Bijlage 1 Erfgoedbeleid Dijk en Waard Erfgoed voor onze toekomst (aangepast)
Tekst van het document
Het kan gaan om bijvoorbeeld ondersteuning in het onderhoud, een bijdrage in de kosten van een bouwhistorisch onderzoek of een abonnement op de Monumentenwacht. Tot eind 2026 kunnen eigenaren van gemeentelijke monumenten ook gebruik maken van de subsidieregeling ‘Isolatie van uw woning’, mits zij aan de subsidievoorwaarden voldoen. Omdat niet alle verduurzamingsmogelijkheden die voor niet-monumenten beschikbaar zijn, ook passend zijn voor gemeentelijke monumenten is de subsidie niet een-op-een geschikt voor gemeentelijke monumenten. Denk hierbij bijvoorbeeld aan spouwmuurisolatie, na-isolatie aan de buitenzijde van de gevels of bepaalde vormen van glasisolatie. Om deze reden nemen we de optie van een verduurzamingssubsidie of verduurzamingsadviseur voor gemeentelijke monumenten mee in het onderzoek naar de subsidiemogelijkheden. Bij het onderzoek naar de subsidie voor instandhouding monumenten betrekken we ook de eigenaren van beschermde gemeentelijke monumenten. Eén subsidieregeling voor erfgoed ter nadere besluitvorming We gaan versnippering van subsidieregelingen voorkomen. We gaan daarom de subsidie voor de beleefbaarheid en zichtbaarheid van erfgoed combineren met de subsidie voor onderhoud/ instandhouding van gemeentelijke monumenten. Zo ontstaat er één aanvullende subsidieregeling voor erfgoed met meerdere doelstellingen.
We leggen een definitief voorstel voor subsidie, inclusief een bijbehorende onderzoeksrapportage en begroting na afronding van het onderzoek voor aan de raad.
2.2.6 Stap 6 – Concrete gemeentelijke projecten In de komende jaren zetten we ons in ieder geval in voor drie concrete projecten, die de zichtbaarheid van erfgoed vergroten, dan wel een stukje erfgoed in stand houden. Monumentenschildje Zoals gezegd waarderen we de eigenaren van monumenten voor hun inzet om het erfgoed in goede staat te houden en zien we hun inspanning om dit te realiseren. Dit willen we ook zichtbaar maken voor de andere inwoners van Dijk en Waard. We bieden de monumenteneigenaren daarom een monumentenschildje aan om
40
Erfgoednota Dijk en Waard - Erfgoed voor onze toekomst
aan de gevel te bevestigen. We laten hiervoor een monumentenschildje ontwerpen dat aansluit op de landelijke standaarden, maar met een eigen herkenbaar beeld. Het plaatsen van het schildje is geen verplichting, maar we hopen dat de monumenteneigenaren met ons trots zijn op hun erfgoed en het schildje op de gevel zullen plaatsen. Hiermee is niet alleen zichtbaar dat het betreffende object een monument is, maar straalt het ook de inzet van de eigenaar uit voor de instandhouding van het monument. Delen erfgoedkennis op één plek We willen dat erfgoed vindbaar wordt en dan informatie over erfgoed makkelijk te vinden is voor iedereen. We doen dit door een projectpagina aan de gemeentelijke site te koppelen, die inzicht geeft in wat onze gemeentelijke monumenten zijn, maar ook welke verhalen er horen bij ons erfgoed, verwijzingen naar bestaande erfgoedroutes en filmpjes over erfgoed. De onder ambitie 1 stap 2 genoemde erfgoedkaart krijgt hier ook een plek, evenals links naar onze erfgoedpartners. De pagina met erfgoedkennis voor monumenteneigenaren wordt hier ook aangekoppeld. Zo ontstaat een digitale omgeving waar alles over erfgoed in Dijk en Waard vindbaar. Hiermee halen erfgoed in al haar facetten in het licht. Nieuwe inwoners gaan we ook actief informeren over het erfgoed in hun nieuwe woonomgeving.
In het informatiepakket dat zij bij inschrijving in de gemeente ontvangen, nemen we ook de publieksbrochure van de Gebiedsbiografie gemeente Dijk en Waard op.
De fundamenten van de middeleeuwse kerk van Veenhuizen zijn zichtbaar gemaakt voor het publiek (foto: Linda Verniers).
Fundamenten middeleeuwse Veenhuizerkerk Enkele jaren geleden heeft de gemeente zich samen met de Stichting tot Behoud Praalgraf Veenhuizen ingespannen om de archeologische resten van de middeleeuwse Veenhuizerkerk zichtbaar te maken voor het publiek. Hierbij zijn de zandstenen muren van de kerk blootgelegd en afgedekt met glazen platen ter bescherming van de archeologische resten. We willen deze resten zo lang mogelijk zichtbaar houden voor toekomstige generaties. We zien echter dat dit erfgoed kwetsbaar is en gevoelig is voor de combinatie van vocht en lucht. Dit betekent dat we aandacht moeten hebben voor de instandhouding van deze resten door middel van onderhoud of een betere afscherming van de elementen. Vanwege de blootstelling aan de elementen zullen we op korte termijn moeten zorgen voor het noodzakelijke onderhoud aan de fundamenten. We starten daarna met een aanvullend onderzoek, waarin de kosten voor het in de openlucht instandhouden van de fundamenten zullen worden afgewogen ten het draagvlak en publieksbereik van het zichtbaar houden van de fundamenten. Op basis hiervan zullen we een nieuw plan met bijbehorende begroting aan de raad voorleggen ter beoordeling. Het veiligstellen van dit erfgoed voor de toekomst, in welke vorm dan ook, staat voorop bij toekomstige planvorming.
41
Erfgoednota Dijk en Waard - Erfgoed voor onze toekomst
Presentatie van de kolfsport in Woonzorgcomplex Buitenzorg, Zuid-Scharwoude (foto Linda Driesen).
Hoofdstuk 3
Uitvoeringsparagraaf
42
Erfgoednota Dijk en Waard - Erfgoed voor onze toekomst
Hoofdstuk 3 Uitvoeringsparagraaf De Omgevingswet vraagt veel van ons. De meeste werkzaamheden voor de komende jaren zijn het gevolg van het op orde krijgen van de basis voor het omgevingsplan. Deze uitvoeringsparagraaf geeft inzicht in hoe we de planning van de uitvoering van het erfgoedbeleid zien in relatie tot de beschikbare capaciteit en de beschikbare middelen.
3.1 Capaciteit Voor het vakgebied erfgoed is 36 uur (1 fte) beschikbaar. Deze fte is momenteel ingevuld. De functie omvat de advisering over erfgoed aan collega’s met betrekking tot (toekomstige) ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving, inwoners of andere initiatiefnemers en de uitvoering en begeleiding van erfgoedprojecten met publieksbereik, zoals erfgoedinformatievoorzieningen in de openbare ruimte en contacten met het erfgoednetwerk. Er is daarbij voldoende budget beschikbaar om de noodzakelijke projecten uit de eerste ambitie grotendeels uit te laten voeren door deskundige inhuur op projectbasis. Hiermee wordt de adviseur erfgoed te ontlast en kan zich daarbij meer richten op de lopende en toekomstige processen met betrekking tot ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving. Naast de adviseur Erfgoed wordt gebruik gemaakt van de diensten van NMF Erfgoedadvies voor het taakveld archeologie. De gemeente is het bevoegd gezag voor de omgang met archeologie. De Erfgoedwet schrijft voor dat alleen een volgens de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA) gecertificeerde senior archeoloog bevoegd is tot het adviseren over archeologische procedures, zoals inventariserend bureauonderzoek, Plannen van Aanpak en Uitvoering en inventariserend en karterend veldonderzoek.
De senior archeoloog wordt op ad hoc basis ingehuurd, afhankelijk van de vraag die er ligt voor archeologische beoordelingen. De kosten hiervan worden uit het reguliere erfgoedbudget betaald. Onder de paragraaf financiën (3.3) is hier een gemiddeld bedrag voor opgenomen. Een deel van de kosten worden verhaald op de initiatiefnemer van een project waarin archeologie een rol speelt. Dit is geregeld via de legesverordening.
3.2. Planning Het erfgoedbeleid krijgt een looptijd van 8 jaar. Bij de keuze voor de looptijd van het beleid hebben we ons laten leiden door de invoeringstermijn voor een nieuw omgevingsplan voor het gehele grondgebied van de gemeente. Dit moet uiterlijk in 2032 gereed zijn. Dat betekent dat de werkzaamheden die een relatie hebben de Omgevingswet en het omgevingsplan ook uiterlijk over 8 jaar gereed moeten zijn. We stellen de planning zoals opgenomen in het schema op pagina 44 voor als uitvoeringsplanning voor het erfgoedbeleid. Hierbij kan door het uitlopen van projecten, door nu niet te voorziene omstandigheden of ontwikkelingen, de planning gedurende de looptijd van het beleid worden aangepast. Indien dit zich voordoet, zal dit via de P&C cyclus worden gerapporteerd. Wij zijn bij de uitvoeringsplanning uitgegaan van de beschikbare financiële middelen zoals beschreven in paragraaf 3.3 en de beschikbare capaciteit zoals beschreven in paragraaf 3.1. Als er een hogere uitvoeringssnelheid gewenst wordt, dan is extra budget of aanvullende fte erfgoedadviseur nodig. Vooralsnog willen we de uitvoering met de beschikbare middelen en capaciteit realiseren.
3.3 Financiën We hebben momenteel verschillende budgetten voor erfgoed beschikbaar. Dit is deels een structureel budget en deels incidenteel, o.a. een monumentenreserve. Met deze budgetten kunnen we het erfgoedbeleid met de bijbehorende uitvoeringsplanning financieren. Hierop zijn twee uitzonderingen. Ten eerste betreft dat de subsidie voor gemeentelijke monumenten en ten tweede de aanvullende financiën voor het funderingsherstel van de archeologische funderingen van de Veenhuizerkerk. Voor deze twee projecten zal een apart projectplan volgens planning worden voorgelegd aan de gemeenteraad, inclusief een daarbij passend verzoek voor financiële middelen.
43
Erfgoednota Dijk en Waard - Erfgoed voor onze toekomst
Uitvoeringsplanning erfgoedbeleid
44
Erfgoednota Dijk en Waard - Erfgoed voor onze toekomst
We houden bij de inzet van financiële middelen rekening met het zogenaamde ‘ravijnjaar’9, waar gemeenten, zo ook Dijk en Waard, tegenaan lopen. De vraag waar ruimte voor bezuinigingen aanwezig is, is meegenomen in deze uitvoeringsparagraaf.
3.4 Evaluatie Zoals gezegd heeft het beleid een looptijd van 8 jaar, waarbij we tussentijds het beleid evalueren en over de stand van zaken met betrekking tot de uitvoering rapporteren. Hiermee sluiten we aan op de beleidscyclus uit de Omgevingswet. Deze beleidscyclus gaat uit van vier fases: 1) het maken van het beleid, 2) door ontwikkelen van het beleid, 3) het uitvoeren van het beleid en 4) de evaluatie of bijsturing van het beleid. Met het opstellen van dit erfgoedbeleid hebben we de 4e fase en de 1e fase van de beleidscyclus uitgevoerd. Op basis van de evaluatie in jaar 5 zullen we beslissen of aanpassing van dit erfgoedbeleid noodzakelijk is. Als er eerder aanleiding is voor een aanpassing of bijsturing van het erfgoedbeleid, zullen wij dit ook eerder inzetten.
Beleid vaststellen
Aan de slag met het beleid Aan de slag met de ambities en stappenplannen uit het beleid Schematische weergave van de beleidscyclus volgens de uitgangspunten van de Omgevingswet
9
In de komende jaren verwachten gemeenten in Nederland te moeten bezuinigen. Een groot deel van de inkomsten van de gemeente Dijk en Waard komt uit het landelijke gemeentefonds van de Rijksoverheid. De rijksoverheid gaat het geld uit dit fond anders verdelen. Ook voor onze gemeente betekent dit dat we minder geld te besteden hebben.
45
Erfgoednota Dijk en Waard - Erfgoed voor onze toekomst
Bijlagen
46
Erfgoednota Dijk en Waard - Erfgoed voor onze toekomst
Café de Rode Leeuw in Noord-Scharwoude (foto gemeente Dijk en Waard)
Bijlage 1 – wettelijke, provinciale en gemeentelijke kaders Rijksoverheid De Erfgoedwet (2016) De Erfgoedwet is één overkoepelende wet en gaat over alle vormen van erfgoed: van historische gebouwen tot archeologische vondsten en musea. De wet verving in 2016 onder andere de Monumentwet 1988. Bij de overgang naar de Erfgoedwet zijn de oude regelingen en beschermingsniveaus behouden. De huidige wet bepaalt wie verantwoordelijk is voor het beheer van erfgoed en hoe het toezicht daarop wordt georganiseerd. Gemeenten hebben hierin een aantal wettelijke taken. Zo moeten zij een erfgoedregister bijhouden met beschermd cultureel erfgoed. Daarnaast zijn gemeenten bevoegd gezag voor het verlenen van vergunningen, het toezicht en de handhaving met betrekking tot rijksmonumenten. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) daarbij alleen een adviserende rol bij herbestemming, reconstructie of sloop van (delen van) rijksmonumenten. In het geval van archeologische rijksmonumenten geeft de RCE echter een bindend advies. Tot slot regelt de Erfgoedwet het certificeringssysteem binnen de archeologie, waarin vastgelegd is wie bevoegd is om opgravingen uit te voeren en wie de archeologische rapporten mag beoordelen. De gemeente is het bevoegd gezag voor archeologische processen.
Een aantal onderwerpen waren bij de invoering van deze wet nieuw: § Instandhoudingsplicht – Een eigenaar heeft de plicht om de instandhouding van een rijksmonument te waarborgen. § Adviesplicht – Bij afstoting van cultuurgoederen door Rijk, provincie of gemeente dient advies bij experts ingewonnen te worden. § Aanvaardingsplicht – Wanneer een eigenaar niet langer in staat of bereid is om er zorg voor te dragen, heeft de minister van OC&W de plicht cultuurgoederen van hoge kwaliteit te aanvaarden voor de rijkscollectie. § Kwaliteitsborging archeologie – Alleen gecertificeerde bedrijven mogen bodemonderzoek verrichten, zowel onder de grond als onder water. Eind december 2024 heeft de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap aangekondigd de Erfgoedwet te willen verbeteren op het punt van het zichtbaar en beleefbaar maken van erfgoed. Diversiteit binnen het erfgoed, als afspiegeling van de samenleving, en digitalisering worden hierin als een belangrijke aandachtspunten gezien. Met name voor archeologische vondsten wil de minister inzetten op het makkelijker tentoonstellen van de fysieke vondsten. Ook moet erfgoed beter beschermd worden tegen vandalisme, schade door doelgerichte acties of nalatigheid. Hiervoor wordt onderzocht of de strafmaat voor beschadiging van erfgoed voldoende afschrikt of dat deze verhoogd kan worden.
Beleidsbrief ‘Erfgoed Telt’ In 2018 verscheen de beleidsbrief ‘Erfgoed telt’ van de rijksoverheid. Deze gaat in op de betekenis van erfgoed voor de samenleving en benadrukt de belangrijkste ontwikkelingen in de Nederlandse erfgoedzorg. Hierin werd onder andere gepleit voor het toekomstbestendig maken van monumenten. Verder was hier aandacht voor het belang van kerken en werd het opstellen van kerkenvisies gestimuleerd door middel van een (inmiddels beëindigde) subsidieregeling. Ook werd een eerste aanzet gemaakt naar het integreren van erfgoed in de fysieke leefomgeving door het leggen van verbindingen met andere sectoren in de leefomgeving. Als laatste zijn publieksbereik en inzet van vrijwilligers belangrijke thema’s in de beleidsbrief. Omgevingswet 2024 In de Omgevingswet is alle oude wetgeving over activiteiten in de fysieke leefomgeving samengebracht. Het gaat daarbij over de veiligheid en de gezondheid van de burgers en de kwaliteit van de omgeving waarin zij wonen, werken en recreëren. De wet verplicht de onderwerpen die hiermee samenhangen (luchtkwaliteit, geluid, milieu, wonen, bedrijven, etc.) in een integrale omgevingsvisie op te nemen. Iedere overheid (rijk,
47
Erfgoednota Dijk en Waard - Erfgoed voor onze toekomst
provincies en gemeenten) maakt zijn eigen omgevingsvisie. De gemeente Dijk en Waard heeft in 2024 haar Strategische Omgevingsvisie Dijk en Waard vastgesteld. Als uitwerking van de Omgevingsvisie wordt een omgevingsplan opgesteld ter vervanging van de oude bestemmingsplannen. Hierin worden alle regels voor de fysieke leefomgeving van het gehele grondgebied opgenomen. Gemeenten hebben tot 2032 om een nieuw omgevingsplan te maken. De Omgevingswet benoemt erfgoed10 als één van de onderdelen die een rol spelen in de fysieke leefomgeving. De wet verplicht gemeenten al het erfgoed dat in aanmerking komt voor bescherming een plaats te geven in het omgevingsplan en te voorzien van bij de waarden passende regels. Het huidige beschermingsniveau van erfgoed is na de inwerkingtreding van de Omgevingswet van kracht gebleven. Het heeft nu een functie aanduiding in plaats van een dubbelbestemming. Zo hebben de bestaande beschermde gemeentelijke monumenten bijvoorbeeld automatisch de functie gemeentelijk monument gekregen. Voorlopig zal de erfgoedverordening als onderdeel van de verordening Fysieke Leefomgeving naast het omgangsplan bestaan. Uiteindelijk is het de bedoeling dat deze volledig wordt geïntegreerd in het omgevingsplan.
Voor beschermde monumenten, zoals rijksmonumenten, provinciale en gemeentelijke monumenten, wordt naast op een objectgerichte benadering in de Omgevingswet ook sterk gestuurd op een gebiedsgerichte benadering. Daarbij wordt er ook gekeken naar de omgeving van een monument en de gevolgen van de omgeving op de kenmerken van het monument. Ontwikkelingen in de omgeving van een beschermd monument mogen geen negatieve uitstraling op hebben op de beschermde monumenten (monumentenbiotoop). Er is hiermee een belangrijke stap gezet voor erfgoed als inspiratiebron voor de omgang met de fysieke leefomgeving. Deze ontwikkeling krijgt navolging in andere ruimtelijke beleidsdocumenten van de rijksoverheid zoals de Nationale Omgevingsvisie (Novi, 2020) en de (concept) Nota Ruimtelijke Kwaliteit 2024, waarin de kansen voor erfgoed als inspiratie voor ruimtelijke ontwikkelingen verder zijn uitgewerkt. In aansluiting op de gebiedsgerichte benadering van erfgoed is via een instructieregel bepaalt dat gemeenten voor rijksbeschermde stads- en dorpsgezichten een toetsingskader voor sloop binnen deze gebieden in het omgevingsplan moeten opnemen. Programma Klimaat en energie De strijd tegen klimaatverandering staat ook op de agenda van de Nederlandse overheid. Een van de doelen uit het rijksprogramma is het duurzaam maken van monumenten, mobiel erfgoed en landschappen.
Het rijk wil daarbij geen afbreuk doen aan het cultureel erfgoed en met zorgvuldigheid werken aan het verduurzamen van dit erfgoed. De doelen voor het gebouwd en mobiel erfgoed worden gesteld op bruikbaar en betaalbaar houden van het erfgoed op de lange termijn. Hiervoor is een verduurzamingsslag nodig. Er is al veel ervaring opgedaan met verduurzaming en behoud van cultuurhistorische waarden. De overheid zet daarom in op kennisdeling en het opstellen van handreikingen voor deskundigen, gemeenten en monumenteneigenaren. In de Routekaart Verduurzaming Monumenten stelt de sector als doel om de CO2-uitstoot van monumenten te verminderen met 40% in 2030 en 60% in 2040. De provincie ontwikkelt momenteel diverse regelingen om de duurzame benutting van monumenten te stimuleren. Voor (cultuur)landschappen en de historische centra moet onderzocht worden of deze voldoende voorbereid zijn op de veranderingen en gevolgen van klimaatverandering. Hierbij is het zoeken van aansluiting bij het historisch gebruik van landschappen en het nauwkeurig in kaart brengen van de gevolgen van verduurzaming op het landschap en historische centra van belang (denk aan de impact van bijv. zonneparken en windmolens). Inventaris immaterieel erfgoed Niet al ons erfgoed is tastbaar. Het niet-tastbare, immateriële erfgoed krijgt steeds meer aandacht.
Het gaat daarbij om tradities, culturele uitingen en bijzondere vaardigheden of ambachten. Net als het gebouwde
10
Het Rijk beschrijft erfgoed als de (gebouwde en aangelegde) monumenten, archeologische monumenten, stads- en dorpsgezichten, cultuurlandschappen en ander cultureel erfgoed – roerend of immaterieel, dat aan een locatie te verbinden is.
48
Erfgoednota Dijk en Waard - Erfgoed voor onze toekomst
erfgoed en het landschap is het onderdeel van de gezamenlijke identiteit. Immaterieel erfgoed wordt steeds doorgegeven, waarbij het kan worden aangepast aan de gebruiken van de tijd. In 2012 ondertekende Nederland het UNESCO-verdrag voor de bescherming van immaterieel erfgoed. Onder leiding van het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland (KIEN) werd een nationale inventaris opgesteld. Hierin wordt immaterieel erfgoed opgenomen waarvan de beoefenaars een zorgplan hebben gemaakt en zich actief inzetten voor het behoud ervan. De Langedijkse kolfsport staan op de longlist van immaterieel erfgoed. Rijksmonumenten en provinciale monumenten In de afgelopen decennia heeft de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) namens de minister van OC&W rijksmonumenten aangewezen. De RCE wijst steeds minder nieuwe monumenten aan, omdat zij van mening is dat van het erfgoed van vóór de Tweede Wereldoorlog alles wat daarvoor in aanmerking komt, is aangewezen als rijksmonument. Slechts in een enkel zeldzaam geval worden er nog objecten van voor 1945 aangewezen. DE RCE richt zich nu met name op gebouwen uit de naoorlogse periode of met een speciaal thema, zoals conflicterfgoed. Alle rijksmonumenten in Nederland staan geregistreerd in het online monumentenregister. De gemeente Dijk en Waard heeft 17 rijksmonumenten.
De gemeente is het bevoegd gezag voor de verlening van omgevingsvergunningen voor rijksmonumenten. Zij wint in geval van (gedeeltelijke) sloop, reconstructie en functiewijziging advies in de bij de RCE. Voor rijksmonumenten buiten de bebouwde kom, wint de gemeente ook advies is van de Provincie Noord-Holland. Naast de rijksmonumenten heeft het rijk in het verleden ook rijksbeschermde dorps- en stadsgezichten in Nederland aangewezen. Dijk en waard heeft geen rijksbeschermde dorps- en stadsgezichten.
Provincie Noord-Holland Omgevingsvisie NH2050 In 2018 werd de provinciale Omgevingsvisie NH2050 vastgesteld, waarin de provincie Noord-Holland zich richt op het vinden van een evenwicht tussen economische groei en het behouden van leefbaarheid. Het streven is dat veranderingen in het gebruik van de fysieke ruimte niet ten koste gaan van de gezondheid en veiligheid van de leefomgeving. Voor de kwaliteit van de leefomgeving benoemd Noord-Holland drie ambities: § De provincie moet bestand zijn tegen klimaatverandering en goed omgaan met water. § De kwaliteit van de fysieke omgeving dient te worden behouden en waar mogelijk verbeterd. § De biodiversiteit moet worden vergroot. Voor het gebruik van de leefomgeving heeft de provincie vier ambities neergezet: § Er moet ruimte zijn voor een circulaire economie, duurzame landbouw, de energietransitie en innovatieve experimenten. § Alle woningen moeten duurzamer worden. § Er moet een goede afstemming zijn tussen ruimtelijke ontwikkelingen en infrastructuur. § De bijzondere kenmerken van landschappen en cultuurhistorie moeten worden beschermd en versterkt. Het uitgangspunt hiervoor is de Leidraad Landschap en Cultuurhistorie. Als laatste heeft de provincie zich ten doel gesteld ruimte te geven aan de energietransitie, maar wel met oog voor verstedelijking en landschap.
Anno 2025 werkt de provincie aan een vernieuwing van de Omgevingsvisie. Leidraad Landschap en Cultuurhistorie De provincie beoogt met de Leidraad Landschap en Cultuurhistorie om samen met bijvoorbeeld gemeenten, ontwikkelaars en initiatiefnemers te werken aan het behouden en versterken van de kwaliteit van het landschap en de cultuurhistorie. De Leidraad geeft gebiedsgerichte én ontwikkelingsgerichte beschrijvingen en biedt zo toepasbare informatie over de manier waarop ruimtelijke ontwikkelingen kunnen bijdragen aan de kwaliteit van de leefomgeving.
49
Erfgoednota Dijk en Waard - Erfgoed voor onze toekomst
De gemeente Dijk en Waard valt in de Leidraad binnen het gebied West-Friesland west. Tot de ruimtelijke karakteristiek behoort onder andere het Rijk der Duizend eilanden, de strandwal van Sint Pancras, recreatiegebied Geestmerambacht en de droogmakerij Heerhugowaard. Hier horen karakteristieken bij die zich laten beschrijven als alzijdig begrensde ruimten in het mozaïeklandschap, lange zichtlijnen in Heerhugowaard, de Westfriese Omringdijk en de dijk- en ringvaart in de Heerhugowaard. Als ruimtelijke dragers worden de bebouwingslinten, stolpenstructuren, de ringdijk Heerhugowaard en het kanaal Alkmaar-Kolhorn genoemd. Stolpenwaarderingskaart en richtlijnen voor behoud en de bescherming van onbeschermde stolpen Stolpen zijn kenmerkend voor het Noord-Hollandse landschap. De provincie Noord-Holland betreurt dat door het verlies aan stolpen de identiteit van Noord-Holland langzaam verloren gaat. Om het verlies tegen te gaan heeft de provincie met 15 Noord-Hollandse gemeenten gewerkt aan richtlijnen voor het behoud en de bescherming van de stolpen, de stolpenwaarderingskaart en de richtlijnen voor behoud van onbeschermde stolpen. Voor Dijk en Waard zijn de stolpen ook in kaart gebracht en voorzien van een waardering met bijpassende richtlijnen, die in het omgevingsplan moeten worden opgenomen.
Provinciale monumenten De Provincie Noord-Holland heeft op basis van een verordening monumenten in de provincie aangewezen, die symbool staan voor de historische ontwikkeling van de provincie Noord-Holland. De gemeente Dijk en Waard heeft 7 provinciale monumenten. De gemeente is het bevoegd gezag voor het verlenen van een vergunning voor provinciale monumenten.
Gemeente Dijk en Waard (voor erfgoedinventarisaties en monumenten zie bijlage 2) Strategische Omgevingsvisie De Strategische Omgevingsvisie Dijk en Waard ambieert een veerkrachtige gemeente waar iedereen een plek kan vinden om prettig en gezond te wonen, werken, leren en recreëren. De Strategische Omgevingsvisie heeft een looptijd van 25 jaar. Om dit te realiseren, zet gemeente Dijk en Waard zich, samen met de inwoners, in om te bouwen aan de landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten van Dijk en Waard, zoals de historische linten en groene woonwijken. Ook wil gemeente Dijk en Waard de economische dragers waar Dijk en Waard historisch op gegroeid is, versterken. Zodat iedereen kan wonen en werken in gezonde, aantrekkelijke en diverse woon- en werkvormen. De visie verwoord de opgaves voor de komende jaren. Aan de opgaves zijn vijf ambitie gekoppeld: § Wonen: Dijk en Waard krijgt gezonde en gemengde woonomgevingen. § Werken: De gemeente wordt gekenmerkt door aantrekkelijke en diverse werkplekken. § Mobiliteit en infrastructuur: Veilige en beloopbare buurten en snelle verbindingen naar de regio worden de norm richting 2047. § Natuur, recreatie en landelijk gebied: In Dijk en Waard is er verbinding met cultureel erfgoed, water en natuur. § Klimaat: het landelijk gebied van Dijk en Waard is toekomstbestendig. Sinds 2024 wordt gewerkt aan de beleidsuitvoering.
Dat betekent dat de ambities hun doorwerking vinden in het beleid en het omgevingsplan. De uitgangpunten uit de Strategische Omgevingsvisie voor ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving in relatie tot erfgoed zijn in dit erfgoedbeleid ‘Erfgoed voor onze toekomst’ verder geconcretiseerd in ambitie 1 van dit beleid. Het erfgoedbeleid sluit daarmee aan de uitgangspunten van de Strategische Omgevingsvisie. Archeologische verwachtings- en beleidskaart (2022) In 2022 heeft gemeente Dijk en Waard een actualisatie van de archeologische verwachtings- en beleidskaart uitgevoerd. Het archeologiebeleid geeft daarmee antwoord op de wettelijke verplichting bij ontwikkelingen in de bodem rekening te houden met het erfgoed dat zich in de bodem bevindt. De verantwoording bij de archeologische verwachtings- en beleidskaart beschrijft de wettelijke kaders en provinciale regels waarbinnen het gemeentelijk archeologiebeleid een rol speelt. Het gaat ook in op de bekende archeologische kennis van
50
Erfgoednota Dijk en Waard - Erfgoed voor onze toekomst
het gebied die voortkomt uit het ontstaan van het landschap en eerdere archeologische vondsten. De toelichting op de archeologische verwachtings- en beleidskaart geeft ook inzicht in de achtergrond en het principe van de archeologische verwachtingskaart. Als laatste geeft het een toelichting op de verschillende beleidsregimes, zoals deze op de archeologische beleidskaart zijn opgenomen. De regimes geven nauwkeurig aan bij welke type werkzaamheden en bij welke omvang en diepte er archeologisch onderzoek noodzakelijk is. De kern van de rapportage bestaat feitelijk uit de cartografische weergave van de uitgevoerde inventarisaties en het gehanteerde archeologische verwachtingsmodel: § Een overzichtskaart met de bekende vindplaatsen en uitgevoerde archeologische onderzoeken. § Een landschappelijke eenhedenkaart met archeologische verwachtingen; § Een overzichtskaart met historisch-landschappelijke eenheden en historisch-geografisch elementen/waarden; § De archeologische beleidsadvieskaart. De beleidsregimes zijn in het omgevingsplan opgenomen. Verordening fysieke leefomgeving (erfgoedverordening) In de Verordening Fysieke Leefomgeving (VFL) zijn omgangsregels opgenomen voor de omgang met gemeentelijke monumenten. De VFL is een samenvoeging van vele oude verordeningen die een relatie hadden met de fysieke leefomgeving, zoals de erfgoedverordening.
De VFL bestaat nu naast het omgevingsplan. Op termijn worden de regels uit de VFL geïntegreerd in het omgevingsplan. In de VFL is voor gemeentelijke monumenten, beeldbepalende en karakteristieke panden en beschermde dorps- en stadsgezichten geregeld dat er een omgevingsvergunningsplicht is bij wijziging van een gemeentelijk monument, beeldbepalende en karakteristieke panden en beschermde dorps- en stadsgezichten. Onder wijzigen van een monument of beeldbepalende en karakteristieke panden wordt in ieder geval verstaan het slopen, wijzigen, verstoren, verplaatsen, onderhouden, verbouwen, herstellen en gebruiken van gemeentelijk erfgoed. Aanvullend hierop zijn de beoordelingscriteria, weigeringsgronden en de adviesplicht rondom monumenten, beeldbepalende en karakteristieke panden en beschermende dorps- en stadsgezichten geregeld. De procedure rondom de aanwijzing van gemeentelijke monumenten, beeldbepalende en karakteristieke panden en beschermde dorps- en stadsgezichten is ook in VFL geregeld, evenals een vangnet voor archeologie. Dit laatste heeft is bedoeld om eventuele gaten in de archeologische regels in het omgevingsplan op te vangen. Als laatste is er een artikel over de zorgplicht voor erfgoed opgenomen, die het vernielen, beschadigen of het in gevaar brengen van erfgoed moet tegengaan.
Op basis van de voorgaande erfgoedverordening zijn 99 gemeentelijke monumenten aangewezen en 57 beeldbepalende en karakteristieke panden. Nota ruimtelijke kwaliteit Dijk en Waard (2022) De nota ruimtelijke kwaliteit maakt onderdeel uit van het ruimtelijk kwaliteitsbeleid van gemeente Dijk en waard. Het is het instrument waarmee de gemeente regie kan voeren op de ruimtelijke verschijningsvorm van gebouwen en hun omgeving en waarin de aanwezige cultuurhistorische, stedenbouwkundige en architectonische waarden een belangrijke rol spelen bij de beleving van ontwikkelingen en (ver)bouwplannen. De regels uit de nota ruimtelijke kwaliteit sturen op de kwaliteit van gevels, materialisatie en detaillering. De kern van de nota ruimtelijke kwaliteit wordt verder gevormd door de toetscriteria. Er wordt onderscheid gemaakt in drie soorten criteria voor: § gebieden; § objecten zoals stolpen, agrarische bedrijfsgebouwen en reclames; § sneltoetscriteria voor veel voorkomende kleine bouwplannen. De nota heeft door de kwaliteitstoetsing een relatie met de omgang met erfgoed binnen gemeente Dijk en Waard. Als onderdeel van de objectgerichte criteria zijn er regels opgenomen voor beschermde monumenten en
51
Erfgoednota Dijk en Waard - Erfgoed voor onze toekomst
beeldbepalende en karakteristieke panden. Daarnaast wordt in alle gebieden tevens getoetst aan de cultuurhistorische kenmerken van een gebied. De Nota ruimtelijke kwaliteit bestaat nu naast het omgevingsplan. Op termijn worden de regels uit deze nota geïntegreerd in het omgevingsplan. Lintenvisie (2023) De Strategie voor de linten van Heerhugowaard: Samen werken aan de Linten is in 2023 door de gemeenteraad vastgesteld. In Heerhugowaard is de ontwikkeling van de stad en het buitengebied sterk verbonden met de ontstaansgeschiedenis van de droogmakerij. Het historische lint en de bebouwing die daarlangs staat, zijn daarbij belangrijke dragers van de ruimtelijke kwaliteit en identiteit van Heerhugowaard. De Strategie is er enerzijds op gericht een bijdrage leveren aan behoud en versterking van de kwaliteit en identiteit van de stad en de omgeving. Anderzijds wil de Strategie meer vrijheid geven voor initiatief door bewoners, waarbij zowel zorgvuldig wordt omgegaan met de cultuurhistorische betekenis van de linten en waarbij er ook oog is voor de vitaliteit en toekomst. Kortom: “behoud zonder behoudend te zijn”. De Strategie bestaat uit een beperkt aantal basisvoorwaarden, die de contouren bepalen waarbinnen een initiatief kan worden opgepakt en uitgewerkt.
Het is vervolgens aan de eigenaar/initiatiefnemer om een overtuigend plan uit te werken waarin de ruimtelijke kwaliteit de belangrijkste leidraad is. De inhoudelijke overtuigingskracht van een plan bepaalt de succesfactor. Communicatie tussen initiatiefnemer en gemeente is daarbij een van de belangrijkste componenten in de planontwikkeling. Visie recreatie en toerisme regio Alkmaar 2025 – 2035, Parels tussen kust, stad en buitengebied In 2024 is in regionaal verband een nieuwe visie op toerisme en recreatie voor Regio Alkmaar opgesteld. Bij deze visie is de eerdere focus op het verhogen van bezoekersaantallen vervangen voor een nieuwe benadering met als doel toeristen en recreanten beter over de regio en het jaar te verspreiden. Bezoekers en bewoners blijven niet binnen één gemeente, daarom is regionale samenwerking essentieel. Samen met ondernemers en organisaties uit de sector willen de gemeenten Regio Alkmaar verder ontwikkelen op het gebied van toerisme en recreatie. Betere verspreiding van toeristen en recreanten over tijd en ruimte en meer bestedingen komen de leefbaarheid en het voorzieningenniveau zowel in de gehele regio als in Dijk en Waard ten goede. Naast natuur, evenementen, winkelen en horecabezoeken, speelt de beleving van erfgoed in deze nota een belangrijke rol.
Hierin ligt ook de relatie met het verbeteren van de zichtbaarheid en bekendheid met erfgoed, die ook in het erfgoedbeleid ‘Erfgoed voor onze toekomst’ wordt voorgestaan.
52
Erfgoednota Dijk en Waard - Erfgoed voor onze toekomst
Bijlage 2 – Overzicht inventarisaties erfgoed Dijk en Waard en gemeentelijk erfgoedregister Inventarisaties en onderzoeken Gebiedsbiografie Dijk en Waard (2022) De gebiedsbiografie Dijk en Waard is een beschrijving van het ontstaan van de gemeente Dijk en Waard als geheel. Het verhaal start bij het eindigen van de laatste IJstijd en loopt door tot aan het einde van de 20ste eeuw. Hierbij is aandacht voor de cultuurhistorische kenmerken in het landschap. Hiermee is het een belangrijk handvat voor de ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving. Gebiedsbiografie Centrum Dijk en Waard, een gebied van twee snelheden (2021) Deze gebiedsbiografie gaat specifiek in op de ontwikkeling van het gebied op de grens van Heerhugowaard en Langedijk. Het gebied rondom het Kanaal Omval – Kolhorn, het Rijk der duizend eilanden en het station. In het rapport wordt het ontstaan van het gebied vanaf de prehistorie tot ca. 2000 beschreven. De aanleiding voor de ontwikkeling van dit rapport ligt in de ontwikkeling van het gebied Kanaalpark. Gemeente Heerhugowaard, een historisch geografische inventarisatie inclusief de karakteristieke bebouwing (2012) De historisch-geografische inventarisatie gaat in op het historische landschap van de droogmakerij Heerhugowaard en het oude landschap van de veenontginningen rondom Veenhuizen in de periode 1000 tot en met ca. 1945.
In de inventarisatie zijn de historisch-geografische relicten en structuren uit het gebied opgenomen, even als een inventarisatie van de bestaande karakteristieke bebouwing langs de ontginningsassen en de relatie daarvan met het landschap. Gemeente Langedijk, cultuurhistorische waardenkaart en een historisch geografische waardering (2012/2013) De gemeente Langedijk heeft in 2012 een cultuurhistorische waardenkaart gemaakt. Naar aanleiding hiervan is in 2013 een aanvulling gemaakt. Voor de 39 op de kaart geïnventariseerde gebieden is in dat jaar een nadere historisch geografische beschrijving gemaakt die ingaat op de aanwezige cultuurhistorische waarden en kenmerken. Cultuurhistorische verkenning De Lagen van Langedijk (2008) Dit rapport documenteert de ruimtelijke ontwikkelingsgeschiedenis van het dorp Zuid-Scharwoude. Het is gemaakt in opdracht van de gemeente Langedijk. Het rapport is opgebouwd uit vijf thema’s: Landschap, Dorp, Water, Verkaveling en Woningtypologie. Elk thema bevat, naast een typering en historie van het thema, aanknopingspunten voor ontwerpers. De aanleiding voor het opstellen van het rapport was de ontwikkeling van de wijk Mayersloot West deelgebied 2.
Beschermde monumenten en beeldbepalende en karakteristieke panden RM = rijksmonument PM = provinciaal monument GM = Gemeentelijk monument K&B = Beeldbepalende en karakteristieke panden, objecten en ensembles GN = geen nummer Monumentnr.
Adres
Plaats
Omschrijving
Status
NH/WN327
Achter Dorpsstraat 170
Broek op Langedijk
Voetbrug
PM
GN
Bakkerspad 1
Broek op Langedijk
Woonhuis
K&B
GN
Bakkerspad 2
Broek op Langedijk
Woonhuis
K&B
GN
Bakkerspad, (achter)
Broek op Langedijk
Koolboet
K&B
GN
Dijk 108
Broek op Langedijk
Woonhuis
K&B
53
Erfgoednota Dijk en Waard - Erfgoed voor onze toekomst
GN
Dijk 121
Broek op Langedijk
Stolp met erfbeplanting
K&B
GN
Dijk 35
Broek op Langedijk
Woonhuis
K&B
GN
Dorpsstraat 104, (achter) Broek op Langedijk
Koolhuis
K&B
GN
Dorpsstraat 117
Broek op Langedijk
Stolp
K&B
GN
Dorpsstraat 124
Broek op Langedijk
Woonhuis
K&B
GN
Dorpsstraat 127
Broek op Langedijk
Woonhuis
K&B
GN
Dorpsstraat 134
Broek op Langedijk
Villa
K&B
G. 005
Dorpsstraat 137
Broek op Langedijk
Woonhuis
GM
GN
Dorpsstraat 139
Broek op Langedijk
Woonhuis
K&B
GN
Dorpsstraat 143
Broek op Langedijk
Woonhuis
K&B
GN
Dorpsstraat 158
Broek op Langedijk
Winkel-woonhuis (vm.)
K&B
NH/WN325
Dorpsstraat 160
Broek op Langedijk
Voormalige koolschuur
PM
NH/WN323
Dorpsstraat 162
Broek op Langedijk
Voormalige koolschuur
PM
NH/WN326
Dorpsstraat 164
Broek op Langedijk
Voormalige koolschuur
PM
NH/WN324
Dorpsstraat 166
Broek op Langedijk
Voormalige koolschuur
PM
GN
Dorpsstraat 168
Broek op Langedijk
Woonhuis met erf
K&B
GN
Dorpsstraat 19
Broek op Langedijk
Woonhuis
K&B
GN
Dorpsstraat 197, (achter) Broek op Langedijk
Koolhuis
K&B
G. 006
Dorpsstraat 202
Broek op Langedijk
Kerkgebouw
GM
G. 007
Dorpsstraat 204
Broek op Langedijk
Woonhuis
GM
GN
Dorpsstraat 36
Broek op Langedijk
Woonhuis
K&B
GN
Dorpsstraat 36
Broek op Langedijk
Woonhuis
K&B
GN
Dorpsstraat 39
Broek op Langedijk
Woonhuis
K&B
GN
Dorpsstraat 43
Broek op Langedijk
K&B
GN
Dorpsstraat 44
Broek op Langedijk
Rentenierswoning met erfbeplanting en 2-laags koolschuur Woonhuis
GN
Dorpsstraat 49
Broek op Langedijk
Woonhuis
K&B
GN
Dorpsstraat 50
Broek op Langedijk
Woonhuis
K&B
GN
Dorpsstraat 51
Broek op Langedijk
Woonhuis
K&B
GN
Dorpsstraat 52
Broek op Langedijk
Woonhuis
K&B
GN
Dorpsstraat 62, (achter)
Broek op Langedijk
Koolhuis
K&B
GN
Dorpsstraat 67
Broek op Langedijk
Woonhuis
K&B
23923
Dorpsstraat 72
Broek op Langedijk
NH Kerk
RM
G. 002
Dorpsstraat 75 t/m 79A
Broek op Langedijk
GM
G. 001
Dorpsstraat 78
Broek op Langedijk
Appartementen (vm. postkantoor) Woonhuis
GN
Dorpsstraat 83
Broek op Langedijk
Woonhuis
K&B
G. 003
Dorpsstraat 92
Broek op Langedijk
Appartementen
GM
GN
Dorpsstraat 94
Broek op Langedijk
Woonhuis
K&B
GN
Dorpsstraat 94
Broek op Langedijk
Woonhuis
K&B
G. 004
Dorpsstraat 98
Broek op Langedijk
Restaurant
GM
GN
Dubbele Buurt 1, (achter) Broek op Langedijk
Koolhuis
K&B
23924
Museumweg 2
Broekerveiling (afmijnlokaal + RM lighallen)
54
Broek op Langedijk
Erfgoednota Dijk en Waard - Erfgoed voor onze toekomst
K&B
GM
23925
Oosterdijk
Broek op Langedijk
Molen D (molen van Zwaantje) RM
G. 008
Sluiskade 16A (naast)
Broek op Langedijk
Sluis
GM
NH/WN006
West-Friese Omringdijk
PM
GN
Van gemeentegrens met Gemeente Dijk en Waard Alkmaar tot gemeentegrens met Schagen Broeker Uitvalsweg Heerhugowaard
Weg
K&B
GN
De Vork
Heerhugowaard
Schutsluis
K&B
GN
Dijkweg 1
Heerhugowaard
Stolpboerderij, ‘Iepenhof’
K&B
GN
Donkerweg 6
Heerhugowaard
Stolpboerderij
K&B
GN
Dreef 12
Heerhugowaard
GM
GN
Groenedijk
Heerhugowaard
Zusterhuis van de Franciscanessen Dijk
GN
Groenedijk 1
Heerhugowaard
K&B
GN
Groenedijk 4
Heerhugowaard
Stolpboerderij, ‘Hot Hooge Landt’ Stolpboerderij
GN
Groenedijk 9
Heerhugowaard
Stolpboerderij
K&B
0008-002
Hasselaarsweg 2
Heerhugowaard
Café́, ‘De Koffiemolen'
GM
GN
Huygendijk 11
Heerhugowaard
Stolpboerderij
K&B
0008-003
Huygendijk 16
Heerhugowaard
Polderhuis
GM
0008-004
Huygendijk 17
Heerhugowaard
Gemaal
GM
GN
Huygendijk naast nr. 17
Heerhugowaard
Oud molenpad
K&B
GN
Heerhugowaard
Kavelsloot en druipland
K&B
GN
Huygendijk/ Oterlekerweg Jan Glijnisweg 10
Heerhugowaard
Woonhuis
K&B
GN
Jan Glijnisweg 13
Heerhugowaard
Kop-rompboerderij
K&B
0008-005
Jan Glijnisweg 15
Heerhugowaard
Kop-rompboerderij
GM
GN
Jan Glijnisweg 22
Heerhugowaard
Boerderij
K&B
GN
Jan Glijnisweg 25
Heerhugowaard
Stolpboerderij
K&B
501506
Heerhugowaard Heerhugowaard
Stolpboerderij Erf
RM
501512
Jan Glijnisweg 27a Jan Glijnisweg 27a
501518
Jan Glijnisweg 27a
Heerhugowaard
hekpijlers
RM
501503
Heerhugowaard Heerhugowaard
Stolpboerderij met erf en hekpijlers R.-k. kerk met pastorie
RM
0008-006
Jan Glijnisweg 27a (complex) Jan Glijnisweg 30
GN
Jan Glijnisweg 50/50e
Heerhugowaard
Stolpboerderij
K&B
0008-007
Jan Glijnisweg 57
Heerhugowaard
Stolpboerderij, ‘De Landman’
GM
0008-008
Jan Glijnisweg 59
Heerhugowaard
Onderwijzerswoning
GM
GN
Jan Glijnisweg 95
Heerhugowaard
Stolpboerderij
K&B
21082
Kerkweg 26
Heerhugowaard
RM
GN
Kerkweg 26
Heerhugowaard
Praalgraf van Reinout van Brederode Ensemble Veenhuizerkerk
0008-010
Kerkweg 26 (bij)
Heerhugowaard
Luidklok
GM
0008-009
Kerkweg 28
Heerhugowaard
GM
0008-011
Kerkweg 28 (bij)
Heerhugowaard
O.l. school met onderwijzerswoning Brug
GN
Kerkweg 30a
Heerhugowaard
Stolpboerderij
K&B
GN
Kerkweg 4
Heerhugowaard
Stolpboerderij
K&B
55
Erfgoednota Dijk en Waard - Erfgoed voor onze toekomst
K&B
K&B
RM
GM
GM
GM
GN
Middenweg – zuid
Heerhugowaard
GN
Middenweg 123-127
Heerhugowaard
Weg met dubbele bomenrij en K&B waterlopen Woonhuis K&B
GN
Middenweg 129
Heerhugowaard
Woonhuis
K&B
GN
Middenweg 150
Heerhugowaard
Woonhuis
K&B
0008-014
Middenweg 155
Heerhugowaard
GM
0008-015
Middenweg 166 – 166a
Heerhugowaard
Rentenierswoning met kantoor Pastorie
0008-016
Middenweg 168
Heerhugowaard
Hervormde kerk
GM
0008-017
Middenweg 179
Heerhugowaard
Raadshuis
GM
GN
Middenweg 19
Heerhugowaard
Woonhuis
K&B
GN
Middenweg 196
Heerhugowaard
Dokterswoning
K&B
0008-018
Middenweg 200
Heerhugowaard
Bejaardenhuis
GM
0008-019
Middenweg 206
Heerhugowaard
Burgemeesterswoning
GM
0008-020
Middenweg 212
Heerhugowaard
Kassierswoning
GM
21078
Middenweg 22
Heerhugowaard
RM
21079
Middenweg 23
Heerhugowaard
Stolpboerderij, ‘De Leeuwenhof’ Stolpboerderij
GN
Middenweg 248
Heerhugowaard
Rooms Katholieke kerk
K&B
0008-021
Middenweg 252
Heerhugowaard
Woonhuis
GM
GN
Middenweg 261
Heerhugowaard
Woonhuis/winkel
K&B
0008-022
Middenweg 273
Heerhugowaard
Rentenierswoning
GM
0008-012
Middenweg 28
Heerhugowaard
Stolpboerderij, ‘Veldzigt’
GM
GN
Middenweg 30
Heerhugowaard
Stolpboerderij met boomgaard GM
0008-023
Middenweg 307
Heerhugowaard
Boerderij, ‘Scherpenheuvel’
GM
GN
Middenweg 32
Heerhugowaard
Stolpboerderij, ‘Wolvenhof’
GM
GN
Middenweg 333
Heerhugowaard
Woonhuis
K&B
0008-024
Middenweg 354 - 356
Heerhugowaard
Dubbel woonhuis
GM
0008-025
Middenweg 401 - 403
Heerhugowaard
Dubbele arbeiderswoning
GM
GN
Middenweg 409
Heerhugowaard
Woonhuis, ‘Jagtrust’
K&B
GN
Middenweg 409 t/m 431 Heerhugowaard
Buurtschap
K&B
0008-026
Middenweg 411
Heerhugowaard
Stolpboerderij
GM
GN
Middenweg 422
Heerhugowaard
Boerderij, ‘Reygerwaard’
K&B
GN
Middenweg 427
Heerhugowaard
Stolpboerderij
K&B
0008-027
Middenweg 433
Heerhugowaard
0008-028
Middenweg 433a
Heerhugowaard
Kop-rompboerderij met GM paardenstaal, ‘Maria Jacoba Hoeve’ Woonhuis, ‘Op de Hoge Wurft’ GM
GN
Middenweg 445
Heerhugowaard
Stolpboerderij
K&B
0008-029
Middenweg 451
Heerhugowaard
Tuinderswoning met koolschuur ‘Sunny Home’
GM
0008-030
Middenweg 454
Heerhugowaard
Boerderij met twee schuren, ‘Hoeve Oostwijk’
GM
GN
Middenweg 466
Heerhugowaard
K&B
GN
Middenweg 469
Heerhugowaard
School met onderwijzerswoning Woonhuis, ‘Ons Hoekje’
0008-031
Middenweg 479
Heerhugowaard
Onderwijzerswoning
GM
56
Erfgoednota Dijk en Waard - Erfgoed voor onze toekomst
GM
RM
K&B
GN
Middenweg 506
Heerhugowaard
Stolpboerderij, ‘Paardebos’
K&B
GN
Middenweg 508-526
Heerhugowaard
Woonhuis
K&B
0008-032
Middenweg 521A- 523
Heerhugowaard
GM
GN
Middenweg 538
Heerhugowaard
Stolpboerderij met koolschuur, ‘Lelyhof’ Tuinderswoning
0008-033
Middenweg 541
Heerhugowaard
R.-k. kerk met pastorie
GM
GN
Middenweg 561-563
Heerhugowaard
Woonhuis
K&B
0008-034
Middenweg 584
Heerhugowaard
Stolpboerderij
GM
GN
Middenweg 6
Heerhugowaard
Stolpboerderij, ‘De Kieft’
K&B
GN
Middenweg 7
Heerhugowaard
Stolpboerderij
K&B
GN
Middenweg 84
Heerhugowaard
Woonhuis
K&B
GN
Heerhugowaard
Schuur
K&B
GN
Middenweg, naast nr. 610 Molendijk
Heerhugowaard
Dijk
K&B
0008-035
Molenweg 8
Heerhugowaard
Stolpboerderij
GM
0008-037
Oostdijk 23
Heerhugowaard
Bakkerij
GM
0008-038
Oostdijk 25
Heerhugowaard
GM
0008-039
Oostdijk 51
Heerhugowaard
Woning met molenmakerswerkplaats Stolpboerderij, ‘Maria Hoeve’
GN
Oostdijk 61
Heerhugowaard
Stolpboerderij
K&B
0008-040
Oterlekerweg 3
Heerhugowaard
GM
0008-041
Rustenburgerweg 126
Heerhugowaard
0008-042
Rustenburgerweg 149
Heerhugowaard
GN
Rustenburgerweg 150
Heerhugowaard
Stolpboerderij, De Grenshoeve’ Kop-rompboerderij, ‘Reigerhof’ O.l. school met onderwijzerswoning Stolpboerderij
GN
Rustenburgerweg 235
Heerhugowaard
GM
0008-044
Stationsweg 48
Heerhugowaard
Stolpboerderij met kleinveeschuur Woonhuis
GN
Stationsweg 49
Heerhugowaard
Onderwijzerswoning
K&B
GN
Stationsweg 5
Heerhugowaard
Tuinderswoning
K&B
GN
Stationsweg 50
Heerhugowaard
Woonhuis
K&B
0008-045
Stationsweg 52
Heerhugowaard
Woonhuis
GM
0008-046
Stationsweg 53-53A
Heerhugowaard
GM
GN
Stationsweg 54
Heerhugowaard
Gereformeerde kerk met begraafplaats Tuinderswoning
GN
Van Veenweg 4
Heerhugowaard
GM
GN
Veenhuizerkade
Heerhugowaard
Rooms-Katholieke lagere school Dijk
21081
Veenhuizerkade 3
Heerhugowaard
Molen
RM
GN
Veenhuizerkade 3
Heerhugowaard
Ensemble Veenhuizermolen
GM
GN
Veenhuizerweg 50
Heerhugowaard
Stolpboerderij
K&B
0008-047
Verlaat 1
Heerhugowaard
Bakkerij
GM
GN
Verlaat 11
Heerhugowaard
Rentenierswoning
K&B
GN
Verlaat 18
Heerhugowaard
Arbeiderswoning
K&B
0008-048
Verlaat 30
Heerhugowaard
Woonhuis
GM
GN
Verlaat 40
Heerhugowaard
Woonhuis/ werkplaats
K&B
57
Erfgoednota Dijk en Waard - Erfgoed voor onze toekomst
K&B
GM
GM GM K&B
GM
K&B
K&B
0008-049
Verlaat 46-48
Heerhugowaard
Herberg
GM
NH/WN244
Verlaat t.o. 46-48
Heerhugowaard
Elektriciteitshuisje
PM
GN
Verlaat, naast nr. 46-48
Heerhugowaard
Brug
K&B
0008-050
Westdijk 32-34
Heerhugowaard
GM
GN
Westerweg
Heerhugowaard
Maalderij met kunstmestpakhuis Kavelsloot, druipland
GN
Westerweg, bij nr. 19
Heerhugowaard
Schutsluis
K&B
GN
Heerhugowaard
Landweg met waterlopen
GM
GN
Zwarteweg (oostelijke deel) Eiland de Noord 1
Koedijk - Noord
Stolp
K&B
GN
Kanaaldijk 14
Koedijk - Noord
Stolp
K&B
GN
Kanaaldijk 18
Koedijk - Noord
Stolp
K&B
GN
Kanaaldijk 20
Koedijk - Noord
Stolp
K&B
GN
Kanaaldijk 55
Koedijk - Noord
Stolp met koolboet
K&B
GN
Kanaaldijk 57
Koedijk - Noord
Boerderij
K&B
GN
Kanaaldijk 64
Koedijk - Noord
Woonhuis
K&B
GN
Kanaaldijk 66
Koedijk - Noord
Boerderij
K&B
GN
Kanaaldijk 67
Koedijk - Noord
Boerderij
K&B
GN
Kanaaldijk 68
Koedijk - Noord
Stolp met koolboet
K&B
GN
Kanaaldijk 69
Koedijk - Noord
Stolp
K&B
GN
Kanaaldijk 70
Koedijk - Noord
Stolp
K&B
GN
Kanaaldijk 8 / 9
Koedijk - Noord
Stolp met erfbeplanting
K&B
G. 009
Noord-Scharwoude
Herdenkingsmonument
GM
GN
Charlotte de Bourbonstraat Dorpsstraat 506
Noord-Scharwoude
Vm. pakhuis ‘De Gunst’
K&B
GN
Dorpsstraat 508
Noord-Scharwoude
Woonhuis
K&B
508247
Dorpsstraat 516a
Noord-Scharwoude
Katholieke kerk
RM
GN
Dorpsstraat 538
Noord-Scharwoude
Boerderij
K&B
GN
Dorpsstraat 540
Noord-Scharwoude
Woonhuis
K&B
GN
Dorpsstraat 544
Noord-Scharwoude
Woonhuis met koolschuur
K&B
GN
Dorpsstraat 544
Noord-Scharwoude
Woonhuis met koolboet
K&B
GN
(vm.) herberg met doorrijstal en agrarische schuur Woonhuis
K&B
GN
Dorpsstraat 570, 571 en Noord-Scharwoude 572 de Burg Dorpsstraat 596 Noord-Scharwoude
GN
Dorpsstraat 600
Noord-Scharwoude
Woonhuis
K&B
G. 046
Dorpsstraat 604
Noord-Scharwoude
Woonhuis
GM
G. 010
Dorpsstraat 606
Noord-Scharwoude
Woonhuis
GM
GN
Dorpsstraat 612
Noord-Scharwoude
Woonhuis (vm.)
K&B
G. 011
Dorpsstraat 616
Noord-Scharwoude
Woonhuis
GM
GN
Dorpsstraat 616
Noord-Scharwoude
Woonhuis met garage
K&B
GN
Dorpsstraat 618
Noord-Scharwoude
Woonhuis
K&B
GN
Dorpsstraat 619
Noord-Scharwoude
Woonhuis
K&B
G. 012
Dorpsstraat 621
Noord-Scharwoude
Woonhuis
GM
G. 013
Dorpsstraat 630
Noord-Scharwoude
Woonhuis
GM
GN
Dorpsstraat 671
Noord-Scharwoude
Woonhuis
K&B
58
Erfgoednota Dijk en Waard - Erfgoed voor onze toekomst
K&B
K&B
GN
Dorpsstraat 683
Noord-Scharwoude
Woonhuis
K&B
GN
Dorpsstraat 712
Noord-Scharwoude
Bioscoop (vm.)
K&B
GN
Dorpstraat 701
Noord-Scharwoude
Woonhuis
K&B
G. 014
Kerklaan 8
Noord-Scharwoude
Kerkgebouw
GM
GN
Lagehoekstraat
Noord-Scharwoude
Twee bruggen
K&B
G. 015
Veilingweg 3 en 3a
Noord-Scharwoude
Appartementen
GM
GN
Voorburggracht 261
Noord-Scharwoude
Woonhuis
K&B
508248
Voorburggracht 301
Noord-Scharwoude
Gevel van Verburg
RM
G. 016
Waarddijk west 5
Noord-Scharwoude
Sluis
GM
GN
Ambachtsdijk 27
Oudkarspel
Stolp
K&B
GN
Ambachtsdijk 59/59a
Oudkarspel
Stolp
K&B
GN
Dorpsstraat 1004
Oudkarspel
Woonhuis
K&B
GN
Dorpsstraat 722
Oudkarspel
Stolp
K&B
GN
Dorpsstraat 733
Oudkarspel
Stolp
K&B
GN
Dorpsstraat 737
Oudkarspel
Stolp
K&B
GN
Dorpsstraat 739
Oudkarspel
G. 017
Dorpsstraat 769
Oudkarspel
Woonhuis met achterliggende K&B koolboet Woonhuis GM
G. 018
Dorpsstraat 785
Oudkarspel
Woonhuis
GM
GN
Dorpsstraat 805
Oudkarspel
Woonhuis
K&B
G. 019
Dorpsstraat 820
Oudkarspel
Kantoor
GM
GN
Dorpsstraat 827
Oudkarspel
GN
Dorpsstraat 828
Oudkarspel
Woonhuis met achterliggende K&B koolboet Stolp K&B
GN
Dorpsstraat 829
Oudkarspel
Woonhuis
K&B
G. 020
Dorpsstraat 846
Oudkarspel
Woonhuis
GM
G. 021
Dorpsstraat 850
Oudkarspel
Dorpshuis
GM
23926
Dorpsstraat 861
Oudkarspel
‘t Regthuis
RM
G. 022
Dorpsstraat 866
Oudkarspel
Woonhuis
GM
GN
Dorpsstraat 868
Oudkarspel
Villa
K&B
GN
Dorpsstraat 870
Oudkarspel
Woonhuis
K&B
GN
Dorpsstraat 872
Oudkarspel
Woonhuis
K&B
G. 023
Dorpsstraat 873
Oudkarspel
Woonhuis (Stolp)
GM
23927
Dorpsstraat 878
Oudkarspel
Allemanskerk
RM
GN
Dorpsstraat 880
Oudkarspel
Stolp
K&B
GN
Dorpsstraat 881
Oudkarspel
Woonhuis
K&B
G. 024
Dorpsstraat 882
Oudkarspel
Woonhuis
GM
GN
Dorpsstraat 883
Oudkarspel
Stolp
K&B
G. 025
Dorpsstraat 886
Oudkarspel
Boerderij
GM
GN
Dorpsstraat 890
Oudkarspel
Woonhuis
K&B
GN
Dorpsstraat 902
Oudkarspel
Woonhuis
K&B
GN
Dorpsstraat 903
Oudkarspel
Woonhuis
K&B
GN
Dorpsstraat 911
Oudkarspel
Stolp met erfbeplanting
K&B
GN
Dorpsstraat 915
Oudkarspel
Stolp
K&B
G. 026
Dorpsstraat 917 / 919
Oudkarspel
Woonhuis (dubbel)
GM
59
Erfgoednota Dijk en Waard - Erfgoed voor onze toekomst
G. 027
Dorpsstraat 921
Oudkarspel
Woonhuis
GM
G. 028
Dorpsstraat 923
Oudkarspel
Woonhuis (Stolp)
GM
GN
Dorpsstraat 926
Oudkarspel
Stolp
K&B
GN
Dorpsstraat 957/959
Oudkarspel
Stolp
K&B
G. 029
Dorpsstraat 968
Oudkarspel
Woonhuis (Stolp)
GM
GN
Dorpsstraat 972
Oudkarspel
Woonhuis met erfbeplanting
K&B
GN
Dorpsstraat 980
Oudkarspel
Woonhuis
K&B
G. 030
Dorpsstraat 988
Oudkarspel
Woonhuis
GM
GN
Dorpsstraat 988
Oudkarspel
Koolhuis
K&B
G. 031
Dorpsstraat 991
Oudkarspel
Woonhuis (Stolp)
GM
GN
Dorpsstraat 991
Oudkarspel
Stolp
K&B
GN
Dorpstraat 874
Oudkarspel
Woonhuis
K&B
G. 032
Kerkmeerweg 20
Oudkarspel
Gemaal/Woonhuis
GM
GN
Kroonstraat 25
Oudkarspel
Stolp
K&B
GN
Liefdelaan 1
Oudkarspel
Stolp
K&B
GN
Spoorstraat 95
Oudkarspel
Woonhuis
K&B
GN
Voorburggracht 373
Oudkarspel
Stolp
K&B
GN
Voorburggracht 439
Oudkarspel
Stolp
K&B
GN
Voorburggracht 44
Oudkarspel
Stolp
K&B
GN
Voorburggracht 449
Oudkarspel
Stolp
K&B
GN
Voorburggracht 451
Oudkarspel
Stolp
K&B
GN
Voorburggracht 473
Oudkarspel
Woonhuis
K&B
GN
Voorburggracht 475/477 Oudkarspel
Woonhuis
K&B
GN
Voorburggracht 479
Oudkarspel
Stolp
K&B
GN
Oudkarspel
koolboet
K&B
G. 033
Voorburggracht 481, (naast) Voorburggracht 491
Oudkarspel
Woonhuis
GM
G. 034
Voorburggracht 495/ 497 Oudkarspel
Woonhuis (dubbel) (Stolp)
GM
GN
Benedenweg 10
Sint Pancras
K&B
GN
Benedenweg 10
Sint Pancras
GN
Benedenweg 10 (achter) Sint Pancras
Stolp met achterliggende koolboet Stolp met achterliggende koolboet Koolboet
GN
Benedenweg 12
Sint Pancras
Stolp
K&B
GN
Benedenweg 12
Sint Pancras
Stolp
K&B
GN
Sint Pancras
Koolboet
K&B
GN
Benedenweg 158 (achter) Benedenweg 16/18
Sint Pancras
Woonhuis
K&B
GN
Benedenweg 162
Sint Pancras
Stolp
K&B
GN
Benedenweg 164/166
Sint Pancras
Stolp
K&B
GN
Koolboet
K&B
Koolboet
K&B
G. 036
Benedenweg 166 Sint Pancras (achter) Benedenweg 188 – 190 Sint Pancras (achter) Benedenweg 196 Sint Pancras
Woonhuis (Stolp)
GM
GN
Benedenweg 20 (achter) Sint Pancras
Koolboet
K&B
GN
Benedenweg 222/224
Stolp
K&B
GN
60
Sint Pancras
Erfgoednota Dijk en Waard - Erfgoed voor onze toekomst
K&B K&B
GN
Benedenweg 24
Sint Pancras
Stolp
K&B
GN
Benedenweg 252
Sint Pancras
Stolp
K&B
GN
Benedenweg 272
Sint Pancras
Woonhuis
K&B
GN
Benedenweg 274
Sint Pancras
Woonhuis
K&B
GN
Benedenweg 276
Sint Pancras
Woonhuis
K&B
GN
Benedenweg 286
Sint Pancras
Woonhuis
K&B
GN
Koolboet
K&B
GN
Benedenweg 288 Sint Pancras (achter) Benedenweg 32 (achter) Sint Pancras
Koolboet
K&B
GN
Benedenweg 60
Sint Pancras
Woonhuis
K&B
GN
Benedenweg 71
Sint Pancras
Woonhuis
K&B
GN
Benedenweg 72
Sint Pancras
Stolp
K&B
GN
Benedenweg 74
Sint Pancras
Woonhuis
K&B
G. 035
Benedenweg 94
Sint Pancras
Koolboet
GM
G. 037
Bovenweg 1
Sint Pancras
Woonhuis met erfinrichting
GM
G. 038
Bovenweg 13
Sint Pancras
Woonhuis
GM
GN
Bovenweg 19
Sint Pancras
Woonhuis
K&B
GN
Bovenweg 2
Sint Pancras
Woonhuis
K&B
G. 039
Sint Pancras
Herdenkingsmonument
GM
GN
Bovenweg 312 (naast spoor) Bovenweg 34
Sint Pancras
Woonhuis
K&B
GN
Bovenweg 36
Sint Pancras
Woonhuis
K&B
GN
Bovenweg 41
Sint Pancras
Woonhuis
K&B
GN
Bovenweg 61
Sint Pancras
Woonhuis
K&B
GN
Bovenweg 95
Sint Pancras
Woonhuis
K&B
33664
Kerkplein 1
Sint Pancras
NH Kerk
RM
G. 041
Kerkplein 13
Sint Pancras
Schoorsteen en ketelhuis
GM
G. 040
Kerkplein 2-2A
Sint Pancras
Voormalig raadhuis
GM
GN
Kerkplein 24
Sint Pancras
Woonhuis/ bedrijf
K&B
GN
Kerkplein 3
Sint Pancras
Woonhuis
K&B
GN
Kerkplein 7
Sint Pancras
Woonhuis
K&B
GN
Noordeinde 1
Sint Pancras
Woonhuis
K&B
GN
Noordeinde 19
Sint Pancras
Stolp
K&B
33665
Oosterdijk 1
Sint Pancras
Molen A (Twuyvermolen)
RM
GN
Dorpsstraat 237/239
Zuid-Scharwoude
Woonhuis
K&B
GN
Dorpsstraat 240
Zuid-Scharwoude
Woonhuis
K&B
GN
Dorpsstraat 278/280
Zuid-Scharwoude
Woonhuizen met erf
K&B
GN
Dorpsstraat 300
Zuid-Scharwoude
Stolp
K&B
GN
Dorpsstraat 320
Zuid-Scharwoude
Woonhuis
K&B
G. 042
Dorpsstraat 348
Zuid-Scharwoude
Woonhuis (Stolp)
GM
GN
Dorpsstraat 352/354/356 Zuid-Scharwoude
Woon-winkel (met winkelpui) K&B
GN
Dorpsstraat 358
Zuid-Scharwoude
Woonhuis
K&B
GN
Dorpsstraat 376
Zuid-Scharwoude
Woonhuis
K&B
GN
Dorpsstraat 405
Zuid-Scharwoude
Woon-/winkelpand
K&B
GN
Dorpsstraat 410
Zuid-Scharwoude
Stolp
K&B
GN
Dorpsstraat 412
Zuid-Scharwoude
Woonhuis
K&B
61
Erfgoednota Dijk en Waard - Erfgoed voor onze toekomst
G. 043
Dorpsstraat 440
Zuid-Scharwoude
Café
GM
GN
Dorpsstraat 446
Zuid-Scharwoude
Woon-/winkelpand
K&B
GN
Dorpsstraat 448
Zuid-Scharwoude
Woonhuis
K&B
GN
Dorpsstraat 453
Zuid-Scharwoude
Woonhuis met erf
K&B
G. 044
Dorpsstraat 483
Zuid-Scharwoude
Woonhuis (Stolp)
GM
G. 045
Koog 1
Zuid-Scharwoude
Woonhuis
GM
GN
Koog 12
Zuid-Scharwoude
Woonhuis
K&B
GN
Koog 14
Zuid-Scharwoude
Boerderij met erfbeplanting
K&B
GN
Koog 20
Zuid-Scharwoude
Stolp
K&B
23928
Koog 30
Zuid-Scharwoude
Kooger Kerk
RM
GN
Prinsengracht 2
Zuid-Scharwoude
Woonhuis
K&B
GN
Voorburggracht 103
Zuid-Scharwoude
Woonhuis
K&B
GN
Voorburggracht 143
Zuid-Scharwoude
Kantoorpand
K&B
GN
Voorburggracht 145
Zuid-Scharwoude
Woonhuis
K&B
GN
Voorburggracht 163
Zuid-Scharwoude
Villa met erfbeplanting
K&B
GN
Voorburggracht 77
Zuid-Scharwoude
Stolp
K&B
GN
Voorburggracht 99
Zuid-Scharwoude
Woonhuis
K&B
62
Erfgoednota Dijk en Waard - Erfgoed voor onze toekomst
Bijlage 3 – Verslag van de participatie Deze bijlage is als een losse bijlage bijgevoegd.
63
Erfgoednota Dijk en Waard - Erfgoed voor onze toekomst
Bijlage 4 – Gebiedsbiografie Dijk en Waard (publieksbrochure) Deze bijlage is als een losse bijlage bijgevoegd.
64
Erfgoednota Dijk en Waard - Erfgoed voor onze toekomst
Bijlage 5 – Verslag reactieronde concept erfgoedbeleid Dijk en Waard 2025, Erfgoed voor onze toekomst Deze bijlage is als een losse bijlage bijgevoegd.
65
Erfgoednota Dijk en Waard - Erfgoed voor onze toekomst