Accountantsverslag Gemeente Dijk en Waard definitief en ondertekend

Accountantsverslag Gemeente Dijk en Waard Boekjaar 2025

Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad van de gemeente Dijk en Waard Parelhof 1 1703 EZ Heerhugowaard Onderwerp: Accountantsverslag 2025 Kenmerk: Definitief 30 juni 2026 Geachte leden van de gemeenteraad, In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2025 van gemeente Dijk en waard, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging d.d. 29 juli 2025, bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan. Het accountantsverslag bevat de bevindingen en conclusies naar aanleiding van onze werkzaamheden. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met de portefeuillehouder Financiën en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie. Wij hebben u gemachtigd om onze goedkeurende controleverklaring op te nemen in uw jaarstukken 2025. Indien de jaarrekening niet door de gemeenteraad wordt goedgekeurd en vastgesteld en leidt tot een aangepaste jaarrekening, dient ook bij deze aangepaste jaarrekening door ons toestemming te worden verleend tot het opnemen van onze controleverklaring. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten. Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) B.V.

J.M.A. Drost RA Partner Audit

Inhoud 1. Bestuurlijke samenvatting 2. Onze controleopdracht

3. Financiële positie 4. Belangrijkste bevindingen 5. Overige onderwerpen

6. Actualiteiten 7. Bijlagen

1. Bestuurlijke samenvatting

pagina | 4

1. Bestuurlijke samenvatting Onze samenwerking in beeld

Controleverschillen

De controle is dit jaar positief verlopen. Vragen vanuit ons werden door de organisatie snel en adequaat opgepakt. Medewerkers stelden zich coöperatief op en waren flexibel beschikbaar voor overleg en toelichting.

Ten opzichte van de eerste concept versie van de jaarrekening is nog een aantal correcties doorgevoerd, zowel op initiatief van de gemeente als vanuit ons. Deze houden met name verband met de grondexploitaties en de voorzieningen.

Daarnaast is een duidelijke vooruitgang zichtbaar in de aanlevering van de SiSa-informatie ten opzichte van vorig jaar, wat heeft bijgedragen aan een aanzienlijke vermindering van aanvullende vragen.

In lijn met voorgaande jaren constateren wij dat niet voor alle lasten met betrekking tot het sociaal domein (Jeugdzorg, WMO en PGB) de Gemeente Dijk en Waard de prestatielevering kan vaststellen. De onzekerheid in de controle bedraagt € 4,4 miljoen. Voor meer toelichting verwijzen wij naar hoofdstuk 4.

We zien nog ruimte voor verbetering in de samenwerking bij complexere vraagstukken, zoals de voorziening groot onderhoud. Ondanks de gezamenlijke intentie om dit ruim vóór het afsluitproces af te stemmen en af te ronden, leidde dit tijdens de jaarrekeningcontrole alsnog tot discussies. Dit nemen we mee in de evaluatie richting volgend jaar.

Wij hebben daarnaast een aantal ongecorrigeerde controleverschillen geconstateerd doordat deze laat in het proces bekend zijn geworden. Deze afwijkingen bedragen € 1,0 miljoen en zijn opgenomen als ongecorrigeerde afwijkingen in bijlage B.

Opdracht, scope en uitkomsten • •

• • •

De opdracht is uitgevoerd conform de met u gemaakte afspraken en omvat de controle van de jaarrekening over boekjaar 2025. De bij de jaarrekeningcontrole gehanteerde materialiteit bedraagt € 6,7 miljoen voor fouten en onzekerheden in overeenstemming met het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden. Bij het rapporteren van afwijkingen is een grensbedrag gehanteerd van € 100.000, waarmee wij aansluiten bij de door de Raad vastgestelde rapporteringstolerantie. Wij hebben u gemachtigd om onze goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid van de jaarrekening op te nemen in de jaarstukken 2025. Het jaarverslag is in lijn met NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften. Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle opzichten nageleefd in 2025. Gemeente Dijk en Waard heeft ervoor gekozen de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en de toelichting hierop in de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van het jaarverslag.

pagina | 5 pagina | 5

1. Bestuurlijke samenvatting Onze risico-inschatting Als onderdeel van onze controle hebben wij de volgende frauderisico’s geïdentificeerd: • Risico op een afwijking van materieel belang als gevolg van doorbreking van interne beheersingsmaatregelen door het management. • Onrechtmatige onttrekking van liquide middelen, als gevolg van onterechte mutaties in crediteurstamgegevens, handmatig aanpassen van de betaalbatch of onterechte handmatige betalingen. Wij hebben onze werkzaamheden kunnen uitvoeren als gepland en daarmee geconcludeerd dat de risico’s zich niet hebben voorgedaan in 2025. Voor meer details verwijzen wij naar hoofdstuk 4.

• Afgelopen jaar heeft Gemeente Dijk en Waard onrechtmatig gehandeld. De Raad heeft besloten om lastenoverschrijdingen acceptabel te vinden mits deze worden toegelicht in de jaarrekening in lijn met voorgaande jaren. De Raad beperkt hiermee haar eigen budgetrecht. We willen de Raad vragen dit te evalueren.

Belangrijkste aanbevelingen vanuit onze controle Vanuit onze controle hebben wij een aantal aanbevelingen, die wij willen meegeven voor de toekomst: • Zoals eerder gemeld zien wij dat de aanwending van voorzieningen niet altijd in lijn is met de jaarlijkse dotaties. Incidentele afwijkingen zijn verklaarbaar, maar structurele overschotten zijn niet wenselijk. Voor bijvoorbeeld riolering is hier al nader naar gekeken, wat heeft geleid tot een voorgenomen tariefverlaging. Als raadslid geven wij u mee om hier kritisch op te blijven en tijdig het gesprek met het college aan te gaan wanneer de aanwending structureel achterblijft bij de toevoegingen. • Uit de analyse van de aanbestedingsrechtmatigheid blijkt dat bij de inhuur van personeel nog regelmatig gebruik wordt gemaakt van enkelvoudig danwel meervoudig onderhandse aanbestedingen waar dat niet terecht is. Wij adviseren om intern vast te leggen welke overwegingen ten grondslag liggen aan de keuze voor een enkelvoudige dan wel meervoudig onderhandse aanbesteding. Deze keuze dient zorgvuldig te worden onderbouwd en gedocumenteerd, waarbij expliciet wordt gemotiveerd waarom geen sprake is van voorzienbare uitgaven die Europees aanbesteed hadden moeten worden. Dit kan bijvoorbeeld worden vormgegeven via een standaardmemo.

Daarnaast adviseren wij om deze onderbouwingen periodiek actief te monitoren en te evalueren, zodat tijdig kan worden bijgestuurd indien omstandigheden wijzigen.

pagina | 6 pagina | 6

1. Bestuurlijke samenvatting Overige aandachtsgebieden In ons controleplan hebben wij meerdere aandachtsgebieden geïdentificeerd. • Waardering van de grondexploitaties; • Voorwaardencriterium in de rechtmatigheidsverantwoording; • Onderbouwing prestatielevering van de inkopen; • Volledigheid van de onderhoudsvoorzieningen. Voor deze onderwerpen zijn de werkzaamheden uitgevoerd zoals beschreven in het controleplan. Ten aanzien van de verantwoording van de lasten WMO en Jeugd rapporteren wij een onzekerheid, zoals opgenomen op pagina 5.

Schattingsposten Schattingselementen zien wij met betrekking tot waardering materiële vaste activa, vorderingen, grondexploitaties, voorzieningen en langlopende vorderingen. Wij concluderen dat de schattingsgronden aanvaardbaar zijn. Voor meer details verwijzen wij naar hoofdstuk 4.

Ten aanzien van de onderhoudsvoorzieningen hebben wij in de afgelopen jaren gerapporteerd in onze verslagen over de materiële afwijkingen tussen de begrote onttrekkingen en de werkelijke onttrekkingen. Hier is de organisatie actief mee aan de slag gegaan en heeft de meerjarenonderhoudsplannen en de voorziening herzien. Hierbij merkten wij op dat activiteiten waren opgenomen die op basis van de Notitie materiële vaste activa 2020 niet vallen onder groot onderhoud. Deze zijn gecorrigeerd. Daarnaast hanteert de gemeente een onderuitputtingspercentage van 20%, lager dan de historische 30–40%. Gezien de herziene plannen achten wij dit verdedigbaar en toetsen wij in 2026 de begrote en gerealiseerde uitgaven opnieuw. Ten slotte zien wij dat de looptijd van de onderhoudsplannen ongeveer 60 jaar is. Dit is langer dan gebruikelijk. We willen de Raad vragen dit te evalueren en in overleg te gaan hierover met de organisatie. Voor meer details verwijzen wij naar hoofdstuk 4.

WNT Op basis van onze werkzaamheden was geconstateerd dat de berekening van de WNT en de samenhangende vergoeding voor beëindiging van het contract met de gemeentesecretaris onjuist was berekend. Dit is gecorrigeerd in de definitieve versie van de jaarrekening. Voor overige topfunctionarissen hebben wij vastgesteld dat de bezoldigingen over 2025 in overeenstemming zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2025 van de gemeente Dijk en Waard voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Voor meer details verwijzen wij naar hoofdstuk 4.

pagina | 7 pagina | 7

1. Bestuurlijke samenvatting SiSa Wij constateren een duidelijke verbetering in de aanlevering van de opgevraagde stukken in het kader van de SiSa-regelingen. Voor een aantal regelingen heeft vooraf afstemming plaatsgevonden en heeft vooraf met ons afstemming plaatsgevonden over de aan te leveren documentatie. Dit heeft bijgedragen aan een efficiënte uitvoering van de controle van de SiSaregelingen. Wij adviseren de gemeente deze werkwijze te continueren voor de controle van het volgende boekjaar.

Huidige financiële positie Het boekjaar 2025 sluit met een financieel resultaat van € 26,1 miljoen (voordelig). De totale vermogenspositie van de gemeente bedraagt € 151,2 miljoen (2024: € 124,5 miljoen) met een solvabiliteitsratio van 40% (2024: 34%). De vermogenspositie is dan ook zeer gezond te noemen. De begroting voor komende jaren laat afwisselend negatieve en positieve resultaten zien over de komende 4 jaar. Het college concludeert in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing dat de weerstandscapaciteit toereikend is.

pagina | 8 pagina | 8

2. Onze controleopdracht

pagina| 9| 9 pagina

2. Onze controleopdracht Onze samenwerking in beeld De controle is dit jaar soepel en goed verlopen. Vragen aan de gemeente werden tijdig en duidelijk opgepakt, waardoor onze werkzaamheden zonder vertraging konden plaatsvinden. Medewerkers waren goed benaderbaar, dachten actief mee en waren flexibel beschikbaar voor overleg en het geven van toelichtingen. Dit heeft bijgedragen aan een prettige en efficiënte samenwerking gedurende het gehele controleproces. Daarnaast zijn de opgevraagde stukken over het algemeen volledig en binnen de afgesproken termijnen aangeleverd, wat de doorlooptijd van de controle ten goede is gekomen. Eventuele aanvullende vragen konden hierdoor gericht en snel worden afgehandeld. Verder zien wij een duidelijke verbetering in de aanlevering van de SiSa-informatie ten opzichte van vorig jaar. De stukken waren vollediger en beter gestructureerd, wat heeft geleid tot minder aanvullende vragen en een efficiëntere uitvoering van de controle op dit onderdeel. Voor een aantal regelingen zijn wij bovendien al in een eerder stadium bij de controle betrokken geweest, wat heeft bijgedragen aan een verdere beperking van vragen achteraf.

Reikwijdte van de controle De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: • Het jaarverslag (de programmaverantwoording en paragrafen) • De jaarrekening. • Bijlagen. Met de opdrachtbevestiging van d.d. 19 juli 2025 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2025. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Voor een nadere toelichting verwijzen wij tevens naar het op 6 oktober 2025 door ons uitgebrachte controleplan.

We zien nog ruimte voor verbetering in de samenwerking bij complexere vraagstukken, zoals de voorziening groot onderhoud. Ondanks de gezamenlijke intentie om dit ruim vóór het afsluitproces af te stemmen en af te ronden, heeft dit onderwerp tijdens de jaarrekeningcontrole toch nog tot nadere afstemming geleid. Onder tijdsdruk zijn in goed overleg keuzes gemaakt met betrekking tot de volledigheid en nauwkeurigheid van de voorziening. In aanloop naar volgend jaar gaan wij hierover graag opnieuw met de organisatie in gesprek, met als doel de onderbouwing verder te verfijnen en te komen tot een breed gedragen berekening. Deze verbeterslag nemen we mee in het evaluatiegesprek richting volgend jaar.

pagina | 10

2. Onze controleopdracht Overzicht toleranties De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is € 6,8 miljoen. Deze materialiteit sluit aan op het door de gemeenteraad op 17 februari 2026 vastgestelde controleprotocol over boekjaar 2025-2027. Grondslag

Bedrag X € 1.000

Goedkeuringstolerantie afwijkingen en onzekerheden

2% lasten exclusief toevoegingen reserves

6.751

Rapporteringstolerantie

Op basis van de door de Raad vastgestelde rapporteringstolerantie

100

Daarnaast hebben wij een aantal niet-gecorrigeerde afwijkingen geconstateerd doordat deze laat in het proces bekend zijn geworden. Deze zijn opgenomen in bijlage B. Het totaal van afwijkingen blijft onder de goedkeuringstolerantie en hebben daarom geen invloed op de controleverklaring.

Regeling(x €1.000)

ZIN

PGB

Jeugdwet

2.052

230

Door de verhoging van de materialiteit merken wij op dat de door de Raad vastgesteld rapporteringstolerantie is gaan afwijken van de door ons gebruikelijke rapporteringstolerantie (5% van de goedkeuringstolerantie). Dit zorgt voor aanvullende werkzaamheden voor de organisatie en voor ons als accountant. We willen de Raad vragen om de rapporteringstolerantie te evalueren en, indien mogelijk, omhoog bij te stellen.

Wet maatschappelijke ondersteuning

1.304

796

Totaal

3.356

1.027

Een goedkeurende controleverklaring Wij hebben u gemachtigd om onze goedkeurende controleverklaring voor de getrouwheid van de jaarrekening op te nemen in de jaarstukken 2025. Met betrekking tot het sociaal domein zijn er onzekerheden geconstateerd inzake de prestatielevering van de Zorg in Natura (ZiN) en PGB’s uit hoofde van de Jeugdwet en WMO. Deze zijn hieronder opgenomen.

Interne beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij de interne beheersing inclusief de IT-omgeving, voor zover van belang voor de jaarrekeningcontrole, beoordeeld. Naar aanleiding van onze werkzaamheden hebben wij een managementletter geschreven. Deze managementletter hebben wij op 4 december 2025 gerapporteerd.

pagina | 11

2. Onze controleopdracht Interne beheersing (vervolg) Onze werkzaamheden zijn niet gericht op het geven van een oordeel over de interne beheersing van de organisatie als geheel. De rapportage bevat daardoor niet alle onvolkomenheden in de interne beheersing, die bij een eventueel uitgebreid en hierop specifiek gericht onderzoek naar voren zouden kunnen komen.

Geautomatiseerde gegevensverwerking Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Wij merken op dat de jaarrekeningcontrole niet specifiek gericht is op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. In onze managementletter hebben wij een aantal attentiepunten ten aanzien van de ITomgeving opgenomen. Onze conclusie is dat voldoende maatregelen zijn getroffen om de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking en informatievoorziening te waarborgen.

pagina | 12

3. Financiële positie

Management 3. Financiële positiesamenvatting Financiële kengetallen en signaleringswaarden per saldo onttrokken(-) / toegevoegd(+)

Mutatie reserves 0,51

2025

Weerstandscapaciteit

508

(in miljoenen Euro's)

2024

2025

4.108

44,4 42,9

2024

MILJOEN EURO

2023

9.465 -

26.092

Gerealiseerd saldo baten en lasten 26,60 MILJOEN EURO

12.820

12.063

2024

Schuldquote 7.955

19% 2024

6.000

8.000

Gerealiseerd resultaat

40%

2024 2023

Risico's totaal 2025

20,8

2024

14,9

2023

34%

34%

2023

2024

13,9

Weerstandsratio Solvabiliteit

2025

2025

38,2

10.000

MILJOEN EURO 2023

2023

4.000

26,09

26.600

3.356

2.000

2023

19%

2025

2,13 2025

2,13

2024

2,88

2023

2,75

25% 31%

2025

pagina | 14

3. Financiële positie Huidige financiële positie

Meerjarenbegroting

Het boekjaar 2025 sluit met een financieel resultaat van € 26,1 miljoen (voordelig). De totale vermogenspositie van de gemeente bedraagt € 151,2 miljoen (2024: € 124,5 miljoen) met een solvabiliteitsratio van 40% (2024: 34%). De vermogenspositie is dan ook zeer gezond te noemen. De weerstandsratio bedraagt 2,09 en dit is ruim voldoende. Op de vorige pagina wordt in een samenvattend beeld de financiële positie weergegeven.

Het meerjarenperspectief 2026–2029 laat een wisselend begrotingssaldo zien, met tekorten in 2026 en 2028 en beperkte overschotten in 2027 en 2029. Deze fluctuaties worden met name veroorzaakt door autonome kostenstijgingen en onzekerheden in de rijksbijdragen. Door het treffen van maatregelen in het kader van ‘realistisch begroten’ wordt desondanks een structureel sluitend begrotingsevenwicht gerealiseerd. De meerjarenbegroting kent daarmee een sluitend karakter, maar blijft kwetsbaar door de beperkte structurele financiële ruimte en afhankelijkheid van incidentele maatregelen.

In de toelichting op de programma’s in de jaarrekening wordt gedetailleerd een verklaring gegeven voor de afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. De totale afwijking ten opzichte van de laatste goedgekeurde begroting is € 18.7 miljoen voordelig. De belangrijkste afwijkingen zien toe op: − Verkeer, vervoer en waterstaat (€ 7,6 miljoen voordelig) waarbij het grootste deel betrekking heeft op de aanpassing van de MJOP en daarmee de vrijval van een deel van de groot onderhoudsvoorziening. − Economie (€ 3,5 miljoen voordelig) als gevolg van hogere baten uit de grondexploitatie bedrijventerreinen. − Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing (€8,1 miljoen voordelig) als gevolg van hogere bate in de grondexploitaties.

Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per 31 december 2025 volgens de jaarrekening € 151,1 miljoen.

Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000)

200000 150000 100000 50000 0 2022

2023

2024

Algemene reserve

Bestemmingsreserve

Gerealiseerd resultaat

2025

pagina | 15

3. Financiële positie Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente (vervolg) Van de totale reserves ter hoogte van € 125 miljoen is € 32,9 miljoen opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze algemene reserve is ten opzichte van voorgaand jaar gestegen met € 3,6 miljoen. Per saldo is gedurende 2025 € 8,9 miljoen gedoteerd aan de bestemmingsreserves. Het gerealiseerde resultaat in 2025 bedraagt € 26,1 miljoen.

Financiële kengetallen laten een gezond beeld zien De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gegeven van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark.

Hieronder hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een relatie naar de landelijke ontwikkelingen weergegeven: Kengetal

2025

2024

2023

Netto schuldquote

25%

25%

31%

Netto schuldquote gecorrigeerd

30%

30%

30%

Solvabiliteit

40%

34%

34%

Grondexploitaties

2%

2%

7%

Belastingcapaciteit

92%

92%

93%

Structurele exploitatieruimte

2%

2%

0%

We constateren dat de financiële kengetallen van de gemeente Dijk en Waard een gezond beeld laten zien. De netto schuldquote zit ruim onder de signaleringswaarde van 90%. Het kengetal schuldquote is ten opzichte van 2024 gelijk gebleven. Daarnaast zit dit percentage onder de signaleringswaarde <90% (minst risicovol). De belastingcapaciteit is ruim voldoende. De structurele exploitatieruimte is 2% en laat daarmee zien dat Gemeente Dijk en Waard voldoende begrotingsruimte heeft om tekorten of extra lasten binnen de huidige begroting op te vangen.

pagina | 16

3. Financiële positie Weerstandsvermogen is uitstekend In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente. Op basis van de inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij rekening wordt gehouden met kans op voordoen en financiële impact, wordt berekend welk bedrag benodigd is ter dekking van de geïdentificeerde risico’s. Hiernaast is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven inclusief een kwalificatie van de weerstandsratio. De incidentele weerstandscapaciteit is voornamelijk opgebouwd vanuit de algemene reserves, de structurele weerstandscapaciteit vanuit de onbenutte belastingcapaciteit en de post onvoorzien. De weerstandsratio kwalificeert als “uitstekend”. De grootste door uw gemeente geïdentificeerde risico zijn: − Conjunctuur risico’s grondexploitaties − Parkeerhubs Oostrand − Netcongestie Wij kunnen ons vinden in de risico-inschatting van Gemeente Dijk en Waard en concluderen dat deze risico’s overeenkomen met de landelijke tendenties. De weerstandsratio van 2,1 is uitstekend te noemen.

2025

2024

2023

Weerstandscapaciteit

€ 44.4 miljoen

€ 42,8 miljoen

€ 38,3 miljoen

Risico’s

€ 20.8 miljoen

€ 14,9 miljoen

€ 12,8 miljoen

2,1

2,9

3,0

Weerstandsratio

Weerstandsratio

Betekenis

>= 2.0

Uitstekend

1.4 < 2.0

Ruim voldoende

1.0 < 1.4

Voldoende

0.8 < 1.0

Matig

0.6 < 0.8

Onvoldoende

< 0.6

Ruim onvoldoende

pagina | 17

4. Belangrijkste bevindingen

4. Belangrijkste bevindingen Inleiding Vanuit onze controle van de jaarrekening van Gemeente Dijk en Waard hebben wij een aantal onderwerpen en/of bevindingen die wij specifiek aan u willen melden. Onderstaand is een uiteenzetting van deze onderwerpen opgenomen.

Onze risico-inschatting

Onrechtmatige onttrekking van liquide middelen, als gevolg van onterechte mutaties in crediteurstamgegevens, handmatig aanpassen van de betaalbatch , aanpassen van de IBAN bij de postback subsidies in de financiële administratie, of onterechte handmatige betalingen. Betreft het risico op doorbreking van de betalingsomgeving zonder te steunen op de interne beheersing rondom de betalingen. Wij hebben het risico gemitigeerd middels statistische steekproeven op de mutaties crediteurstamgegevens en batchbetalingen. Daarnaast hebben wij een bankanalyse uitgevoerd op de handmatige betalingen. Hierbij hebben wij vastgesteld dat geen onrechtmatige onttrekking van liquide middelen heeft plaatsgevonden.

Als onderdeel van onze controle zien wij de volgende frauderisico’s: Risico op een afwijking van materieel belang als gevolg van doorbreking van interne beheersingsmaatregelen door het management en de directie Zoals ook in ons controleplan opgenomen bevindt het college dan wel het management zich in een unieke positie om fraude te plegen, omdat het in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken. Een incentive van het college of management zou hierbij kunnen zijn om op die wijze een betere financiële situatie of prestatie te presenteren. Onze beroepsregels schrijven voor dat de accountant dit risico in zijn controle onderkent. Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om het risico te ondervangen: • Kritische deelwaarneming op memoriaalboekingen rondom de jaarafsluiting; • Beoordelen van redelijkheid van schattingsposten gemaakt door management en directie; • Beoordelen van aanwezigheid van transacties buiten de normale bedrijfsuitoefening om. • Doornemen van notulen van vergaderingen van het management, college en de raad. Deze werkzaamheden hebben niet geleid tot bevindingen en wij concluderen dat dit risico zich niet heeft voorgedaan in 2025.

pagina | 19

4. Belangrijkste bevindingen Belangrijkste aanbevelingen vanuit onze controle Vanuit onze controle hebben wij een aantal aanbevelingen, die wij u willen meegeven voor de toekomst:

Volgend jaar zullen wij de voorziening groot onderhoud opnieuw toetsen aan de BBV-criteria en beoordelen of de omvang in lijn blijft met de (verwachte) uitgaven en dotaties.

Onderhoudsplannen laten aansluiten bij de realiteit Voor aanvang van de controle 2025 hebben wij met functionarissen van het domein openbare ruimte de meerjarenonderhoudsplannen(MJOP) besproken naar aanleiding van de bevindingen bij de voorgaande controles. • Alle MJOP’s zijn herzien in 2025 naar aanleiding van onze controlebevindingen uit voorgaande jaren. De organisatie is zeer serieus met onze bevinding aan de slag gegaan en heeft vooraf goede afstemming gezocht. • Tijdens het proces bleken er meerdere “onderhoudsplannen” in omloop te zijn. Wij willen de organisatie aanraden om voor goede interne afstemming te zorgen tussen financiën en het domein openbare ruimte om dit in het vervolg te voorkomen. • Op basis van het concept MJOP concludeerden wij dat activiteiten waren opgenomen die niet classificeren als groot onderhoud in lijn met de notitie materiële vaste activa 2020 van de commissie BBV. Dit leidt tot een vrijval van € 7.975.220 per 31 december 2026. Management heeft aangegeven deze vrijval, middels raadsbesluit, te willen doteren aan een bestemmingsreserve. • Bij de berekening van de voorziening hanteert de gemeente een onderuitputtingspercentage van 20%. Historisch lag dit percentage rond de 30–40%. Gezien de herziene onderhoudsplannen achten wij de verwachting van een lagere onderuitputting plausibel. De gekozen middenpositie is daarmee verdedigbaar.

In 2026 zullen wij de begrote en gerealiseerde uitgaven opnieuw toetsen. • De looptijd van het onderhoudsplan bedraagt 60 jaar, wat aanzienlijk langer is dan gebruikelijk (gemiddeld 20–30 jaar bij andere gemeenten). Wij adviseren de raad deze termijn kritisch te evalueren en hierover zo nodig het gesprek met de organisatie aan te gaan. • Het management heeft aangegeven de dotaties aan de voorzieningen in de komende jaren te willen verlagen om overschotten te beperken. Wij achten dit voor 2025 acceptabel.

pagina | 20

4. Belangrijkste bevindingen Overige aandachtsgebieden In lijn met ons controleplan hebben de volgende posten een verhoogd risico in ons controledossier vanwege hun aard en omvang. Onnauwkeurige of onvolledige rechtmatigheidsverantwoording Bij het verantwoorden over de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening zijn negen rechtmatigheidscriteria* van toepassing. De eerste drie criteria zien rechtstreeks toe op de rechtmatigheidsverantwoording. De overige zes criteria zijn direct van invloed op de posten in de balans en de staat van baten en lasten (zien toe op getrouwheidsaspecten inzake grootte en de samenstelling van zowel de baten en de lasten als van de activa en passiva) en worden daarom meegenomen in de overige werkzaamheden op getrouwheid. Alle rechtmatigheidsafwijkingen die de door uw raad vastgestelde verantwoordingsgrens (€ 6,8 miljoen) overschrijden, worden opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. De rapporteringstolerantie bedraagt € 100.000. Overschrijdingen van lasten worden als acceptabel geclassificeerd, aangezien in de financiële verordening is vastgesteld dat de raad deze overschrijdingen – mits toegelicht in de jaarrekening – aanvaardbaar acht. Overschrijdingen van baten en onderschrijdingen van lasten en baten worden als tijdig beschouwd wanneer deze bij de jaarrekening worden gemeld.

Hierdoor resteert voor criterium 3 structureel geen bedrag, aangezien deze afwijkingen jaarlijks via de jaarrekening worden verantwoord. Door geen scheiding aan te brengen in welke lastenoverschrijdingen acceptabel zijn en alle overige begrotingsonrechtmatigheden als tijdig aan te merken bij de vaststelling van de jaarrekening beperkt de Raad haar mogelijkheden om haar budgetrecht uit te oefenen. Wij willen de Raad dan ook vragen om te evalueren of het gewenste doel wordt behaald met de huidige financiële verordening. Alle afwijkingen > € 100.000 tussen begroting en realisatie zijn verklaard in de verschillende programma’s, waar naartoe wordt verwezen in de rechtmatigheidsverantwoording. Hiermee wordt voldaan aan het gestelde criterium door de Raad om het als acceptabel aan te merken.

pagina | 21 * begrotingscriterium, voorwaardencriterium, M&O criterium, calculatiecriterium, valuteringscriterium, leveringscriterium, adresseringscriterium, volledigheidscriterium en aanvaardingscriterium.

4. Belangrijkste bevindingen Overige aandachtsgebieden (vervolg)

Onnauwkeurige verantwoording van de lasten Participatiewet, WMO, Jeugd De gemeente Dijk en Waard voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij taken veelal zijn ondergebracht bij een derde partij. In de tabel hiernaast hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden:

Onnauwkeurige of onvolledige rechtmatigheidsverantwoording De volgende tabel is opgenomen in de jaarrekening van Gemeente Dijk en Waard: Rechtmatigheidsverantwoording Begrotingscriterium 1A. Overschrijdingen lasten programma's 1B. Overschrijding investeringskredieten 2. Ongeautoriseerde reservemutaties 3. Overschrijdingen van baten en/of onderschrijding van lasten, investeringen en baten die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of niet tijdig aan de raad zijn gemeld Begrotingsonrechtmatigheden 4. Totaal van begrotingsonrechtmatigheden (van onderdeel 1 en 2) dat past binnen het vooraf vastgestelde beleid en daarmee vooraf als acceptabel is geduid. De niet-acceptabele begrotingsonrechtmatigheden worden inhoudelijk in de rechtmatigheidsverantwoording en in de paragraaf bedrijfsvoering toegelicht. Voorwaardencriterium 5. Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed M&O criterium 6. Geen bevindingen Totaal onrechtmatigheden Waarvan acceptabel Waarvan niet-acceptabel

(* € 1.000) € 14.453 € 50 €0

€0 € 14.503 € 14.453

Onderdeel

Uitvoerder

Wijze van uitbesteding

Bepaling last boekjaar

Uitkeringen (Participatiewet)

Zaffier

Delegatie

Voorschot o.b.v. begroting & afrekening op basis van werkelijke lasten

Werkdeel (WSW)

Zaffier

Delegatie

Voorschot o.b.v. begroting & afrekening op basis van werkelijke lasten

Jeugdwet

Zelfstandig

N.v.t.

Afrekening op basis van werkelijke lasten

WMO

Zelfstandig

N.v.t.

Afrekening op basis van werkelijke lasten

PGB’s

Sociale verzekeringsbank

Mandatering

Afrekening op basis van werkelijke lasten

€ 50

€ 736

€ 15.239 € 14.453 € 786

De totale onrechtmatigheden komen uit op € 0,8 miljoen. Bruto bedragen de onrechtmatigheden € 15,2 miljoen. Dit is boven de verantwoordingsgrens van € 6,8 miljoen en daarmee heeft Gemeente Dijk en Waard onrechtmatig gehandeld in 2025. Dit is getrouw gerapporteerd in de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening.

pagina | 22

4. Belangrijkste bevindingen Jeugdwet en Wmo (zorg in natura) Voor de uitvoering van de Jeugdzorg en Wmo heeft de gemeente Dijk en Waard samen met andere gemeenten op regionaal niveau via Netwerkorganisatie Regio Alkmaar contracten afgesloten met de zorgaanbieders. Via deze netwerkorganisatie wordt gezamenlijk zorg ingekocht. De betreffende gemeente is daarbij zelf verantwoordelijk voor het vaststellen van de prestatielevering.

•

WMO: Ultimo 2025 is voor € 1,3 miljoen (2024: € 1,6 miljoen) aan verantwoorde lasten geen productieverantwoording met goedkeurende controleverklaring ontvangen. Door het ontbreken van deze verantwoordingen zijn desbetreffende lasten onzeker.

Met de grote zorgaanbieders (verleende zorg > € 200.000) is afgesproken dat zij een controleverklaring verstrekken over de juistheid en volledigheid van de ingediende declaraties in het boekjaar conform het landelijke controleprotocol. Deze controleverklaringen zijn nodig om zekerheid te krijgen dat alle uitgevoerde zorg met een juiste indicatie en tegen de juiste prijs aan een inwoner van de gemeente Dijk en Waard is geleverd. In voorgaande jaren hebben wij vastgesteld dat Gemeente Dijk en Waard ten aanzien van het aspect prestatielevering in zeer grote mate afhankelijk is van de productieverantwoordingen (met bijbehorende controleverklaringen) van zorgaanbieders voor zorg in natura (ZIN). Ook voor 2025 is dit het geval. Begin 2026 hebben wij de gesprekken met de organisatie hervat om mogelijkheden te bespreken om minder afhankelijk te worden van de controleverklaringen van zorgaanbieder. Dit loopt parallel met een traject vanuit het Ketenbureau I-Sociaal Domein om de onzekerheid omtrent de levering van zorg terug te dringen. Zowel wij, als de business controller Sociaal Domein van Gemeente Dijk en Waard, nemen deel aan dit traject. Op deze manier hopen we richting 2026 zichtbare stappen te hebben gezet met elkaar. We willen benadrukken dat de organisatie hier hard aan werkt en serieus mee bezig is.

Er zijn intern al vele goede stappen gezet maar het is nu vooral onderzoeken in hoeverre wij als accountant kunnen steunen op deze interne initiatieven. Voor boekjaar 2025 hebben wij gesteund op de productieverantwoordingen (met bijbehorende controleverklaringen). • Jeugdwet: Ultimo 2025 is voor € 2,1 miljoen (2024: € 2,9 miljoen) aan verantwoorde lasten geen productieverantwoording met goedkeurende controleverklaring ontvangen. Door het ontbreken van deze verantwoordingen zijn de desbetreffende lasten onzeker.

pagina | 23

4. Belangrijkste bevindingen Overige aandachtsgebieden (vervolg) Eigen bijdrage WMO Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding, zorg in natura of een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van de WMO een eigen bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd door het CAK. De informatie van het CAK (om privacy redenen beperkt) is ontoereikend om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen. Dit betekent dat door de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen. De gemeente Dijk en Waard heeft deze onzekerheid in de jaarrekening 2025 toereikend toegelicht.

Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in opzet en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd. Wij achten de waardering en de toelichting op de schattingsonzekerheden aanvaardbaar en vinden de veronderstellingen redelijk.

PGB’s Ook op de uitgaven via de Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB) zit een onzekerheid van € 1,0 miljoen. De SVB heeft zelf over 2025 geen goedkeurende verklaring bij de verantwoording PGB-stromen Jeugdwet en WMO ontvangen. Hierdoor is vanuit de SVB geen 100% zekerheid over de nauwkeurigheid en rechtmatigheid van de persoonsgebonden budgetten. Daarnaast blijft het de verantwoordelijkheid van de gemeente zelf om de prestatielevering ten aanzien van de PGB-bestedingen vast te stellen. De gemeente heeft voor boekjaar 2025 geen aanvullende werkzaamheden verricht of de kosten nauwkeurig en rechtmatig verantwoord zijn. Derhalve zijn deze uitgaven als onzekerheid opgenomen. Waardering van de grondexploitaties De waardering van de grondexploitaties is gebaseerd op diverse schattingen en aannames. De schattingsonzekerheid is door alle externe ontwikkelingen de afgelopen jaren hoog en vormt daarom een belangrijk aandachtsgebied in onze controleaanpak. De hogere onzekerheid en volatiliteit in de gehanteerde aannames kan doorwerken in het verwachte eindresultaat en de waardering van uw grondexploitaties. Deze hogere mate van onzekerheid maakt het belangrijker om een adequate toelichting op te nemen in de jaarrekening.

pagina | 24

4. Belangrijkste bevindingen Overige aandachtsgebieden (vervolg) Ten opzichte van 31 december 2024 is de boekwaarde van de post grondexploitatie gewijzigd van € 7,2 miljoen naar € 8 miljoen. De wijziging van de boekwaarde gedurende 2025 is als volgt samen te vatten:

(x € 1.000)

2025

2024

Boekwaarde per 1 januari

16.616

31.984

Investeringen

11.722

15.261

Grondverkopen

-22.000

-43.251

Tussentijdse winstneming

9.150

8.409

Inbreng vanuit MVA

3.898

4.213

Totaal

19.386

16.616

Verliesvoorziening

-11.420

-9.451

7.966

7.165

Boekwaarde per 31 december

In Breekland is er in 2025 een groot deel van de grond verkocht ten opzichte van 2024. Het positieve resultaat van Westerdel heeft voornamelijk betrekking op meerwaarde van grondopbrengsten. De parameters voor de grondexploitaties De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door uw gemeente gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst.

In 2025 zien wij een stijging in de boekwaarde. Het verschil wordt voornamelijk veroorzaakt door de lagere grondverkopen ten opzichte van 2024. Voorgaand jaar waren er in exploitatie de Draai(22mln) en Heerhugowaard Zuid (13mln) hoge grondverkopen. In 2025 is dat veel minder. De verliesvoorziening bedraagt per 31 december 2025 € 11,4 miljoen (2024: € 9,5 miljoen). De toename komt voornamelijk door het inbrengen van de boekwaarde van enkele gemeentelijke percelen in GREX Oostrand en diverse investeringen die moeten leiden tot meer kwaliteit in het exploitatiegebied Over 2025 bedraagt de winstneming € 9,1 miljoen (2024: € 8,4 miljoen). Dit is een lichte stijging t.o.v. 2024. In 2025 zit de winstneming voornamelijk in Westerdel en Breekland.

pagina | 25

4. Belangrijkste bevindingen Overige aandachtsgebieden (vervolg) Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in opzet en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd. Wij achten de waardering en de toelichting op de schattingsonzekerheden aanvaardbaar en vinden de veronderstellingen redelijk. Parameters Rente Disconteringsvoet Kostenstijging Opbrengstenstijging

MPG 2025

MPG 2024

Schatting 2025

Schatting 2024

0,50%

0,65%





2%

2%





2,5%-3%

2,5%-3%





1-2%

1-2%





Disconteringsvoet De disconteringsvoet die moet worden gehanteerd in de berekening van de contante waarde ten behoeve van het treffen van een verliesvoorziening voor negatieve grondexploitaties is door de commissie BBV voor alle gemeenten gelijkgesteld aan het maximale meerjarig streefpercentage van de Europese Centrale Bank voor inflatie binnen de Eurozone (2%). Dit percentage is door de gemeente correct toegepast, waardoor wij deze parameter kwalificeren als evenwichtig.

Kostenstijging Voor 2025 is gerekend met een kostenstijging van 3%. Voor de langdurige kostenstijging is gerekend met 2,5%. Wij hebben een memo ontvangen met onderbouwing van de kostenstijging, inclusief benchmarks. Op basis van deze benchmarks lijkt een kostenstijging van 3% voor 2025 en 2,5% langdurig realistisch. Opbrengstenstijging Voor de opbrengstenstijging wordt gerekend tussen de 1% en 2%, dit is afhankelijk van het project waarbij voor sommige projecten al een prijs is overeengekomen voor gronduitgifte. De inschatting is licht hoger dan voorgaand jaar. Op basis van parameteradvies uit benchmark analyses achten wij deze parameter evenwichtig ingeschat. Rekenrente Het college rekent binnen de huidige grondexploitaties met een toekomstige rekenrente van 0,50% (2024: 0,65%). De rekenrente is gebaseerd op de huidige leningenportefeuille van gemeente Dijk en Waard. Deze grondslag is in overeenstemming met de notitie grondexploitatie en de bepaling in de notitie rente van de commissie BBV. Wij achten deze parameter evenwichtig.

pagina | 26

4. Belangrijkste bevindingen Overige aandachtsgebieden (vervolg) Programmering & planning Tijdens controle 2025 hebben wij op basis van een risicogerichte aanpak de fasering van de grondexploitaties gecontroleerd. Hierbij is gekeken of de fasering zoals opgenomen in de grondexploitatie een realistisch beeld geeft, en of hier tevens externe factoren zijn meegenomen. Vanuit onze werkzaamheden hebben wij hier geen bijzonderheden in geconstateerd. Pensioenen wethouders Vanaf 1 januari 2028 worden pensioenen van politieke ambtsdragers (o.a. wethouders) overgedragen aan het ABP in het kader van de Wet toekomst pensioenen (Wtp). Uit onderzoek van BZK, VNG, IPO en Unie van Waterschappen blijkt dat de benodigde overdrachtswaarde per 1 januari 2025 gemiddeld 10–20% hoger ligt dan de huidige voorzieningen. Over de impact op de jaarrekening 2025 heeft de Commissie BBV hierover de volgende uitspraak gepubliceerd: • Gemeenten die hebben deelgenomen aan het onderzoek moeten per 31 december 2025 de voorziening en eventuele kapitaalverzekeringen aanpassen aan de prognose van het benodigd vermogen (op basis van inkoop Wtp bij ABP). • Gemeenten die niet deelnamen aan het onderzoek moeten hun berekening analoog onderbouwen. • • •

De voorziening dient jaarlijks te worden herzien tot het moment van overdracht. In de jaarrekening moet een toelichting worden opgenomen over schattingsonzekerheden. Eventuele vrijval kan worden toegevoegd aan een bestemmingsreserve om toekomstige dotaties te dekken.

Wij hebben vastgesteld dat: • Gemeente Dijk en Waard niet heeft deelgenomen aan het onderzoek. De voorziening per datum jaareinde bedraagt €10,2 miljoen. Deze is gebaseerd op een door de organisatie zelf opgestelde berekening, waarbij gebruik is gemaakt van bestaande APPA-grondslagen wegens beperkte beschikbaarheid van ABP-rekengrondslagen. De berekening is afgestemd met een externe actuaris en aanvullend gecontroleerd, waardoor deze binnen de gehanteerde aannames als zorgvuldig kan worden beschouwd. Gezien de onzekerheden in gehanteerde uitgangspunten en mogelijke toekomstige wijzigingen adviseren wij om deze berekening jaarlijks te herijken

pagina | 27

4. Belangrijkste bevindingen Overige aandachtsgebieden (vervolg) Onderbouwing prestatielevering inkopen Vanuit de procesgesprekken tijdens de interimcontrole, maar ook op basis van onze ervaringen in voorgaande boekjaren, is gebleken dat eerste en tweedelijns medewerkers in sommige gevallen moeite hebben met het aantonen van de prestatielevering. Wij hebben daarom dit als aandachtspunt opgenomen in onze controle. Voor onze steekproef op de bedrijfskosten, investeringen op de materiele vaste activa en vermeerderingen in de GREX hebben wij voor alle items onderbouwing gekregen voor de prestatie, waarbij wij hebben vastgesteld dat de prestatie is geleverd. Stukken die wij hebben ondervangen zijn onder andere eindrapporten, overeenkomsten, foto’s en proces verbalen. Wel merken wij op dat de vastlegging van de prestatielevering. Wij constateren dat in sommige gevallen de onderbouwing van de prestatielevering minder kritisch is beoordeeld dan op basis van wet- en regelgeving en interne richtlijnen mag worden verwacht. Een zorgvuldige vastlegging en toetsing van de geleverde prestaties vormt een essentieel onderdeel van een rechtmatige en doelmatige besteding van publieke middelen. Het onvoldoende kritisch beoordelen van deze onderbouwing kan het risico vergroten op onrechtmatige uitgaven.

Wij adviseren de gemeente daarom om de Handreiking Vastlegging en onderbouwing prestatielevering bij inkopen door decentrale overheidsorganisaties (2020) nadrukkelijker te borgen binnen de bestaande processen en procedures. Dit houdt in dat de uitgangspunten en richtlijnen uit deze handreiking structureel worden toegepast bij de beoordeling en vastlegging van geleverde prestaties. Daarnaast bevelen wij aan om medewerkers hier actief over te informeren en, waar nodig, aanvullende instructies of training te verzorgen, zodat een consistente en voldoende kritische toepassing in de praktijk wordt gewaarborgd.

pagina | 28

4. Belangrijkste bevindingen Schattingsposten in de jaarrekening Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen en licht deze toe in de jaarrekening. Wij hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2025 beoordeeld en gecontroleerd. De belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreffen:

Schatting

Beoordeling 2025

Beoordeling 2024

Onze zienswijze m.b.t. significante kwalitatieve aspecten en de (mogelijk) kwantitatieve omvang

Waardering van (im)materiële vaste activa

Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de (im)materiële vaste activa een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw (im)materiële vaste activa.

De waardering van de langlopende vorderingen

Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de langlopende vorderingen een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw langlopende vorderingen.

De waardering van grondexploitaties

Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitatie een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties.

De waardering van debiteuren en vorderingen

Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de vorderingen een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw vorderingen.

De waardering van de voorzieningen

Ten aanzien van de voorziening groot onderhoud hebben wij voorgaand jaar reeds gerapporteerd dat de omvang van de voorziening afwijkt ten opzichte de onderliggende onderhoudsplannen. In 2025 hebben de activiteiten in de meerjarenonderhoudsplannen voor groot onderhoud beoordeeld en getoetst aan de hand van de notitie materiele vaste activa. Op basis daarvan bleek dat er een aantal activiteiten waren opgenomen die niet opgenomen mochten worden in de voorziening en dat de voorziening te hoog waren gewaardeerd, zie ook pagina 20. Wij hebben de bevindingen gecommuniceerd met het management en deze heeft in het boekjaar tot een controleverschil geleid.

pagina | 29

4. Belangrijkste bevindingen Het jaarverslag bevat alle verplichte elementen In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar. De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen dus niet onder de controle van de jaarrekening. Primair object van de accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening, waaronder de staat van baten en lasten met toelichting en de balans met toelichting, zoals in de jaarstukken 2025 is opgenomen. Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720 is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening. Element jaarverslag

Vereisten BBV Verenigbaar

Paragrafen

Onze waarneming Uw jaarverslag bevat in materiële zin de vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en 26 BBV. De cijfers van de verbonden partijen zijn nog niet in alle gevallen beschikbaar. Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening en stemt overeen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden. Alle verplichte paragrafen zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau. Met ingang van begrotingjaar 2025 is het verplicht een paragraaf “openbaarheid” op te nemen. Hier voldoet Gemeente Dijk en Waard aan.

Informatiewaarde

De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse tussen het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.

Incidentele baten en lasten

De toelichting op de incidentele baten en lasten voldoet aan de eisen vanuit het BBV.

Fraude

Fraude en de frauderisicoanalyse is een steeds belangrijker thema. We adviseren u in de paragraaf bedrijfsvoering te rapporteren over de frauderisicoanalyse en de actualisatie daarvoor elk jaar.

pagina | 30

4. Belangrijkste bevindingen SiSa-bijlage bevat ongecorrigeerde verschillen Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2025. Wij constateren een duidelijke verbetering in de aanlevering van de opgevraagde stukken in het kader van de SiSa-regelingen. Voor een aantal regelingen heeft vooraf afstemming plaatsgevonden en heeft vooraf met ons afstemming plaatsgevonden over de aan te leveren documentatie. Dit heeft bijgedragen aan een efficiënte uitvoering van de controle van de SiSa-regelingen. Wij adviseren de gemeente deze werkwijze te continueren voor de controle van het volgende boekjaar. De hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden: • € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is. • 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is. • € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is. Voor geen van de regelingen is deze tolerantie overschreden. Wel hebben wij geconstateerd dat de “nog te besteden rijksmiddelen” onder de overlopende passiva te hoog staat gepresenteerd met € 620.000.

Aangezien deze correctie laat in het proces door ons is gecommuniceerd, is deze niet meer verwerkt in de finale versie van de jaarstukken. Wij hebben deze opgenomen in bijlage B als ongecorrigeerde afwijking. De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSa-bijlage. In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar het CBS.

pagina | 31

4. Belangrijkste bevindingen Bezoldiging is niet strijdig met WNT

•

Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Gedurende 2025 is de gemeentesecretaris uit dienst getreden en is een waarnemend gemeentesecretaris benoemd.

• •

De (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn toegelicht in de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen. Geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante transacties met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude. Geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet is nageleefd.

Naar aanleiding van onze werkzaamheden was geconstateerd dat de berekening van de bezoldiging en de uitkering wegens beëindiging voor de gemeentesecretaris niet correct was verantwoord. Wij hebben de gemeente verzocht om een nieuwe berekening op te stellen en dit te corrigeren in de jaarrekening. In de definitieve jaarrekening is dit gecorrigeerd. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2025 niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere organisatie c.q. nevenactiviteiten hebben die onder de WNT vallen) overigens geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant. De WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en zo nodig handhavend optreden.

Verbonden partijen zijn toereikend weergegeven Tijdens onze controle besteden wij specifieke aandacht aan de transacties met verbonden partijen van gemeente Gemeente Dijk en Waard. In het kader van onze controle hebben wij vastgesteld dat:

pagina | 32

5. Overige onderwerpen

5. Overige onderwerpen Naleving wet- en regelgeving en overige Wij hebben de verplichting de gemeenteraad te informeren over illegale handelingen waarbij het hoger kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg kunnen hebben. Gedurende de controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of vermoedelijke nietnakoming van wet- en regelgeving.

• •

Wij hebben een gegevensgerichte steekproef uitgevoerd op de overige bedrijfskosten en hierbij hebben wij vastgesteld dat de prestatie is geleverd door de tegenpartij op basis van de aangeleverde prestatieverklaringen. Wij hebben een gegevensgerichte steekproef uitgevoerd op de grondaankopen en – verkopen waarbij wij hebben vastgesteld dat de juiste procedure is gevolgd.

Corruptie- en omkopingsrisico Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden, de transparantie over marktprijzen niet in alle gevallen voldoende is om te beoordelen en frequent zaken gedaan wordt met andere corruptiegevoelige sectoren (vastgoed, constructie, infrastructuur et cetera). Hierdoor hebben wij dit als aandachtspunt in onze controle meegenomen. Corruptie is een wereldwijd probleem waarbij het uw verantwoordelijkheid is om corruptie binnen uw gemeente te voorkomen. Onze beroepsregels zijn in de praktijkhandreiking “Corruptie, werkzaamheden van de accountant” verder aangescherpt, hetgeen tot aanvullende werkzaamheden heeft geleid. Gemeente Dijk en Waard beschikt over beschreven procedures ten aanzien van de samenwerking met derden en een intern inkoop- en aanbestedingsbeleid aangevuld met trainingen voor de juiste mindset van de medewerkers. Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van dit risico ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren: • Gemeente Dijk en Waard voert zelf werkzaamheden uit om te controleren dat de aanbestedingen conform de geldende Europese aanbestedingsregels en de Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed.

Wij hebben deze werkzaamheden gecontroleerd, waarbij wij alle contracten met een besteding > € 221.000 integraal hebben gecontroleerd.

pagina | 34

5. Overige onderwerpen Corruptie- en omkopingsrisico (vervolg)

Kwaliteitsborging

•

Baker Tilly heeft diverse organisatorische maatregelen getroffen om haar onafhankelijkheid en die van haar medewerkers te waarborgen. Deze maatregelen omvatten onder meer: • Jaarlijkse bevestiging van onafhankelijkheid door partners, professionals en ondersteunende stafdiensten; • Cliënt- en opdrachtacceptatieprocedures, waaronder de beoordeling of er sprake is van mogelijk conflicterende diensten; • In- en extern kwaliteitsonderzoek;

Wij hebben een gegevensgerichte steekproef uitgevoerd op de uitgaande subsidies en vastgesteld dat deze zijn verstrekt in overeenstemming met de geldende interne wet- en regelgeving. • Wij hebben tijdens procesgesprekken navraag gedaan naar onregelmatigheden. Hierbij is door alle medewerkers ontkennend gereageerd. • Wij hebben de inschatting van corruptie en frauderisico’s besproken met de Concerncontroller. Hierbij hebben wij geen andere inzichten opgedaan. Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.

Continuïteit Als onderdeel van de vereisten voor de controleverklaring hebben wij ook de continuïteitsveronderstelling getoetst. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Dijk en Waard een sluitend structureel resultaat heeft begroot voor 2025. Daarnaast geven de financiële kengetallen inclusief het weerstandsrisico geen reden tot twijfel of de gemeente haar activiteiten in continuïteit kan voortzetten. De gemeente Dijk en Waard kent een gezonde financiële positie. Wij stemmen daarom in met het hanteren van het continuïteitsbeginsel voor het opstellen van de jaarrekening.

Bevestiging onafhankelijkheid Wij zijn van mening dat wij onafhankelijk hebben gefunctioneerd en dat de objectiviteit van onze oordeelsvorming niet is aangetast, in overeenstemming met de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en artikel 24a van de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta). Hierbij bevestigen wij dat wij geen geschenk en/of een persoonlijke uiting van gastvrijheid van uw gemeente hebben ontvangen met een waarde van meer dan honderd euro.

pagina | 35

5. Overige onderwerpen Kwaliteitsborging (vervolg) •

Twee registeraccountants betrokken bij wettelijke controleopdrachten.

Samenwerking met interne accountantsdienst/andere accountants Voor de jaarrekening van de gemeente Dijk en Waard maken wij gebruik van diverse verbonden partijen/gemeenschappelijke regelingen en uitvoeringsorganisaties, dit zijn: - Publieke Sector Accountants B.V. voor de controle van Gemeenschappelijke Regeling Zaffier, relevant voor de controle op de verantwoording van de participatiewet. - Flynth Adviseurs en Accountants B.V. voor de controle van Cocensus, relevant voor de controle op de belastingopbrengsten.

De samenwerking met Publieke Sector Accountants B.V. ten aanzien van de participatiewet is van significant belang in het kader van de jaarrekeningcontrole. Wij hebben bij de accountants een review uitgevoerd op hun werkzaamheden op 17april 2026. Uit deze review zijn geen bijzonderheden gekomen. Met Flynth Adviseurs en Accountants B.V. hebben wij een overleg gehouden op 22 mei 2026. Hierbij hebben de werkzaamheden en uitkomsten besproken Ook hier zijn geen bijzonderheden uitgekomen.

Schriftelijke bevestigingen Wij hebben aan de gemeentesecretaris een schriftelijke bevestiging gevraagd in het kader van onze controle. Deze bevestiging heeft betrekking op de verantwoordelijkheid van het college voor het opstellen van de jaarrekening, voor het volledig verantwoorden van transacties en voor het aan ons verschaffen van alle relevante informatie.

pagina | 36

6. Actualiteiten

6. Actualiteiten Bijdrage accountant inwerkprogramma nieuwe gemeenteraad In maart 2026 hebben de gemeenteraadsverkiezingen plaatsgevonden. Met het oog op de samenstelling van een nieuwe raad dragen wij als accountant graag bij aan een goede en zorgvuldige start van de nieuwe raadsperiode.

Door het toepassen van deze handreiking kunt u niet alleen beter onderbouwde keuzes maken, maar ook ervaringen met andere gemeenten uitwisselen en van elkaar leren. De handreiking is te vinden op de website van Bouwstenen voor Sociaal: Handreiking Kapitaalgoederen.

In overleg met de Griffie verzorgen wij op 8 oktober 2026 een workshop aan de nieuwe gemeenteraad. De precieze invulling van deze workshop is nog nader te bepalen. Dit stemmen wij graag verder af met de Griffie en de Audit Commissie om op deze manier optimaal invulling te geven aan het inwerkprogramma van de nieuwe gemeenteraad.

Handreiking kapitaalgoederen: onmisbaar voor toekomstbestendig gemeentelijk vastgoed De maatschappelijke waarde van gemeentelijk vastgoed is enorm: het biedt ruimte voor onderwijs, sport, cultuur en ontmoeting. Veel gemeenten staan voor forse (financiële) uitdagingen vanwege onderhoud en verduurzaming in de toekomst. Inzicht in de lange termijn investeringen die nodig zijn om gebouwen duurzaam, veilig en betaalbaar te houden is hierbij essentieel. Zeker nu de eisen rondom duurzaamheid steeds strenger worden en gemeenten voor grote financiële en maatschappelijke opgaven staan adviseren wij u om de toekomstige (financiële) noodzakelijke investeringen in kaart te brengen. De handreiking kapitaalgoederen van Bouwstenen voor Sociaal biedt een praktisch format en heldere toelichting om het gemeentelijk vastgoed structureel in beeld te brengen. Bouwstenen voor Sociaal is een platform voor maatschappelijk vastgoed. Samen met mensen uit het veld denken zij na over ontwikkelingen binnen dit maatschappelijke vastgoed. Eén van de thema's waar Bouwstenen aandacht aan schenkt is de 'grip op toekomstige investeringen' en de verduurzamingsopgave. Bouwstenen heeft Baker Tilly gevraagd om vanuit ons vakgebied mee te helpen met de handreiking kapitaalgoederen.