3. Memo schaarste in de sociale huursector

Memo Aan:

Ge m e e nte Dijk e n Waard

Van:

RIGO

Onde r werp: Schaarste in de sociale huurse ctor

1

Proje ct :

P4 5 5 9 0

Dat um :

2 de ce m ber 2 022

Inleiding In hoeve r re is het aanbod aan sociale huur woningen in Dijk e n Waard schaars? Voor het beant woorde n van deze vraag m aken we gebruik van gegevens van Enserve / SV NK over de woonr uimteve rde ling in de jare n 2 01 8 tot e n m et 2 021 . De belangrijkste ge geve ns w orden op e e n r ijt je gezet e n voorzie n van e en korte toelicht ing. De schaarste in de sociale huursector wordt onder zocht aan de hand van drie aspecten: vraag, aanbod en slaagkansen. A llereerst wordt er ingezoomd op de vraag door te kijken naar het aantal inschr ijvingen, actief woningzoekenden en het aantal reacties op aangeboden woningen. Het aanbod wordt onder zocht op basis van het aantal verhuringen, en de gemiddelde inschr ijftijd en zoektijd bij verhuring. Ver volgens worden vraag en aanbod gecombineerd en de slaagkansen in de sociale huursector onderzocht . Tenslotte wordt een beeld geschetst van de particuliere huursector. De vraag is of dit segment een alter natief vormt voor woningzoekenden in de gemeente Dijk en Waard .

2

Woningzoekenden en zoekgedrag Alle re e rst kijken we naar de vraag in de sociale huursector. Zo kijken w e naar de ontw ikke linge n in het aantal inschr ijvinge n e n woningzoekenden, alsm ede de verdeling over leeftijdscate gor ie ën, inkom ensklassen e n huishoudensgrootte. Ook w ordt gekeken naar de vraag naar woninge n aan de hand van het ge midde ld aantal re act ie s per adve rtentie.

2.1

Inschrijvingen Eerst wordt gekeken naar het aantal woningzoekenden in de sociale huursector in de regio A lkmaar. Het gaat hier dus om het totaal van inschrijvingen en actieve woningzoekenden in de gemeenten A lkmaar, Bergen, Cas tr icum, Dijk en Waard, Heiloo en Uitgeest. In Figuur 1 is te zien dat het aantal ingeschreven woningzoekenden in de regio sinds 2 01 8 gestaag is toegenomen. Niet alle ingeschreven woningzoekenden zijn actief op zoek naar een woning, maar het geeft toch een beeld van het groeiend aantal mensen dat potentieel een woning wil gaan vinden. In de lichtblauwe lijn is te zien dat in de vier verschillende jaren iets minder dan een derde van de ingeschreven woningzoekenden actief op zoek is naar een woning. Dat betekent dat zij minstens eenmaal per jaar gereageerd hebben op een adver tentie. O ok het aantal actief woningzoekenden is toegenomen tussen 20 18 en 2 0 21.

P agi na 1 van 19

Fi g u u r 1 : A a n t a l i n g esc h r even wo n i n g zo eken d en en a c t i ef wo n i n g zo eken d en i n r eg i o A l km a a r . Br o n : En ser ve, 2 0 2 2 ; b ewer ki n g RIGO.

2.2

Actief woningzoekenden Hieronder wordt inzichtelijk gemaakt hoeveel woningzoekenden in de gemeente Dijk en Waard actief gezocht hebben tussen 2 018 en 2 0 21. Tevens wordt het profiel geschetst van deze woningzoekenden qua leeftijd, huishoudensgrootte en inkomen. In Figuur 2 is te zien dat het aantal woningzoekenden dat actief op zoek is in de gemeente Dijk en Waard een aanzienlijke stijging heeft meegemaakt in de afgelopen jaren. In vier jaar tijd zijn er r uim 2 .0 0 0 actief woningzoekenden bijgekomen. De stijging in het aantal actief won ingzoekenden is een indicator van een toenemende vraag naar corporatiewoningen in de gemeente Dijk en Waard. Fi g u u r 2 A a n t a l a c t i ef wo n i n g zo eken d en i n d e g em een t e Di j k en Wa a r d . Br o n : En ser ve, 2 0 2 2 ; b ewer ki n g RIGO.

De leeftijdsverdeling van het aantal woningzoekenden is in de per iode 2 018 tot 2 021 relatief onveranderd : er zijn geen grote verander ingen door de jaren heen en is daarmee redelijk stabiel. De leeftijdscategor ie 2 8 t/m 5 4 jaar is in alle jaren het grootst onder de woningzoekenden , met een aandeel van bijna 5 0 %. Echter, dit gaat ook om een grote leeftijdscategorie. Jongeren vormen ook een relatief groot aandeel woningzoekenden. Jongeren tot en met 2 7 jaar maken jaarlijks bijna 4 0% van de woningzoekenden uit . Het over ige aandeel (ongeveer 15 %) bestaat uit woningzoekenden van 5 5 jaar en ouder. Wanneer de uniek woningzoekenden worden uitgesplitst naar huishoudensgrootte, valt op dat het grootste deel bestaat uit eenpersoonshuishoudens. In alle vier de jaren is het aandeel alleenstaanden r uim 5 0 %, gevolgd door tweepersoonshuishoudens (circa 2 5%). Het overige deel van de woningzoekenden is onderdeel van grotere huishoudens vanaf drie personen. Tenslotte is de verdeling van woningzoekenden naar inkomen onderzocht 1 . In alle jaren bestaat het totaal aantal woningzoekenden voor ongeveer twee derde uit huishoudens met een inkomen tot de huur toeslaggrens. De tweede inkomensgroep, met een inkomen vanaf de huur toeslaggrens tot de EU-grens, vor mt r uim een kwar t van de won ingzoekenden. Deze groep is enigszins toegenomen in de geanalyseerde per iode .

De over ige 7 % bestaat uit huishoudens met een inkomen boven de EU-grens.

2.3

Gemiddeld aantal reacties O ok kan de dr uk op de sociale woningvoorraad worden geschetst door te kijken naar het gemiddeld aantal reacties per aangeboden (geadver teerde) woning. In Figuur 3 is het gemiddeld aantal reacties weergegeven voor zowel de gemeente Dijk en Waard als de gehele regio. Vanaf 2 0 1 9 is er een stijging te zien in het gemiddeld aantal reacties, wat een indicati e is van een groeiende vraag naar sociale huurwoningen. In 20 1 9 waren er circa 1 5 1 reacties per adver tentie in de gemeente Dijk en Waard , in 2 0 21 was dit toegenomen met gemiddeld ongeveer 3 0 reacties. Het gemiddeld aantal reacties ligt in de gemeente Dijk en Waard per jaar wel lager dan gemiddeld in de regio.

1

Het gaat om inkomen die woningzoekenden zelf hebben aangegeven bij Enserve. De controle van het inkomen gebeurt pas na verhuring.

Fi g u u r 3 Gem i d d el d a a n t a l r ea c t i es p er a d ver t en t i e i n d e g em een t e Di j k en Wa a r d . Br o n : En ser ve, 2 0 2 2 ; b ewer ki n g RIGO.

3

Verhuringen In deze paragraaf word t het aanbod in de sociale huursector onde rzocht op basis van de ve rhur inge n (ook we l toewijzingen). Eerst w orden aantallen e n aande len verhuringen pe r toew ijzingsm odule in beeld gebracht, als ook de ver huringe n pe r w oningtype . Ook w orden de indicatore n ge m iddelde inschrijft ijd e n gemiddelde zoe ktijd bij ve rhur ing beschreven pe r leeft ijdscate gorie, inkomensklasse e n huishoudensgrootte.

3.1

Aantallen verhuringen In Tabel 1 staan de absolute aantallen van verhur ingen weergegeven voor de jaren 2 01 8 tot en met 2 0 2 1 , uitgesplitst naar de verschillende toewijzingsmodulen, zoals hieronder gedefinieerd. Figuur 4 geeft weer in hoever re de verhur ingen zijn verdeeld over deze categorieën, uitgedrukt in percentages. Toewijzingsm odellen Enige categor ieën zijn samengesteld door meerdere toewijzingsmodulen uit de originele data te combineren. Hier bij een toelichting: • Be m idde ling is de optelling van de originele categor ieën Bemidd eling en Bemidd eling (o vergeno men); • Hoofdm ode l is Ho ofdmo del en Ho ofd mod el (o verg en omen ) samengevoegd; • N ult re den is ontstaan middels het samenvoegen van Nu ltredenwo ning (ni et meer in g ebruik) en Nultredenwo nin g (o vergenomen ). • Ove r ig bestaat uit de categorieën Gro te wo ning (niet meer in g ebru ik) en W in kelmo del. • Lot ing en Vr ije se ctor zijn direct overgenomen zoals uit het bronbestand.

Door verschuivingen in het gebruik van bepaalde toewijzingsmodules door de jaren heen, zullen vergelijkingen met ex tra voorzichtigheid moeten worden gemaakt. Een toe -/afname van een module kan het gevolg zijn van veranderingen in de definiëring van de gehanteerde categor ieën. Zo zijn toewijzin gen via de module nultreden volledig weggevallen sinds 2 01 8 – en kan het zijn dat deze zijn toegevoegd aan het hoofdmodel. Dat zou verklaren waarom er in 2 01 9 een grote toename is in deze module. Wel is te zien dat het aantal woningen via bemiddeling afneemt, ter wijl het aantal woningen dat wordt toegewezen via loting is toegenomen in de afgelopen vier jaar. In de vr ije sectormodule wordt slechts af en toe een enkele woning aangeboden. En ook het aantal nieuwbouwwoningen verschilt per jaar. O ver het algemeen is het aanbod afgenomen sinds 2 018 .

Ta b el 1 A a n t a l ver h u r i n g en u i t g esp l i t st n a a r t o ewi j zi n g sm o d u l e i n d e g em een t e Di j k en Wa a r d . Br o n : En ser ve, 2 0 2 2 ; b ewer ki n g RIGO.

Bemiddeling Hoofdmodel Loting Nieuwbouw Nultreden Vrije sector Overig Totaal

2018 153 259 0 21 62 3 11 509

2019 121 352 5 49 0 0 0 527

2020 75 317 23 0 0 0 9 424

2021 66 279 20 6 0 1 23 395

Fi g u u r 4 A a n d eel ver h u r i n g en u i t g esp l i t st n a a r t o ewi j zi n g sm o d u l e i n d e g em een t e Di j k en Wa a r d . Br o n : En ser ve, 2 0 2 2 ; b ewer ki n g RIGO.

In Figuur 5 zijn de toewijzingen gepresen teerd naar het woningtype. De verdeling van verhuringen naar woningtypen is wel jaarlijks min of meer gelijk. Bij het grootste aandeel ver huringen gaat het om eengezinswoningen, gevolgd door appartementen met lift.

Fi g u u r 5 A a n d eel ver h u r i n g en u i t g esp l i t st n a a r wo n i n g t yp e 2 i n d e g em een t e Di j k en Wa a r d . Br o n : En ser ve, 2 0 2 2 ; b ewer ki n g RIGO.

De verdeling van ver huringen naar huishoudenstypen weerspiegelt in grote lijnen de verdeling van actief woningzoekenden. Hierbij moet wel de kanttekening geplaatst worden dat de woningen ver huurd via bemiddeling van invloed zijn op de gepresenteerd e verdelingen. Wanneer voor namelijk specifieke woningen of doelgroepen bemiddeld zijn, kan dat het beeld enigszins ver tekenen. Dat kan bijvoorbeeld h et geval zijn bij gelabelde woningen voor ouderen. De meeste woningen zijn verhuurd aan 2 8 tot 54 -jarigen. O ok worden relatief veel woningen ver huurd aan jongeren tussen 2 3 en 2 7 jaar. Het beeld van de aantallen verhuringen aan woningzoekenden naar het aan tal personen in het huishouden is door de jaren heen redelijk constant. Ruim de helft van de nieuwe huurders zijn eenpersoonshuishoudens en een vijfde tot een kwar t zijn tweepersoonshuishoudens. Tenslotte heeft ongeveer twee derde van de huishoudens die e en woning krijgen toegewezen een inkomen t/m de huur toeslaggrens. A lleen in 2 018 was deze groep relatief groter. O ngeveer een kwar t van de toewijzingen gaat naar huishoudens met een inkomen tussen de huur toeslaggrens en de EU-grens. Het over ige aandeel gaa t naar de huishoudens met een hoger inkomen dan de EU-grens.

3.2

Inschrijftijd De inschr ijfduur geeft aan hoe lang woningzoekenden ingeschreven hebben gestaan bij Enserve op het moment van de toewijzing van een woning. In Figuur 6 is te zien dat de gemiddelde inschr ijftijd van de nieuwe huurders tussen de zeven en acht jaar bedraagt. O ok is te zien dat er een toename is in de gemiddelde inschr ijftijd over de per iode van de afgelopen vier jaar; een gemiddelde toename van zes maanden in de gemeente Dijk en Waard . Deze stijging wordt weerspiegeld in de toename van gemiddelde inschrijftijd van de regio.

2 In de bron-data zijn de woningtypen

Benedenwoni ng, Etagewoning en Maisonnette afzonderlijk opgeno-

men in de verdeling. Ze zullen in totaal per jaar maximaal een 0,5% bedragen van de totale toegewezen woningen, en zijn om deze reden samengevoegd in de categorie overig.

Fi g u u r 6 Gem i d d el d e i n sc h r i j f t i j d (i n j a r en ) i n d e g em een t e Di j k en Wa a r d en d e g eh el e r eg i o . Br o n : En ser ve, 2 0 2 2 ; b ewer ki n g RIGO.

Voor regio als geheel in de gemiddelde inschrijftijd per toewijzingsmodule bekeken ( Figuur 7 ). Via de hoofdmodule worden woningen op basis van inschrijftijd toegewezen. Te zien is dat de gemiddelde inschr ijftijd r uim boven 7 jaar ligt en toeneemt tussen 2 01 9 en 2 02 1. O p de woningen in de lotingmod ule kan iedereen kans maken, ongeacht inschrijftijd. In 20 18 werden er nog geen woningen ver loot. De gemiddelde inschrijfduur ligt hier ook vele malen lager, namelijk tussen 2 ,5 en 3 jaar. O ok dit gemiddelde neemt toe. Hier bij moet ver meld worden dat het a antal woningen dat via Loting wordt aangeboden laag ligt. In 2 01 9 ging het om 2 2 woningen en dat liep op tot 1 1 8 woningen in 2 021. Fi g u u r 7 Gem i d d el d e i n sc h r i j f t i j d (i n j a r en ) p er t o ewi j zi n g sm o d u l e i n d e g eh el e r eg i o . Br o n : En ser ve, 2 0 2 2 ; b ewer ki n g RIGO.

Hieronder wordt de gemiddelde inschr ijftijd van nieuwe huurders in de gemeente Dijk en Waard naar verschillende huishoudtypen geanalyseerd. In Tabel 2 is de inschr ijftijd per leeftijdscategorie gepresenteerd. In een oogopslag is te zien dat de gemiddelde inschr ijfduur toeneemt met leeftijd . Dat komt in belangrijke mate omdat oudere woningzoekenden simpelweg meer inschrijftijd hebben kunnen opbouwen dan jongeren. Dat verschil is het ster kst te zien in het jaar 2 02 1. De gemiddelde inschrijftijd van woningzoekenden jonger dan 2 3 jaar is afgenomen in de afgelopen vier jaar. Voor de hoogste leeftijdscategorie, woningzoekenden ouder dan 75 jaar, is in de vier jarige periode een stijging in gemiddelde inschr ijftijd te zien. Voor de overige leeftijdscategor ieën is de gemiddelde inschrijftijd in 2 021 gestegen ten opzichte van 2 018 . Ta b el 2 Gem i d d el d e i n sc h r i j f t i j d (i n j a r en ) n a a r l eef t i j d skl a sse i n d e g em een t e Di j k en Wa a r d . Br o n : En ser ve, 2 0 2 2 ; b ewer ki n g RIGO.

< 23 jaar 23 - 27 jaar 28 - 54 jaar 55 - 64 jaar 65 - 74 jaar >=75 jaar Eindtotaal

2018 4,4 6,3 7,5 8,2 7,9 7,2 7,2

2019 3,8 6,7 7,4 8,1 10,5 10,2 7,4

2020 3,2 6,5 7,7 9,7 7,9 11,8 7,5

2021 2,6 6,6 8,4 9,1 9,3 11,6 7,8

De inschr ijftijd per huishoudengrootte kent weinig opmer kelijke ontwikkelingen (Tabel 3 ). Grotere huishoudens, vanaf 4 personen hebben over het algemeen gemiddeld een lagere inschrijftijd bij toewijzing dan kleinere huishoudens. Ta b el 3 Gem i d d el d e i n sc h r i j f t i j d (i n j a r en ) n a a r h u i sh o u d en sg r o o t t e i n d e g em een t e Di j k en Wa a r d . Br o n : En ser ve, 2 0 2 2 ; b ewer ki n g RIGO.

1 persoon 2 personen 3 personen 4 en meer personen Eindtotaal

2018 7,0 7,8 7,9 6,3 7,2

2019 7,6 7,6 8,0 6,0 7,4

2020 7,5 7,5 6,8 6,9 7,5

2021 7,2 8,7 9,1 7,8 7,8

Tabel 4 geeft de gemiddelde inschr ijftijd van verschillende inkomensklassen weer. Met uitzonder ing van de hoogste inkomensgroep, is de gemiddelde inschrijftijd bij verhuring voor alle inkomensgroepen gestegen. Met name de inschr ijftijd van inkomensgroepen tussen de huurtoeslaggrens en tot de ondergrens middeninkomens ligt hoger dan gemi ddeld. De gemiddelde inschr ijftijd van de hoogste inkomensklasse liggen in alle vier de jaren lager. Kanttekening hierbij is dat het om een klein aantal ver huringen gaat.

Ta b el 4 Gem i d d el d e i n sc h r i j f t i j d (i n j a r en ) n a a r i n ko m en sg r o ep en i n d e g em een t e Di j k en Wa a r d . Br o n : En ser ve, 2 0 2 2 ; b ewer ki n g RIGO.

T/m huurtoeslaggrens Huurtoeslaggrens tot EU-grens EU-grens tot ondergrens middeninkomens Meer dan ondergrens middeninkomens Eindtotaal

3.3

2018 7,1 7,4 7,5 6,0 7,2

2019 7,2 7,8 7,2 6,4 7,4

2020 7,1 8,0 7,6 6,2 7,5

2021 7,5 8,2 8,3 4,8 7,8

Zoektijd In deze paragraaf onder zoeken we de gemiddelde zoektijd van woningzoekenden op het moment van toewijzing. Waar de inschrijftijd gaat over ‘passieve wachttijd’, geeft zoektijd aan hoe lang woningzoekenden actief hebben gezocht en gereageerd op vrijkomend aanbod voordat een woning is toegewezen. In Figuur 8 is te zien dat ook de gemiddelde zoektijd is toegenomen in de per iode 2 018 t ot 2 0 2 1 , van gemiddeld 1 ,8 jaar tot 2 ,2 jaar. In 2 01 9 en 2 02 0 lag de gemiddelde zoektijd echter hoger. Wederom wordt deze trend weerspiegeld in de cijfers van de regio in zijn geheel. Fi g u u r 8 Gem i d d el d e zo ekt i j d (i n j a r en ) i n d e g em een t e Di j k en Wa a r d en d e g eh el e r eg i o . Br o n : En ser ve, 2 0 2 2 ; b ewer ki n g RIGO.

Voor regio als geheel is ook de gemiddelde zoektijd per toewijzingsmodule bekeken ( Figuur 9 ). Te zien is dat de gemiddelde zoektijd in de hoofdmodule en lotingsmodule dichterbij elkaar liggen, ongeveer rond 2 jaar zoektijd, in tegenstelling tot de gemiddelde inschrijftijd in deze modulen. Bovendien is de gemiddelde zoektijd opgelopen tussen 20 18 en 2 0 21. De gemiddelde zoektijd via loting ligt hier ook lager. Hier bij moet ver meld worden dat het aantal woningen dat via loting wordt aangeboden laag ligt. In 20 19 ging het om 2 2 woningen en dat liep op tot 1 18 woningen in 2 02 1.

Fi g u u r 9 Gem i d d el d e zo ekt i j d (i n j a r en ) n a a r t o ewi j zi n g sm o d u l e i n d e g eh el e r eg i o . Br o n : En ser ve, 2 0 2 2 ; b ewer ki n g RIGO

Hieronder wordt nader ingezoomd op de gemiddelde zoektijd in de gemeente Dijk en Waard bij ver hur ing van verschillende huishoudtypen. De gemiddelde zoektijd is tussen 2 01 8 en 2 02 1 voor alle leeftijdscategorieën toegenomen. Voor sommige groepen is de toenam e redelijk ger ing (categorieën 23 t/m 2 7 jaar en 5 5 t/m 6 4 jaar ), ter wijl andere leeftijdsgroepen soms een verdubbeling zien in de gemiddelde zoektijd (jonger dan 2 3 jaar, 75 jaar of ouder). Ta b el 5 Gem i d d el d e zo ekt i j d (i n j a r en ) n a a r l eef t i j d skl a sse i n d e g em een t e Di j k en Wa a r d . Br o n : En ser ve, 2 0 2 2 ; b ewer ki n g RIGO.

< 23 jaar 23 - 27 jaar 28 - 54 jaar 55 - 64 jaar 65 - 74 jaar >=75 jaar Eindtotaal

2018 0,9 1,8 2,1 1,1 1,8 0,4 1,8

2019 1,6 1,9 3,1 1,7 1,6 0,8 2,4

2020 1,4 2,2 2,6 2,2 1,9 0,6 2,3

2021 1,7 2,2 2,7 1,3 2,1 0,9 2,2

In Tabel 6 is te zien hoe de gemiddelde zoektijd per huishoudensgrootte zich heeft ontwikkeld. Voor bijna alle huishoudenssamenstellingen is een stijging in de gemiddelde zoektijd te zien. Uitzonder ing zijn de dr iepersoonshuishoudens . Voor deze groep varieert de gemiddelde zoektijd per jaar. De gemiddelde zoektijd ligt voor grotere huishoudens hoger, dan voor kleinere huishoudens.

Ta b el 6 Gem i d d el d e zo ekt i j d (i n j a r en ) n a a r h u i sh o u d en sg r o o t t e i n d e g em een t e Di j k en Wa a r d . Br o n : En ser ve, 2 0 2 2 ; b ewer ki n g RIGO.

1 persoon 2 personen 3 personen 4 en meer personen Eindtotaal

2018 1,6 1,7 1,5 3,3 1,8

2019 2,1 2,3 2,9 3,1 2,4

2020 2,0 2,0 3,3 3,4 2,3

2021 2,3 2,3 1,9 2,7 2,2

De gemiddelde zoektijd is toegenomen voor de laagste twee inkomensklassen (Tabel 7 ). Voor huishoudens met een inkomens vanaf de EU-grens tot de ondergrens middeninkomens verschilt de gemiddelde zoektijd per jaar. Daarnaast heeft de hoogste inkomensklasse een flinke stijging meegemaakt. Wederom moet ver meld worden dat het hier gaat om een klein aantal toewijzingen in deze inkomensklasse. Ta b el 7 Gem i d d el d e zo ekt i j d (i n j a r en ) n a a r i n ko m en sg r o ep en i n d e g em een t e Di j k en Wa a r d . Br o n : En ser ve, 2 0 2 2 ; b ewer ki n g RIGO.

T/m huurtoeslaggrens Huurtoeslaggrens tot EU-grens EU-grens tot ondergrens middeninkomens Meer dan ondergrens middeninkomens Eindtotaal

2018 1,7 1,8 2,6 1,0 1,8

2019 2,4 2,3 2,8 2,2 2,4

2020 2,2 2,3 2,7 4,2 2,3

2021 2,4 2,2 1,8 2,0 2,2

4

Slaagkansen Te nslotte kijke n we in deze paragraaf naar de effecte n van de com binatie van w oningzoekende n e n aanbod in de sociale huursector, uit ge dr ukt in slaagkansen. De slaagkans is het aande e l act ief woningzoeke nden dat e en w oning heeft toe gewezen ge kre ge n. De slaagkans wordt pe r jaar bere kend door het aantal toew ijzinge n te de le n door het aantal act ief w oningzoe ke nden. De slaagkans geeft niet de kans op een woning voor individuele woningzoekenden weer. Per individu spelen daarvoor andere factoren ee n rol, zoals inschrijfduur of zoekgedrag. De slaagkans geeft voor namelijk de ver houding weer tussen vraag en aanbod en geeft daarmee een goede indicatie van de ontwikkeling van de druk op de sociale sector. In Figuur 1 0 zijn de slaagkansen te zien in de gemeente Dijk en Waard als slaagkansen in de gehele regio. Het gaat om woningzoekenden die actief zoeken in de gemeente Dijk en Waard en in de regio als geheel, afgezet tegen het aantal ver huringen in de gemeente Dijk en Waard en in de regio. Woningen die bemiddeld zijn worden hier buiten beschouwing gelaten. Vanaf 2 0 1 9 is er een daling is te zien in de slaagkansen in de gemeente Dijk en Waard . Dit wordt veroor zaakt door d e stijging van het aantal actief woningzoekenden en de daling van het aantal ver huringen in deze per iode.

O ok zijn de slaagkansen in de gemeente Dijk en Waard laag te noemen. Veel woningzoekenden komen in de gemeente Dijk en Waard moeilijk in aanmerking voor een woning. In de regio liggen de slaagkansen hoger. Dat valt te ver klaren doordat veel woningzoekenden actief zullen zijn in verschillende gemeenten in de regio, waaronder in Dijk en Waard . Wanneer zij een woning vinden in een andere gemeente, zullen ze dus een ‘geslaagde’ zoektocht hebben in de regio, maar niet in Dijk en Waard . De slaagkansen in de regio zijn tussen 2 019 en 2 0 21 ook gedaald. A l ligt de slaagkans daarmee op hetzelfde niveau als in 2 018. Fi g u u r 1 0 Sl a a g ka n sen i n d e g em een t e Di j k en Wa a r d en d e g eh el e r eg i o . Br o n : En ser ve, 2 0 2 2 ; b ewer ki n g RIGO.

Hieronder worden de slaagkansen per huishoudenstype onder zocht. We kijken wederom naar leeftijdsklasse, huishoudensgrootte en inkomen. In deze slaagkansen zijn ver huringen uit alle toewijzingsmodulen meegenomen, inclusief bemiddeling. Hier bij moet de kanttekening geplaatst worden dat de woningen verhuurd via bemiddeling van invloed zijn op de gepresenteerde slaagkansen . Bijvoorbeeld wanneer specifieke doelgroepen bemiddeld zijn, kan dat het beeld enigszins vertekenen. Wanneer er wordt gekeken naar de slaagkansen per leeftijdscategorie voor de gemeente Dijk en Waard , is te zien dat de slaagkansen toenemen met leeftijd. Dat komt doordat ouderen vaak pas reageren wanneer zij veel inschrijfduur hebben opgebouwd. Jongeren he bben nog geen mogelijkheid gehad om inschrijfduur op te bouwen, dus ligt hun slaagkans lager. Wel maken jongeren soms een kans op toewijzing door gelabelde woningen voor deze doelgroep of door loting. A l hebben we gezien dat het bij loting om een ger ing aa ntal woningen gaat. Verder is er bij alle leeftijdsgroepen sprake van een afname van in de periode 2 01 8 tot 2 02 1. Ta b el 8 Sl a a g ka n sen n a a r l eef t i j d skl a ssen i n d e g em een t e Di j k en Wa a r d . Br o n : En ser ve, 2 0 2 2 ; b ewer ki n g RIGO.

< 23 jaar 23 - 27 jaar 28 - 54 jaar 55 - 64 jaar 65 - 74 jaar >=75 jaar Eindtotaal

2018 2,4% 6,2% 5,5% 6,7% 13,2% 18,5% 6,2%

2019 2,9% 6,2% 5,4% 6,5% 8,1% 18,3% 5,9%

2020 1,2% 4,2% 4,3% 5,4% 9,4% 10,8% 4,4%

2021 1,4% 3,3% 3,6% 4,2% 7,2% 14,2% 3,7%

Daar naast zijn de slaagkansen uitgesplitst naar huishoudensgrootte (Tabel 9). Bij de grotere huishoudens zijn een aantal uitschieters te zien in de per iode 2 018 tot 2 021, waar zij een grotere slaagkans hadden. Echter, in 2 021 is voor alle huishoudens de slaagkans ged aald ten opzichte van 2 0 1 8. Ta b el 9 Sl a a g ka n sen n a a r h u i sh o u d en sg r o o t t e i n d e g em een t e Di j k en Wa a r d . Br o n : En ser ve, 2 0 2 2 ; b ewer ki n g RIGO.

1 persoon 2 personen 3 personen 4 en meer personen Eindtotaal

2018 6,4% 5,8% 3,7% 6,0% 6,2%

2019 5,8% 4,8% 4,9% 6,9% 5,9%

2020 4,4% 3,8% 3,4% 4,6% 4,4%

2021 3,5% 3,6% 3,5% 4,2% 3,7%

Tenslotte zijn de slaagkansen naar inkomensklasse weergegeven. In Tabel 1 0 is te zien dat de slaagkansen voor alle groepen per jaar wisselend toenemen en afnemen, maar wel over de gehele per iode voor alle klassen zijn afgenomen. Uitzondering is de hoogste inkomenskl asse. Deze groep heeft elk jaar de hoogste slaagkans. O ok hier moet bij worden ver meld dat het gaat om een kleine groep.

Ta b el 1 0 Sl a a g ka n sen n a a r i n ko m en sg r o ep en i n d e g em een t e Di j k en Wa a r d . Br o n : En ser ve, 2 0 2 2 ; b ewer ki n g RIGO.

T/m huurtoeslaggrens Huurtoeslaggrens tot EU-grens EU-grens tot ondergrens middeninkomens Meer dan ondergrens middeninkomens Eindtotaal

2018 6,0% 5,1% 5,0% 7,2% 6,2%

2019 5,2% 5,9% 5,8% 13,6% 5,9%

2020 3,8% 4,4% 5,0% 12,2% 4,4%

2021 3,3% 3,4% 3,7% 5,8% 3,7%

5

Particuliere huursector als alternatief Huishoude ns die ge en toegang he bbe n tot sociale huisvesting zijn aangew ezen op de koop e n par t iculiere huursector. In hoeve rre is de par ticulie re huursector e en alter natief voor de sociale huurse ctor ? Allere erst wordt er naar de omvang van de par ticuliere w oningvoorraad ge ke ke n. Ve rvolge ns zoomen we in op het aanbod e n de toe gankelijkheid daar van voor w oningzoe kenden.

5.1

Woningvoorraad A llereerst toont de samenstelling van de woningvoor raad aan dat de particuliere huursector een klein segment vor mt in de gem eente Dijk en Waard . Met 9 % van de voorraad in 2 021 ging het in totaal om r uim 3 .0 00 woningen. Daarmee is de par ticuliere huursector (alle prijsklassen) r uim twee keer zo klein als de sociale huursector. Fi g u u r 1 1 Sa m en st el l i n g va n d e wo n i n g vo o r r a a d i n d e g em een t e Di j k en Wa a r d . Br o n : C BS, 2 0 2 1 ; b ewer ki n g RIGO.

5.2

Toegang Ver volgens bekijken we de bereikbaarheid van de par ticuliere huursector. In de particuliere huursector worden ook inkomenseisen gesteld aan woningzoekenden. Dit zijn eisen om te verzekeren dat er geen betalingsproblemen bij de verhuur van de woning ontstaan. Zo eisen veel par ticuliere ver huurders dat het bruto maandinkomen van een nieuwe huurder minimaal vier keer de huur prijs moet zijn. In hoever re is de par ticuliere huursector toegankelijk? Dat onder zoeken we aan de hand van zes indicatieve inkomens. I ndicat ie ve lage e n m iddeni nkom ens • Pr im aire doe lgroep : € 2 5.45 0; • Se cundaire doe lgroe p: € 3 4.30 0;

• Laag m idde ninkome n 1 : € 4 0.765 (bovengrens secundaire doelgroep sociale huur alleenstaanden); • Laag m idde ninkome n 2 : € 4 5.014 (bovengrens secundaire doelgroep sociale huur meer persoonshuishoudens) ; • Midde ninkome n 1 : € 5 0.000 ; • Midde ninkome n 2 : € 5 7.000 (1,5 keer modaal);

In Tabel 1 1 is te zien wat deze inkomens max imaal kunnen huren als vier keer de br utohuur de inkomensnor m is voor huishoudens. Zo kan een huishouden met een laag middeninkomen een woning huren tussen de huurtoeslaggrens en een woning van max imaal € 8 49. In praktijk kan de financiële bereikbaarheid van lage en middeninkomens in de particuliere huursector kleiner zijn. Het gaat in onderstaande indicatieve voorbeelden om kale huurprijzen. Vaak komen er nog ser vicekosten bovenop de huurprijs. Daarnaast geldt dat als er strengere inkomenseisen worden gesteld, bijvoorbeeld 4 ,5 keer het br uto maandinkomen, het bedrag dat lage middeninkomens max imaal kunnen betalen daalt. Ta b el 1 1 M a xi m a l e h u u r p r i j s i n p a r t i c u l i er e h u u r sec t o r vo l g en s g a n g b a r e i n ko m en sn o r m p a r t i c u l i er e ver h u u r d er s

Jaar inkom e n € 2 5 .4 5 0 (primaire doelgroep) € 3 4 .3 0 0 (secundaire doelgroep) € 4 0 .7 6 5 (laag middeninkomen 1 ) € 4 5 .0 1 4 (laag middeninkomen 2 ) € 5 0 .0 0 0 (middeninkomen 1 ) € 5 7 .0 0 0 (middeninkomen 2 )

5.3

Maandinkom e n € 2 .1 2 1 € 2 .8 5 8 € 3 .3 9 7 € 3 .7 5 1 € 4 .1 6 7 € 4 .7 5 0

Bove ngr e ns huur € 530 € 715 € 849 € 938 € 1 .0 4 2 € 1 .1 8 8

Actueel aanbod O ver de situatie in de par ticuliere huursector zijn weinig cijfers bekend. O p basis van mar ktgegevens van Funda en Parar ius wordt het actuele aanbod particuliere huursector in de gemeente Dijk en Waard geanalyseerd. In Tabel 1 2 is het aanbod aan huurwoningen op Parar ius en Funda op 3 0 november 20 22 weergegeven. Er stonden op dit peilmoment 2 3 woningen op deze platfor ms geadver teerd. Ta b el 1 2 A c t u eel a a n b o d va n p a r t i c u l i er e h u u r wo n i n g en o p 3 0 n o vem b er 2 0 2 2 o p f u n d a .n l en p a r a r i u s.n l i n d e g em een t e Di j k en Wa a r d .

€550 €850 €1.045 vanaf Aanbieder €850 p/m €1.045 p/m €1.200 p/m €1.200 p/m Totaal Funda 3 7 2 10 22 Pararius 0 0 0 1 1 Totaal 3 7 2 11 23

In het aanbod zitten geen woningen die potentieel bereikbaar zijn voor de pr imaire doelgroep met een huur pr ijs onder € 5 50. Wel worden er drie woningen aangeboden die mogelijk toegankelijk zijn voor de secundaire doelgroep en laag middeninkomen 1 . O ngeveer de helft is met een huur pr ijs vanaf € 1.200 per maand niet betaalbaar voor middeninkomens tot 1 ,5 keer modaal.

In Figuur 1 2 is het aanbod ook naar oppervlakte weergegeven. Daar in valt ook op dat het merendeel van de betaalbare huurwoningen tot € 12.0 0 per maand woningen tot 1 00 vier kante meter betreffen. In de laagste pr ijsklasse zijn de woningen maximaal 70 vier kante meter. De grotere woningen hebben een huur prijs vanaf € 1.2 00. Dat betekent dat het particuliere huuraanbod ook niet voor alle huishoudtypen een alter natief vormt. Fi g u u r 1 2 A c t u eel a a n b o d va n p a r t i c u l i er e h u u r wo n i n g en o p 3 0 n o vem b er 2 0 1 1 o p f u n d a .n l en p a r a r i u s.n l n a a r p r i j skl a ssen en o p p er vl a kt ekl a ssen .

Mogelijk worden er meer huurwoningen in de vr ije sector buiten deze kanalen aangeboden, en wisselen deze onder hands van huurder. Daardoor is het moeilijk een compleet beeld te kr ijgen van de dr uk op deze mar kt.

6

Conclusie De indicatoren die de stand van zaken in de woonruimteverdeling meten, laten zien dat er schaarste is in het sociale segment. • Het aantal inschr ijvingen en het aantal actief woningzoekenden in de gemeten per iode tussen 2 0 1 8 en 2 0 21 nam toe. • Het aantal ver hur ingen is afgenomen sinds 2 0 18 . • Het gemiddeld aantal reacties op aangeboden woningen is tussen 2 01 9 en 2 02 1 toegenomen. • De inschr ijfduur en zoekduur bij acceptatie van een woning door de woningzoekende laten ook een toenemende dr uk zien op de sociale huursector. De inschrijfduur en zo ekduur nemen (licht) toe. • Tenslotte namen de slaagkansen voor alle groepen af en liggen bovendien laag. • Deze ontwikkelingen zijn tevens regionaal te zien. Daar naast vormt de par ticuliere huurvoorraad geen alter natief voor lage en middeninkomens door het relatief kleinere aanbod ten opzichte van de sociale huursector en de hoge gemiddelde huur prijs van ruim € 1 .200 . Daar mee valt de gehele sociale huur voorraad (van woningcorporaties én over ige verhuurders) als schaars te bestempelen.