AA22a CBB210560 Bijlage Adviesrapport Verkenning van harmonisatie sportbeheer in HHW en LD 2021.pdf

Adviesrapport Verkenning van harmonisatie van exploitatie en beheer van SPORT in Heerhugowaard en Langedijk Gemeente Heerhugowaard en Langedijk

BMC Datum: 30 november 2021 Adviseur: Minne Dolstra Projectnummer: PO014567

Adviesrapport Verkenning harmonisatie sportbeheer

1

Inhoud

Samenvatting Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Aanleiding 1.2 Opdracht 1.3 Stappenplan, werkwijze en proces 1.4 Leeswijzer Hoofdstuk 2 Inventarisatie en verkenning 2.1 Huidige situatie 2.1.1 Algemeen 2.1.2 Huidige situatie gemeente Langedijk 2.1.3 Huidige situatie gemeente Heerhugowaard 2.2 Inventarisatie uitgangspunten en visie 2.2.1 Nationaal Sportakkoord – Lokaal Sportakkoord 2.2.2 Gezondheidsnota 2.2.3 Nationaal Preventieakkoord 2.2.4 Sociaal domein Gemeente Dijk en Waard 2.2.5 Sportverenigingen en overige gebruikers 2.2.6 Interviews stakeholders maatschappelijk middenveld Hoofdstuk 3 Trends en ontwikkelingen 3.1 Trends en ontwikkelingen landelijk 3.2 Trends en ontwikkelingen lokaal Hoofdstuk 4 Beheervormen 4.1 Inleiding 4.2 Uitwerking beheervormen algemeen 4.2.1 Gemeentelijk beheer 4.2.2 Interne verzelfstandiging 4.2.3 Externe verzelfstandiging 4.2.4 Privatisering 4.3 Uitwerking beheervormen specifiek 4.3.1 Profilering 4.3.2 Beoordelingscriteria 4.4 Conclusie Hoofdstuk 5 Richtinggevende scenario’s 5.1 Overheids-B.V. / N.V. Sportbedrijf Dijk en Waard 5.2 Stichting Sportbedrijf Dijk en Waard 5.3 Joint Venture Stichting Social Leisure of Alkmaar Sport N.V. Hoofdstuk 6 Advies en vervolg 6.1 Advies 6.1.1 De drie richtinggevende scenario’s 6.1.2 Weging van de voordelen en risico’s 6.2 Vervolg

3 7 7 7 8 10 10 10 10 11 15 20 20 22 22 22 26 29 34 34 35 36 36 36 36 37 37 38 39 40 40 42 44 44 48 51 55 55 55 58 61

Bijlagen – bijlage 1: Bronnen / bijlage 2: Enquête

Adviesrapport Verkenning harmonisatie sportbeheer

2

Samenvatting

De Noord-Hollandse gemeenten Heerhugowaard en Langedijk staan aan de vooravond van een fusie tot de nieuwe gemeente Dijk en Waard. De fusie tot de nieuwe gemeente Dijk en Waard leidt tot een evaluatie van de uitvoering van het huidige sportbeleid en de wijze van sportbeheer uitgevoerd door Langedijk Actief B.V. (onderdeel van Stichting Social Leisure uit Alkmaar) en Heerhugowaard Sport N.V. (dochteronderneming van de gemeente Heerhugowaard). De huidige situatie Zowel Langedijk Actief B.V. als Heerhugowaard Sport N.V. beheren en exploiteren maatschappelijke voorzieningen en stimuleren met sport- en beweegaanbod inwoners om in beweging te komen en dit vast te houden. Beide organisaties doen dit met lokaal aanbod, waarbij een overlap in activiteiten is. Op het gebied van onderhoud van zwembaden, binnen- en buitensportaccommodaties voert Heerhugowaard Sport N.V. onder regie van de gemeente Heerhugowaard zowel het dagelijks als het groot onderhoud uit alsmede de aanbesteding hiervan. In de gemeente Langedijk is de kennis en expertise voor wat betreft het groot onderhoud binnen de gemeentelijke organisatie geborgd. Langedijk Actief B.V, is alleen verantwoordelijk voor de uitvoering van dagelijks onderhoud in de zwembaden en in de binnensportaccommodaties. De beheervorm en de eigendomssituatie van Langedijk Actief B.V. en Heerhugowaard Sport N.V.

verschillen, echter zijn de gebruikers in de gemeente Langedijk en Heerhugowaard in zijn algemeenheid tevreden over de faciliteiten, de hygiëne en veiligheid, de toegankelijkheid, de uitstraling & sfeer, het personeel (korte lijnen) en de prijs-kwaliteitverhouding. Er is nog winst te behalen in: • De staat van onderhoud; • De bezettingsgraad/bezoekersaantallen; • De integrale samenwerking. Beide uitvoeringsorganisaties beschikken over voldoende kennis en expertise op het gebied van sportstimulering. Deze kennis en expertise kan gebruikt worden om de sport- en beweegcultuur in de gemeente Dijk en Waard verder te versterken en door te ontwikkelen naar: • Een duidelijk fysiek en digitaal aanspreekpunt; • Een brede blik naar buiten met continue oog voor de veranderende samenleving; • Een proactieve houding in de samenwerking (integrale aanpak); • Een optimaal servicegerichte omgeving; • Meer transparantie: de organisatie beschikt nog meer over gedetailleerde en betrouwbare managementinformatie om de bedrijfsvoering op nog adequater wijze te kunnen sturen op het maatschappelijke en financiële rendement; • Grotere doelmatigheid: de personele inzet (directie en ondersteunende functies) wordt herverdeeld en efficiënt ingezet, zodat de focus ligt op de dienstverlening/doelen in het sociale domein, ma.w. meer voor hetzelfde geld.

Verder wordt doorlopend gemonitord om kosten en nut continue te kunnen afwegen.

Adviesrapport Verkenning harmonisatie sportbeheer

3

Ambitie / missie / visie De missie van de gemeente Dijk en Waard in het sociaal domein is: “Een sterke en vitale samenleving waarmee we de zorg op termijn effectief en betaalbaar houden voor iedereen”. De nieuwe gemeente Dijk en Waard is een inclusieve, gezonde, vitale en kansrijke gemeente. Een gemeente die inwoners de mogelijkheid biedt zich te ontwikkelen en waarbij iedereen de kans heeft naar vermogen mee te doen. Een gemeente waar de inwoners zich bij elkaar betrokken voelen en problemen zo veel mogelijk oplossen. De gemeente heeft daarbij oog voor (kwetsbare) inwoners die ondersteuning of hulp nodig hebben. Dit organiseren we vooral door samen te werken. Inwoners, maatschappelijke partners en gemeente zijn vitaal en actief, helpen elkaar en kennen elkaar. Binnen de gemeente Dijk en Waard maakt sport een integraal onderdeel uit van het sociaal domein. Om de missie, visie en de daarbij behorende doelstellingen binnen het sociaal domen te realiseren wordt sport & bewegen integraal als doel en middel ingezet.

Kortom: Organiseer sport & bewegen: • dichtbij en binnen de gemeente Dijk en Waard; • als onderdeel van sociale structuur in de wijk; • zo dat maximaal geld naar de programma’s gaat en minimaal naar staf en ondersteuning; • bij de vindplaatsen waar inwoners samenkomen om de participatiegraad te verhogen en de verbinding te leggen; • zo dat de programma’s aansluiten bij de wensen/behoeften en intrinsieke motivatie van inwoners. De visie sociaal domein Dijk en Waard 2022 is op 6 juli 2021 vastgesteld en kent de volgende leidende principes: • Iedereen doet mee naar vermogen; • Eigenkracht en zelfredzaamheid door samenwerking; • Betaalbare en effectieve zorg en ondersteuning; • Elke inwoner is uniek. Trends & ontwikkelingen landelijk en lokaal De verwachting is dat mensen tot 2030 evenveel blijven sporten, maar de manier waarop ze dat doen verandert sterk: • De toenemende aandacht voor een gezonde leefstijl; • Van georganiseerd naar ongeorganiseerde sport; • Transitie van buitensport- naar binnensportverenigingen, zoals handbal; • Flexibel sporten: mensen sporten vaker individueel of in zelfgevormde groepen en op niet-traditionele locaties en op tijden wanneer ze dit zelf willen; • Vrijwilligers binden zich minder aan één club; • Mensen willen een “totaalbeleving” (zoals sportfestivals, outdoor, mud- en vikingruns) als ze sporten.

Dit vraagt om “eigentijdse sport- en beweegconcepten in de nieuwe gemeente Dijk en Waard.

Adviesrapport Verkenning harmonisatie sportbeheer

4

De centrale vraag is nu: “Hoe kunnen exploitatie, beheer en onderhoud van de sportaccommodaties en de uitvoering van de sport- en beweegstimulering op een eigentijdse, professionele (naar gebruikers en eigenaar/gemeente), effectieve, efficiënte en toekomstbestendige wijze worden georganiseerd?” Welke beheermogelijkheden zijn er? Gemeentelijk beheer / Interne verzelfstandiging / Externe verzelfstandiging / Privatisering. Na de werkveldconsultatie: Wat heeft de voorkeur van de betrokken partijen? De beheervormen zijn aan de hand van het principe-keuzemodel gewogen en vrijwel unaniem kiezen sportverenigingen en maatschappelijke organisaties voor één beheervorm, waarbij nauwe samenwerking tussen gemeente, maatschappelijke partners en inwoners is en op basis van gezamenlijke doelstellingen, afspraken en wederzijds vertrouwen handelen. M.a.w. externe verzelfstandiging in één beheerorganisatie. Welke richtinggevende scenario’s zijn denkbaar? • Overheids-B.V./N.V. Sportbedrijf Dijk en Waard; • Stichting Sportbedrijf Dijk en Waard; • Joint Venture met Stichting Social Leisure of Alkmaar Sport N.V. Advies Kijkend naar: I. de ambities en doelstellingen van de fusiegemeente om de kwaliteit te verhogen, de kwetsbaarheid te verlagen en de positie in de regio te versterken; II.

het kernenbeleid gebiedsontwikkeling met belangrijke uitgangspunten als het bieden van ruimte voor initiatieven, het uitgaan van vertrouwen, gelijkwaardigheid en doen wat nodig is; III. de visie sociaal domein met de leidende principes; iedereen doet mee naar vermogen, eigenkracht en zelfredzaamheid door samenwerking, betaalbare en effectieve zorg en ondersteuning en elke inwoner is uniek. zijn deze wensen en ambities moeilijker waar te maken binnen een regionale structuur. Verder wegend de voordelen en de risico’s van de verschillende beheervormen, de uitgangspunten van beide sportbeheerorganisaties en de wensen en behoeften van de verenigingen en overige gebruikers is het advies om in de nieuwe gemeente Dijk en Waard in eerste instantie een nieuwe Overheids-B.V. met een eigen begroting op te richten, omdat: • De gemeente als enig aandeelhouder direct kan sturen; • De gemeente dan zelf de directie kan selecteren en aanstellen en de benoemde directeur-bestuurder kan onafhankelijk acteren; • De scheiding tussen aandeelhouder (wethouder financiën en/of andere collegeleden) en opdrachtgever (wethouder sociaal domein of sport) goed te organiseren is; • Meer transparantie van financiële stromen aanwezig is dan bij een Stichting (o.a. jaarstukken moeten openbaar worden gesteld); Adviesrapport Verkenning harmonisatie sportbeheer

5

•

Een nieuwe entiteit, eigen identiteit en cultuur mogelijk is (in beeldvorming niet “van de gemeente”), die qua omvang en personele bezetting goed past bij het toekomstige inwoneraantal van de nieuwe gemeente Dijk en Waard. Deze samenvoeging van Actief Langedijk B.V. en Heerhugowaard Sport N.V. bespaart verder o.a. kosten in directie en ondersteuning. De vrijgekomen gelden kunnen ten gunste van de uit te voeren maatschappelijke sport- en beweegactiviteiten komen; • De aandelen niet vrij verhandelbaar zijn (in tegenstelling tot een N.V. waarbij in beginsel geen blokkeringsregeling van toepassing is. Gezien de gemeenschappelijke uitdagingen in het sociaal domein kan in een volgende fase vergaande samenwerking met ander maatschappelijke aanbieders binnen het sociaal domein plaats vinden, zoals bijv. met welzijnsorganisaties. Om vervolgens later te verkennen of regionale opschaling wenselijk is om zo door te groeien van samenwerking naar samenleving (zie principe-keuzemodel blz. 40), waardoor nog meer “eigenaarschap” van de maatschappij wordt gerealiseerd. In het hierboven beschreven en complexe veranderingsproces in het sociaal domein heeft het gemeentebestuur voldoende mogelijkheden om te sturen en tegelijkertijd de expertise van de overheids-B.V.

optimaal in te zetten, waarbij de positionering van bedrijfsvoering zich blijft focussen op: • Herkenbaarheid; • Korte lijnen met maximaal 1 of 2 vaste aanspreekpunten; • Iedereen doet mee ongeacht beperking, achtergrond, plek of uitkering dan wel indicatie geen beletsel vormt om deel te nemen aan sport- en beweegactiviteiten; • Vrij toegankelijke sportvoorzieningen; • Eigen kracht en samenredzaamheid door samenwerking; • Tweezijdige communicatie naar sportverenigingen, onderwijs, anders georganiseerde sporters en verbonden partners in het sociaal domein. Uitgangspunt is het bij elkaar betrokken voelen en problemen zoveel mogelijk door sportverenigingen en anders georganiseerden zelf op te laten lossen. Vervolg Nadat het nieuwe college van B&W van de gemeente Dijk en Waard een formeel besluit heeft genomen over de externe verzelfstandiging in één beheerorganisatie en de keuze heeft gemaakt voor een bij de omvang van de gemeente Dijk en Waard passende beheervorm start de fase van de uitwerking. Deze uitwerking dient minimaal de volgende aspecten te bevatten: • Personeel & organisatie; • Juridische & fiscale aspecten; • Financiële en maatschappelijke aspecten; • Ontvlechting; • Implementatieplan inclusief overgang van personeel. Met als eindresultaat: Harmonisatie van het sportbeheer en een nieuw sportbeleidsplan vóór 1 januari 2024.

Adviesrapport Verkenning harmonisatie sportbeheer

6

Hoofstuk 1 1.1

Inleiding

Aanleiding

De Noord-Hollandse gemeenten Heerhugowaard (58.389 inwoners 1-1-2021) en Langedijk (28.327 1-1-1-2021) staan aan de vooravond van een fusie tot de nieuwe gemeente Dijk en Waard. Met ca. 87.000 inwoners is zij een middelgrote gemeente en zal in de komende jaren naar verwachting doorgroeien naar ca. 100.000 inwoners. Zij sluit bij het bereiken daarvan aan bij het G40-netwerk van gemeenten boven de 100.000 inwoners. De fusie tot de nieuwe gemeente Dijk en Waard leidt net als die van de gemeentelijke organisatie tot een evaluatie van de uitvoering van het sportbeleid en de wijze van sportbeheer uitgevoerd door Langedijk Actief B.V. (onderdeel van Stichting Social Leisure Alkmaar) en Heerhugowaard Sport N.V. (Dochteronderneming van de gemeente Heerhugowaard. Met betrekking tot de harmonisatie van het sportbeheer is het wenselijk om dit voor 1 januari 2024 vorm en inhoud te geven. Het opstellen van een nieuw sportbeleidsplan moet conform het gestelde in de wet Algemene Regels Herindeling (AHRI) vóór 1 januari 2024 zijn gerealiseerd. 1.2

Opdracht

De Colleges van B&W van Heerhugowaard en Langedijk hebben aan BMC Advies B.V. gevraagd om te verkennen hoe de harmonisatie van exploitatie en beheer van sport in de gemeente Dijk en Waard het beste vorm en inhoud kan krijgen en één of meerdere richtinggevende adviezen te geven hoe dit zo optimaal mogelijk kan worden georganiseerd om sport als doel en middel binnen de gestelde kaders zoveel mogelijk te benutten. De centrale vraag is: Hoe kunnen exploitatie, beheer en onderhoud van de sportaccommodaties en de uitvoering van de sport- en beweegstimulering op een eigentijdse, professionele (naar gebruikers en eigenaar/gemeente), effectieve, efficiënte en toekomstbestendige wijze worden georganiseerd in de nieuwe gemeente Dijk en Waard? Voor het beantwoorden van deze vraag zijn de volgende elementen onderwerp van de verkenning: • Analyse van de huidige organisaties: Heerhugowaard Sport N.V. en Langedijk Actief B.V.; • Analyse van de huidige organisatieomgeving; • Analyse van de exploitatie en de exploitatieperspectieven van Heerhugowaard Sport N.V. en Langedijk Actief B.V.; • Verkenning van mogelijke beheervormen in het algemeen en specifiek lokaal en in de regio; • Het opstellen van een afwegingskader.

Adviesrapport Verkenning harmonisatie sportbeheer

7

1.3

Stappenplan, werkwijze en proces

Aan deze verkenning van harmonisatie van exploitatie en beheer van sport in de nieuwe gemeente Dijk en Waard is een stap 1 voorafgegaan: Netwerk & Governance. Na een eerste verkenning en kennismakingsronde is ingezet om de relaties te verstevigen en het netwerk met alle stakeholders op- en uit te bouwen en zijn de knelpunten met gebruikers en verenigingen zoveel als mogelijk opgelost of is het gesprek gevoerd over een mogelijke oplossing om de problematiek op termijn voor beide partijen naar tevredenheid af te ronden. Hiermee zijn de voorwaarden gecreëerd om een “neutrale” verkenning te realiseren. Ook is de Governance voor Heerhugowaard Sport N.V. herzien en vastgesteld op 24 juni 2021. De Governance bij Langedijk Actief B.V. is nog niet vastgesteld. Wel volgt Langedijk Actief B.V. de code Sociaal Ondernemen en is zij bijna zover om zich aan te kunnen melden. Het ligt in de planning om nog in 2021 de accreditatie bij de code Sociaal Ondernemen aan te vragen.

Stap 2: De verkenning van harmonisatie van exploitatie en beheer van sport voor de gemeente Dijk en Waard is vanaf het eerste kwartaal van 2021 gestart met een analyse van de huidige organisaties en de organisatie-omgeving. Om een goed beeld te krijgen van de mogelijkheden en onmogelijkheden is intern en extern, informatie voor de analyse van de huidige organisaties opgevraagd. Er zijn gesprekken gevoerd met belangrijke shareholders (bestuurders van beide gemeenten), stakeholders van de werkorganisatie en het maatschappelijke middenveld en enkele medewerkers van Heerhugowaard Sport N.V. en Langedijk Actief B.V. Daarnaast zijn 13 interviews gehouden met diverse functionarissen uit het lokale, regionale en landelijke (sport) netwerk (bijlage 1: Bronnen). Deze interviews c.q. gesprekken zijn semi-gestructureerd gevoerd. Dit houdt in dat een aantal vragen worden opgesteld die aan elke geïnterviewde wordt gesteld, maar daarnaast is er de mogelijkheid om specifieke vragen te stellen, door te vragen en naar voorbeelden te informeren. Om een breed gedragen, volledig en betrouwbaar beeld van de toekomstige exploitatie en beheer van sport in de gemeente Dijk en Waard te krijgen zijn in april, juli en september in totaal zes verenigingsavonden voor de binnen- en buitensport voor zowel Heerhugowaard als Langedijk georganiseerd.

Adviesrapport Verkenning harmonisatie sportbeheer

8

Van de 79 sportverenigingen in Langedijk en Heerhugowaard hebben 40 verenigingen (51%) één of meerdere keren deelgenomen. In verband met de coronamaatregelen zijn de eerste bijeenkomsten digitaal verlopen. Tijdens de eerste digitale verenigingsavonden in april is de focus gelegd op kennismaking en informatie te verzamelen over hoe verenigingen en overige gebruikers aankijken tegen de gemeentelijke fusie en welke kansen en bedreigingen de sportverenigingen en overige gebruikers zien bij deze fusie en gevolgen hiervan voor het sportbeheer. Vervolgens is op 9 juli jl. een enquête onder alle gebruikers en sportverenigingen in de gemeenten Heerhugowaard en Langedijk uitgezet om specifieke informatie te verzamelen over de behoeften/wensen/problemen en voorkeuren. 22 verenigingen (Langedijk 8 en Heerhugowaard 14) maakten hier gebruik van 3 gaven anderszins feedback. Vanaf juli is in rechtstreekse individuele contacten de verdieping ingezet om te achterhalen of de reeds verzamelde informatie breed gedragen, juist en voldoende volledig is/was.

Vervolgens zijn in september fysieke verenigingsavonden in Theater De Binding in Langedijk georganiseerd om de verenigingen te informeren over het proces tot nu toe en om de kwantiteit van de verzamelde informatie te delen, om vervolgens de gebruikers te bevragen over: • Wat moet blijven? • Wat kan veranderen? • Wat is een wenselijke omvang van de sportbeheerorganisatie? • Binnen en/of buiten de gemeente Dijk en Waard? • Eén of meerdere sportbeheersorganisaties? • Wijze van invloed op uitvoering van sportbeheer door gebruikers? • Andere input vanuit de aanwezige sportverenigingen. Tijdens de duur van het onderzoek hebben sportverenigingen en hieraan gerelateerde maatschappelijke organisaties gevraagd en ongevraagd advies gegeven. Deze toevoegingen hebben de richtinggevende scenario’s in dit adviesrapport mede en/of verdere vorm en inhoud gegeven. Verder is deelgenomen aan het rondetafelgesprek “Onze Kijk op Dijk en Waard” (bijlage 1: Bronnen) met betrokkenen uit de werkorganisatie LangedijkHeerhugowaard en de hiermee in relatie staande maatschappelijke organisaties. Tijdens dit rondetafelgesprek is o.a. gesproken over: • De identiteit van de huidige gemeenten, organisaties en inwoners; • De voorzieningen in de buurt; • De samenwerking binnen en buiten het sociaal domein; • De rol van de gemeentelijke organisatie(s) binnen de samenwerking. Het rondetafelgesprek gaf nieuwe c.q.

aanvullende in- en vergezichten op het gebied van integrale samenwerking in het sociaal domein. Het maatschappelijk middenveld die taken in sociaal domein uitvoert op het gebied van gezondheid, kunst, cultuur, onderwijs, welzijn en welbevinden kennen elkaars organisatie veelal wel, maar zijn in de waan van alle dag vaak druk bezig met hun eigen taken en interventies. Samenredzaamheid, samenwerking en inzet van kennis en expertise worden nog lang niet altijd vanzelfsprekend ingezet om huidige en toekomstige uitdagingen in het sociaal domein aan te pakken.

Adviesrapport Verkenning harmonisatie sportbeheer

9

Inzet op elkaar kennen en ‘elkaars taal’ verstaan zijn onmisbare bouwstenen voor een integrale aanpak om te interveniëren bij problemen op het gebied van gezondheid, welzijn en welbevinden. Het stimuleren van deelname aan laagdrempelige maatschappelijke activiteiten bevordert bijvoorbeeld niet alleen de gezondheid, welzijn en welbevinden, maar reduceert ook de zorgkosten. Uit recent onderzoek naar de economische waarde van sport en bewegen - uitgevoerd door het Kenniscentrum Sport & Bewegen - blijkt dat elke euro die in sport wordt geïnvesteerd 2,5 euro aan zorgkosten bespaart. 1.4

Leeswijzer

In hoofdstuk 2 is de huidige situatie, de inventarisatie en analyse van de gemeenten Heerhugowaard en Langedijk te lezen. Vervolgens worden in hoofdstuk 3 de trends en ontwikkelingen beschreven. In hoofdstuk 4 treft u naast de exploitatie en beheermogelijkheden van sport, de profilering en het afwegingskader aan. Om vervolgens in hoofdstuk 5 een advies uit te brengen voor een drietal richtinggevende scenario’s. Tot slot wordt op basis van de input en omgevingsfactoren een advies geformuleerd en het vervolg aangegeven.

Hoofstuk 2 2.1

Inventarisatie en verkenning

Huidige situatie 2.1.1 Algemeen

Per 1 januari 2020 werken de gemeenten Heerhugowaard en Langedijk samen door middel van een ambtelijke werkorganisatie. Naar aanleiding van het uitgevoerde haalbaarheidsonderzoek door Adviesbureau Berenschot in december 2017 heeft de ambtelijke werkorganisatie in november 2019 doelstellingen opgesteld. Deze doelstellingen zijn leidend voor op welke wijze het sportbeheer in de nieuwe gemeente Dijk en Waard geharmoniseerd wordt, te weten: • Het verhogen van de kwaliteit; • Het verlagen van de kwetsbaarheid; • Het versterken van de positie in de regio. Deze werkorganisatie bedient op het moment van deze verkenning bestuurlijk beide organisaties. Er is een besluit genomen om per 1 januari 2022 ook bestuurlijk te fuseren. In de toekomstige fusiegemeente worden de sport- en beweegactiviteiten binnen het sociaal domein in de huidige situatie hoofdzakelijk uitgevoerd door twee private rechtspersoonlijkheden. In de gemeente Heerhugowaard is dat Heerhugowaard Sport N.V. als dochteronderneming van de gemeente Heerhugowaard en in de gemeente Langedijk is dat Langedijk Actief B.V. Langedijk Actief B.V. maakt onderdeel uit van Stichting Social Leisure uit Alkmaar. Stichting Social Leisure is een onderneming die verantwoordelijk is voor de exploitatie van accommodaties in de gemeenten Langedijk, Heiloo, Schagen en Uitgeest. Waar Heerhugowaard Sport N.V.

uitsluitend werkzaam is op het gebied van beheer en exploitatie van sportaccommodaties en het uitvoeren van sportstimuleringsactiviteiten is Stichting Social Leisure in tegenstelling Adviesrapport Verkenning harmonisatie sportbeheer

10

tot Heerhugowaard Sport N.V. actief op het gebied van sportstimulering, cultuur en commerciële activiteiten en heeft daartoe ook overeenkomsten buiten de gemeentegrenzen van Langedijk afgesloten met specifiek daarvoor opgericht Besloten Vennootschappen. Deze Besloten Vennootschappen, waaronder Langedijk Actief B.V. worden door Stichting Social Leisure gefaciliteerd in het behalen van hun doelstellingen op het gebied van sport-, beweeg-, cultuur- en commerciële activiteiten. Een ander verschil is dat Heerhugowaard Sport N.V. -in tegenstelling tot Langedijk Actief B.V.- de buitensport en Wijkcentrum De Horst beheert en exploiteert. In de gemeente Langedijk zijn de meeste buitensportaccommodaties in eigendom overgedragen aan de sportverenigingen die daardoor ook de dagelijkse en grootonderhoudswerkzaamheden voor hun rekening nemen. Langedijk Actief B.V. heeft alleen de opstallen van zwembad De Bever in eigendom en exploiteert naast sportstimulering, zwembaden en binnensportaccommodaties ook Theater De Binding. Het groot onderhoud van deze maatschappelijk organisatie is een verantwoordelijkheid van de afdeling Vastgoed van de gemeente Langedijk. 2.1.2 Huidige situatie Langedijk Dienstverlening Langedijk Actief B.V.

beheert en exploiteert: • 2 zwembaden: o Zwembad De Bever o Zwembad Duikerdel • 2 sporthallen: o Sporthal de Oostwal o Sporthal Geestmerambacht • 1 sportzaal: Sportzaal Mayersloot • 5 gymzalen: o Lourens Bogtmanstraat o Platte Ven o Schoolstraat o Sperwer o Geestermerambacht • 1 Theater: Theater De Binding Naast het faciliteren van sport en bewegen in de bovenstaande accommodaties, organiseert Langedijk Actief B.V. diverse activiteiten en evenementen om mensen in beweging te krijgen en houden. Voor jong en oud, op school en buiten school, voor sporters en voor beginners. Het team Actief Sport & Events zorgt voor een mooi en passend aanbod op sportief gebied en faciliteert en helpt andere stichtingen, verenigingen, bedrijven en particulieren met eenzelfde doel; “Sport is voor iedereen toegankelijk”. Eigendom accommodaties De zwembaden, binnensportaccommodaties en het theater zijn eigendom van de gemeente. Stichting Social Leisure is eigenaar van de opstallen van zwembad De Bever in St. Pancras en pacht de grond van de gemeente Langedijk. De buitensportaccommodaties in de gemeente Langedijk zijn aan de verenigingen overgedragen zowel qua beheer en exploitatie als het eigendom. Adviesrapport Verkenning harmonisatie sportbeheer

11

Staat van accommodaties De gebruikers van de binnensportaccommodaties ervaren deze als functioneel, maar ook als verouderd. De staat van onderhoud voldoet aan de gestelde vereisten, maar de geringe financiële armslag van de gemeente Langedijk biedt de afgelopen jaren weinig ruimte voor specifieke en aanvullende wensen en behoeften van de gebruikers. Ondanks de financiële beperkingen zet Langedijk Actief B.V. zich binnen de gestelde kaders actief in om de gebruikers van de zwembaden en de binnensportaccommodaties goed te faciliteren. Langedijk Actief B.V. heeft een budget voor het uitvoeren van dagelijkse onderhoudswerkzaamheden in de zwembaden en de binnensportaccommodaties. De gemeente Langedijk heeft een Meerjarenonderhoudsplanning (MJOP) op basis waarvan de meest nodige onderhoudswerkzaamheden worden uitgevoerd. Deze MJOP kent geen nog echte demarcatie tussen dagelijks en groot onderhoudswerkzaamheden. Hierdoor zijn taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden niet altijd goed gedefinieerd en bestaat het gevaar dat bepaalde onderhoudswerkzaamheden te laat worden gezien c.q. uitgevoerd. Langedijk Actief B.V. voert daarom sinds enige tijd maandelijks overleg met de vastgoedspecialisten van de werkorganisatie LangedijkHeerhugowaard om de uitvoering van onderhoudswerkzaamheden en de wijze van beheer en onderhoud te evalueren.

Aan de hand van de uitkomsten wordt koers bepaald en een passende structuur opgezet om het onderhoud optimaal te organiseren. Het model dat wordt gehanteerd in de gemeente Heerhugowaard is hierbij één van de leidraden voor de nieuwe structuur. De uitkomsten van de evaluatie en het structureren van het dagelijks en groot onderhoud moeten bijdragen aan een effectief en efficiënt onderhoudsbeleid en meer ruimte voor wensen en behoeften van gebruikers. De organisatie van verhuur van zwembaden en binnensportaccommodaties en Theater De Binding is belegd bij de beheerders van de accommodaties. Zij dragen zorg voor de planning en uitvoering van sport- en beweegactiviteiten door sportverenigingen, onderwijsinstellingen en andere gebruikers. Een goede connectie met het uitvoeren van onderhoudswerkzaamheden is hierbij onontbeerlijk. Gebruik/bezetting Zwembad Duikerdel en De Bever hebben een diversiteit aan bezoekers (groepen): • Basis- en voorgezet onderwijs; • Recreatief zwemmen; • Doelgroepen; • Leszwemmen; • Verenigingen; • Baby- en peuterzwemmen. De horeca in zowel Duikerdel als De Bever is in eigen beheer. De horeca in de binnensportaccommodaties worden extern geëxploiteerd.

Adviesrapport Verkenning harmonisatie sportbeheer

12

De ontwikkeling in de bezoekers van de laatste 3 jaren van de twee zwembaden*: Gebruikers zwembad Duikerdel 2019 2018 2017 Basis- en voortgezet onderwijs 2.500 2.500 1.250 Recreatief 28.373 26.348 27.002 Doelgroepen/aquasport 15.816 15.361 15.605 Leszwemmen 27.660 26.279 26.896 Verenigingen 18.416 19.059 19.602 Baby-Peuter zwemmen 10.021 9.425 8.754 Totaal 102.786 98.972 99.109 Gebruikers zwembad De Bever Basis- en voortgezet onderwijs Recreatief Doelgroepen Leszwemmen Verenigingen Baby-Peuter zwemmen Totaal

2019 5.826 39.598

2018 5.504 51.234

2017 7.080 37.117

474 840

820 516

687 953

46.738

58.074

45.837

* I.v.m. de uitbraak van COVID-19 in 2020 zijn 2017, 2018 en 2019 als representatieve jaren opgenomen.

Binnensport / cultuur Bij het bepalen van de bezettingsgraad van de binnensportaccommodaties worden verschillende normopenstellingen gehanteerd (NOC*NSF/VNG). In Langedijk wordt uitgegaan van de NOC*NSF-normering: Sporthal : 5.480 uur per jaar als norm-openstelling (gemiddeld 40 weken per jaar). Sportzaal: 5.080 uur per jaar als norm-openstelling (gemiddeld 40 weken per jaar). Gymzaal : 2.240 uur per jaar als norm-openstelling (gemiddeld 40 weken per jaar). De bezettingsgraad van de sporthallen/-zalen en gymzalen en het theater is op basis van deze norm-openstelling als volgt: Bezetting

Norm NOC*NSF 2017

Bezettings -graad

Sporthallen/-zalen Sporthal De Oostwal 1.924 5.480 35% Sporthal Geestmerambacht 5.079 5.480 92% Sportzaal Mayersloot 3.063 5.080 60% Totaal 10.066 16.040 62% Gymzalen Lourens Bogtmanstraat 1.430 2.440 58% Platte Ven 1.500 2.440 61% Schoolstrat 1.305 2.440 53% Sperwer 1.610 2.440 66% Geestermerambacht 1.341 2.440 55% Totaal 7.186 12.200 59% Theaters bezoekers Theater De Binding 31.629 Totaal * Theater de Binding is in 2019 vanaf september dicht geweest ivm renovatie

Adviesrapport Verkenning harmonisatie sportbeheer

Bezetting

Norm NOC*NSF 2018

Bezettings -graad

Bezetting

Norm NOC*NSF 2019

Bezettings -graad

1.965 4.816 3.375 10.156

5.480 5.480 5.080 16.040

36% 88% 66% 63%

2.060 5.009 3.324 10.393

5.480 5.480 5.080 16.040

38% 71% 65% 58%

1.439 1.565 1.552 1.710 875 7.141 bezoekers 32.081

2.440 2.440 2.440 2.440 2.440 12.200

59% 64% 64% 70% 36% 59%

1.410 1.495 1.483 1.582 814 6.784 bezoekers 8.341*

2.440 2.440 2.440 2.440 2.440 12.200

58% 62% 61% 65% 34% 56%

13

Personeel Langedijk Actief B.V. bestaat uit 4 afdelingen. Het team bestaat in 2021 gemiddeld over het jaar uit: FTE (gemiddeld) 2021 Directie 1,00 Ondersteunende staf (HRM/Fin/Verhuur/PR) 1,94 Functioneel beheer 0,72 Sporthallen en gymzalen 4,87 Sportstimulering 6,20 Theater de Binding 7,35 Zwembad De Bever 2,37 Zwembad Duikerdel 15,34 Totaal 39,79 De fte’s (inclusief directeur) zijn verdeeld over gemiddeld ca. 72 medewerkers. De huidige organisatie van het team van Langedijk Actief B.V. is onderdeel van Stichting Social Leisure en is als volgt weer te geven:

stichting

shared Service Center cultuur concepten hospitalityconcepten academie impact

exploitatie

6 sporthallen en -zalen

beweegconcepten

5 gym- en sportzalen

Zwemlokaal

Tot onze opdrachtgevers behoren:

Het sociale en vitale alternatief

Adviesrapport Verkenning harmonisatie sportbeheer

14

Begroting: Langedijk Actief B.V.

Begroting 2021

Zaalhuur binnensport Onderwijsvergoeding binnensport Eigen activiteiten binnensport Totaal binnensport

€ € €

240.000 126.500 0 366.500

Zwembad recreatief Zwemles/instructie Verenigingen/groepen Scholen Totaal zwembaden

€ € € € €

227.000 378.000 62.000 15.000 682.000

Pacht horeca en congressen Pacht ruimten Horeca in eigen beheer Totaal ruimten

€ € € €

20.000 23.000 260.000 303.000

Diversen Totaal diversen

€ €

8.000 8.000

Opbrengst sportstimulering Totaal Sportstimulering

€ €

58.427 58.427

Totaal baten

€ 1.417.927

Personeelskosten Inkoop horeca Schoonmaak/chemicaliën Schoonmaak derden Directe kosten eigen activiteiten Directe exploitatielasten Negatief Operationeel resultaat

€ 1.558.373 € 125.000 € 46.000 € 18.150 € 32.989 € 1.780.517 € 362.585

Algemene kosten Energiekosten Onderhoudskosten Totaal indirecte kosten

€ € € €

Verzekeringen Belastingen Huur/erfpacht Interest/afschrijvingen Totaal eigenaarslasten

€ 10.500 € 26.500 € 281.633 € 63.300 € 381.933

Totale kosten

€ 2.628.149

Exploitatieresultaat Gemeentelijke bijdrage Saldo

€ 1.210.222 € 1.217.084 € 6.862

191.704 160.000 114.000 465.704

2.1.3 Huidige situatie Heerhugowaard Dienstverlening Heerhugowaard Sport N.V. beheert en/of exploiteert: • 1 zwembad: Zwembad De Waardergolf • 5 sporthallen: o Sporthal De Waardergolf o Sporthal De Draai o Sporthal Deimos o Sporthal Zuid o Sporthal Hectorlaan • 1 wijkcentrum: Wijkcentrum De Horst • 11 gymzalen: o Eikenlaan o Geul o Granaat o Jan Glijnisweg Adviesrapport Verkenning harmonisatie sportbeheer

15

•

•

o Plutolaan o Rembrandtstraat o Rozenhoutstraat o Smaragd o Weegbree o Focus o Huygens 5 buitensportparken: o Sportcomplex De Vork o Sportcomplex De Kabel o Sportcomplex De Wending o Sportcomplex ’t Kruis o Sportcomplex De Noord 1 watersportcomplex: Watersportcomplex Ossa en Kanowaard

Naast het faciliteren van (sport) accommodaties streeft Heerhugowaard Sport N.V. ernaar om zoveel mogelijk inwoners in beweging te brengen door het organiseren van laagdrempelige activiteiten voor alle leeftijdsgroepen. Eigendom accommodaties Van de bovengenoemde binnen- en buitenaccommodaties is de gemeente Heerhugowaard eigenaar. Staat van accommodaties Het onderhoud van het zwembad, binnen- en buitensportaccommodaties binnen de gemeente Heerhugowaard wordt in het algemeen door de gebruikers als goed ervaren. De binnen- en buitensportaccommodaties verkeren, ondanks de oudere leeftijd van een paar gedateerde sportaccommodaties in een goede staat van onderhoud. Om dit continu te borgen wordt door de gemeente een Meerjarenonderhoudsplanning gehanteerd, waarin het dagelijks en groot onderhoud voldoende is gedemarqueerd en gebudgetteerd. In de begroting is een post gesteld voor dagelijks onderhoud, welke door de afdeling beheer en onderhoud van de uitvoerder van het gemeentelijke sportbeleid Heerhugowaard Sport N.V. wordt beheerd en ingezet voor kleine reparaties en kleine aanschaffingen zoals, materialen en sport- en beweegattributen. Heerhugowaard Sport N.V. voert daarnaast onder regie van de gemeente Heerhugowaard ook de werkzaamheden in het kader van groot onderhoud uit.

Zij besteedt grote(re) projecten, zoals bijvoorbeeld aanleg of renovatie van kunst- water- en grasvelden, schilderwerkzaamheden, vervanging van zwembadinstallaties en andere grotere projecten, onder regie van de gemeente, zo nodig aan. Met deze werkwijze wordt gebruik gemaakt van de kennis en ervaring van de onderhoudsdienst welke dagelijks in contact is met de maatschappelijke sportaanbieders in de binnen- en buitensport. De verhuur van binnen- en buitensportaccommodaties die is ondergebracht in een centraal verhuurloket bij Heerhugowaard Sport N.V. draagt verder bij aan het minimaliseren van verstoringen van de planning en uitvoering van sport- en beweegactiviteiten door sportverenigingen, onderwijsinstellingen en andere gebruikers. Door het in één hand houden van het totale onderhoud brengt financiële voordelen met zich mee en dragen bij aan een effectief en efficiënt onderhoudsbeleid. Adviesrapport Verkenning harmonisatie sportbeheer

16

Gebruik/bezetting Zwembad De Waardergolf is sinds 2004 in gebruik en heeft een grote diversiteit aan bezoekers (groepen): • Basis- en voorgezet onderwijs; • Recreatief zwemmen; • Doelgroepen; • Leszwemmen; • Verenigingen; • Overige gebruikers. De horeca is in alle sportaccommodaties in eigen beheer. De ontwikkeling in de bezoekers van de laatste 3 jaren*: Gebruikers 2019 Basis- en voortgezet onderwijs 4.573 Recreatief 77.825 Doelgroepen 28.425 Leszwemmen 47.644 Verenigingen 20.930 Overig Totaal 179.397

2018 4.080 79.059 26.375 39.494 27.646

2017 4.380 84.234 25.196 37.392 26.230

176.654

177.432

* I.v.m. de uitbraak van COVID-19 in 2020 zijn 2017, 2018 en 2019 als representatieve jaren opgenomen.

Binnensport Bij het bepalen van de bezettingsgraad van de binnensportaccommodaties worden verschillende normopenstellingen gehanteerd (NOC*NSF/VNG). In Heerhugowaard wordt uitgegaan van de NOC*NSF-normering: Sporthal : 5.480 uur per jaar als norm-openstelling (gemiddeld 40 weken per jaar). Gymzaal : 2.240 uur per jaar als norm-openstelling (gemiddeld 40 weken per jaar). De bezettingsgraad van de sporthallen en gymzalen is op basis van deze normopenstelling als volgt: Bezetting

Norm NOC*NSF 2017

Bezettingsgraad

Bezetting

Norm NOC*NSF 2018

Bezettingsgraad

Sporthallen Sporthal Waardergolf 5.725 5.480 104% 5.908 5.480 108% Sporthal De Draai* 3.943 4.936 80% 4.356 4.936 88% Sporthal Deimos 5.164 5.480 94% 5.376 5.480 98% Sporthal Zuid 5.076 5.480 93% 4.865 5.480 89% Sporthal Hectorlaan 5.544 5.480 101% 5.402 5.480 99% Totaal 25.452 26.856 95% 25.907 26.856 96% Gymzalen Eikenlaan 1.740 2.440 71% 1.951 2.440 80% Geul 1.551 2.440 64% 1.446 2.440 59% Granaat 1.585 2.440 65% 1.899 2.440 78% Jan Glijnisweg 1.797 2.440 74% 1.655 2.440 68% Plutolaan 1.465 2.440 60% 1.445 2.440 59% Rembrandtstraat 1.630 2.440 67% 995 2.440 41% Rozenhoutstraat 545 2.440 22% 532 2.440 22% Smaragd 2.285 2.440 94% 1.347 2.440 55% Weegbree 1.618 2.440 66% 2.328 2.440 95% Focus** 1.927 2.800 69% 1.960 2.800 70% Huygens*** Totaal 16.143 24.760 65% 15.558 24.760 63% *Voor sporthal De Draai is de norm NOC*NSF naar beneden bijgesteld i.v.m. gebruik door Esdégé Reigersdaal **Gymzaal Focus betreft 2 zaaldelen en alleen verenigingsuren. Onderwijsuren zijn onbekend ***Huygens is in 2020 in gebruik genomen, kengetallen i.v.m. corona niet representatief vergelijkbaar **** I.v.m. de uitbraak van COVID-19 in 2020 zijn 2017, 2018 en 2019 als representatieve jaren opgenomen.

Adviesrapport Verkenning harmonisatie sportbeheer

Bezetting

Norm NOC*NSF 2019

Bezettingsgraad

6.004 4.650 5.485 4.906 5.263 26.308

5.480 4.936 5.480 5.480 5.480 26.856

110% 94% 100% 90% 96% 98%

1.868 1.410 403 1.465 1.557 1.609 571 956 2.251 1.752

2.440 2.440 2.440 2.440 2.440 2.440 2.440 2.440 2.440 2.800

77% 58% 17% 60% 64% 66% 23% 39% 92% 63%

13.842

24.760

56%

17

Personeel Het team van Heerhugowaard Sport N.V. bestaat in 2021 uit: FTE Directie Ondersteunende staf (HRM/Fin/Verhuur/PR) Beheer en onderhoud Sport en bewegen Receptie Horeca De Horst Zwemzaal Totaal

2021 1,00 2,55 4,48 11,64 2,27 6,21 3,01 12,12 43,28

De fte’s (inclusief directeur) zijn verdeeld over in totaal 65 medewerkers. Daarnaast biedt Heerhugowaard Sport N.V. een werkplek aan 6 vrijwilligers en 1 persoon in het kader van een beschutte werkplek. Heerhugowaard Sport N.V. is door de Samenwerkingsorganisatie voor het Beroepsonderwijs en het Bedrijfsleven (SBB) erkend als leerbedrijf. De huidige organisatie van het team Heerhugowaard Sport N.V. is als volgt weer te geven: De directeur geeft direct leiding aan 6 hoofdfunctionarissen van de 6 afdelingen.

Adviesrapport Verkenning harmonisatie sportbeheer

18

Begroting: Heerhugowaard Sport N.V.

Begroting 2021

Baten Inkomsten zwembad Ov. Inkomsten zwembad Inkomsten sporthallen /gymzalen Verhuur overige ruimten Verhuur Hectorlaan Opbrengsten buitensport Opbrengsten sport en bewegen Brutowinst Horeca Totaal baten

€ 858.700 € 12.600 € 535.200 € 93.900 € 5.000 € 136.000 € 224.700 € 248.200 € 2.114.300

Lasten Personeelskosten Energiekosten Chemicaliën Schoonmaakkosten Onderhoudskosten Dotatie voorziening onderhoud Kantoorkosten Verkoopkosten Algemene kosten Dienstverlening SFN Accountantskosten Verzekeringen/belastingen Huur kleedkamers/lease goederen Totaal lasten

€ 2.203.600 € 285.300 € 12.800 € 296.500 € 481.300 € 33.200 € 57.500 € 44.400 € 111.300 € 51.000 € 17.100 € 40.200 € 5.500 € 3.639.700

Exploitatietekort Gemeentelijke bijdrage

€ 1.525.400 € 1.525.400

Samengevat Zowel Langedijk Actief B.V. als Heerhugowaard Sport N.V. beheren en exploiteren maatschappelijke voorzieningen en stimuleren met sport- en beweegaanbod inwoners om in beweging te komen en dit vast te houden. Beide organisaties doen dit met lokaal aanbod, waarbij een overlap in activiteiten is. De beheervorm en de eigendomssituatie van Langedijk Actief B.V. en Heerhugowaard Sport N.V. verschillen, echter de gebruikers zijn in de gemeente Langedijk en Heerhugowaard in zijn algemeenheid tevreden over de faciliteiten, de hygiëne en veiligheid, de toegankelijkheid, de uitstaling & sfeer, het personeel (korte lijnen) en de prijs-kwaliteitverhouding. Er is nog winst te behalen in: • De staat van onderhoud; • De bezettingsgraad/bezoekersaantallen; • De integrale samenwerking. Beide uitvoeringsorganisaties beschikken over voldoende kennis en expertise.

Deze kennis en expertise kan gebruikt worden om de sport- en beweegcultuur in de gemeente Dijk en Waard verder te versterken en door te ontwikkelen naar: • Een duidelijk fysiek en digitaal aanspreekpunt; • Een brede blik naar buiten met continue oog voor de veranderende samenleving; • Een proactieve houding in de samenwerking (integrale aanpak); • Een optimaal servicegerichte omgeving; • Meer transparantie: de organisatie beschikt over gedetailleerde en betrouwbare managementinformatie om de bedrijfsvoering op nog adequater wijze te kunnen sturen; • Grotere doelmatigheid: de personele inzet wordt daar waar nodig ingezet binnen de gemeente Dijk en Waard, om zo voor het te verwachten Adviesrapport Verkenning harmonisatie sportbeheer

19

personeelstekort een oplossing te bieden. Verder wordt doorlopend gemonitord om kosten en nut continue te kunnen afwegen. 2.2

Inventarisatie uitgangspunten en visie

De inventarisatie en verkenning van de visie is breed uitgevoerd en heeft zich gericht op de trends en ontwikkelingen in het sociale domein (landelijk en lokaal) en de huidige en toekomstige vraag en behoefte van sportverenigingen, onderwijs, ongeorganiseerde sport en overige gebruikersgroepen. 2.2.1 Nationaal Sportakkoord - Lokaal Sportakkoord 2.2.1.1 Nationaal Sportakkoord Op 29 juni 2018 is het eerste Nationaal Sportakkoord getekend met als doel om de organisatie en financiën van de sport toekomstbestendig te maken. Sport en bewegen is goed voor je gezondheid, je sociale contacten, je welzijn, je persoonlijke ontwikkeling en bovenal leuk om te doen. Niet voor niets sporten ruim 9,4 miljoen Nederlanders op wekelijkse basis. Mede doordat zoveel Nederlanders sporten en bewegen, is sport van grote maatschappelijke en economische waarde. Het Sportakkoord is erop gericht om sport zo leuk en toegankelijk mogelijk te maken voor alle Nederlanders, in alle levensfasen. Zo wordt de volledige potentie van sport en bewegen beter benut.

Om dit voor elkaar te krijgen zijn zes ambities geformuleerd: • Inclusief sporten & bewegen • Duurzame sportinfrastructuur • Vitale sport- en beweegaanbieders • Positieve sportcultuur • Van jongs af aan vaardig in bewegen • Topsport inspireert Het Nationaal Sportakkoord is voorts vertaald naar lokale en regionale sportakkoorden, zodat ze in de lokale context uitgevoerd kunnen worden. 2.2.1.2 Lokaal Sportakkoord Langedijk In de gemeente Langedijk is het Nationaal Sportakkoord vertaald in het Lokale Sportakkoord: “Langedijk beweegt mee”. Op 22 juni 2020 heeft de gemeente Langedijk samen met verschillende (sport) verenigingen, zorg- en welzijnsorganisaties en inwoners dit akkoord ondertekend. Met het Lokaal Sportakkoord “Langedijk beweegt mee” wil de gemeente de krachten, kennis en ervaringen bundelen om sport en bewegen nog beter te faciliteren voor de inwoners in de gemeente Langedijk. Het doel is om de inwoners fit, vitaal en gezond te houden. Actief Langedijk neemt een prominente rol in binnen het Lokaal Sportakkoord.

Adviesrapport Verkenning harmonisatie sportbeheer

20

De uitgangspunten van het Sportakkoord Langedijk zijn: • Sport als doel – een leven lang sporten en bewegen; • Vitale verenigingen en open sociale netwerken; • Goede voorzieningen en een beweegvriendelijke omgeving; • Grotere zichtbaarheid en toegankelijkheid van de sport en het beweegaanbod; • Sport als middel – drempels weg; • Een gezonde leefstijl voor alle inwoners; • Positief opvoeden en opgroeien; • Drempels weg voor iedereen die wil sporten en bewegen; • Verbindingen leggen en matches maken. 2.2.1.3 Lokaal Sportakkoord Heerhugowaard Ook in de gemeente Heerhugowaard zijn de ambities uit het Nationaal Sportakkoord vertaald naar de lokaliteit, in het Sportakkoord Heerhugowaard: “Samen (werken) in Beweging! Op 18 juni 2020 hebben vertegenwoordigers van commerciële sportaanbieders, verenigingen en sport- en welzijnsorganisaties in de gemeente Heerhugowaard dit akkoord ondertekend. Met dit Sportakkoord wil Heerhugowaard bereiken dat iedereen, écht iedereen, plezier in sport kan hebben. Nu en in de toekomst. Ongehinderd, in een veilige en gezonde omgeving. Een leven lang, als sporter, vrijwilliger of toeschouwer. Heerhugowaard Sport N.V. is kartrekker van het Sportakkoord Heerhugowaard en richt zich samen met de betrokkenen op ambities uitgewerkt in twee ontwikkelrichtingen en vier programmalijnen.

De ontwikkelrichtingen en programmalijnen: • De basis voor sport en bewegen versterken In eerste instantie wordt ingezet op een gezonde en toegankelijke basis. Als de basisinfrastructuur krachtig is en uitnodigt tot een leven lang sporten en bewegen, dan neemt de druk op de top van de piramide van zorg en ondersteuning over de volle breedte af. Deze ontwikkelrichting wordt bewerkstelligd door de inzet van de programmalijnen: o Vitale verenigingen en sportaanbieders; o Duurzame accommodaties en beweegvriendelijke omgeving. • De maatschappelijke waarde van sport en bewegen verzilveren Het benutten van de preventieve en sociale kracht van sport en bewegen en in het verlagen van drempels die de deelname voor specifieke inwoners nog in de weg staan. Verder wordt geïnvesteerd in een sportief klimaat waarin kinderen positief kunnen opgroeien, met goed bewegingsonderwijs en waarin iedere inwoner op een veilige manier kan deelnemen aan sporten en bewegen. Deze ontwikkelrichting wordt bewerkstelligd door de inzet van de programmalijnen: • Inclusief sporten en bewegen; • Positieve, veilige en vaardige sport. Om de ambities te realiseren wil Heerhugowaard het bestaande gemeentelijke sportkapitaal benutten: de verenigingen en andere (sport) aanbieders, het vrijwillig kader, het bewegingsonderwijs en de beschikbare accommodaties en voorzieningen.

Adviesrapport Verkenning harmonisatie sportbeheer

21

2.2.2 Gezondheidsnota De landelijk gezondheidsnota 2020-2024 legt veel prioriteit bij een gezonde leefstijl. Sport en bewegen kunnen sterk bijdragen aan de doelen van de gezondheidsnota. De centrale visie voor deze gezondheidsnota is ‘health in all policies’. Dat wil zeggen dat gezondheidsbeleid concreet wordt gemaakt over beleidsdomeinen heen. Daarnaast is het concept ‘positieve gezondheid’ gekozen als leidraad. De nota legt de prioriteit bij vier gezondheidsvraagstukken: • De sociale en fysieke leefomgeving; • Gezondheidsachterstanden; • Mentale druk op het dagelijks leven bij jongeren en jongvolwassenen; • Vitaal ouder worden; • Daarmee heeft de gezondheidsnota dus ook grote raakvlakken met ambities uit het Preventieakkoord én het Sportakkoord. 2.2.3 Nationaal Preventieakkoord Het Nationaal Preventieakkoord pakt roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik aan om de gezondheid van veel Nederlanders te verbeteren. De gemeenten of regio’s in Nederland kunnen deze nationale ambities onderschrijven door aan de slag te gaan met een lokaal of regionaal preventieakkoord. Een lokaal preventieakkoord bestaat uit afspraken en maatregelen om roken, overgewicht en overmatig alcoholgebruik terug te dringen, maar daarnaast is er ruimte om in te zetten op achterliggende problematiek zoals schulden, armoede en eenzaamheid.

De gemeente of regio bepaald zelf welke problematiek centraal staat: de lokale behoefte is leidend. De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) kan de gemeenten of regio’s ondersteunen. Tevens is onder bepaalde voorwaarden ondersteunings- en uitvoeringsbudget beschikbaar gesteld om de ambities te realiseren. In mei van dit jaar zijn de informatiebijeenkomsten in Noord-Holland georganiseerd. 2.2.4 Sociaal domein Dijk en Waard Op 6 juli jl. heeft de gemeenteraad de visie op het sociaal domein voor de nieuwe gemeente Dijk en Waard vastgesteld. Uitgangspunt van de visie is dat de inwoner centraal staat en dat zijn/haar vraag leidend is. Er wordt samen met inwoners en hun netwerk gezocht naar de beste oplossingen. De visie is tot stand gekomen in samenwerking met cliëntadviesraden, gemeenteraden, welzijnsorganisaties, beleidsadviseurs, zorgaanbieders, schoolbesturen en inwoners. 2.2.4.1 Visie sociaal domein Dijk en Waard De nieuwe gemeente Dijk en Waard is een inclusieve, gezonde, vitale en kansrijke gemeente. Een gemeente die inwoners de mogelijkheid biedt zich te ontwikkelen en waarbij iedereen de kans heeft naar vermogen mee te doen. Een gemeente waar de inwoners zich bij elkaar betrokken voelen en problemen zo veel mogelijk oplossen. De gemeente heeft daarbij oog voor (kwetsbare) inwoners die ondersteuning of hulp nodig hebben. Dit organiseren we vooral door samen te werken.

Inwoners, maatschappelijke partners en gemeente zijn vitaal en actief, helpen elkaar en kennen elkaar. Adviesrapport Verkenning harmonisatie sportbeheer

22

Voor een goede realisatie van deze visie zijn leidende principes gekozen. Dit zijn vuistregels, die richting geven aan beleid en uitvoering. Zij vormen als het ware “het gezamenlijke kompas”:

2.2.4.2 Missie sociaal domein Dijk en Waard “Een sterke en vitale samenleving waarmee we de zorg op termijn effectief en betaalbaar houden voor iedereen”. 2.2.4.3 Wat betekenen de visie en leidende principes De kracht van de gemeente Dijk en Waard is dat zij betrokken maatschappelijke organisaties en inwoners heeft, die graag mee denken en mee willen bewegen. Inwoners maatschappelijke organisaties en gemeente luitsteren naar elkaar en werken actief samen. We richten ons op het volledig begrijpen van een probleem of vraag. Inwoners willen en kunnen hun vragen of problemen op het gebied van gezondheid, opvoeden, werk, inkomen, schulden, Wmo- of jeugdhulp zo veel mogelijk zelf of met behulp van hun netwerk oplossen. We staan samen met maatschappelijke organisaties naast inwoners die dit niet zelf kunnen. Met hen denken we mee en samen zoeken we naar oplossingen. Dat doen we vanuit vertrouwen, met persoonlijke aandacht en ruimte voor maatwerk. We zetten in op ontwikkeling, kansen en talenten van inwoners, om naar vermogen mee te doen in de samenleving. Dat betekent dat de ondersteuning als eerste gericht is op (het realiseren van) de basisvoorwaarden: er is werk of een andere zinvolle dagbesteding, er is onderkomen, de financiën zijn op orde en er is een sociaal netwerk. Adviesrapport Verkenning harmonisatie sportbeheer

23

2.2.4.4 Visie en ambities sport en bewegen in Langedijk Binnen de gemeentelijke organisatie van Langedijk maakt sport een integraal onderdeel uit van het sociaal domein. Het team Sociaal Domein verbindt o.a. de beleidsterreinen onderwijs, jeugd, jeugdhulp, Wmo, gezondheidszorg, ouderen, vrijwilligers, recreatie en toerisme en sport. De visie op het sociaal domein* is als volgt beschreven: “We streven naar een maatschappij, waarin onze burgers zelfredzaam zijn en zich bij elkaar betrokken voelen (samenredzaamheid). Een maatschappij die de mogelijkheden biedt aan haar burgers om collectief en individueel tot ontplooiing te komen. Daar waar burgers kwetsbaar zijn faciliteert de gemeente de ondersteuning aan burgers, zodat zij weer zo veel als mogelijk zelfredzaam worden en op eigen kracht mee kunnen doen in de samenleving”. * De visie is inmiddels vervangen door de Visie sociaal domein Dijk en Waard.

Deze visie is gebaseerd op drie kernwaarden, die de basis vormen voor het handelen van de gemeente en het beleid binnen het sociaal domein. De kernwaarden vormen het “DNA” van de gemeentelijke organisatie en de samenleving: • Zelfredzaamheid; • Samenredzaamheid; • Ontplooiing. Op grond van deze visie zijn twee strategische doelstellingen en 4 integrale thema’s geformuleerd. Strategische doelstellingen: • Het versterken van ontplooiing (sociale stijging); • Het vergroten van de zelf- en samenredzaamheid (sociale binding). Integrale thema’s”: • Beter gezond; • Kansrijk jong; • Meedoen; • Wonen, welzijn en zorg. Aan de hand van de visie en doelstellingen zijn voor sport en bewegen twee primaire ontwikkelrichtingen gedefinieerd en opgenomen in het lokaal Sportakkoord (zie hoofdstuk 2 par. 2.2.1.2).

Adviesrapport Verkenning harmonisatie sportbeheer

24

2.2.4.5 Ambities sport en bewegen in Heerhugowaard De gemeente Heerhugowaard heeft als ambitie zoveel mogelijk Heerhugowaarders bewegen tot bewegen door te differentiëren in aanbod, wijze van aanbieding, communicatie, prijs en bereikbaarheid. Deze ambities zijn in de begrotingen van Heerhugowaard Sport N.V. verankerd. Onder het motto: “Sport zet Heerhugowaard in beweging!” wil de gemeente Heerhugowaard de volgende ambities (2019-2022) waarmaken: • Gezonde leefstijl: Inwoners van Heerhugowaard hebben een gezonde en sportieve leefstijl; • Iedereen doet mee: Het sport- en beweegaanbod in Heerhugowaard is er voor alle inwoners; • Heerhugowaard Sport N.V.: Heerhugowaard Sport N.V. stimuleert sport en bewegen met haar beleid en versterkt en verbindt sportclubs; • Onderwijs: Gezond eten, sporten en bewegen zijn vaste onderdelen van het onderwijs; • Sportclubs: Sportclubs vervullen een maatschappelijke functie, zijn professionele vrijwilligersorganisaties en helpen elkaar door samen te werken; • Faciliteiten: De ruimte in Heerhugowaard nodigt uit tot sporten en bewegen en inwoners kunnen kiezen uit diverse lidmaatschapsvormen; • Professionals: Professionals in andere sectoren stimuleren om een gezonde leefstijl aan inwoners te promoten.

Adviesrapport Verkenning harmonisatie sportbeheer

25

2.2.5 Sportverenigingen en overige gebruikers 2.2.5.1 Gebruikersavonden In de gemeente Heerhugowaard en Langedijk zijn in totaal zes gebruikersavonden georganiseerd om de behoefte voor nu en de toekomst te peilen en te achterhalen welke vraagstukken voor (sport) verenigingen en organisaties wenselijk zijnde exploitatie en beheer van sport zo optimaal mogelijk voor zoveel mogelijk gebruikers te realiseren. De eerste bijeenkomsten waren digitaal en in het tweede half jaar van 2021 ook fysiek. 2.2.5.2 Enquête In juli 2021 is onder alle binnen- en buitensportverenigingen een vragenlijst (bijlage 2: Enquête) uitgezet. Vrijwel alle grote sportverenigingen en gebruikers met afname binnen de beide gemeenten hebben op de enquête gereageerd. Bij uitblijven van een respons zijn de betreffende partners nogmaals telefonisch, een herhaalde oproep per mail of mondeling benaderd. Daarnaast zijn naar aanleiding van de reacties of de enquêtes nog verdiepende vragen gesteld en beantwoord. De enquête bevatte vragen in de breedste zin over het harmoniseren van sportbeheer. Er zijn met name vragen gesteld over hoe de sportbeheersorganisatie vorm en inhoud zou moeten krijgen om sportverenigingen en anders georganiseerden optimaal in hun behoeften te voorzien.

Thema’s zoals de wijze van sturing door de gemeente, harmonisering van beleid, bereikbaarheid, communicatie, schaalgrootte, bedrijfsvoering, staat van onderhoud, hygiëne, regionale Adviesrapport Verkenning harmonisatie sportbeheer

26

samenwerking en capaciteit van sportaccommodaties waren in de vragen verweven. Het thema capaciteitsbehoefte werd vaak aangeroerd, aangezien behoefte aan binnen- en buitensportruimte en badwater uit zich niet uitsluitend in de huidige bezetting. Het is immers ook mogelijk dat verenigingen voor een deel van hun uren voorzieningen buiten de gemeente gebruiken of dat zij niet de benodigde uren op de gewenste tijden kunnen afnemen. Het is belangrijk om ook deze ‘onvervulde vraag’ te vernemen. Een groot deel hiervan was overigens al bekend, omdat de gemeente Heerhugowaard het Mulier Instituut dit in 2020 al uitgebreid heeft laten onderzoeken en de uitkomsten al gerapporteerd zijn. Langedijk Van de geënquêteerden in de gemeente Langedijk heeft 21% de enquête ingevuld of anderszins (8%) schriftelijk gereageerd. Daarmee komt de totale respons uit op 29%. Enquête gebruikers Langedijk Verstuurd Respons Aantal gebruikers (verenigingen en overige) 39 21% Reacties n.a.v. enquête per mail 8% Totaal 29% Van de 11 respondenten is 9% commerciële gebruikers en 91% van de sportverenigingen. In zijn algemeenheid wordt door de respondenten veelvuldig gebruik gemaakt van de accommodaties en zijn de gebruikers tevreden over de staat van onderhoud, de hygiëne, de materialen, mogelijkheden van de accommodaties en de prijs/kwaliteitverhouding.

De gebruikers zijn van mening dat uit de samenwerking met andere gebruikers meer rendement kan worden gehaald. Door betere afstemming tussen verschillende verenigingen van dezelfde sporten zien zij kansen voor efficiënter gebruik. In een aantal gevallen wordt de tribuneruimte, de uitloopruimte en beschikbaarheid van de accommodatie als beperkt beoordeeld. Sommige gebruikers worden gedwongen om elders zaalruimte te huren. Sporten en bewegen in eigen dorp wordt als belangrijk gezien, daardoor is nieuwbouw van voorzieningen en veelzijdig aanbod wenselijk. Over de samenvoeging van het sportbeheer van Heerhugowaard Sport N.V. en Langedijk Actief B.V./Social Leisure of Alkmaar Sport N.V. wordt verdeeld gedacht. Ongeveer 50% van de ondervraagden geeft aan liever niet samen te gaan, omdat men bang is dat de organisatie te groot wordt en de huidige korte lijnen niet kunnen worden gerealiseerd. De overige 50% wil wel samenvoegen en ziet voordelen in: • Eén gemeente, één aanspreekpunt; • Kennis delen, “niet het wiel opnieuw uitvinden” en korte lijnen; • Schaalvoordelen, dit biedt meer mogelijkheden en ondersteuning. • De meerderheid van de gebruikers ervaren samengaan met organisaties die in andere gemeenten sport- en beweegactiviteiten organiseren en uitvoeren als een bedreiging.

Men verwacht dat dit ten koste zal gaan van de huidige subsidie aan de verenigingen, het voorzieningenniveau van de sportaccommodaties en de benaderbaarheid (‘ons kent ons’ en ‘te veel schakels’). Een enkeling ziet voordelen in regionale samenvoeging, doordat dan het aanbod van en behoefte aan sportvoorzieningen gemeentegrens overschrijdend kan worden aangepakt. Adviesrapport Verkenning harmonisatie sportbeheer

27

De gebruikers verwachten van de nieuwe uitvoeringsorganisatie in de nieuwe gemeente het volgende: • Goede samenwerking en contacten; • Goede communicatie; • Korte lijnen; • Behoud van de huidige ondersteuning (bemiddelaar en advies); • Laagdrempeligheid; • Luisteren naar de behoefte van de gebruikers (niet altijd kiezen voor efficiëntie). Heerhugowaard Van de geënquêteerden in de gemeente Heerhugowaard heeft 57% de enquête ingevuld of anderszins (8%) schriftelijk gereageerd. Daarmee komt de totale respons uit op 65%. Enquête gebruikers Heerhugowaard Aantal gebruikers (verenigingen en overige) Reacties n.a.v. enquête per mail Totaal

Verstuurd 40

Respons 57% 8% 65%

Van de 26 respondenten is 6,25% van maatschappelijke organisaties en 93,75% van de sportverenigingen. In zijn algemeenheid wordt door de respondenten veelvuldig gebruik gemaakt van de accommodaties en zijn de gebruikers erg tevreden over de staat van onderhoud, de hygiëne, de materialen, mogelijkheden van de accommodaties en de prijs/kwaliteitverhouding. De gebruikers zijn van mening dat uit de samenwerking met andere gebruikers meer rendement kan worden gehaald. Door betere afstemming tussen verschillende verenigingen van dezelfde sporten zien zij kansen voor efficiënter gebruik. In een enkel geval is de buitensportcapaciteit niet toereikend vanwege toenemend aantal leden en is de beschikbaarheid van de binnensportaccommodaties op piektijden beperkt. De overige gebruikers verwachten in de komende jaren geen toename van het gebruik. De huidige gebruikers hechten veel waarde aan veilige en schone accommodaties met goede opslagmogelijkheden voor het materiaal en een eigen ontmoetingsplek (clubhuis). Verder wordt een goede benaderbaarheid van de beheerorganisatie als erg belangrijk gezien. Over de samenvoeging van het sportbeheer van Heerhugowaard Sport N.V. en Langedijk Actief B.V. wordt neutraal of positief gedacht. Ongeveer 57% van de ondervraagden geeft aan samen te willen gaan, omdat men verwacht dat schaalgrootte efficiëntie op gaat leveren.