van 131
3.2
Fysieke verloedering
Een van de problemen waar een woonbuurt mee te maken kan hebben, is fysieke verloedering in de buurt. In de Veiligheidsmonitor zijn daarover vier mogelijke buurtproblemen voorgelegd aan de inwoners. Figuur 3.2 geeft weer hoe vaak deze buurtproblemen voorkomen volgens inwoners. Figuur 3.3 toont het percentage inwoners dat zelf veel overlast ervaart van de vier vormen van fysieke verloedering. Figuur 3.2 – Fysieke verloedering (percentage komt wel eens voor in de buurt)
hondenpoep op straat of in de perken
68% 68% 49%
rommel op straat
21%
bekladde muren of gebouwen
17% 17%
0%
2021
25%
14% 14% 3% 4%
vernieling van straatmeubilair
25%
bekladde muren of gebouwen
hondenpoep op straat of in de perken rommel op straat
49%
vernieling van straatmeubilair
2023
Figuur 3.3 – Fysieke verloedering (percentage ervaart zelf veel overlast)
50%
75%
1% 1% 1% 1%
0%
2023
5%
10%
15%
2021
Het grootste probleem in de fysieke sfeer is hondenpoep op straat of in de perken. Ongeveer zeven op de tien inwoners geven aan dat dit weleens voorkomt in hun woonbuurt. Men ervaart hiervan ook het vaakst veel overlast, namelijk 14 procent van de inwoners. Bijna de helft geeft aan dat rommel op straat wel eens voorkomt in hun buurt. Een kwart noemt vernieling van straatmeubilair en een op de zes noemt bekladde muren of gebouwen. Van deze vormen van fysieke verloedering ervaren de inwoners zelf relatief weinig overlast in vergelijking met het landelijk gemiddelde. Tabel 3.1 toont voor de jaren 2013 tot 2023 het percentage inwoners uit Dijk en Waard dat aangeeft zelf veel overlast te hebben ervaren door fysieke verloedering in de buurt. In Dijk en Waard ervaren in 2023 een op de zes inwoners (16%) zelf veel overlast door fysieke verloedering in de woonbuurt. Dit is vergelijkbaar met 2021, maar komt minder vaak voor dan in 2019. Landelijk gezien is er tussen 2021 en 2023 sprake van een positieve ontwikkeling in de ervaren fysieke overlast (van 22% naar 21%). In de Veiligheidsregio was tussen 2017 en 2021 eenzelfde trend te zien (van 22% naar 17%).
Hoe veilig is Dijk en Waard?
35 van 131
Tabel 3.1 - Fysieke verloedering voor de periode 2013-2023 (percentage ervaart zelf veel overlast) 2013
Ontw.
2015
Ontw.
2017
Ontw.
2019
Ontw.
2021
Ontw.
2023
Dijk en Waard
25%
25%
17%
21%
16%
16%
VR Noord-
23%
23%
22%
19%
17%
17%
Nederland
25%
23%
22%
21%
22%
21%
Alkmaar
25%
28%
24%
20%
17%
18%
Den Helder
27%
30%
36%
26%
23%
27%
Hoorn
30%
24%
32%
24%
22%
24%
HollandNoord
In 2023 is de ervaren fysieke overlast in Dijk en Waard significant lager dan het landelijk gemiddelde (21%). Van alle vormen van fysieke verloedering ervaart men in Dijk en Waard minder overlast dan gemiddeld in Nederland. Gekeken naar de referentiegemeenten ervaren inwoners van Dijk en Waard minder overlast door fysieke verloedering dan in Den Helder (27%) en Hoorn (24%). Zo ondervinden zij minder hinder door hondenpoep en rommel op straat dan in Den Helder.
16%
van de inwoners ervaart veel overlast van fysieke verloedering in
de woonbuurt. Dit is lager dan het landelijk gemiddelde.
Hoe veilig is Dijk en Waard?
36 van 131
Figuur 3.4 – Totale fysieke verloedering per wijk (percentage ervaart zelf veel overlast)
Inwoners uit Broekhorn en De Noord (beide: 8%) ondervinden het minst vaak overlast door fysieke verloedering in de woonbuurt. Ook is de ervaren overlast door fysieke verloedering significant lager in de wijken Bomen-Recreatiewijk (10%) en Stadshart e.o. (9%) dan in de gemeente als geheel. In alle vier de wijken komt overlast door hondenpoep minder vaak voor dan gemiddeld in de gemeente. In de Rivierenwijk (27%) en de Zuidwijk (23%) zeggen inwoners juist vaker overlast door fysieke verloedering te ervaren dan gemiddeld in Dijk en Waard. In beide wijken komt overlast door hondenpoep vaker voor. In de Rivierenwijk ondervinden inwoners bovendien vaker overlast door rommel op straat.