Accountantsverslag 2024 Gemeente Dijk en Waard
Tekst van het document
Accountantsverslag Gemeente Dijk en Waard Boekjaar 2024
Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad van de gemeente Dijk en Waard Parelhof 1 1703 EZ Heerhugowaard Onderwerp: Accountantsverslag 2024 Kenmerk: Definitief 7 juli 2025 Geachte leden van de gemeenteraad,
In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2024 van gemeente Dijk en Waard, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging d.d. 15 augustus 2024, bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan. Het accountantsverslag bevat de bevindingen en conclusies naar aanleiding van onze werkzaamheden. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met de portefeuillehouder financiën en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie.
Op 7 juli 2025 hebben wij u gemachtigd om onze controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2024.
Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten.
Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) N.V.
R.P. Hoogeveen Director Audit
pagina | 2
Inhoud 1. Bestuurlijke samenvatting 2. Opdracht, scope en uitkomsten 3. Financiële positie 4. Belangrijkste bevindingen 5. Overige onderwerpen 6. Actualiteiten 7. Bijlagen
pagina | 3
1
Bestuurlijke samenvatting
1. Bestuurlijke samenvatting Onze samenwerking het afgelopen jaar
•
Wij hebben het verloop van de controle als zeer prettig ervaren. Bij aanvang van de controle
Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle opzichten nageleefd in 2024. Gemeente Dijk en Waard heeft ervoor gekozen de rechtmatigheidsverantwoording in de
waren veel stukken beschikbaar en van goede kwaliteit. Medewerkers waren goed beschikbaar
jaarrekening en de toelichting hierop in de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn
voor onze vragen. Wel zien wij nog verbeterpunten voor de oplevering van de SiSa-regelingen
van het jaarverslag.
en de rechtmatigheidsverantwoording. Ten aanzien van de migratie naar Zorgned zijn wij pas in een later stadium betrokken. Op een later moment gaan wij een evaluatie plannen om deze verbeterpunten te bespreken.
Opdracht, scope en uitkomsten •
•
Controleverschillen Ten opzichte van de eerste concept versie van de jaarrekeningen zijn nog een aantal correcties doorgevoerd, met name gerelateerd aan nog te ontvangen facturen en de voorzieningen.
De opdracht is uitgevoerd conform de met u gemaakte afspraken en omvat de controle van de jaarrekening over boekjaar 2024.
In lijn met voorgaande jaren constateren wij dat niet voor alle lasten met betrekking tot het
De bij de jaarrekeningcontrole gehanteerde materialiteit bedraagt € 3,5 miljoen voor fouten
sociaal domein (Jeugdzorg, WMO en PGB) de Gemeente Dijk en Waard de prestatielevering
en € 10,6 miljoen voor onzekerheden in overeenstemming met het Besluit
kan vaststellen. De onzekerheid in de controle bedraagt € 5,2 miljoen. Voor meer toelichting
Accountantscontrole Decentrale Overheden. Bij het rapporteren van afwijkingen is een
verwijzen wij naar hoofdstuk 4. De ongecorrigeerde controleverschillen hebben wij opgenomen
grensbedrag gehanteerd van € 100.000, waarmee wij aansluiten bij de door de Raad
in bijlage B.
vastgestelde rapporteringstolerantie. •
•
Op 7 juli 2025 hebben wij een goedkeurende controleverklaring verstrekt bij de jaarrekening
Onze risico-inschatting
2024 voor de getrouwheid van de jaarrekening.
Als onderdeel van onze controle hebben wij de volgende frauderisico’s geïdentificeerd:
Het jaarverslag is in lijn met NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in
•
materiële zin aan de laatste actuele voorschriften.
Risico op een afwijking van materieel belang als gevolg van doorbreking van interne beheersingsmaatregelen door het management;
pagina | 5 pagina | 5
1. Bestuurlijke samenvatting Onze risico-inschatting (vervolg)
lijn met het onderliggende plan. Dit wordt mogelijk extra relevant vanwege de begrote
•
tekorten in de komende jaren.
Onrechtmatige onttrekking van liquide middelen, als gevolg van onterechte mutaties in crediteurstamgegevens, handmatig aanpassen van de betaalbatch of onterechte handmatige
•
•
Tijdens de dossierreview bij de accountant van Zaffier hebben wij begrepen dat aan het
betalingen;
bestuur van Zaffier meerdere aanbevelingen zijn gedaan om de interne beheersingsomgeving
Overlopende passiva dan wel voorzieningen zijn onterecht verantwoord doordat de hieronder
verder te verstevigen. Op basis van gesprekken met Gemeente Dijk en Waard begrijpen wij
opgenomen schulden niet bestaan om zodoende resultaten te beïnvloeden door het
dat er periodiek overleg is met verbonden partijen, maar dat het wel de voorkeur heeft het
management.
bestuur voldoende vrijheid te geven. Dit begrijpen wij, maar wij willen aanraden om kennis te
Wij hebben onze werkzaamheden kunnen uitvoeren als gepland en daarmee geconcludeerd dat
nemen van de rapportages van de externe accountant van verbonden partijen en waar nodig,
de risico’s zich niet hebben voorgedaan in 2024. Voor meer details verwijzen wij naar
te monitoren dat opvolging wordt gegeven aan bevindingen bij deze verbonden partijen.
hoofdstuk 4.
•
Afgelopen jaar heeft Gemeente Dijk en Waard onrechtmatig gehandeld. De Raad heeft besloten om lastenoverschrijdingen acceptabel te vinden mits deze worden toegelicht in de
Belangrijkste aanbevelingen vanuit onze controle
jaarrekening. De Raad beperkt hiermee haar eigen budgetrecht. We willen de Raad vragen
Vanuit onze controle hebben wij een aantal aanbevelingen, die wij willen meegeven voor de
dit te evalueren.
toekomst: •
Wij hebben gemerkt tijdens onze werkzaamheden dat er materiële verschillen bestaan tussen
Overige aandachtsgebieden
de verschillende meerjarenonderhoudsplannen (MJOP) en de hoogte van de getroffen
In ons controleplan hebben wij meerdere aandachtsgebieden geïdentificeerd.
voorziening, voornamelijk bij Wegen, Kunstwerk en Waterhuishouding en
•
Onnauwkeurige of onvolledige rechtmatigheidsverantwoording.
Sportaccommodaties. Wij willen de Raad sterk aanraden om hierover met het college en de
•
Onnauwkeurige verantwoording van de lasten Participatiewet, WMO en Jeugd.
organisatie in gesprek te gaan en de voorziening bij te stellen naar een passende hoogte in
pagina | 6 pagina | 6
1. Bestuurlijke samenvatting Overige aandachtsgebieden (vervolg)
wij het om aan te geven dat wij nog mogelijkheden zien tot het verbeteren van de
•
Waardering van de GREX
samenwerking tussen IT, VIC en Concerncontrol. Wij zien hier nog onvoldoende
•
Onderbouwing prestatielevering bedrijfskosten
samenwerking, terwijl de digitale wereld van nu hier wel om vraagt.
•
Onderhoudsvoorzieningen
•
SiSa-verantwoording
“overige aandachtsgebieden”. Het gebruik van GREX manager wordt door ons controleteam
•
Toekomstige financiële situatie
als heel positief ervaren. Ook is het kennisniveau van medewerkers over de financiële
•
GREX: Met betrekking tot de waardering van GREX hebben wij geen bevindingen, zie ook
Voor deze onderwerpen hebben wij onze werkzaamheden kunnen uitvoeren zoals beschreven in
verwerking van GREX hoog. Hierdoor zie je dat geprojecteerde kosten en opbrengsten
het controleplan. Met betrekking tot de verantwoording van de lasten WMO en Jeugd
betrouwbaar tot stand komen en de winstneming of verliesvoorziening getrouw wordt
rapporteren wij een onzekerheid, zoals op pagina 5 opgenomen. Op de overige punten hebben
gerapporteerd.
wij geen bevindingen geconstateerd. Voor meer details verwijzen wij naar hoofdstuk 4.
Voor meer details verwijzen wij naar hoofdstuk 4.
Speerpunten audit commissie
WNT
Vanuit de audit commissie hebben wij een aantal speerpunten meegekregen:
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 in overeenstemming zijn met de Wet
1. Analyse over het volwassenheidsniveau en de ontwikkeling van de interne beheersing
normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2024 van de gemeente Dijk en Waard
binnen Gemeente Dijk en Waard in vergelijking met andere gemeenten. 2. Diepgaande aandacht voor de IT omgeving en de waardering van de grondexploitaties.
voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Voor meer details verwijzen wij naar hoofdstuk 4.
Speerpunt 1 hebben wij gerapporteerd in de management letter. Met betrekking tot speerpunt 2 merken wij het volgende op: •
IT omgeving: in onze management letter hebben wij gerapporteerd over de inrichting van de IT omgeving. Hierbij constateerden wij dat verbetering hierin mogelijk is. Belangrijker vinden
pagina | 7 pagina | 7
1. Bestuurlijke samenvatting Schattingsposten
Huidige financiële positie
Schattingselementen zien wij met betrekking tot waardering materiële vaste activa,
Het boekjaar 2024 sluit met een financieel resultaat van € 12,1 miljoen (voordelig). De totale
vorderingen, grondexploitaties, voorzieningen en langlopende vorderingen. Wij concluderen dat
vermogenspositie van de gemeente bedraagt
de schattingsgronden aanvaardbaar zijn. Voor meer details verwijzen wij naar hoofdstuk 4.
€ 124,2 miljoen (2023: € 116,6 miljoen) met een solvabiliteitsratio van 35% (2023: 34%). De vermogenspositie is dan ook zeer gezond te noemen. De begroting voor komende jaren laat
SiSa
een negatief resultaat zien, waarbij deze groeit van een begroot negatief resultaat van
Na onze controle resteren geen ongecorrigeerde controleverschillen (fouten en/of
€ 4,8 miljoen in 2025 naar
onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage. Wij hebben aanvullende tijd
€ 13,7 miljoen in 2028. Het college concludeert in de paragraaf weerstandvermogen en
besteed aan de controle van de SiSa-verantwoording door gebrekkige oplevering en veel
risicobeheersing dat de weerstandscapaciteit toereikend is.
correcties. Wel zien wij overigens dat de oplevering is verbeterd ten opzichte van voorgaand jaar. Voor volgend jaar willen we samen met de gemeente kijken hoe de oplevering nog verder kan worden verbeterd.
pagina | 8 pagina | 8
2
Opdracht, scope en uitkomsten
2. Opdracht, scope en uitkomsten Onze samenwerking het afgelopen jaar
Met de opdrachtbevestiging van d.d. 15 augustus 2024 heeft u ons opdracht gegeven tot het
Inmiddels is dit ons derde jaar als accountant van Gemeente Dijk en Waard en hebben wij
controleren van de jaarrekening 2024. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in
wederom het verloop van de controle als zeer prettig ervaren. Bij aanvang van de controle waren veel stukken beschikbaar en van goede kwaliteit. Wel zien wij nog verbeterpunten
deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Voor een nadere toelichting
voor de oplevering van de SiSa-regelingen. Ook de rechtmatigheidsverantwoording hebben wij zeer laat in het proces ontvangen.
verwijzen wij tevens naar het op 27 september 2024 door ons uitgebrachte controleplan.
Gedurende de controle hebben wij goed contact gehad met de verschillende medewerkers
Overzicht toleranties
en ook de wekelijkse status updates hebben wij als fijn ervaren. Wat betreft de
De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is € 3,5 miljoen. Deze materialiteit sluit
samenwerking met IT zijn hier verbetermogelijkheden, bijvoorbeeld rondom de migratie van
aan op het door de gemeenteraad op 2 april 2024 vastgestelde controleprotocol over
ZorgNed. Hierbij zijn wij, naar onze mening, te laat in het migratieproces betrokken door de
boekjaar 2024.
gemeente. We zien graag dat wij bij zulke relevante onderwerpen al aan de voorkant worden Grondslag
Bedrag X € 1.000
Goedkeuringstolerantie fouten
1% lasten inclusief toevoegingen reserves
3.560
Goedkeuringstolerantie onzekerheden
3% lasten inclusief toevoegingen reserves
10.681
Rapporteringstolerantie
Op basis van de door de Raad vastgestelde rapporteringstolerantie
100
meegenomen.
Na weken van hard werken van beide kanten hebben wij de controle tijdig kunnen afronden. Op een later moment zal een evaluatie gepland worden.
Reikwijdte van de controle De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: •
Het jaarverslag (de programmaverantwoording en paragrafen)
•
De jaarrekening.
•
Bijlagen.
pagina | 10
2. Opdracht, scope en uitkomsten Overzicht toleranties (vervolg)
blijven binnen de goedkeuringstoleranties.
De toleranties voor de rechtmatigheidsverantwoording, zoals vastgelegd in uw financiële verordening, wijken beperkt af van de toleranties voor de controle op de getrouwheid. Dit
Interne beheersing
leidt ertoe dat de door het college opgestelde rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld
Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij de interne beheersing inclusief de IT-
op basis van de volgende toleranties:
omgeving, voor zover van belang voor de jaarrekeningcontrole, beoordeeld. Naar aanleiding Grondslag
Bedrag X € 1.000
Goedkeuringstolerantie fouten
3% lasten inclusief toevoegingen reserves
10.681
Rapporteringstolerantie
In lijn met het controleprotocol
100
van onze werkzaamheden hebben wij een managementletter geschreven. Deze managementletter hebben wij op 3 december gerapporteerd.
Onze werkzaamheden zijn niet gericht op het geven van een oordeel over de interne
Een goedkeurende controleverklaring
beheersing van de organisatie als geheel. De rapportage bevat daardoor niet alle
Op 7 juli 2025 hebben wij een goedkeurende controleverklaring verstrekt bij de jaarstukken
onvolkomenheden in de interne beheersing, die bij een eventueel uitgebreid en hierop
2024. De geconstateerde controleverschillen zijn gecorrigeerd in de definitieve versie van
specifiek gericht onderzoek naar voren zouden kunnen komen.
de jaarrekening.
Geautomatiseerde gegevensverwerking Wel zijn er onzekerheden met betrekking tot de prestatielevering van de Zorg in Natura
Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze bevindingen met
(ZiN) uit hoofde van de Jeugdwet ter hoogte van € 3,8 miljoen en uit hoofde van de WMO
betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde
€ 1,2 miljoen. Ook is er een onzekerheid met betrekking tot de PGB’s van € 0,8 miljoen.
gegevensverwerking in dit verslag. Wij merken op dat de jaarrekeningcontrole niet specifiek
Hiermee komt de totale onzekerheid uit op € 5,8 miljoen. De genoemde onzekerheden
gericht is op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking.
pagina | 11
2. Opdracht, scope en uitkomsten Geautomatiseerde gegevensverwerking (vervolg) In onze managementletter hebben wij een aantal attentiepunten ten aanzien van de IT-omgeving opgenomen. Onze conclusie is dat voldoende maatregelen zijn getroffen om de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking en informatievoorziening te waarborgen.
pagina | 12
3
Financiële positie
Management 3. Financiële positiesamenvatting Financiële kengetallen en signaleringswaarden per saldo onttrokken |per saldo toegevoegd
Mutatie reserves
2024
Weerstandscapaciteit
4.108
(in miljoenen Euro's) 42,9
2024
4
2023
9.465
38,2
2023 2022
MILJOEN EURO Gerealiseerd saldo baten en lasten
21.790
19.082
Gerealiseerd resultaat 12.820
7,96 MILJOEN EURO
12.063
12,06
2023
2024
25% 2022
2023
2023 2022
2023
13,9 20,9
Weerstandsratio 2023
Solvabiliteit
2024
Schuldquote
3.356
14,9
34%
MILJOEN EURO 2022
2024
2022
2022
2.707
Risico's totaal
35%
34%
7.955
23,8
2022
25% 31%
2024
2,90 2024
2,90
2023
3,00
2022
1,90
29%
2024
pagina | 14
3. Financiële positie Huidige financiële positie
Meerjarenbegroting
Het boekjaar 2024 sluit met een financieel resultaat van € 12,1 miljoen (voordelig). De totale
De meerjarenbegroting laat een niet dekkende begroting zien. Het begroot negatief resultaat loopt
vermogenspositie van de gemeente bedraagt € 124,5 miljoen (2023: € 116,6 miljoen) met een
op van € 4,9 miljoen in 2025 naar € 13,7 miljoen in 2028. Gemeente Dijk en Waard werkt aan een
solvabiliteitsratio van 34% (2023: 34%). De vermogenspositie is dan ook zeer gezond te noemen.
gezonde gemeentebegroting door bezuinigingsplannen op te stellen, waarin verschillende
Het weerstandsratio bedraagt 2,9 en dit is ruim voldoende. Op de vorige pagina wordt in een
bezuinigingsmaatregelen worden uitgewerkt. De verwachting is dat in de loop van 2025 meer
samenvattend beeld de financiële positie weergegeven.
inzichtelijk is waar de gemeente staat en dat eventuele acties tot uitdrukking gaan komen in de komende begrotingsronde.
In de toelichting op de programma’s in de jaarrekening wordt gedetailleerd een verklaring gegeven voor de afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. De totale afwijking ten
Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente
opzichte van de laatste goedgekeurde begroting is € 11,8 miljoen voordelig. De belangrijkste
Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per
afwijkingen zien toe op:
31 december 2024 volgens de jaarrekening € 124,5 miljoen.
−
Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing (€ 8,3 miljoen) door hogere bate in de grondexploitaties.
−
Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000)
Sociaal Domein (€ 2,1 miljoen voordelig) waarbij de grootste afwijking tussen realisatie en begroting gerelateerd is aan de inkomensregelingen omdat niet alle rijksbijdragen worden
150.000
geraamd vanwege een onvoorspelbaar karakter. −
Sport, cultuur, recreatie en openbare ruimte (€ 1,2 miljoen) laat een voordelig resultaat zien door hogere baten op sportaccommodaties door een niet in de begroting opgenomen
100.000
50.000
subsidie voor combinatiefuctionarissen. 0 2021 Algemene reserve
2022 Bestemmingsreserve
2023
2024 Gerealiseerd resultaat
pagina | 15
3. Financiële positie Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente (vervolg)
Hieronder hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een relatie naar de landelijke
Van de totale reserves ter hoogte van € 112,5 miljoen is € 29,2 miljoen opgenomen als
ontwikkelingen weergegeven: Gemeente
algemene reserve. Het saldo van deze algemene reserve is ten opzichte van voorgaand jaar
Landelijk
Provincie
Kengetal
2024
2023
2024 (B)
2023
2024 (B)
2023
Netto schuldquote
25%
31%
57%
38%
56%
67%
Netto schuldquote gecorrigeerd
30%
30%
51%
32%
51%
50%
Financiële kengetallen laten een gezond beeld zien De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het
Solvabiliteit
34%
34%
35%
39%
35%
61%
jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze
Grondexploitaties
2%
7%
7%
6%
2%
0%
controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet
Belastingcapaciteit
92%
93%
101%
100%
111%
81%
strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten
Structurele exploitatieruimte
2%
0%
2%
3%
1,2%
-5%
gestegen met € 6,7 miljoen. Per saldo is gedurende 2024 € 9,1 miljoen gedoteerd aan de bestemmingsreserves. Het gerealiseerde resultaat in 2024 bedraagt € 12,1 miljoen.
altijd in relatie tot elkaar worden bezien. We constateren dat de financiële kengetallen van de gemeente Dijk en Waard een Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gegeven van de financiële positie
gezond beeld laten zien. De netto schuldquote is aanzienlijk lager dan het begroot
van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een
landelijk gemiddelde en zit ruim onder de signaleringswaarde van 90%. Het kengetal
sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente
schuldquote is gestegen in 2023, maar blijft onder het landelijke gemiddelde. Daarnaast
beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling) uw financiële positie, mede in relatie tot de
zit dit percentage onder de signaleringswaarde <90% (minst risicovol). De
landelijke benchmark.
belastingcapaciteit is lager dan het landelijk gemiddelde, maar ruim voldoende. De structurele exploitatieruimte is 2% en laat daarmee zien dat Gemeente Dijk en Waard voldoende begrotingsruimte heeft om tekorten of extra lasten binnen de huidige begroting op te vangen. .
pagina | 16
3. Financiële positie Weerstandsvermogen is ruim voldoende In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente. Op basis van de inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij rekening wordt gehouden met kans
2024
2023
2022
Weerstandscapaciteit
€ 42,8 miljoen
€ 38,3 miljoen
€ 23,8 miljoen
Risico’s
€ 14,9 miljoen
€ 12,8 miljoen
€ 12,5 miljoen
2,9
3,0
1,9
Weerstandsratio
op voordoen en financiële impact, wordt berekend welk bedrag benodigd is ter dekking van de geïdentificeerde risico’s.
Weerstandsratio
Betekenis
>= 2.0
Uitstekend
Hiernaast is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven inclusief een kwalificatie van
1.4 < 2.0
Ruim voldoende
de weerstandsratio. De incidentele weerstandscapaciteit is voornamelijk opgebouwd vanuit
1.0 < 1.4
Voldoende
de algemene reserves, de structurele weerstandscapaciteit vanuit de onbenutte
0.8 < 1.0
Matig
belastingcapaciteit en de post onvoorzien. De weerstandsratio kwalificeert als “uitstekend”.
0.6 < 0.8
Onvoldoende
< 0.6
Ruim onvoldoende
De grootste door uw gemeente geïdentificeerde risico zijn: − Conjunctuur risico’s grondexploitaties − Hervormingsagenda jeugd − Netcongestie
Wij kunnen ons vinden in de risico-inschatting van Gemeente Dijk en Waard en concluderen dat deze risico’s overeenkomen met de landelijke tendenties. De weerstandsratio van 2,9 is uitstekend te noemen.
pagina | 17
3. Financiële positie Het ravijnjaar 2026
De begroting 2025-2028 laat het volgende beeld zien:
Vanaf 2026, het zogeheten ravijnjaar, dreigt een groot financieel tekort voor Nederlandse gemeenten. Het dwingt gemeenten tot moeilijke keuzes: vasthouden aan bestaande taken en voorzieningen of ingrijpende hervormingen doorvoeren.
Op 19 december 2024 is de notitie structurele baten en lasten van de commissie BBV
X € 1 miljoen
2025
2026
2027
2028
Incidenteel resultaat
-4,8
-2,3
-0,3
-5,0
Structureel resultaat
0
-11,5
-9,0
-8,7
-4,8
-13,8
-9,3
-13,7
gepubliceerd. Nieuw hierin is de mogelijkheid om het surplus van de algemene reserve in te De begrote resultaten laten een structureel sluitende begroting zien voor 2025. Vanaf 2026 is zetten als (structurele) bate in de begroting. Dit surplus is het deel dat niet nodig is voor het
een duidelijk tekort te zien van € -11,5 miljoen structureel resultaat. Hierbij is wel al rekening
afdekken van risico’s (weerstandscapaciteit). Van dit vrij besteedbare deel (surplus) kan een gehouden met toevoegingen aan de reserves. gemeente met ingang van 1 januari 2024 jaarlijks maximaal 10% inzetten voor het dekken van structurele lasten met de voorwaarde dat de solvabiliteit groter of gelijk aan 20% is en blijft. De Om als gemeenteraad de financiële impact van keuzes te kunnen bepalen is inzicht in inzet van het surplus algemene reserve (= vrije reserve) wordt door dit gebruik als structurele structurele en incidentele resultaten van groot belang. In de grafiek op de volgende pagina zijn bate bestempeld en is daarmee ook een uitzondering op de regel dat reservemutaties
de (primair) begrote en gerealiseerde incidentele en structurele resultaten zichtbaar.
incidenteel zijn. Het weerstandsvermogen moet naar het oordeel van de toezichthouder voldoende zijn.
pagina | 18
3. Financiële positie Het ravijnjaar 2026 (vervolg)
begrepen van de ambtelijke organisatie dat hierover reeds in gesprek is gegaan met de Provincie. Vanuit de Provincie wordt de voorkeur eraan gegeven om de winsten op
Ontwikkeling structureel resultaat (x € 1.000)
grondexploitaties niet te begroten. Binnen gemeente Dijk en Waard is afgelopen jaren de winstneming op de grondexploitaties toegenomen doordat meerdere grondexploitaties richting
20.000
het einde gaan. Hierdoor mag je meer winst nemen en dit leidt tot hogere incidentele resultaten. 15.000
Dit is positief voor de financiële situatie van de gemeente, maar kan een vertekenend beeld geven in de jaarrekening. Daarom willen wij de Raad meegeven om samen met het college en
10.000
de ambtelijke organisatie te kijken naar wat wel mogelijk is, in samenspraak met de Provincie. 5.000
Ook willen wij de Raad vragen om eens kritisch de bestemmingsreserves te analyseren. Bij
0 2022 Begroot
2022 Realisatie
2023 Begroot
2023 Realisatie
2024 Begroot
2024 Realisatie
-5.000
andere gemeenten hebben wij ervaren dat bestemmingsreserves vaak een soort van ijzeren voorraad zijn geworden zonder dat hier nog een bewuste bestemming aan zit gekoppeld. Met
Structureel resultaat
Incidenteel resultaat
het analyseren van de mogelijke ruimte in deze bestemmingsreserves kunnen mogelijk bezuinigingsmaatregelen worden beperkt.
Gemeente Dijk en Waard heeft een steeds meer solide begrotingsproces, waarbij afwijkingen tussen begroot structureel resultaat en werkelijk structureel resultaat kleiner worden.
Daarentegen laat het incidenteel resultaat een steeds grotere afwijking zien tussen begroting en werkelijk. Dit heeft onder andere te maken met bijdragen vanuit het Rijk die niet meegenomen worden in de begroting vanwege hun onzekere karakter. Maar het grootste deel van de incidentele resultaten wordt gedreven door de grondexploitaties. In 2024 is ongeveer € 8 miljoen van de € 12,0 miljoen resultaat afkomstig uit de winstneming van grondexploitaties. Wij hebben
pagina | 19
4
Belangrijkste bevindingen
4. Belangrijkste bevindingen Inleiding
•
Beoordelen van aanwezigheid van transacties buiten de normale bedrijfsuitoefening om.
Vanuit onze controle van de jaarrekening van Gemeente Dijk en Waard hebben wij een aantal
•
Doornemen van notulen van vergaderingen van het management, college en de raad.
onderwerpen en/of bevindingen die wij specifiek aan u willen melden. Onderstaand is een
Deze werkzaamheden hebben niet geleid tot bevindingen en wij concluderen dat dit risico zich
uiteenzetting van deze onderwerpen opgenomen.
niet heeft voorgedaan in 2024.
Onze risico-inschatting
Onrechtmatige onttrekking van liquide middelen, als gevolg van onterechte mutaties in
Als onderdeel van onze controle zien wij de volgende frauderisico’s:
crediteurstamgegevens, handmatig aanpassen van de betaalbatch of onterechte handmatige
Risico op een afwijking van materieel belang als gevolg van doorbreking van interne
betalingen.
beheersingsmaatregelen door het management en de directie
Betreft het risico op doorbreking van de betalingsomgeving zonder te steunen op de interne
Zoals ook in ons controleplan opgenomen bevindt het college dan wel het management zich in
beheersing rondom de betalingen. Wij hebben het risico gemitigeerd middels statistische
een unieke positie om fraude te plegen, omdat het in staat is de administratieve vastleggingen te
steekproeven op de mutaties crediteurstamgegevens en batchbetalingen. Daarnaast hebben wij
manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne
een bankanalyse uitgevoerd op de handmatige betalingen. Hierbij hebben wij vastgesteld dat
beheersingsmaatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken. Een incentive
geen onrechtmatige onttrekking van liquide middelen heeft plaatsgevonden.
van het college of management zou hierbij kunnen zijn om op die wijze een betere financiële situatie of prestatie te presenteren. Onze beroepsregels schrijven voor dat de accountant dit risico in zijn controle onderkent. Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om het risico te ondervangen: •
Kritische deelwaarneming op memoriaalboekingen rondom de jaarafsluiting.
•
Beoordelen van redelijkheid van schattingsposten gemaakt door management en directie.
pagina | 21
4. Belangrijkste bevindingen Onze risico-inschatting (vervolg)
jaarlijkse dotaties aan de voorziening structureel hoger dan de jaarlijkse werkelijke
Overlopende passiva dan wel voorzieningen zijn ten onrechte verantwoord doordat de
onttrekkingen. Bij de controle van egalisatievoorzieningen is geconstateerd dat de uitgaven
hieronder opgenomen schulden niet bestaan met als doel het exploitatieresultaat te
aan onderhoud structureel achterblijven ten opzichte van de beheerplannen. Dit heeft tot
beïnvloeden Door de dreigende financiële tekorten komende jaren zien wij een prikkel voor het management en de directie om de voorzieningen en overlopende passiva hoger te presenteren zodat in toekomstige jaren meer middelen beschikbaar worden gesteld. Wij hebben daardoor onze detailcontrole op deze posten uitgebreid door meer items te trekken
gevolg dat de omvang van de totale egalisatievoorzieningen in 2024 ten opzichte van 2023 is toegenomen met € 2,6 miljoen naar € 39,0 miljoen.
Om de verschillen inzichtelijk te maken hebben wij in onderstaande tabel de voorzieningen opgenomen met de grootste afwijking tussen het onderhoudsplan en de balansstand per 31 december 2024:
in de steekproef. Ook hebben wij met meer diepgang de memoriaalboekingen gecontroleerd x € 1 miljoen
Onderhoudspl an
Balans per 31-12-2024
Afwijking
werkzaamheden zijn geen bevindingen gekomen.
Gemeentelijke gebouwen
2,8
2,9
0,1
Belangrijkste aanbevelingen vanuit onze controle
Wegen, kunstwerken en waterhuishouding
13,3
27,7
14,4
Gebouwen in beheer van NV Sport
0,7
2,8
2,1
Openbare verlichting
3,0
4,0
1,0
Totaal
19,8
37,4
17,6
en aanpassingen die zijn gemaakt in het afsluitproces voor de jaarrekening. Uit deze
Vanuit onze controle hebben wij een aantal aanbevelingen, die wij u willen meegeven voor de toekomst:
Onderhoudsplannen laten aansluiten bij de realiteit In voorgaande jaren hebben wij de aanbeveling gedaan om een analyse op te stellen om de beheerplannen in lijn te brengen met de hoogte van de voorziening. Net als vorig jaar is er
Ook was een voorziening opgenomen voor bijzondere kunstwerken. Hiervoor is geen
een afwijking tussen de gerealiseerde onderhoudslasten in de jaarrekening en de geraamde
beheerplan aanwezig. Deze is gecorrigeerd in de definitieve versie van de jaarrekening.
onderhoudslasten volgens het beheerplan. Op basis van de huidige beheerplannen zijn de
pagina | 22
4. Belangrijkste bevindingen Belangrijkste aanbevelingen vanuit onze controle (vervolg)
gegeven aan bevindingen bij deze verbonden partijen. Ook Gemeente Dijk en Waard is bij
Vanuit de tabel is duidelijk te zien dat er fors meer is voorzien dan opgenomen in het
strakke beheersing gebaat voor haar eigen bedrijfsvoering en de verantwoording van de
onderhoudsplan. Wij willen gemeente Dijk en Waard sterk aanraden om kritisch te kijken
lasten. Op deze manier kan Gemeente Dijk en Waard de uitgaven richting verbonden
naar de onderhoudsplannen en de benodigde voorziening zodat eventuele overtollige
partijen beheersen en wellicht verlagen. Met name in het Sociaal Domein is dit heel relevant
middelen in deze voorziening voor andere doelen ingezet kunnen worden, zeker met het oog
gebleken afgelopen jaren.
op de financiële tekorten de komende jaren. Daarnaast willen wij de gemeente adviseren om in de beheerplannen een adequate analyse tussen het geplande onderhoud (op deelniveau)
Overige aandachtsgebieden
en het werkelijk uitgevoerde onderhoud toe te voegen zodat de aard van de verschillen
In lijn met ons controleplan hebben de volgende posten een verhoogd risico in ons
inzichtelijk zijn.
controledossier vanwege hun aard en omvang.
Beheersing van de verbonden partijen In april 2025 hebben wij een dossierreview uitgevoerd bij de accountant van Zaffier. Zaffier heeft sinds boekjaar 2024 een nieuwe accountant. Van de nieuwe accountant hebben wij begrepen dat meerdere aanbevelingen zijn gedaan voor het verstevigen van de interne beheersingsomgeving. Gemeente Dijk en Waard maakt onderdeel uit van het Algemeen Bestuur van Zaffier en is in deze hoedanigheid ook aanwezig geweest bij de eindbespreking met de nieuwe accountant. Binnen Gemeente Dijk en Waard hebben wij navraag gedaan
Onnauwkeurige of onvolledige rechtmatigheidsverantwoording Bij het verantwoorden over de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening zijn negen rechtmatigheidscriteria van toepassing. Zes criteria (kunnen) direct van invloed zijn op de posten in de balans en de staat van baten en lasten (zien toe op getrouwheidsaspecten inzake grootte en de samenstelling van zowel de baten en de lasten als van de activa en passiva) en drie criteria zien uitsluitend toe op specifieke rechtmatigheidsaspecten van de baten, lasten en balansmutaties en raken niet de grootte en samenstelling.
over de beheersing van verbonden partijen en begrepen dat er periodiek overleg is met verbonden partijen maar wel voldoende vrijheid wil bieden aan het bestuur van de verbonden partij. Wij willen aanraden om kennis te nemen van de rapportages van de externe accountant van verbonden partijen en waar nodig, te monitoren dat opvolging wordt
pagina | 23
4. Belangrijkste bevindingen Overige aandachtsgebieden (vervolg) Onnauwkeurige of onvolledige rechtmatigheidsverantwoording
De volgende tabel is opgenomen in de jaarrekening van Gemeente Dijk en Waard:
Op grond van Kadernota rechtmatigheid wordt over de criteria die direct van invloed zijn op
Begrotingscriterium (* € 1.000) 1A. Overschrijdingen lasten programma's € 18.868 1B. Overschrijding investeringskredieten € 615 2. Ongeautoriseerde reservemutaties €0 3. Overschrijdingen van baten en/of onderschrijding van lasten, investeringen en baten die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of niet tijdig aan de raad zijn gemeld €0 Begrotingsonrechtmatigheden € 19.483 4. Totaal van begrotingsonrechtmatigheden (van onderdeel 1 en 2) dat past binnen het vooraf vastgestelde beleid en daarmee vooraf als acceptabel is geduid. € 18.868 De niet-acceptabele begrotingsonrechtmatigheden worden inhoudelijk in de rechtmatigheidsverantwoording en in de paragraaf bedrijfsvoering toegelicht. € 615 Voorwaardencriterium 5. Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed € 681 M&O criterium 6. Geen bevindingen Totaal onrechtmatigheden € 20.164 Waarvan acceptabel € 18.868 Waarvan niet-acceptabel € 1.296
de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening niet gerapporteerd in de rechtmatigheidsverantwoording. In de rechtmatigheidsverantwoording komen daarom alleen de drie rechtmatigheidscriteria tot uitdrukking die aanvullend zijn op de criteria die ook gelden voor getrouwheid, te weten: het begrotingscriterium, het voorwaardencriterium en misbruik en oneigenlijk gebruik.
Alle rechtmatigheidsafwijkingen (individueel en/of cumulatief) boven de door u als raad vastgestelde verantwoordingsgrens (€ 10,6 miljoen) worden in de rechtmatigheidsverantwoording benoemd. De rapporteringstolerantie bedraagt € 100.000. Overschrijdingen op de lasten worden altijd geclassificeerd als acceptabel doordat in de financiële verordening is opgenomen dat de Raad alle overschrijdingen, mits verklaard in de jaarrekening, acceptabel vindt. Alle afwijkingen > € 100.000 tussen begroting en realisatie zijn verklaard in de verschillende programma’s, waar naartoe wordt verwezen in de rechtmatigheidsverantwoording. Hiermee wordt voldaan aan het gestelde criterium door de Raad om het als acceptabel aan te merken.
De netto onrechtmatigheden komen uit op € 1,3 miljoen. Bruto bedragen de onrechtmatigheden € 20,2 miljoen. Dit is boven de verantwoordingsgrens van € 10,6 miljoen en daarmee heeft Gemeente Dijk en Waard onrechtmatig gehandeld in 2024. Dit is getrouw gerapporteerd in de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening.
pagina | 24
4. Belangrijkste bevindingen Overige aandachtsgebieden (vervolg)
gemeente classificeert dit als rechtmatig doordat zij stellen de overschrijding niet te
Onnauwkeurige of onvolledige rechtmatigheidsverantwoording
kunnen hebben voorzien. Echter, wij zijn van mening dat er bij inhuur personeel
Door geen scheiding aan te brengen in welke lastenoverschrijdingen acceptabel zijn en
voldoende mogelijkheden zijn om deze bij benadering van het Europese drempelbedrag
welke niet beperkt de Raad haar mogelijkheden om haar budgetrecht uit te oefenen. Wij
alsnog aan te besteden, of in ieder geval het proces in gang te zetten. Wij willen de
willen de Raad dan ook vragen om te evalueren of het gewenste doel wordt behaald met de
gemeente vragen kritisch het interne controleproces op de aanbestedingen te evalueren.
huidige financiële verordening, waarin alle lastenoverschrijdingen als acceptabel worden beschouwd als deze in de jaarrekening worden toegelicht.
•
Investeringskredieten: rondom de investeringskredieten doet de gemeente veel vanuit de tweede en derde lijn, maar legt de werkzaamheden niet in alle gevallen vast. Hierdoor was het lastig om de intern uitgevoerde analyses te reproduceren. Wij willen de
Voor de investeringskredieten heeft de Raad vastgesteld dat deze nooit acceptabel zijn en
gemeente vragen om alle interne analyses relevant voor onze controle zo nauwkeurig
daarom zijn deze gerapporteerd als niet-acceptabel.
mogelijk te documenteren om dubbel werk te voorkomen.
Aan de rechtmatigheidsverantwoording hebben wij meer tijd besteed dan vooraf gepland,
Onnauwkeurige verantwoording van de lasten Participatiewet, WMO, Jeugd
met name gerelateerd aan:
De gemeente Dijk en Waard voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij taken
•
veelal zijn ondergebracht bij een derde partij.
Spendanalyse voor het voorwaardencriterium: hierbij voert de gemeente zelf interne controle werkzaamheden uit om vast te stellen dat een Europese Aanbesteding is gevolgd wanneer dat verplicht is. Wij hebben de uitgangspunten getoetst en hierbij onrechtmatigheden geconstateerd die de gemeente niet had geconstateerd. Wij merkten dat de gemeente in een aantal gevallen te soepel omgaat met de wet- en regelgeving waardoor onrechtmatigheden als rechtmatig worden bestempeld. Een voorbeeld is de inhuur van personeel. In een aantal gevallen was een externe medewerker al voor langere periode ingehuurd waardoor de grens van € 221.000 was overschreden. De
pagina | 25
4. Belangrijkste bevindingen Overige aandachtsgebieden (vervolg)
afgesproken dat zij een controleverklaring verstrekken over de juistheid en volledigheid van
Onnauwkeurige verantwoording van de lasten Participatiewet, WMO, Jeugd
de ingediende declaraties in het boekjaar conform het landelijke controleprotocol. Deze
Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie
controleverklaringen zijn nodig om zekerheid te krijgen dat alle uitgevoerde zorg met een
deze werkzaamheden uitgevoerd worden:
juiste indicatie en tegen de juiste prijs aan een inwoner van de gemeente Dijk en Waard is
Onderdeel
Uitvoerder
Wijze van uitbesteding
Bepaling last boekjaar
Uitkeringen (Participatiewet)
Zaffier
Delegatie
Voorschot o.b.v. begroting & afrekening op basis van werkelijke lasten
geleverd.
Voorgaand jaar hebben wij vastgesteld dat gemeente Dijk en Waard ten aanzien van het aspect prestatielevering in zeer grote mate afhankelijk is van de productieverantwoordingen
Voorschot o.b.v. begroting & afrekening op basis van werkelijke lasten
(met bijbehorende controleverklaringen) van zorgaanbieders voor zorg in natura (ZIN). De
N.v.t.
Afrekening op basis van werkelijke lasten
de zorgaanbieder aan de cliënt wordt geleverd.
Zelfstandig
N.v.t.
Afrekening op basis van werkelijke lasten
Sociale verzekeringsbank
Mandatering
Afrekening op basis van werkelijke lasten
Werkdeel (WSW)
Zaffier
Jeugdwet
Zelfstandig
WMO PGB’s
Delegatie
gemeente had onvoldoende beheersmaatregelen om vast te stellen dat de prestatie vanuit
Eind 2024 hebben wij een overleg gehad met verschillende medewerkers van Gemeente Dijk en Waard om de mogelijkheden te bespreken om minder afhankelijk te worden van de externe bevestigingen. Op basis van dit overleg hebben wij geconstateerd dat Gemeente
Jeugdwet en Wmo (zorg in natura)
Dijk en Waard sterk de wens heeft om intern een proces op te zetten om niet meer te
Voor de uitvoering van de Jeugdzorg en Wmo heeft de gemeente Dijk en Waard samen met
hoeven steunen op de controleverklaringen van de zorgverleners.
andere gemeenten op regionaal niveau via Netwerkorganisatie Regio Alkmaar contracten afgesloten met de zorgaanbieders. Via deze netwerkorganisatie wordt gezamenlijk zorg ingekocht. De betreffende gemeente is daarbij zelf verantwoordelijk voor het vaststellen van de prestatielevering. Met de grote zorgaanbieders (verleende zorg > € 125.000) is
pagina | 26
4. Belangrijkste bevindingen Overige aandachtsgebieden (vervolg)
Eigen bijdrage WMO
Vanuit ons is het advies om klein te beginnen en te starten met zorgverleners waarbij de
Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding, zorg in natura of een financiële
aanlevering van de controleverklaring moeizaam verloopt. Daarbij hebben wij het advies
tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van de WMO een eigen bijdrage
gegeven om een intern controleplan op te stellen om de ‘strategie’ verder uit te werken. Wij
verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de berekening, oplegging en incasso van deze
adviseren om de geformuleerde toetspunten inzake toegang tot zorg, facturatie door
eigen bijdrage wordt uitgevoerd door het CAK. De informatie van het CAK (om privacy
zorgaanbieders en levering van de zorg uitgebreid in een werkprogramma uit te werken,
redenen beperkt) is ontoereikend om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en
waarmee voorkomen kan worden dat bepaalde toetspunten niet worden geraakt in het
volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen. Dit betekent dat door de
controleprogramma van de gemeente. Ook de vastlegging van deze toetspunten is een
gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en hoogte van de eigen bijdragen kunnen
belangrijk aandachtspunt, omdat duidelijk moet blijken op basis waarvan en hoe de gemeente
worden verkregen. De gemeente Dijk en Waard heeft deze onzekerheid in de jaarrekening
tot haar conclusie komt. Wij ontvangen graag een eerste opzet en zullen hier dan verder
2024 toereikend toegelicht.
opvolging aan geven in samenwerking met de Concerncontroller en de VIC functionaris. PGB’s Voor boekjaar 2024 hebben wij gesteund op de productieverantwoordingen (met bijbehorende
Ook op de uitgaven via de Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB) zit een onzekerheid van
controleverklaringen).
€ 0,8 miljoen. De SVB heeft zelf over 2024 geen goedkeurende verklaring bij de
•
•
Jeugdwet: Ultimo 2024 is voor € 2,9 miljoen (2023: € 2,3 miljoen) aan verantwoorde lasten
verantwoording PGB-stromen Jeugdwet en WMO ontvangen. Hierdoor is vanuit de SVB geen
geen productieverantwoording met goedkeurende controleverklaring ontvangen. Door het
100% zekerheid over de nauwkeurigheid en rechtmatigheid van de persoonsgebonden
ontbreken van deze verantwoordingen zijn de desbetreffende lasten onzeker.
budgetten.
WMO: Ultimo 2024 is voor € 1,6 miljoen (2023: € 0,8 miljoen) aan verantwoorde lasten geen productieverantwoording met goedkeurende controleverklaring ontvangen. Door het ontbreken van deze verantwoordingen zijn desbetreffende lasten onzeker.
pagina | 27
4. Belangrijkste bevindingen Overige aandachtsgebieden (vervolg)
Ten opzichte van 31 december 2023 is de boekwaarde van de post grondexploitatie gewijzigd
Daarnaast blijft het de verantwoordelijkheid van de gemeente zelf om de prestatielevering ten
van € 22,0 miljoen naar € 7,2 miljoen. De wijziging van de boekwaarde gedurende 2024 is als
aanzien van de PGB-bestedingen vast te stellen. De gemeente heeft voor boekjaar 2024 geen
volgt samen te vatten:
aanvullende werkzaamheden verricht of de kosten nauwkeurig en rechtmatig verantwoord
(x € 1.000)
2024
2023
Boekwaarde per 1 januari
31.984
33.012
Investeringen
15.261
17.048
Grondverkopen
-43.251
-21.147
Tussentijdse winstneming
8.409
3.071
onzekerheid en volatiliteit in de gehanteerde aannames kan doorwerken in het verwachte
Inbreng vanuit MVA
4.213
0
eindresultaat en de waardering van uw grondexploitaties. Deze hogere mate van onzekerheid
Totaal
16.616
31.984
Verliesvoorziening
-9.451
-9.927
Boekwaarde per 31 december
7.165
22.057
zijn. Derhalve zijn deze uitgaven als onzekerheid opgenomen.
Waardering van de grondexploitaties De waardering van de grondexploitaties is gebaseerd op diverse schattingen en aannames. De schattingsonzekerheid is door alle externe ontwikkelingen de afgelopen jaren hoog en vormt daarom een belangrijk aandachtsgebied in onze controleaanpak. De hogere
maakt het belangrijker om een adequate toelichting op te nemen in de jaarrekening.
Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in opzet en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd. Wij achten de waardering en de toelichting op de schattingsonzekerheden aanvaardbaar en vinden de
De grondexploitaties van de gemeente Dijk en Waard lopen steeds meer richting het einde
veronderstellingen redelijk.
van hun looptijd, daarmee daalt de boekwaarde ten opzichte van voorgaande jaren. Hierbij zien we vooral grote verminderingen bij project “de Draai” (- € 12,3 miljoen) en “Heerhugowaard Zuid” (- € 10,3 miljoen), beiden zijn vooral gedreven door gronduitgiften waarbij opbrengsten zijn gerealiseerd.
pagina | 28
4. Belangrijkste bevindingen Overige aandachtsgebieden (vervolg)
waardering en de toelichting op de schattingsonzekerheden aanvaardbaar en vinden de
De verliesvoorziening bedraagt per 31 december 2024 € 9,5 miljoen (2023:
veronderstellingen redelijk.
€ 9,9 miljoen). De afname is met name het gevolg van grondexploitatie “De Rotonde” doordat de werkelijke lasten € 0,3 miljoen lager uitvielen dan begroot en een bijdrage van de
Parameters
ontwikkelaar van € 0,2 miljoen is ontvangen is de verliesvoorziening bijgesteld met eenzelfde
Rente
bedrag.
Disconteringsvoet
Over 2024 bedraagt de winstneming € 8,4 miljoen (2023: € 3,1 miljoen). Dit is aanzienlijk
Kostenstijging
hoger dan over 2023. Vooral de Draai laat een winstneming zien over 2024 van € 3,3 miljoen.
Opbrengstenstijging
MPG 2024
MPG 2023
Schatting 2024
Schatting 2023
0,65%
0,68%
2%
2%
2,5%-3%
2,0%
1-2%
0-1,5%
Maar ook op BIE-Westerdeel (€ 2,8 miljoen) en De Vaandel Zuid (€ 1,3 miljoen) heeft winstneming plaatsgevonden. Hiermee constateren wij dat meerdere projecten richting
Kostenstijging
afronding gaan, waardoor in lijn met de voorgeschreven POC-methode uit de BBV een hogere
Voor 2025 is gerekend met een kostenstijging van 3%. Voor de langdurige kostenstijging is
winstneming kan plaatsvinden.
gerekend met 2,5%. Wij hebben een memo ontvangen met onderbouwing van de kostenstijging, inclusief benchmarks. Op basis van deze benchmarks lijkt een kostenstijging
De parameters voor de grondexploitaties
van 3% voor 2025 en 2,5% langdurig realistisch.
De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van de gemaakte schattingen.
Om
inzicht
te
krijgen
in
de
financiële
risico’s
stelt
de
gemeente
exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door uw gemeente gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst. Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in opzet en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd. Wij achten de
pagina | 29
4. Belangrijkste bevindingen Overige aandachtsgebieden (vervolg)
Programmering & planning
Opbrengstenstijging
In voorgaande jaren hebben wij onze collega’s van Real Estate Business Advisory gevraagd
Voor de opbrengstenstijging wordt gerekend tussen de 1% en 2%, dit is afhankelijk van het
om in meer detail te kijken naar de programma en planning van grondexploitaties. Voor 2024
project waarbij voor sommige projecten al een prijs is overeengekomen voor gronduitgifte. De
hebben wij deze collega’s niet betrokken omdat meerdere materiële projecten in afrondende
inschatting is licht hoger dan voorgaand jaar. Op basis van parameteradvies uit benchmark
fase zitten en er geen significante wijzigingen zijn in bijvoorbeeld de planning/fasering en
analyses achten wij deze parameter evenwichtig ingeschat.
kosten- en opbrengsteninschatting van deze projecten. Wij hebben als controleteam de projectplanning- en programmering gecontroleerd en hebben hierbij geen bijzonderheden
Rekenrente
geconstateerd.
Het college rekent binnen de huidige grondexploitaties met een toekomstige rekenrente van 0,68% (2023: 0,68%). De rekenrente is gebaseerd op de huidige leningenportefeuille van
Onderbouwing prestatielevering bedrijfskosten
gemeente Dijk en Waard. Deze grondslag is in overeenstemming met de notitie
Vanuit de procesgesprekken tijdens de interimcontrole, maar ook op basis van onze
grondexploitatie en de bepaling in de notitie rente van de commissie BBV. Wij achten deze
ervaringen in voorgaande boekjaren, is gebleken dat eerste en tweedelijns medewerkers in
parameter evenwichtig.
sommige gevallen moeite hebben met het aantonen van de prestatielevering. Wij hebben daarom dit als aandachtspunt opgenomen in onze controle. Voor onze steekproef op de
Disconteringsvoet
bedrijfskosten hebben wij voor alle items onderbouwing gekregen voor de prestatie, waarbij
De disconteringsvoet die moet worden gehanteerd in de berekening van de contante waarde
wij hebben vastgesteld dat de prestatie is geleverd. Stukken die wij hebben ondervangen zijn
ten behoeve van het treffen van een verliesvoorziening voor negatieve grondexploitaties is
onder andere eindrapporten, overeenkomsten, foto’s en proces verbalen.
door de commissie BBV voor alle gemeenten gelijkgesteld aan het maximale meerjarig streefpercentage van de Europese Centrale Bank voor inflatie binnen de Eurozone (2%). Dit percentage is door de gemeente correct toegepast, waardoor wij deze parameter kwalificeren als evenwichtig.
pagina | 30
4. Belangrijkste bevindingen Speerpunten auditcommissie
beeld van de verschillende IT applicaties. Vooral met betrekking tot autorisatie zien wij dat dit
Wij hebben vanuit de bespreking van het controleplan met de auditcommissie twee
bij andere gemeenten meer op orde is. Dit ziet met name toe op zichtbare vastlegging en
speerpunten meegekregen voor onze controle over boekjaar 2024:
goedkeuring van wijzigingen en een zichtbare periodieke review van de logging. Doordat dit
1. Analyse over het volwassenheidsniveau en de ontwikkeling van de interne beheersing
onvoldoende is ingericht, kunnen wij niet steunen op de autorisatie binnen de verschillende
binnen Gemeente Dijk en Waard in vergelijking met andere gemeenten. 2. Diepgaande aandacht voor de IT omgeving en de waardering van de grondexploitaties.
Analyse over het volwassenheidsniveau en de ontwikkeling van de interne beheersing binnen Gemeente Dijk en Waard in vergelijking met andere gemeenten.
applicaties. IT applicatie
Authenticatie
Autorisatie
Wijzigingsbeheer
Netwerk
n.v.t.
Unit4
Suites
ZorgNed
n.v.t.
n.v.t.
Over dit speerpunt hebben wij gerapporteerd in onze management letter. Onze werkzaamheden tijdens de jaarrekeningcontrole hebben geen ander beeld opgeleverd dan gerapporteerd in de management letter. Wij zien dat de gemeente zich volledig inzet voor het
Eind 2024 is het sociaal domein gemigreerd naar ZorgNed. Hiervoor hebben wij het
op orde brengen en houden van de interne beheersing en de structurele processen. Echter
migratieproces en wijzigingsbeheer beoordeeld. Het wijzigingsbeheer is voldoende maar kan
juist met de processen met een wat minder structureel karakter, zoals de SiSa-bijlage en
verder worden verbeterd. In het migratieproces heeft de gemeente ons betrokken in een later
rechtmatigheidsverantwoording, heeft de gemeente moeite om de informatie tijdig, juist en
stadium. Ook is de doorlooptijd lang geweest, mede door ruis in de communicatie tussen ons
volledig aan te leveren. Hierbij ontbreekt in sommige gevallen ook een solide three lines
IT audit team en de Gemeente Dijk en Waard, onder andere over de oplevering van de
model. Wij willen de gemeente vragen om bij elke materiële post in de jaarrekening te gaan
benodigde stukken.
acteren in lijn met het three lines model zodat de kwaliteit omhoog gaat.
Diepgaande aandacht voor de IT omgeving In onze management letter hebben wij gerapporteerd over de inrichting van de IT omgeving. Hierbij constateerden wij dat verbetering hierin mogelijk is, zie tabel hieronder voor ons overall
pagina | 31
4. Belangrijkste bevindingen Speerpunten auditcommissie (vervolg) Wij willen Gemeente Dijk en Waard vragen om ons ook bij zulk soort eenmalige projecten
Wij hebben dit besproken met de ambtelijke organisatie en zij zijn zich bewust van de
actief te betrekken en vooraf te informeren. Uiteindelijk hebben wij geconcludeerd dat de
verschillende mogelijkheden op het gebied van IT en data-analyse, waarbij het versterken van
migratie betrouwbaar is verlopen.
de samenwerking tussen I&A, Concerncontroller en VIC ook hun aandacht heeft.
Naast de inrichting van de IT applicaties vinden wij het belangrijk om de Raad mee te nemen
Diepgaande aandacht voor de grondexploitaties
in de eigen interne controle op de IT applicaties. Als onderdeel van onze controle hebben wij
Gezien het aflopende karakter van de grondexploitaties hebben wij geen andere
kennis genomen van het VIC plan en haar werkprogramma’s. Wij merken hierbij op dat IT
aandachtspunten dan reeds gecommuniceerd in dit hoofdstuk. Het gebruik van GrexManager
audits hierin niet geïntegreerd zijn. Om te kunnen steunen op beheersingsmaatregelen is het
wordt als zeer positief ervaren door het controleteam. Ook het kennisniveau van de
belangrijk dat IT in voldoende mate is ingericht. Zonder het testen van IT General Controls en
medewerkers over de financiële verwerking van GREX is hoog. Hierdoor is de oplevering
IT Application Controls kan de VIC geen uitspraak doen over de werking van
goed en zijn schattingen evenwichtig.
beheersingsmaatregelen die afhankelijk zijn van een IT systeem. Wij willen de ambtelijke organisatie aanraden om jaarlijks zelf een interne controle te gaan verrichten op de IT applicaties, voor zover relevant.
Daarnaast zien we steeds meer een ontwikkeling richting data-analyse. Ook hierin kan gemeente Dijk en Waard zichzelf verder ontwikkelen. Vanuit onze controle hebben wij bijvoorbeeld te maken met de spendanalyse. Inmiddels zijn verschillende tools beschikbaar die een geautomatiseerde spendanalyse kunnen uitvoeren, die de handmatige en tijdrovende spendanalyse van gemeente Dijk en Waard kunnen vervangen. Een meer datagerichte spendanalyse levert niet alleen efficiëntievoordeel op, maar kan ook leiden tot kwalitatief hogere analyses en inzichten.
pagina | 32
4. Belangrijkste bevindingen Schattingsposten in de jaarrekening Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen en licht deze toe in de jaarrekening. Wij hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2024 beoordeeld en gecontroleerd. De belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreffen:
Schatting
Beoordeling 2024
Beoordeling 2023
Onze zienswijze m.b.t. significante kwalitatieve aspecten en de (mogelijk) kwantitatieve omvang
Waardering van (im)materiële vaste activa
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de (im)materiële vaste activa een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw (im)materiële vaste activa.
De waardering van de langlopende vorderingen
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de langlopende vorderingen een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw langlopende vorderingen.
De waardering van grondexploitaties
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitatie een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties.
De waardering van debiteuren en vorderingen
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de vorderingen een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw vorderingen.
De waardering van de voorzieningen
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de voorzieningen een evenwichtig beeld geven van de toereikendheid van de voorzieningen. Wel vragen we aandacht voor de verschillen tussen geplande en werkelijke onderhoudswerkzaamheden.
33
4. Belangrijkste bevindingen Het jaarverslag bevat alle verplichte elementen In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar. De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen dus niet onder de controle van de jaarrekening. Primair object van de accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening, waaronder de staat van baten en lasten met toelichting en de balans met toelichting, zoals in de jaarstukken 2024 is opgenomen. Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720 is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening. Element jaarverslag
Vereisten BBV
Verenigbaar
Onze waarneming Uw jaarverslag bevat in materiële zin de vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en 26 BBV. De cijfers van de verbonden partijen zijn nog niet in alle gevallen beschikbaar. Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening en stemt overeen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden. Alle verplichte paragrafen, behoudens de paragraaf Openbaarheid, zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau. De inhoud van de paragraaf Openbaarheid is
Paragrafen
als apart onderdeel opgenomen in de jaarstukken, maar wordt summier beschreven. Wij bevelen aan om de verplichte onderdelen van de BBV te volgen bij het opstellen van deze paragraaf. De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse tussen het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen. In de workshop “Begroting” hebben wij
Informatiewaarde
aangegeven de begroting niet in alle gevallen specifiek genoeg te vinden. In de jaarstukken zien wij dit ook terugkomen, bijvoorbeeld bij de risk-appetite op de geformuleerde risico’s. We willen de Raad vragen om te evalueren in hoeverre zij de verantwoording in de jaarstukken ten opzichte van de begroting voldoende vinden.
Incidentele baten en lasten
Fraude
De toelichting op de incidentele baten en lasten voldoet aan de eisen vanuit het BBV. Fraude en de frauderisicoanalyse is een steeds belangrijker thema. We adviseren u in de paragraaf bedrijfsvoering te rapporteren over de frauderisicoanalyse en de actualisatie daarvoor elk jaar.
pagina | 34
4. Belangrijkste bevindingen SiSa-bijlage bevat geen ongecorrigeerde verschillen
worden aangeleverd. Door middel van een voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren
Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen
over onze bevindingen ten aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSa-bijlage.
gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2024. De oplevering van de SiSa-regelingen was minder dan verwacht. Dit kwam doordat enerzijds
In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel opgenomen. U
documenten misten en anderzijds doordat wij geen aansluiting konden vinden tussen de
kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar het CBS.
verantwoording en de brondocumentatie. Wij willen Gemeente Dijk en Waard vragen hier een solide proces voor in te richten zodat stukken bij aanvang van de controle aanwezig
Bezoldiging is niet strijdig met WNT
zijn. Vanuit onze werkzaamheden hebben wij meerdere fouten geconstateerd in de SiSa-
Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet normering topinkomens
bijlage. Deze fouten zijn gecorrigeerd in de definitieve versie van de jaarrekening. Wij
(WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de bezoldiging van topfunctionarissen in
hebben geen ongecorrigeerde verschillen.
de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de
De hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen op grond van het Bado in het
gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Beide
verslag van bevindingen te worden opgenomen indien de navolgende
topfunctionarissen zijn in loondienst en er hebben zich gedurende 2024 geen wijzigingen
rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden:
voorgedaan.
•
€ 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is.
•
10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is.
•
€ 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is.
De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande elektronisch bij het CBS te
pagina | 35
4. Belangrijkste bevindingen Bezoldiging is niet strijdig met WNT (vervolg)
Verbonden partijen zijn toereikend weergegeven
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 niet strijdig zijn met de WNT en dat
Tijdens onze controle besteden wij specifieke aandacht aan de transacties met verbonden