Raadsvoorstel MPG 2023 v2

Raadsvoordracht

Onderwerp:

Meerjarenperspectief Grondzaken 2023 (2024-028464)

Datum:

21 mei 2024

Portefeuillehouder:

J. Prins

Team:

Team Projecten

Steller:

S. de Groot suzanne.de.groot@diemen.nl

Gevraagde beslissing: 1. Vaststellen van het Meerjarenperspectief Grondzaken 2023 bij de Jaarrekening 2023. 2. Het boekwaardesaldo van het afgesloten project Uitbreiding winkelcentrum Kruidenhof (€ -0,003 mln.) ten laste te brengen van de Reserve Grondzaken.

Relevante achtergrondinformatie Voorgeschiedenis Jaarlijks wordt, in het kader van de jaarrekening van de gemeente Diemen, het Meerjarenperspectief Grondzaken (hierna MPG) geactualiseerd. Daarin wordt onder andere de stand van zaken met betrekking tot de lopende grondexploitaties, de gronden niet in exploitatie (strategische gronden) en projecten met facilitair grondgebruik (waar de gemeente medewerking verleend op andermans grond) gegeven. Concrete aanleiding Het MPG wordt jaarlijks in samenhang met de Jaarrekening opgesteld en behandeld. Het dient als een nadere en meer uitgebreide toelichting op de grondbedrijfsfunctie van de gemeente Diemen. In het kader van de Jaarrekening 2023 is ook het MPG geactualiseerd.

Inhoud en onderbouwing Beslispunt 1 De gemeenteraad wordt gevraagd het MPG (bijlage 1 en bijlage 2) vast te stellen, als onderdeel van de Jaarrekening. Argumenten en keuzemogelijkheden per beslispunt Uit het MPG 2023 blijkt dat de financiële huishouding op het gebied van grondzaken er solide voorstaat; de financiële risico’s binnen de projecten zijn te overzien en de hoogte van de Reserve Grondzaken is voldoende om deze, zo nodig, op te vangen. Bij de raad ligt de bevoegdheid om (werk)kredieten te verstrekken en daarmee financiële kaders te stellen, waarbinnen het college mag handelen. Door het jaarlijks actualiseren van de grondexploitaties en het vervolgens vaststellen van het MPG door de raad, worden deze financiële kaders waarbinnen het college mag handelen bij deze projecten, elk jaar geactualiseerd. De raad controleert het college vervolgens jaarlijks of zij handelt zoals verwacht mag worden. Verantwoording hierover wordt afgelegd door de beschrijvingen en financiële overzichten in het MPG

(bijlage 1 en 2). In de praktijk wordt de controle op cijfers (getrouwheid en rechtmatigheid) vooral door de accountant uitgevoerd door controle van de cijfers van de Jaarrekening. Kanttekeningen en/of risico’s per beslispunt Als de gemeenteraad niet conform het voorgestelde beslispunt besluit, valt de onderbouwing bij de Jaarrekening voor de grondzaken gerelateerde onderdelen weg. Voor de mogelijke financiële risico’s wordt verwezen naar paragrafen 8.1.5, 8.2.5 en 8.3.5 van het MPG. Hierin zijn een kansen- en risicoanalyses opgenomen per grondexploitatie waarmee inzichtelijk wordt gemaakt wat het financiële effect is indien project specifieke risico's zich voordoen. Een beknopte weergave van deze risicoanalyse is ook opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen van de Jaarrekening 2023. Beslispunt 2 Het project herinrichting en uitbreiding winkelcentrum Kruidenhof is afgelopen jaar opgeleverd. Inmiddels kan het project financieel administratief worden afgerond. Na aftrek van alle gemeentelijke kosten resteert een negatief saldo van € 0,003 mln. Dit saldo (nadelig) kan ten laste worden gebracht van de Reserve Grondzaken. Zie voor een uitgebreidere toelichting paragraaf 5.3 in het MPG (bijlage 1). Argumenten en keuzemogelijkheden per beslispunt Bij de gemeenteraad ligt de bevoegdheid om te besluiten over onttrekkingen en toevoegingen aan de Reserve Grondzaken.

Deze mutaties zijn terug te lezen in paragraaf 6.3 van het MPG (bijlage 1). Sommige mutaties in deze paragraaf zijn reeds eerder aan de raad (d.m.v. een kwartaalbrief) voorgelegd en besloten. Er is dan geen nieuw raadsbesluit meer nodig. Andere mutaties vragen ook geen raadsbesluit, omdat deze volgen uit de afspraken in de Nota grondbeleid of voorschriften van de Commissie BBV (bijvoorbeeld verliesneming moet en is geen politieke keuze, dit geldt idem voor winstneming). Kanttekeningen en/of risico’s per beslispunt Als de gemeenteraad niet conform het voorgestelde beslispunt besluit, zal de gemeenteraad een andere reserve moeten aanwijzen waar het boekwaardesaldo naar toe kan, dan wel het saldo ten gunste/ten laste van het jaarrekeningresultaat moeten laten komen. Dit is niet in lijn met de Nota Grondbeleid, waarin is opgenomen dat mutaties volgend uit grondzaken gerelateerde activiteiten verwerkt worden in de Reserve Grondzaken.

Verbinding met andere onderdelen Financieel Bij het MPG en Jaarrekening 2016 is een Reserve Grondzaken en de Voorziening Verlies Grondzaken ingesteld. Deze reserve is ingesteld als een aparte reserve binnen de gemeentelijke financiën, waardoor de financiële resultaten en risico’s van de grondzaken apart zichtbaar zijn ten opzichte van de overige gemeentelijke taken. Mutaties die zich in de boekjaren 2017 t/m 2023 hebben voorgedaan leiden nu 31-12-2023 tot een stand van de Reserve Grondzaken van € 11,617 miljoen voordelig. En een stand van de Voorziening Verlies Grondzaken van € 1,031 mln. De stand van de Reserve Grondzaken kent een aantal mutaties in het jaar 2023 die toelichting behoeven. Op de volgende bladzijde een overzicht van de mutaties in 2023. Voor de navolgbaarheid worden ook nog een keer de mutaties van het vorige jaar (2022) weergegeven.

In hoofdstuk 6 van het MPG (bijlage 1) wordt hier nader op ingegaan en worden de mutaties toegelicht.

Reserve Grondzaken * Bedragen x miljoen

Stand 1-1-2016

€

-

Stand 1-1-2017

€

0,685

Stand 1-1-2018

€

1,717

Stand 1-1-2019

€

-

Stand 1-1-2020

€

0,109

Stand 1-1-2021

€

0,190

Stand 1-1-2022

€

9,839

Mutaties 2022: 1)

Onttrekking aanvullend verlies voorziening negatief saldo grondexploitatie Buitenlust

€

-0,141

2)

Onttrekking verlies voorziening negatief saldo Hof van Saan

€

-0,062

3)

Toevoeging tussentijdse winstneming grondexploitatie Holland Park West

€

0,428

4)

Onttrekking terugdraaien deel winstneming grondexploitatie Plantage de Sniep

€

-0,818

5)

Onttrekking incidentele plankosten begeleiding Brede School in Holland Park West

€

-0,098

€

9,147

Stand 31-12-2022 6)

Toevoeging afsluiten incidentele grondverkoop winkelcentrum Kruidenhof

€

0,148

7)

Onttrekking afsluiten voorbereidende plankosten datacenter Diemen op Vattenfallterrein

€

-0,002

8)

Toevoeging afsluiten facilitair project Campus Diemen Zuid 2e fase

€

0,217

€

9,511

Stand 1-1-2023 Mutaties 2023: 1)

Vrijval verlies voorziening negatief saldo grondexploitatie Buitenlust

€

0,023

2)

Onttrekking aanvullend verlies voorziening negatief saldo Hof van Saan

€

-0,377

3)

Toevoeging tussentijdse winstneming grondexploitatie Holland Park West

€

1,797

4)

Toevoeging tussentijdse winstneming grondexploitatie Plantage de Sniep

€

0,506

5)

Onttrekking incidentele plankosten begeleiding Brede School in Holland Park West

€

-0,025

6)

Toevoeging saldo Reserve Oeverlanden

€

0,182

€

11,617

Stand 31-12-2023 7)

Onttrekking afsluiten project opknappen winkelcentrum Kruidenhof

€

-0,003

€

11,614

Stand 31-12-2017

€

0,390

Stand 31-12-2018

€

1,808

Stand 31-12-2019

€

1,735

Stand 31-12-2020

€

-

Stand 31-12-2021

€

0,474

Stand 1-1-2024

Voorziening Verlies Grondzaken * Bedragen x miljoen

Mutaties 2022: 1)

Toevoeging aanvullend negatief saldo grondexploitatie Buitenlust

€

0,141

2)

Toevoeging negatief saldo Hof van Saan

€

0,062

€

0,678

Stand 31-12-2022 Mutaties 2023: 1)

Vrijval negatief saldo grondexploitatie Buitenlust

€

-0,023

2)

Toevoeging aanvullend negatief saldo Hof van Saan

€

0,377

€

1,031

Stand 31-12-2023

Juridisch Vanaf 1 januari 2016 zijn overheidsondernemingen belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting. Dit betekent dat overheidsondernemingen onder bepaalde voorwaarden vennootschapsbelastingplichtig zijn. Het gemeentelijke grondbedrijf / de gemeentelijke grondexploitaties kunnen aangemerkt worden als mogelijk Vpb-plichtig. Een belangrijke voorwaarde voor het grondbedrijf is of er sprake is van een winstoogmerk. Bij het MPG 2015 is een Quickscan Vpb geïntroduceerd, op basis waarvan beoordeeld kan worden of er sprake is van structurele winsten. Deze is bij de MPG’s vanaf 2016 gedaan. Het resultaat van de activiteiten bedraagt voor dit jaar ca. € 2,2 miljoen positief. Daarmee zou er dus sprake kunnen zijn van een winststreven. Dit is in afwijking van de trend van afgelopen jaren, waarin de Quickscan overwegend een negatief resultaat laat zien. Enkel bij de jaarrekening 2021 was een trendbreuk met ca. € 1,0 miljoen positief. Op basis van de trend over de jaren achteruitkijkend, kan worden geconcludeerd dat er geen sprake is van structurele vermogensoverschotten en dat het aannemelijk is dat de activiteiten van het grondbedrijf daarom nog steeds niet Vpb-plichtig zijn. Het beeld van de afgelopen 3 jaar laat echter geen overtuigende trend zien, vandaar dat een Post Quickscan is uitgevoerd, die wel een overtuigend negatief beeld laat zien.

Oftewel daarmee is en blijft de conclusie dat het gemeentelijk grondbedrijf niet Vpb-plichtig is, omdat er geen sprake is van een winstoogmerk. Zie hoofdstuk 7 van het MPG voor een nadere toelichting. Afstemming met de Belastingdienst dient nog plaats te vinden, echter een definitieve uitspraak door de Belastingdienst zal naar verwachting pas plaatsvinden bij de aangifte van desbetreffend belastingjaar en niet vooruitlopend. Duurzaamheid Niet van toepassing. Communicatie Het MPG dient in samenhang met de Jaarrekening te worden gelezen. Het dient als een nadere en meer uitgebreide toelichting op de grondbedrijfsfunctie van de gemeente Diemen. Er wordt niet apart over gecommuniceerd. Geheimhouding is door het college opgelegd op de geheime bijlage bij het MPG (bijlage 2). In deze bijlage wordt gedetailleerde financiële informatie weergegeven en tevens uitgebreide financiële kansen en risico’s omschreven van de projecten. Deze informatie mag niet in de openbaarheid komen, omdat bijvoorbeeld aannemers en ontwikkelende partijen daar onevenredig voordeel bij kunnen hebben bij aanbestedingen en/of onderhandelingen. Participatie Niet van toepassing. Maatschappelijk effect Door verantwoording af te leggen door middel van het MPG draagt het gemeentebestuur zorg voor een solide financiële huishouding voor haar inwoners.

Uitvoering en vervolg Het MPG wordt jaarlijks, aan het eind van het boekjaar, geactualiseerd. Het eerstvolgende MPG zal weer in juni 2025 verschijnen, gelijktijdig bij het verschijnen van de Jaarrekening 2024.

Bijlagen -

Bijlage 1: Meerjarenperspectief Grondzaken 2023 Bijlage 2: Bijlage bij het MPG 2023 (GEHEIM)

Burgemeester en wethouders van Diemen, de secretaris, G.T. Wildeman

de burgemeester, E. Boog

Raadsbesluit

Onderwerp:

Meerjarenperspectief Grondzaken 2023 (2024-028464)

De gemeenteraad van Diemen in vergadering bijeen, Gelet op de voordracht van het college d.d. 21 mei 2024,

Besluit 1. Vaststellen van het Meerjarenperspectief Grondzaken 2023 bij de Jaarrekening 2023. 2. Het boekwaardesaldo van het afgesloten project Uitbreiding winkelcentrum Kruidenhof (€ -0,003 mln.) ten laste te brengen van de Reserve Grondzaken Aldus besloten tijdens de gemeenteraadsvergadering van 27 juni 2024,

De voorzitter,

De griffier,